მსოფლიო • 1780520486

სამხრეთ ლიბანში ისრაელის საჰაერო დარტყმების შედეგად 8 ადამიანი დაიღუპა

ლიბანის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამინისტროს ცნობით, სამხრეთ ლიბანში ისრაელის ცალკეული დარტყმების შედეგად, სულ მცირე რვა ადამიანი დაიღუპა.სამინისტროს საგანგებო ოპერაციების ცენტრის ცნობით, ტირის რაიონში, ჰუშისქალაქზე ისრაელის საჰაერო დარტყმის შედეგად ექვსი ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის, ოთხი სირიელი და ორი პალესტინელი. სხვა ინციდენტში, სამინისტროს ცნობით, ისრაელის დარტყმის სამიზნე შაჰურის ქალაქ ალ-რისალას სკაუტთაასოციაციის კუთვნილი სასწრაფო დახმარების მანქანა გახდა, რის შედეგადაც ორი პარამედიკოსი დაიღუპა, ხოლო მძიმედ დაიჭრა.ჯანდაცვის სამინისტრომ დაგმო სასწრაფო დახმარების მანქანაზე თავდასხმა და მას "არაადამიანური და ბარბაროსული" უწოდა, რაც საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევაა, რომელიც ჯანდაცვის მუშაკების დაცვას უზრუნველყოფს.სამინისტრომ მოუწოდა საერთაშორისო ორგანიზაციებს და საზოგადოებას, მიიღონ ზომები, რათა შეწყდეს ეს "სისტემატური დარღვევები". 

საზოგადოება • 1780520183

„შესაძლოა ემოციურად არასტაბილური პერიოდი გქონდეთ“ - თაკო მელიქიშვილის ასტროპროგნოზი

ჟურნალისტი თაკო მელიქიშვილი, რომელიც ბოლო დროს ასტროლოგიით დაინტერესდა, სოციალურ ქსელში პოსტსაქვეყნებს, სადაც ივნისის ფავორიტ ზოდიაქოს ნიშნებს ასახელებს:„ივნისის მთავარი იღბლიანები არიან ლომები, მერწყულები, მშვილდოსნები და ტყუპები.თქვენთვის გახსნილია ყველა გზა დიდი შემოსავლების, პოპულარობისა და წარმატებისკენ.ცოტათი უკან, მაგრამ მაინც იღბლის ტალღაზე არიან ვერძები და სასწორები თქვენი ზრდა ახალ ნაცნობობებს, კავშირებსა და მოგზაურობებს უკავშირდება. განსაკუთრებული სიფრთხილე და გაცნობიერება დასჭირდებათ კირჩხიბებსა და თხის რქებს. შესაძლოა ემოციურად არასტაბილური პერიოდი გქონდეთ, ხოლო წარსულიდან ადამიანები მოულოდნელად ისევ გამოჩნდნენ და თქვენი პირადი საზღვრების დარღვევა სცადონ". 

მსოფლიო • 1780520087

დონალდ ტრამპმა დაადასტურა, რომ საფრანგეთში დაგეგმილ "დიდი შვიდეულის" სამიტს დაესწრება

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ თვის ბოლოს, საფრანგეთში დაგეგმილ "დიდი შვიდეულის" სამიტზე გამგზავრებას გეგმავს."მე საფრანგეთში "დიდ შვიდეულზე" მივემგზავრები ამერიკის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გასართობი ღამის, UFC-ის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრძოლების შემდეგ", - დაწერა ტრამპმა Truth Social-ის პოსტში."დიდი შვიდეულის" სამიტში ტრამპის მონაწილეობას, წელს ყურადღებით აკვირდებიან იმ ფონზე, როცა შტატებსა და G7-ის ზოგიერთ წევრს შორის გარკვეული დაძაბულობაა, ასევე, ირანთან აშშ-ის ომის გამო. გასულ წელს G7-ის სამიტი ტრამპმა, ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობის ფონზე, მოულოდნელად ნაადრევად დატოვა.

საზოგადოება • 1780520058

კიბოს მკურნალობაში ახალი გარღვევა - ზოგიერთ პაციენტში სიმსივნე სრულად გაქრა - რას წერს პროფესორი

ჯანდაცვის ექსპერტი, გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში ინფორმაციას ავრცელებს:კიბოს მკურნალობაში ახალი გარღვევა? ზოგიერთ პაციენტში სიმსივნე სრულად გაქრა პროფესორის კომენტარი:ონკოლოგიაში სიტყვა „გარღვევა“ ძალიან ფრთხილად უნდა გამოვიყენოთ. მეცნიერება არ არის სასწაულების სფერო და კიბოს უნივერსალური წამალი ჯერ არ არსებობს. თუმცა არის მომენტები, როდესაც კლინიკური კვლევის შედეგები მართლაც გვაფიქრებინებს, რომ ახალი ეტაპის დასაწყისს ვხედავთ.2026 წლის ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) კონგრესზე წარმოდგენილი კვლევის შედეგები სწორედ ასეთ შემთხვევას წარმოადგენს. ახალი ბიოლოგიური პრეპარატი ამივანტამაბი ზოგიერთ პაციენტში, რომელთა სიმსივნე აღარ პასუხობდა არც ქიმიოთერაპიას და არც იმუნოთერაპიას, იმდენად ეფექტური აღმოჩნდა, რომ სიმსივნის ყველა კლინიკური და რადიოლოგიური ნიშანი გაქრა.რა თქმა უნდა, ეს არ ნიშნავს, რომ კიბო დამარცხებულია. მაგრამ ეს ნიშნავს, რომ თანამედროვე მედიცინა კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯით მიუახლოვდა უფრო ზუსტ, უფრო პერსონალიზებულ და უფრო ეფექტურ მკურნალობას.პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორირა არის ამივანტამაბი?ამივანტამაბი (Amivantamab) წარმოადგენს ახალი თაობის ბისპეციფიკურ მონოკლონურ ანტისხეულს.იგი ერთდროულად მოქმედებს ორ მნიშვნელოვან მოლეკულურ სამიზნეზე:• EGFR (ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორი)• MET (მეზენქიმურ-ეპითელური ტრანზიციის ფაქტორი)ორივე ეს მექანიზმი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სიმსივნური უჯრედების ზრდაში, გავრცელებაში და მკურნალობისადმი რეზისტენტობის განვითარებაში.პრეპარატი არა მხოლოდ უშუალოდ აფერხებს სიმსივნურ უჯრედებს, არამედ იმუნურ სისტემას ეხმარება მათ ამოცნობასა და განადგურებაში.განსხვავებით მრავალი სხვა ონკოლოგიური მკურნალობისგან, ამივანტამაბი შეჰყავთ კანქვეშ ინექციის სახით, რაც პაციენტებისთვის გაცილებით კომფორტულია, ვიდრე მრავალსაათიანი ინტრავენური ინფუზიები.რა აჩვენა ახალმა კვლევამ?OrigAMI-4 საერთაშორისო კლინიკურ კვლევაში მონაწილეობდა 102 პაციენტი.ყველა მათგანს ჰქონდა:• თავისა და კისრის რეციდივირებული ან მეტასტაზური კიბო;• დაავადების პროგრესირება ქიმიოთერაპიის შემდეგ;• დაავადების პროგრესირება იმუნოთერაპიის შემდეგ.სხვა სიტყვებით, ეს იყვნენ პაციენტები, რომელთაც მკურნალობის არსებული შესაძლებლობები პრაქტიკულად ამოწურული ჰქონდათ.კვლევის შედეგები: 42%-ში დაფიქსირდა მკურნალობაზე ობიექტური პასუხი 28 პაციენტში სიმსივნე მნიშვნელოვნად შემცირდა 15 პაციენტში მიღწეულ იქნა სრული პასუხი პასუხის განვითარების საშუალო დრო მხოლოდ 6.6 კვირა იყო დაავადების პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა 6.8 თვე იყო საერთო გადარჩენის მედიანამ 12.5 თვე შეადგინაონკოლოგიაში, განსაკუთრებით ასეთი მძიმე პაციენტების შემთხვევაში, ეს შედეგები ძალიან შთამბეჭდავია. რას ნიშნავს „სრული პასუხი“?მედიაში ხშირად წერენ, რომ „კიბო გაქრა“.სამედიცინო ენაზე ეს ნიშნავს Complete Response-ს (სრულ პასუხს).ანუ:• კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე სიმსივნე აღარ ჩანს;• კლინიკური ნიშნები აღარ ფიქსირდება;• დაავადების აქტიური გამოვლინება აღარ აღინიშნება.მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ სრული პასუხი ყოველთვის არ ნიშნავს სრულ განკურნებას. პაციენტებს მაინც სჭირდებათ ხანგრძლივი მეთვალყურეობა.  რას ამბობენ მკვლევრები?ლონდონის კიბოს კვლევის ინსტიტუტის პროფესორმა კევინ ჰარინგტონმა შედეგებს „უპრეცედენტოდ ძლიერი პასუხი“ უწოდა.მისი შეფასებით, ასეთი შედეგები იშვიათად ფიქსირდება იმ პაციენტებში, რომლებმაც უკვე დაკარგეს რეაგირება როგორც ქიმიოთერაპიაზე, ასევე იმუნოთერაპიაზე.  რეალური პაციენტის ისტორიაThe Guardian-ის მიერ აღწერილი ერთ-ერთი პაციენტი იყო 59 წლის კარლ უოლში, რომელსაც ენის კიბო ჰქონდა.მიუხედავად მრავალჯერადი მკურნალობისა, დაავადება პროგრესირებდა.ამივანტამაბის მიღების შემდეგ:• შემცირდა სიმსივნე;• გაუქრა ძლიერი ტკივილი;• შემცირდა შეშუპება;• მნიშვნელოვნად გაუუმჯობესდა ცხოვრების ხარისხი.ასეთი ისტორიები გვახსენებს, რომ კლინიკური კვლევების უკან რეალური ადამიანები დგანან.  რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?თავისა და კისრის კიბო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ონკოლოგიური დაავადებაა.ყოველწლიურად:• დაახლოებით 900 000 ახალი შემთხვევა ფიქსირდება;• 450 000-ზე მეტი ადამიანი იღუპება.როდესაც დაავადება აღარ პასუხობს მკურნალობას, პაციენტების გადარჩენის შანსები მნიშვნელოვნად მცირდება.სწორედ ამიტომ ახალი სამიზნე თერაპიები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს.  რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის?საქართველოში კიბო კვლავ სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია.მთავარი პრობლემებია:• დაგვიანებული დიაგნოსტიკა;• სკრინინგის დაბალი მოცვა;• თანამედროვე მოლეკულური დიაგნოსტიკის შეზღუდული ხელმისაწვდომობა;• ინოვაციური მედიკამენტების მაღალი ფასი.ამ კვლევის მთავარი გზავნილი საქართველოსთვის არის ის, რომ მომავლის ონკოლოგია აღარ ეფუძნება მხოლოდ ქიმიოთერაპიას.თანამედროვე მკურნალობა სულ უფრო მეტად ეფუძნება:• გენეტიკურ ტესტირებას;• ბიომარკერებს;• მიზნობრივ თერაპიას;• პერსონალიზებულ მედიცინას.თუ ქვეყანამ დროულად არ განავითარა ეს მიმართულებები, ქართველი პაციენტები ვერ მიიღებენ იმ შესაძლებლობებს, რომლებიც უკვე ხელმისაწვდომია მსოფლიოს წამყვან ონკოლოგიურ ცენტრებში.  რა მოხდება შემდეგ?ამჟამად მიმდინარეობს დაახლოებით 60 დამატებითი კლინიკური კვლევა.მეცნიერები ამივანტამაბს იკვლევენ:• ფილტვის კიბოში;• კოლორექტალურ კიბოში;• კუჭის კიბოში;• თავისა და კისრის კიბოში;• ცენტრალური ნერვული სისტემის გარკვეულ სიმსივნეებში.პრეპარატმა უკვე მიიღო FDA-ს Breakthrough Therapy Designation, რაც ენიჭება იმ სამკურნალო საშუალებებს, რომლებიც მძიმე დაავადებების დროს არსებულ მკურნალობასთან შედარებით მნიშვნელოვან უპირატესობას აჩვენებენ.  მთავარი დასკვნაამივანტამაბი არ არის „კიბოს სასწაულმოქმედი წამალი“.თუმცა ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე იმედისმომცემი შედეგი, რომელიც ბოლო წლებში ვიხილეთ იმ პაციენტებში, რომელთაც მკურნალობის თითქმის ყველა სტანდარტული შესაძლებლობა უკვე ამოწურული ჰქონდათ.15 პაციენტში სიმსივნის სრული გაქრობა, 42%-იანი პასუხი მკურნალობაზე და სწრაფი კლინიკური ეფექტი გვიჩვენებს, რომ მიზნობრივი თერაპიები ონკოლოგიის მომავლის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულებაა.შესაძლოა, სწორედ მსგავსი ინოვაციები გახდეს ის გზა, რომელიც მომავალში კიბოს ბევრ ფორმას ქრონიკულ, მართვად დაავადებად აქცევს.

რჩევები • 1780519734

ხეზე სამჯერ დააკაკუნე და ყველაფერი უკეთესობისკენ შეიცვლება - სპეციალისტის განმარტება

როდესაც ვინმე კარგ რამეს ამბობს, ისინი ხშირად ამბობენ: „დააკაკუნე ხეზე, რომ არ გააფუჭო“ და ხელს იწვდიან ხეზე დასაკაკუნებლად. ეს ჟესტები იმდენად გავრცელებულია, რომ ბევრი არც კი ფიქრობს ასეთი ცრურწმენების წარმოშობაზე და იმაზე, თუ რატომ არსებობს ისინი თანამედროვე სამყაროში. ამ მარტივი ყოველდღიური რიტუალების უკან იმალება უძველესი რწმენა-წარმოდგენები, ბოროტი თვალის შიში და ფსიქოლოგიური თავდაცვის მექანიზმებიც კი.რატომ აფურთხებენ მარცხენა მხარს ზემოდან?ძველ სლავურ შეხედულებებში, სულები მუდმივად ცხოვრობდნენ ადამიანის მახლობლად. კარგი მფარველი ან მფარველი ანგელოზი, სავარაუდოდ, მარჯვენა მხარზე იმყოფებოდა, ხოლო ბოროტი სული, რომელსაც პრობლემების მოტანა შეეძლო, მარცხენაზე. ხალხს სჯეროდა, რომ ბოროტი სულები განსაკუთრებით ყურადღებით უსმენდნენ ბედნიერებაზე, იღბალსა და წარმატებაზე საუბრებს. თუ ადამიანი ტრაბახობდა, ბოროტ სულს შეეძლო მისი იღბალი „გაეფუჭებინა“, გეგმები ჩაეშალა ან უბედურება მოეტანა.სწორედ ამიტომ გაჩნდა მარცხენა მხარზე სამჯერ გადაფურთხების ჩვეულება. ძველ შეხედულებებში ნერწყვი დამცავ საშუალებად ითვლებოდა, ხოლო თავად ნერწყვი - სიმბოლურ ეგზორციზმად. თითქოს ადამიანი ამბობდა: „არ ჩაერიო და არ დააზიანო“.რატომ აკაკუნებენ ადამიანები ხეზე?ხეზე კაკუნი ასევე დაკავშირებულია უძველეს მაგიურ შეხედულებებთან. ამ ცრურწმენის წარმოშობის შესახებ რამდენიმე თეორია არსებობს. ხე, როგორც ბოროტი სულებისგან დაცვაერთი თეორიის თანახმად, ხმამაღალი კაკუნი ადამიანის სიტყვების „დახრჩობას“ ისახავდა მიზნად, რათა ბოროტ სულებს არ გაეგონათ მათი ტრაბახი და ზიანი მიეყენებინათ მათთვის.კიდევ ერთი ახსნა სლავების წარმართულ შეხედულებებს უკავშირდება. ტყეები და ხეები ბუნების სულების საცხოვრებლად ითვლებოდა. ხალხი თვლიდა, რომ ხეებს ცოცხალი ძალა ჰქონდათ და შეეძლოთ ადამიანების დაცვა ზიანისგან. ხეზე კაკუნი კეთილი სულებისგან დახმარების თხოვნას და მათი დაცვის თხოვნას ნიშნავდა.რატომ აკაკუნებენ ადამიანები ხეზე სამჯერ?რიცხვი სამი მრავალ კულტურაში წმინდად ითვლებოდა. ძველ ხალხებში ის სიმბოლურად გამოხატავდა სამყაროს სტრუქტურას: ღმერთების სამყაროს, ადამიანთა სამყაროს და მიცვალებულთა სამყაროს.ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ, რიცხვის მნიშვნელობა შეიცვალა და წმინდა სამებას დაუკავშირდა. სწორედ ამიტომ, უძველესი წარმართული რიტუალები არ გამქრალა, არამედ თანდათანობით გადაჯაჭვული გახდა ახალ რელიგიურ სიმბოლიკასთან.დღესაც კი, ადამიანების უმეტესობა ავტომატურად იმეორებს მოქმედებას სამჯერ, იმის გაცნობიერების გარეშე, რომ ამ ჩვევას უძველესი ფესვები აქვს.რომელ ხეზეა კაკუნი შდეგიანი?ხალხურ შეხედულებებში ყველა ხე არ ითვლებოდა დამცავი რიტუალის შესაფერისად.მუხა - ძალისა და დაცვის სიმბოლომუხას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა სლავებში. ის ასოცირდებოდა ძალასთან, სტაბილურობასთან და ჭექა-ქუხილის ღმერთ პერუნთან. ითვლებოდა, რომ მუხას შეეძლო ადამიანის დაცვა ბოროტებისგან და მისი ძალის გაძლიერება.რატომ არ უნდა დააკაკუნოთ ვერხვის ხეზევერხვი, პირიქით, „ბოროტ“ ხედ ითვლებოდა. ხალხურ ტრადიციებში ის იუდას ღალატთან ასოცირდებოდა, ამიტომ ვერხვი შფოთვისა და უბედურების სიმბოლოდ ითვლებოდა. ამ მიზეზით, მასზე კაკუნი არასასურველი იყო.საინტერესოა, რომ მსგავსი შეხედულებები მხოლოდ ქართველებისთვის არ არის დამახასიათებელი.ინგლისსა და შეერთებულ შტატებში გავრცელებულია გამოთქმა „ხეზე დააკაკუნე“ ან „ხეს შეეხე“. ადამიანები მას მაშინ იყენებენ, როდესაც ეშინიათ იღბლის გაფუჭების ან სურთ თავიდან აიცილონ უსიამოვნებები.იტალიაში მსგავსი რიტუალი არსებობს - tocca ferro, რაც ითარგმნება როგორც „რკინაზე შეხება“. იტალიელები ლითონის საგნებს ეხებიან ავადმყოფობაზე, სიკვდილზე ან უბედურებაზე საუბრისას.გამოდის, რომ სხვადასხვა კულტურას აქვს უბედურებისგან თავის დაცვის საკუთარი გზები, მაგრამ მათი არსი იგივეა: იღბლის შენარჩუნების და უსაფრთხოების განცდის სურვილი.რატომ მუშაობს ეს რიტუალები ფსიქოლოგიური პერსპექტივიდან?თანამედროვე ფსიქოლოგები ასეთი ცრურწმენების პოპულარობას არა მაგიას, არამედ ადამიანის გონების თავისებურებებს მიაწერენ.როდესაც ადამიანი თავის გეგმებზე ან წარმატებებზე საუბრობს, შეიძლება განიცადოს შფოთვა: „რა მოხდება, თუ რამე ისე არ წავა?“ რიტუალი ხელს უწყობს შინაგანი დაძაბულობის მოხსნას და სიტუაციაზე კონტროლის გრძნობის აღდგენას.ხეზე კაკუნი ან მხარზე გადაფურთხება ერთგვარ ფსიქოლოგიურ „დამშვიდებად“ იქცევა. ტვინი ნაცნობ მოქმედებას აღიქვამს, როგორც შემაშფოთებელი ფიქრის დასასრულს.ადამიანები განსაკუთრებით ხშირად მიმართავენ ცრურწმენებს მნიშვნელოვანი მოვლენების - გამოცდების, სამუშაო გასაუბრების, მოგზაურობის ან სერიოზული გადაწყვეტილებების წინ. სტრესულ სიტუაციებში ადამიანებს სურთ რაიმე სახის მხარდაჭერის პოვნა, რის გამოც უძველესი რიტუალები კვლავაც არსებობს თანამედროვე სამყაროში.