ტექნოლოგიები • 1769188928

შექმნეს მკურნალობის ახალი მეთოდი, რომელიც ინსულტის შემდეგ თავის ტვინს იცავს

როცა ადამიანს ინსულტი დაემართება, სტანდარტული მკურნალობა, რომელიც სისხლის მიმოქცევას აღადგენს, განაპირობებს სიცოცხლის გადარჩენას, მაგრამ ამავე დროს შეუძლია დამატებითი ზიანის მოტანაც — ზიანის, რომლისგან დაცვასაც ახალი, ინექციური ნანომასალა გვპირდება.რეგენერაციული მასალა, სახელად IKVAV-PA (შემოკლებით), აშშ-ის ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შექმნეს. წინა ცდებში, რომლებიც ზურგის ტვინის დაზიანების მქონე თაგვზე ჩატარდა, მან ქსოვილი აღადგინა. ამჯერად ის დატესტეს თაგვზე, რომელსაც ინსულტის ყველაზე გავრცელებული ტიპი — მწვავე იშემიური ინსულტი ჰქონდა.მკურნალობის საკვანძო მასალაა სუპერმოლეკულური თერაპიული პეპტიდები (STP), მეტსახელად „მოცეკვავე მოლეკულები“, რაც იმის მიხედვით უწოდეს, როგორ დინამიკურადაც მოძრაობენ მათი ბიოლოგიური ნაწილები. ამის გამო, ისინი უფრო ადაპტირებადი და უნივერსალურები არიან, როცა სამიზნე უჯრედებთან ურთიერთქმედებენ.კიდევ ერთი ინოვაცია იყო სისტემური მიწოდების გამოყენება — სისხლის მიმოქცევაში მოლეკულების შეყვანა. ეს სწრაფი და მარტივია და გაცილებით ნაკლებად ინვაზიურია, ვიდრე მათი პირდაპირ ტვინში შეყვანა.„სისტემური მიწოდების მექანიზმი და ჰემატოენცეფალური ბარიერის (სისხლი-თავის ტვინის ბარიერი) გადალახვის უნარი მნიშვნელოვანი წინსვლაა, რომელიც ასევე შეიძლება გამოდგეს ტვინის ტრავმული დაზიანებებისა და ისეთი ნეიროდეგენერაციული დაავადებების სამკურნალოდ, როგორიც არის ამიოტროფიული გვერდითი სკლეროზი“, — ამბობს მასალების მეცნიერი სამუელ სტუპი.თაგვებზე ჩატარებულ ტესტებში, პირველი წარმატება პრეპარატის ტვინში სისხლის მიმოქცევის გზით შეღწევა იყო. ამას გარდა, მინიმალური აღმოჩნდა გვერდითი ეფექტები და რაიმე ფართო დარღვევები, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მკურნალობამ მართლაც მიაღწია ინსულტის კერას.თაგვებს, რომლებსაც თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის აღდგენის შემდეგ ბიომასალა შეუყვანეს, აღენიშნათ ტვინის ქსოვილის ნაკლები დაზიანება, ანთების ნაკლები ნიშანი და იმუნური სისტემის საზიანო რეაგირების ასევე ნაკლები ნიშანი იმ თაგვებისგან განსხვავებით, რომლებსაც არ უმკურნალეს.IKVAV-PA-ს მთავარი საქმე არის ნერვული უჯრედების წახალისება, რათა დაზიანების შემდეგ საკუთარი თავი აღიდგინონ და ამავე დროს, მინიმუმამდე დაიყვანონ ანთება. ანთება რეალური რისკია, რადგან სხეული აგრძელებს რეაგირებას თავის სისხლის მიმოქცევის თავდაპირველ დაბლოკვაზე.„მას შემდეგ, რაც სისხლის მიმოქცევა დაიბლოკება, ხდება საზიანო მოლეკულათა აკუმულირება; ხოლო როცა თრომბს უცებ მოაშორებ, ყველა ეს „ცუდი აქტორი“ სისხლის მიმოქცევის სისტემაში თავისუფლად ვრცელდება და იწვევს დამატებით დაზიანებას. თუმცა, „მოცეკვავე მოლეკულებს“ თან დააქვთ გარკვეული ანთების საწინააღმდეგო აქტივობა, რითაც ამ ეფექტებს ებრძვიან და ამავე დროს, ნერვულ ქსელებს აღდგენაში ეხმარებიან, — ამბობს სტუპი.ინსულტის შემდეგ პაციენტების მკურნალობა წარმოუდგენლად დელიკატური დაბალანსების პროცესია. მას შემდეგ, რაც თრომბი მიერ თავის ტვინისკენ მიმავალ სისხლს დაბლოკავს, სისხლის მიმოქცევის აღდგენა გადამწყვეტია, მაგრამ ამას შეიძლება თან მოჰყვეს თანმხლები ზიანი და გრძელვადიანი უნარშეზღუდულობა.უფრო მეტად განვითარებით, შეიძლება მივიღოთ მეორადი მკურნალობის მეთოდს, რომელსაც სისხლის მიმოქცევის აღდგენასთან ერთად გამოვიყენებთ. რა თქმა უნდა, ამის დატესტვა ადამიანებზე იქნება საჭირო და თანაც დიდი ხნის განმავლობაში, რათა შეფასდეს გრძელვადიანი უსაფრთხოება და გამოსადეგობა.ინსულტი წელიწადში ათეულობით მილიონ ადამიანს ემართება. მიუხედავად იმისა, რომ გადარჩენის მაჩვენებელი შედარებით მაღალია, ყოველწლიურად მაინც იწვევს მილიონობით ადამიანის სიკვდილს, კიდევ უფრო მეტს კი უნარშეზღუდულს ტოვებს. IKVAV-PA-მ ეს რიცხვები შეიძლება შეცვალოს.მომზადებულია news.northwestern.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

საზოგადოება • 1769188820

ვინ არის პირველი ქართველი ქალი, რომელიც გემის კაპიტანი გახდა

„საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტომ, როგორც ქვეყნის ეროვნულმა საზღვაო ორგანომ, ნათია ლაბაძეს კაპიტნის წოდება მიანიჭა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით, ნათია ლაბაძე გახდა პირველი ქალი კაპიტანი საქართველოში. ნათია ლაბაძე ბათუმის საზღვაო აკადემიის კურსდამთავრებულია.მისი პროფესიული გზა 2015 წელს კადეტობიდან დაიწყო. ამჟამად იგი კონტეინერმზიდ გემზე კაპიტნის თანაშემწედ მუშაობს და მზად არის, ჩაიბაროს გემის კაპიტნის პოზიცია და ეკიპაჟის ხელმძღვანელობა. ნათია ლაბაძის პროფესიული მიღწევა მნიშვნელოვანი მაგალითია ქალთა ჩართულობის ზრდის თვალსაზრისით საზღვაო დარგში. ამჟამად საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს მიერ 130 ქალი მეზღვაურია სერტიფიცირებული, საიდანაც 120 საკრუიზო გემებზეა დასაქმებული, როგორც დამხმარე პერსონალი. რაც შეეხება დანარჩენ 10 ქალ მეზღვაურს, ისინი უშუალოდ მეზღვაურის კომპეტენციას ფლობენ, ოთხი მათგანი ახლა შორეულ ნაოსნობაშია.საქართველოში ქალები გასული საუკუნის დასაწყისიდან ცდილობდნენ საზღვაო პროფესიებში დასაქმებას. მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში იულია ფაილოძემ, ვაიდე გვარიშვილმა, ნინო კალანდაძემ და შუშანა თუმანიშვილმა ბათუმის საზღვაო ტექნიკუმი დაამთავრეს და შორეულ ნაოსნობაში გასვლის სურვილი გამოთქვეს. მე-20 საუკუნის მეორე ნახევრიდან ყოფილ საბჭოთა კავშირში ქალების მსახურება შორეულ ნაოსნობაში პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო. შეზღუდვების გამო, ქალები საზღვაო დარგში ძირითადად სანაპირო და დამხმარე მიმართულებებში საქმიანობდნენ-— მეტეოროლოგიაში, რადისტებად, სამედიცინო პერსონალში, ჰიდროგრაფიაში და სხვა სანაპირო სტრუქტურებში. სწორედ ამიტომ, ნათია ლაბაძის პრეცედენტი გამორჩეულია და საქართველოს იმ ქვეყნების გვერდით აყენებს, სადაც ქალს გემზე უმაღლესი თანამდებობის დაკავება შეუძლია“, - წერს სოციალურ ქსელში „საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო".აკადემიაში რომ ჩავაბარე, 121 ბიჭი იყო და ერთადერთი გოგონა ვიყავი კურსზე. როცა გავიგე, რომ ჩავაბარე, უბედნიერესი ვიყავი, ცაში დავფრინავდი. ყველაზე მაგარი მომენტი იყო, როდესაც გავიგე გემზე მივდიოდი, 2015 წელი იყო. 11 წელია, ზღვაში დავდივარ და ჩემს ოცნებამდეც მივაღწიე. მინდა უახლოეს მომავალში გემზე ავიდე, როგორც კაპიტანი", - ამბობს ნათია ლაბაძე ტელეკომპანია "იმედის" ინტერვიუში.

საზოგადოება • 1769188795

რა მოსდის პროდუქტებს, როცა მაცივარში ცელოფნის პარკით ინახავთ

ხშირად ადამიანები ყიდულობენ საკვების მარაგს, მაგრამ საბოლოოდ ყრიან, რადგანაც უფუჭდებათ. მიზეზი არასწორი შენახვის პირობებია:მაცივრის გარეთ უნდა შეინახოთ:კარტოფილი,ზეითუნის ზეთი,ბანანი,პური,ვაშლი,ციტრუსი,ავოკადო,ეგზოტიკური ხილი,ნიორი და ხახვი,პომიდორი,გოგრა,შოკოლადი,თაფლი,გაუხსნელი კონსერვი.გარდა ამისა, აუცილებელია საკვების ან მზა კერძების სწორად შეფუთვა.შენახვის ყველაზე მავნე მეთოდი ცელოფნის პარკებია. მის ქვეშ კონდენსანტი ძალიან სწრაფად წარმოიქმნება, ამიტომ ბოსტნეული იწყებს ლპობას, ყველი სველდება და ხორცპროდუქტებზე იქმნება ლორწოვანი აპკი.ცელოფანი მხოლოდ დროებით დააფარეთ კონტეინერებს მზა კერძებით, რომელთა ჭამას აპირებთ შემდეგ კვებაზე.ბოსტნეული პარკის გარეშე შეინახეთ პლასტმასის სათავსოში ანტიბაქტერიული ხალიჩით,მოათავსეთ მწვანილი წყალთან ერთად კონტეინერში,ძეხვეული ან ყველი შეფუთეთ პერგამენტის ქაღალდში,თევზი ან ხორცი შეფუთეთ ფოლგაში.მზა კერძები ან გახსნილი კონსერვები მოათავსეთ მინის ჭურჭელში, რძე კი შუშის ქილებში ან ბოთლებში.მძაფრი სუნის პროდუქტები, ან ისეთი საკვები, რომელიც შთანთქავს სუნს, არ უნდა განთავსდეს ერთმანეთთან ახლოს. გარდა ამისა, ნაწლავური ინფექციების გავრცელების თავიდან ასაცილებლად, უმი თევზი, ხორცი და უკვე მოხარშული კერძები ახლოს არ უნდა ინახებოდეს.წყარო

რჩევები • 1769187791

5 სასარგებლო ჩაი „ცუდი“ ქოლესტერინის შესამცირებლად

ჩაის დალევა ხელს უწყობს გულის ჯანმრთელობის შენარჩუნებას დაბალანსებულ დიეტასთან ერთად. ჩაის ზოგიერთი სახეობა შეიცავს სასარგებლო ნაერთებს, რომლებიც ხელს უწყობს „ცუდი“ ქოლესტერინის დონის შემცირებას.1. მწვანე ჩაიის შეიცავს კატექინებს - ძლიერ ანტიოქსიდანტებს, რომლებიც სისხლში „ცუდი“ ქოლესტერინის დონეს ამცირებენ.2. შავი ჩაისასმელი შეიცავს პოლიფენოლებს, რომლებიც ხელს უწყობენ „ცუდი“ ქოლესტერინის დონის შემცირებას. ეს ეფექტი შესაძლოა უფრო ძლიერი იყოს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მომატებული რისკის მქონე ადამიანებში .3. ჯანჯაფილის ჩაიის ყველაზე მეტად საჭმლის მომნელებელი სისტემისთვის სასარგებლო თვისებებით არის ცნობილი. თუმცა, ის ასევე შეიცავს ნაერთებს, რომლებსაც შეუძლიათ ანთების შემცირება და გულის ჯანმრთელობის ხელშეწყობა.4. ოოლონიმას აქვს უნიკალური, რბილი არომატი და მისი მირთმევა შესაძლებელია როგორც ცხელი, ასევე ცივი სახით. ოოლონგის ჩაი შეიცავს კატექინებს და სხვა პოლიფენოლებს, რომლებიც ამცირებენ ქოლესტერინს.5. ჰიბისკუსის ჩაიკვლევებმა აჩვენა, რომ ეს ჩაი ამცირებს „ცუდი“ ქოლესტერინის დონეს და ამავდროულად ზრდის „კარგი“ ქოლესტერინის დონეს. „კარგი“ ქოლესტერინის მაღალი დონე დაკავშირებულია გულის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებასთან.

ტაბლოიდი • 1769187739

„დავაყენე კამერა, რომ მთელი დღე ვხედავდე ჩემს მოხუც დედას“ - ვის შესახებ წერს არუნ ხათრი

ინდური ხალხური მედიცინის „აიურვედას“ ექსპერტი არუნ ხათრი საზოგადოებას სოციალურ ქსელში პერიოდულად სასარგებლო ინფორმაციას უზიარებს.ამჯერად, არუნ ხათრი ემოციურ პოსტს აქვეყნებს, სადაც მშობლების სიყვარულზე წერს და ერთ-ერთ შემთხვევას იხსენებს:„რუსთავი 2“-დან მოვდიოდი. შევამჩნიე, რომ მძღოლს ტელეფონზე live კამერა ჰქონდა ჩართული. ვკითხე, რა იყო ეს. მან გამიღიმა და მითხრა:„სახლში დავაყენე კამერა, რომ მთელი დღე ვხედავდე ჩემს მოხუც დედას. ასე ვიცი, რომ კარგად არის“.არც ფუფუნება, არც დიდი სიტყვები - უბრალოდ სუფთა სიყვარული. ეს არის ის, რასაც დედა ნამდვილად იმსახურებს შვილებისგან. არა ფული, არა საჩუქრები - უბრალოდ ზრუნვა, უბრალოდ ყოფნა, უბრალოდ პატივისცემა. თუ შენი მშობლები ცოცხლები არიან - შენ უკვე მდიდარი ხარ. მოუფრთხილდი შენს მშობლებს, დრო არ იცდის. სიყვარული არ უნდა გადაიდოს“, - წერს არუნ ხათრი.