1792519878

სელფი კიბოს პროგნოზისთვის - როგორ შეიძლება დაეხმაროს ხელოვნური ინტელექტი ექიმებს

ხელოვნური ინტელექტის ახალ სისტემას კიბოს მქონე პაციენტის სახის ერთი ფოტოს საფუძველზე მისი ბიოლოგიური ასაკისა და გადარჩენის ალბათობის შეფასება შეუძლია. კვლევა ამერიკელმა სპეციალისტებმა ჩაატარეს.როგორც ბრიტანული გამოცემა The Guardian წერს, ტექნოლოგიამ შესაძლოა ექიმებს პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასებასა და მკურნალობის სტრატეგიის შერჩევაში დაეხმაროს.სისტემა მასაჩუსეტსის შტატში მოქმედი აკადემიური სამედიცინო ქსელის, Mass General Brigham-ის მკვლევრებმა შეიმუშავეს. ხელოვნური ინტელექტი 40 მილიონზე მეტ სახის ფოტოზე გაწვრთნეს, რომლებიც სხვადასხვა ასაკისა და ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლებს ეკუთვნოდა.კვლევის ფარგლებში შეიქმნა ორი ურთიერთშემავსებელი ინსტრუმენტი — FAHR-FaceAge და FAHR-FaceSurvival. პირველი ადამიანის ბიოლოგიურ ასაკს აფასებს, ანუ იმას, თუ რამდენი წლისად გამოიყურება ის რეალურ ასაკთან შედარებით, ხოლო მეორე კიბოს მქონე პაციენტის გადარჩენის ალბათობას უშუალოდ სახის ფოტოს საფუძველზე პროგნოზირებს.მკვლევრების განმარტებით, ალგორითმები სახის სხვადასხვა უბანს აანალიზებს. FAHR-FaceAge ყურადღებას ამახვილებს ცხვირის გვერდებიდან ტუჩის კუთხეებისკენ მიმართულ ნაოჭებზე, შუბლისა და საფეთქლების მიდამოზე. FAHR-FaceSurvival კი თვალების ქვედა არესა და ცხვირის ზემოთა ნაწილს აფასებს.კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შედეგი ბიოლოგიურ ასაკსა და სიკვდილიანობის რისკს შორის კავშირს ეხება. სხივური თერაპიის კურსის გავლისას შესწავლილ პაციენტებს შორის, ისინი, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტის შეფასებით რეალურ ასაკზე სულ მცირე ხუთი წლით უფროსად გამოიყურებოდნენ, დაკვირვების დაახლოებით ოთხწლიანი პერიოდის განმავლობაში სიკვდილის 21%-ით უფრო მაღალი რისკის ჯგუფში აღმოჩნდნენ. ამის საპირისპიროდ, პაციენტებს, რომლებიც რეალურ ასაკზე სულ მცირე ხუთი წლით ახალგაზრდად გამოიყურებოდნენ, სიკვდილის რისკი 17%-ით ნაკლები ჰქონდათ.მკვლევრების აზრით, სახის ფოტოს ანალიზმა შესაძლოა ექიმებს დამატებითი ინფორმაცია მიაწოდოს პაციენტის ფიზიკური მდგომარეობის, ორგანიზმის გამძლეობისა და მკურნალობის ატანის შესაძლო უნარის შესახებ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც სპეციალისტებმა უნდა გადაწყვიტონ, რამდენად მიზანშეწონილია ინტენსიური მკურნალობა, მათ შორის ოპერაცია, სხივური თერაპია ან მედიკამენტური მკურნალობა.კვლევის ერთ-ერთი თანაავტორის, რადიაციული ონკოლოგის, რაიმონდ მაკის განცხადებით, მიზანი სახის ფოტოზე დაფუძნებული შეფასების ისეთი მეთოდის შექმნაა, რომელიც ექიმებს პერსონალიზებული გადაწყვეტილებების მიღებაში დაეხმარება და მათ პროფესიულ განსჯას არ ჩაანაცვლებს.კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ ცხოვრების ზოგიერთი წესი სახის დაჩქარებულ დაბერებასთან შეიძლება იყოს დაკავშირებული. მათ შორის მკვლევრები ალკოჰოლის ჭარბ მოხმარებას, ნარკოტიკების გამოყენებასა და მოწევას ასახელებენ.მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ ტექნოლოგიის ფართოდ გამოყენებამდე დამატებითი კვლევები და ვალიდაციაა საჭირო. ამ ეტაპზე ხელოვნური ინტელექტის შეფასება ექიმის მიერ პაციენტის მდგომარეობის სრულფასოვან გამოკვლევას ვერ ჩაანაცვლებს.კვლევის დეტალები სამეცნიერო ჟურნალ The Lancet Digital Health-ში გამოქვეყნდა.

1792503180

ნაწლავის ქრონიკული ანთების სამკურნალოდ ახალი აბი გამოსცადეს - რა შედეგები აჩვენა კვლევამ

ახალი პრეპარატი შესაძლოა წყლულოვანი კოლიტის მქონე პაციენტებისთვის მკურნალობის დამატებითი შესაძლებლობა გახდეს. კლინიკური კვლევის შედეგებით, პრეპარატმა სიმპტომების გაუმჯობესებისა და დაავადების აქტივობის შემცირების მხრივ პლაცებოზე უკეთესი შედეგები აჩვენა.ჟურნალ The New England Journal of Medicine-ში 2026 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, მეცნიერებმა პრეპარატ icotrokinra-ს ეფექტიანობა წყლულოვანი კოლიტის მქონე ზრდასრულ პაციენტებში შეისწავლეს. კვლევაში 252 ადამიანი მონაწილეობდა, რომლებსაც დაავადების საშუალო ან მძიმე ფორმა ჰქონდათ.წყლულოვანი კოლიტი ნაწლავის ქრონიკული ანთებითი დაავადებაა, რომელიც მსხვილი ნაწლავის ლორწოვან გარსს აზიანებს. მისთვის დამახასიათებელია მუცლის ტკივილი, დიარეა, ნაწლავიდან სისხლდენა და დაავადების გამწვავების პერიოდები.როგორ მუშაობს ახალი პრეპარატი?Icotrokinra იმუნურ სისტემაში მოქმედი ინტერლეიკინ-23-ის (IL-23) რეცეპტორს ბლოკავს. ეს ცილა ანთებითი პროცესების რეგულირებაში მონაწილეობს, მისი მოქმედების შეზღუდვა კი შესაძლოა ნაწლავში ანთების შემცირებას დაეხმაროს.პრეპარატის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურება ისაა, რომ მისი მიღება პერორალურად, აბის სახით არის შესაძლებელი. ეს განსხვავდება IL-23-ის გზაზე მოქმედი ზოგიერთი არსებული მკურნალობისგან, რომლებიც ინექციით ან ინფუზიით ტარდება.რა აჩვენა კვლევამ?მონაწილეები ყოველდღიურად იღებდნენ პრეპარატის სხვადასხვა დოზას ან პლაცებოს. მკურნალობის მე-12 კვირას კლინიკური პასუხი დაფიქსირდა:400 მგ დოზის მიმღებთა 63%-ში;200 მგ დოზის მიმღებთა 58%-ში;100 მგ დოზის მიმღებთა 55%-ში;პლაცებოს ჯგუფის 27%-ში.ყველა დოზის შემთხვევაში კლინიკური პასუხის მაჩვენებელი პლაცებოს ჯგუფთან შედარებით მნიშვნელოვნად მაღალი იყო. ყველაზე მაღალი დოზის ჯგუფში დაავადების კლინიკური რემისია პაციენტთა 30%-ში დაფიქსირდა, პლაცებოს ჯგუფში კი ეს მაჩვენებელი 11% იყო. რას ნიშნავს ეს პაციენტებისთვის?შედეგები მიუთითებს, რომ პრეპარატმა შესაძლოა წყლულოვანი კოლიტის მკურნალობის ახალი მიმართულება შექმნას, განსაკუთრებით იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც არსებული მკურნალობა საკმარისად არ ეხმარება.თუმცა კვლევა მეორე ფაზის კლინიკურ გამოცდას წარმოადგენდა და მისი შედეგები დამატებით დადასტურებას საჭიროებს. მიუხედავად იმედის მომცემი მონაცემებისა, ჯერ ნაადრევია იმის თქმა, რომ პრეპარატი დაავადებას საბოლოოდ კურნავს ან ყველა პაციენტისთვის ეფექტიანი იქნება.

1792348770

უნიკალური ოპერაცია - ცოცხალი ჭია ადამიანის თვალში, რომლის ორგანიზმში მოსახვედრად შესაძლოა მწერის ერთი ნაკბენიც საკმარისი აღმოჩნდეს

იშვიათი დილოფილარია ექიმებმა პაციენტის თვალის ბუდიდან ამოიყვანეს.თეორიული ცნობებით, ეს პარაზიტი ადამიანის ორგანიზმში დასნებოვნებული მწერის ნაკბენით ხვდება, ძირითადი გადამტანი არის კოღო. ჰელმითები მიგრირებენ კანქვეშა ქსოვილებში და მათი მაქსიმალური სიგრძე შეიძლება იყოს 17 სანტიმეტრი.თუმცა ამგვარი ლარვების ორგანიზმში მოხვედრის შემთხვევები იმდენად იშვიათია, რომ მაგალითად, საქართველოს მედიცინის ისტორიაში ამის დადასტურებული ანამნეზი ამ დრომდე არ ყოფილა.ლაშა ჭულიხაძეს მწერის კბენის ეპიზოდი არ ახსენდება, მან ოფთალმოლოგს უბრალოდ თვალის ტკივილის ჩივილით მიმართა.მიუხედავად იმისა, რომ თვალში წარმოქმნილი კაფსულური წანაზარდი ძალიან ჰგავდა სხვა დაავადებასაც, ექიმმა ეჭვი მაინც იშვიათი პარაზიტის შემთხვევაზე მიიტანა და მართალი აღმოჩნდა.უნიკალურ ოპერაციას წინ რამდენიმე კვირით უსწრებდა ექიმის მიერ მომზადებული სტატია სწორედ დილოფილარიის ჰელმითებზე, როგორც უიშვიათეს კლინიკურ შემთხვევაზე.დამუშავებულმა სტატიამ ექიმს დიაგნოზის დასმა გაუმარტივა, მაგრამ ყველაზე მეტად გამართლება აღმოჩნდა პაციენტისთვის.ცუდი შედეგი შეიძლებოდა ყოფილიყო - თვალის დაკარგვა ან კიდევ უარესი - ლეტალური გამოსავალი, თუ მოხდებოდა პარაზიტის მიგრაცია თავის ტვინში ან გულსისხლძარღვთა სისტემაში, თუმცა საუნივერსიტეტო კლინიკის ექიმებმა უნიკალური, თითქმის 2 საათიანი ოპერაცია ისე ჩაატარეს, რომ პაციენტს თვალიც შეუნარჩუნეს და მზერაც.ეს შემთხვევა დილოფილარიის ჰელმითების იშვიათი, მაგრამ რეალური შემთხვევების სტატისტიკას შეემატა. ამ შემთხვევის შესახებ ასწავლიან სტუდენტებსაც და იქნება მაგალითი, რომ იშვიათად, მაგრამ მაინც, მწერის ნაკბენიც შეიძლება  მძიმე გართულებების მიზეზი გახდეს.

1792318500

რა კავშირი შეიძლება არსებობდეს ქიმიურ ნივთიერებებსა და აუტიზმს შორის - მეცნიერებმა სარძევე კბილები შეისწავლეს

აუტიზმის მქონე ბავშვების კბილებში 19 პოტენციურად ტოქსიკური ქიმიური ნივთიერების მაღალი კონცენტრაცია აღმოაჩინეს - ახალი კვლევა! ჟურნალ Neurotoxicology and Teratology-ში გამოქვეყნებული ახალი საპილოტე კვლევა ყურადღებას აქცევს გარემო ფაქტორებისა და აუტიზმის შესაძლო კავშირს. ტეხასის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა სარძევე კბილების ანალიზის ინოვაციური მეთოდი გამოიყენეს, რომელიც ორგანიზმში ტოქსიკური ნივთიერებების ხანგრძლივ ზემოქმედებას ზომავს. რა აჩვენა კვლევამ?გრძელვადიანი „ქიმიური ჩანაწერი“: განსხვავებით სისხლისა და შარდის მოკლევადიანი ტესტებისგან, სარძევე კბილები ინახავს ინფორმაციას ნაყოფის განვითარების მე-4 თვიდან დაახლოებით 3 წლის ასაკამდე მიღებული ტოქსინების შესახებ.ტოქსიკური ნაერთები: შესწავლილ ნიმუშებში საშუალოდ 300-მდე ტოქსიკანტი გამოვლინდა. მათ შორის 60 ძირითადი ნაერთიდან, აბსოლუტური უმეტესობა (95%) მაღალი კონცენტრაციით აუტიზმის მქონე ბავშვების კბილებში აღმოჩნდა, ხოლო 19-მა ნივთიერებამ სტატისტიკური მნიშვნელოვანების კრიტერიუმი დააკმაყოფილა.დრამატული სხვაობა: მაგალითად, ბენზილბენზოატი (რომელიც გამოიყენება ჰიგიენურ საშუალებებსში, საკვები დანამატის სახით და ტილებისა და მუნის სამკურნალო საშუალებებში) აუტიზმის მქონე ბავშვების ჯგუფში 722%-ით მაღალი კონცენტრაციით გამოვლინდა.მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ ეს კვლევა არ ამტკიცებს იმას, თითქოს კონკრეტული ქიმიკატები უშუალოდ იწვევდეს აუტიზმს, თუმცა ის ცხადყოფს მცირეწლოვან ბავშვებსა და ორსულებში ყოველდღიური ტოქსინების ზემოქმედების შემცირების პრიორიტეტულობას!

1792309680

ალცჰაიმერის მკურნალობის ახალი გზა - მკვლევრებმა იმედისმომცემი შედეგები მიიღეს

მეცნიერებმა ალცჰაიმერის დაავადების კვლევაში ახალი პერსპექტიული სამიზნე - EPHX2 ცილა გამოავლინეს, რომლის დათრგუნვამ შესაძლოა დაავადებასთან დაკავშირებული ტვინის დაზიანებისა და ანთებითი პროცესების შემცირებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს.კვლევა ჟურნალ Nature Neuroscience-ში გამოქვეყნდა. მკვლევრებმა გენეტიკური მონაცემები, პაციენტების სამედიცინო ჩანაწერები და ლაბორატორიული ექსპერიმენტების შედეგები გააერთიანეს, რათა დაავადების მკურნალობისთვის ახალი სამიზნეები გამოევლინათ.კვლევის მიხედვით, EPHX2 ცილის მომატებული დონე ალცჰაიმერის დაავადების გაზრდილ რისკთან იყო დაკავშირებული. მეცნიერებმა ლაბორატორიულ ექსპერიმენტებში შეისწავლეს ამ ცილის დამთრგუნველი ნივთიერების მოქმედებაც. ალცჰაიმერის დაავადების მოდელის მქონე თაგვებში მკურნალობამ შეამცირა ტვინში ამილოიდური ცილების დაგროვება და ანთება, ამასთან, გაუმჯობესდა ცხოველების შედეგები კოგნიტურ ტესტებში.მკვლევრებმა ასევე გააანალიზეს მსუბუქი კოგნიტური დარღვევების მქონე 111 680 ადამიანის სამედიცინო მონაცემები და გამოავლინეს მედიკამენტები, რომელთა გამოყენებაც ალცჰაიმერის დაავადების შემცირებულ სიხშირესთან იყო დაკავშირებული.მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, აღმოჩენა ჯერ არ ნიშნავს, რომ ახალი მკურნალობა ადამიანებში ეფექტიანად დადასტურებულია. დამატებითი კლინიკური კვლევებია საჭირო იმის გასარკვევად, შეძლებს თუ არა EPHX2-ის დათრგუნვა დაავადების პროგრესირების შენელებას ან პრევენციას.კვლევა მეცნიერებს ალცჰაიმერის დაავადების მექანიზმების უკეთ გაგებასა და მომავალში მკურნალობის ახალი მეთოდების შემუშავებაში შესაძლოა დაეხმაროს.

1792266234

დედამიწამ კოსმოსის სიღრმეებიდან საიდუმლოებით მოცული სიგნალი მიიღო - ვინ გამოაგზავნა ის

ასტრონომებმა აღმოაჩინეს დღეისათვის ყველაზე დაშორებული სწრაფი რადიოანათება (FRB), რომელიც წარმოიქმნა მაშინ, როდესაც სამყარო სულ რაღაც 3 მილიარდი წლის იყო. ყველაზე დიდ სიურპრიზად მისი მასპინძელი გალაქტიკა იქცა: ვარსკვლავების დიდი სისტემის სანაცვლოდ, მკვლევრებმა აღმოაჩინეს პატარა ჯუჯა გალაქტიკა, რომელშიც აქტიურად ყალიბდებიან ვარსკვლავები, წერს Science.სიგნალმა მიიღო აღნიშვნა FRB 20240304B. ის გრძელდებოდა წამის მხოლოდ მეათასედი, თუმცა დედამიწამდე მოღწევამდე უზარმაზარი მანძილი გაიარა. აღმოჩენა ასტრონომებს დაეხმარება უკეთ გაიგონ სწრაფი რადიოანათებების წარმოშობა — კოსმოსის ერთ-ერთი ყველაზე ამოუცნობი ფენომენი.საიდან მოვიდა საიდუმლოებით მოცული სიგნალი?სწრაფი რადიოანათებები — ეს არის რადიოტალღების მოკლე იმპულსები, რომლებიც შორეული კოსმოსიდან მოდის. ასეთი სიგნალების ექსტრემალურად მცირე ხანგრძლივობისა და არაპროგნოზირებადობის გამო, მათი წარმოშობის ადგილის დადგენა რთულია. 2007 წელს პირველი ასეთი ანათების აღმოჩენის შემდეგ, ასტრონომებს დღემდე არ უპოვიათ მათი ბუნების საბოლოო ახსნა.„სწრაფი რადიოანათებები საინტერესოა იმით, რომ ჩვენ არ ვიცით, რა წარმოქმნის მათ. გვაქვს თეორიები იმის შესახებ, თუ რომელი ობიექტები ქმნიან მათ, მაგრამ არ გვაქვს დამაჯერებელი მტკიცებულებები“, - განმარტა კვლევის წამყვანმა ავტორმა, მანიშა კალებმა, სიდნეის უნივერსიტეტის რადიოასტრონომმა და ასტროფიზიკოსმა.სიგნალი FRB 20240304B აღმოჩენილ იქნა 2024 წლის მარტში, სამხრეთ აფრიკაში განთავსებული რადიოტელესკოპ „მირკატის“ მეშვეობით. ამის შემდეგ მკვლევრებმა ცის შესაბამისი მონაკვეთისკენ მიმართეს მიწისზედა ტელესკოპები, რათა ეპოვათ გალაქტიკა, საიდანაც ის მოვიდა. თუმცა ამ დაკვირვებებმა შედეგი არ გამოიღო.მაშინ მეცნიერებმა გამოიყენეს ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი, რომელიც ინფრაწითელი გამოსხივებისადმი ექსტრემალურად მაღალი მგრძნობელობით გამოირჩევა.შედეგმა მკვლევრები გაოცა. ისინი ელოდნენ, რომ დაინახავდნენ დიდ გალაქტიკას მრავალრიცხოვანი ვარსკვლავებით, თუმცა აღმოაჩინეს პატარა ჯუჯა გალაქტიკა, რომელშიც ვარსკვლავთწარმოქმნის აქტიური პროცესი მიმდინარეობს.„გვეგონა, რომ ეს იქნებოდა დიდი, კარგად ჩამოყალიბებული გალაქტიკა მრავალი ვარსკვლავით, მის სანაცვლოდ კი აღმოჩნდა პატარა ჯუჯა გალაქტიკა, თუმცა მასში ვარსკვლავები აქტიურად ყალიბდებოდნენ“, — განაცხადა კალებმა.ამ გალაქტიკის მასა დაახლოებით 1000-ჯერ ნაკლებია, ვიდრე ასტრონომები ელოდნენ. ამავდროულად, ის ექსტრემალურად ახალგაზრდაა: მისი ვარსკვლავური მასის დაახლოებით 90% ბოლო 30 მილიონი წლის განმავლობაში ჩამოყალიბდა.ასეთი მახასიათებლები მკვლევრებს დაეხმარა, რადიოანათების წყაროს როლში ერთ-ერთ ყველაზე სავარაუდო კანდიდატად მაგნეტარი განეხილათ.მაგნეტარები — ეს არის ნეიტრონული ვარსკვლავების სახეობა ექსტრემალურად ძლიერი მაგნიტური ველებით. მათ შეუძლიათ ძალიან მოკლე დროში ენერგიის მნიშვნელოვანი რაოდენობა გამოათავისუფლონ. არსებობს სწრაფი რადიოანათებების სხვა სავარაუდო ახსნაც — ორი ნეიტრონული ვარსკვლავის შეჯახება. თუმცა ასეთ სისტემებს შეჯახებამდე შეუძლიათ მილიარდობით წლის განმავლობაში იბრუნონ ერთმანეთის გარშემო. ამიტომ ეს სცენარი ნაკლებად ეთანხმება იმ გალაქტიკის ახალგაზრდა ასაკს, რომელშიც FRB 20240304B აღმოაჩინეს.მაგნეტარებს კი შეუძლიათ ჩამოყალიბდნენ და მაგნიტური ენერგია გამოათავისუფლონ მილიონობით წლის განმავლობაში, რაც ამ ვერსიას უფრო დამაჯერებელს ხდის.

1792237440

პაწაწინა რობოტები, რომლებსაც გულის გადარჩენა შეუძლიათ - მეცნიერების ახალი აღმოჩენა

მეცნიერები გულის ინფექციების მკურნალობის ახალი მეთოდის შექმნაზე მუშაობენ. ერთ-ერთი პერსპექტიული მიმართულება მიკროსკოპული რობოტების გამოყენებაა, რომლებსაც წამლის ორგანიზმში კონკრეტულ ადგილამდე მიტანა შეეძლებათ. ტექნოლოგიის მიზანია მკურნალობის სიზუსტის გაზრდა და ჯანსაღ ქსოვილებზე არასასურველი ზემოქმედების შემცირება.გულის ინფექციები, მათ შორის ინფექციური ენდოკარდიტი, სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს. ამ დროს მიკროორგანიზმები გულის შიდა გარსსა და სარქველებზე იწვევს ანთებას, რაც ზოგჯერ მძიმე გართულებებს განაპირობებს. მკურნალობა ხშირად ხანგრძლივ ანტიბიოტიკოთერაპიას, ხოლო გარკვეულ შემთხვევებში ქირურგიულ ჩარევასაც მოითხოვს.პაწაწინა რობოტების იდეა სწორედ წამლის მიზანმიმართულ მიწოდებას უკავშირდება. ასეთი სისტემები შეიძლება შეიქმნას ისე, რომ მათ ორგანიზმში გადაადგილება და საჭირო ადგილას პრეპარატის გამოყოფა შეძლონ. თეორიულად, ამ მიდგომამ შესაძლოა გააუმჯობესოს წამლის მიწოდება ინფექციის კერაში და შეამციროს პრეპარატის ზემოქმედება სხვა ქსოვილებზე.თუმცა, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ მსგავსი ტექნოლოგიების გამოყენება გულის ინფექციების სამკურნალოდ ჯერ კიდევ კვლევის მიმართულებაა. მათი უსაფრთხოება, ეფექტიანობა და ადამიანებში გამოყენების შესაძლებლობა დამატებით შესწავლას საჭიროებს.თუ ტექნოლოგია წარმატებით განვითარდა, მომავალში ის შესაძლოა ინფექციების მკურნალობის უფრო ზუსტი და პერსონალიზებული მეთოდების შექმნას დაეხმაროს.

1792048440

მეცნიერულად დადასტურდა, რომ ძაღლებს ადამიანის ენა ესმით

ჟურნალ PLOS ONE-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ძაღლებს შეუძლიათ, გარკვეული სიტყვები ამოიცნონ და მათ შესაბამისი ქცევით უპასუხონ. აღმოჩენა მიუთითებს, რომ ოთხფეხა მეგობრები მხოლოდ ადამიანის ჟესტებსა და ხმის ტონს არ ეყრდნობიან.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა ხმოვანი ღილაკების გამოყენებას მიჩვეული ძაღლები შეისწავლეს. ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ცხოველები სიტყვებზე - მათ შორის, „თამაში“ და „გარეთ“ - რეაგირებდნენ მაშინაც კი, როდესაც მათ პატრონის ნაცვლად უცხო ადამიანი წარმოთქვამდა ან ღილაკის საშუალებით ისმოდა.კვლევაში ორი ექსპერიმენტი ჩატარდა, რომლებშიც ჯამში 59 ძაღლი მონაწილეობდა. მიღებული შედეგები აძლიერებს მოსაზრებას, რომ ძაღლებს შეუძლიათ სიტყვების მნიშვნელობის დამუშავება და არა მხოლოდ ადამიანის თანმხლებ სიგნალებზე რეაგირება.მეცნიერების აზრით, ეს აღმოჩენა ადამიანისა და ძაღლის კომუნიკაციის უკეთ შესწავლაში დაგვეხმარება. მიუხედავად ამისა, კვლევა არ ნიშნავს, რომ ძაღლებს ადამიანის ენა სრულად ესმით. მათ აქვთ უნარი, კონკრეტული სიტყვები ამოიცნონ.

1791986340

სისხლის ანალიზით შესაძლოა კიბოს განვითარების რისკის გამოვლენა წლებით ადრე გახდეს შესაძლებელი - მეცნიერების ახალი აღმოჩენა

მეცნიერებმა სისხლში ისეთი ცვლილებები აღმოაჩინეს, რომლებიც შესაძლოა კიბოს განვითარების მომატებულ რისკზე დაავადების დიაგნოსტირებამდე რამდენიმე წლით ადრე მიანიშნებდეს. ახალი კვლევის თანახმად, ეს მეთოდი განსაკუთრებით პერსპექტიულია პროსტატის კიბოს შემთხვევაში, რადგან გარკვეული ცვლილებების გამოვლენა დიაგნოზის დასმამდე რვა წლით ადრეც არის შესაძლებელი.კვლევის შედეგები სამეცნიერო ჟურნალ Cell Genomics-ში გამოქვეყნდა.მეცნიერების განმარტებით, კიბოს ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან დაავადების მკურნალობა, როგორც წესი, გაცილებით მარტივია მაშინ, როდესაც სიმსივნე ჯერ კიდევ არ არის გავრცელებული სხვა ქსოვილებსა და ორგანოებზე.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა 491 სისხლის პლაზმის ნიმუში შეისწავლეს. მათ შორის 171 ეკუთვნოდა ადამიანებს, რომლებსაც მოგვიანებით ძუძუს კიბო დაუდგინდათ, 93 - პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტებს, ხოლო 227 - ადამიანებს, რომლებსაც კიბო არ ჰქონდათ.აღსანიშნავია, რომ სისხლის ნიმუშები დაავადების დიაგნოსტირებამდე ორი კვირიდან ცხრა წლამდე პერიოდში იყო აღებული.მკვლევრებმა ასევე გამოიყენეს კანადაში ჩატარებული ფართომასშტაბიანი კვლევის მონაცემები, რომელშიც 40 000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა. ეს ინფორმაცია კანადის ონკოლოგიურ რეესტრში არსებულ სამედიცინო ჩანაწერებს შეადარეს.ამ გზით მეცნიერებმა შეძლეს იმ ადამიანების გამოვლენა, რომლებსაც კვლევის დასაწყისში კიბო არ ჰქონდათ, თუმცა მოგვიანებით დაავადება განუვითარდათ.კვლევისას გათვალისწინებული იყო მონაწილეთა ასაკი, სქესი, ცხოვრების წესი, ალკოჰოლის მოხმარება, მოწევის ისტორია და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვა ფაქტორები.მეცნიერებმა ყურადღება გაამახვილეს სისხლში არსებულ დნმ-ის მცირე ფრაგმენტებზე. მათ შეისწავლეს ამ დნმ-ის ქიმიური ცვლილებები, კერძოდ, ე.წ. მეთილაცია.მარტივად რომ ვთქვათ, მეთილაცია არის პროცესი, რომელიც გავლენას ახდენს გენების აქტივობაზე. ამ ცვლილებების შესწავლა მეცნიერებს ეხმარება უკეთ გაიგონ, რა პროცესები მიმდინარეობს ორგანიზმში.მკვლევრების შეფასებით, კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ მომავალში სისხლის ანალიზი შესაძლოა კიბოს განვითარების მომატებული რისკის ადრეული შეფასების ერთ-ერთი დამატებითი საშუალება გახდეს.თუმცა მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ მეთოდი ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა და მისი ეფექტიანობის დასადასტურებლად დამატებითი, უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევებია საჭირო.

1791910177

ალერგიის შესახებ პოპულარული მითი უარყოფილია - მეცნიერები ახალი კვლევის შედეგებზე საუბრობენ

ორსულობისა და ძუძუთი კვების დროს კვერცხისა და არაქისის დიდი რაოდენობით მოხმარება ბავშვს ამ პროდუქტებზე ალერგიის განვითარებისგან არ იცავს. ეს არის დასკვნა, რომლამდეც ავსტრალიელი მეცნიერები მივიდნენ. კვლევა ჟურნალ New England Journal of Medicine-ში (NEJM) გამოქვეყნდა.PrEggNut-ის კვლევაში 2 137 ორსული ქალი მონაწილეობდა, რომელთა ჯერ არდაბადებულ ბავშვებს, ოჯახური ანამნეზის გამო, ალერგიული დაავადებების განვითარების გაზრდილი რისკი ჰქონდათ.მონაწილეები ორ ჯგუფად დაიყვნენ. პირველი ჯგუფი კვირაში მინიმუმ ექვს კვერცხსა და 60 არაქისს მიირთმევდა. კვლევა ორსულობის 23-ე კვირიდან იწყებოდა და მშობიარობიდან ოთხი თვის განმავლობაში გრძელდებოდა. მეორე ჯგუფი კი ჩვეულებრივ დიეტას იცავდა და კვირაში არაუმეტეს სამ კვერცხსა და 30 არაქისს მიირთმევდა. როდესაც ბავშვები ერთი წლის გახდნენ, მეცნიერებმა მათ ალერგიაზე ტესტირება ჩაუტარეს. ალერგია პირველი ჯგუფის ბავშვების 7.8 პროცენტში, ხოლო მეორე ჯგუფის 8.4 პროცენტში გამოვლინდა. სხვაობა სტატისტიკურად უმნიშვნელო იყო.კვერცხზე ალერგია ბავშვების, შესაბამისად, 6.2 და 7.2 პროცენტში დაფიქსირდა. არაქისის შემთხვევაში კი მაჩვენებლები იდენტური იყო — 2.6 პროცენტი ორივე ჯგუფში.ავტორებმა დაასკვნეს, რომ არ არსებობს საფუძველი იმისა, რომ ბავშვში ალერგიის თავიდან აცილების მიზნით, ორსულმა ქალმა რაციონში კვერცხისა და არაქისის რაოდენობა განზრახ გაზარდოს.ალერგია არის ორგანიზმის პათოლოგიური, ჰიპერიმუნური რეაქცია ჩვეულებრივ უვნებელ ნივთიერებებზე (ალერგენებზე), როგორებიცაა: მცენარის მტვერი, ცხოველის ბეწვი, საკვები თუ მედიკამენტები.ძირითადი სიმპტომები:სასუნთქი გზები: ცემინება, ცხვირის შეგუბება, ქავილი, გამჭვირვალე გამონადენი, ხველა და ქოშინი.თვალები: სიწითლე, წვა, ძლიერი ქავილი და ცრემლდენა (ალერგიული კონიუნქტივიტი).კანი: ქავილი, სიწითლე, გამონაყარი, ჭინჭრის ციება ან შეშუპება.მძიმე რეაქციები: ანგიონევროზული შეშუპება და სიცოცხლისთვის საშიში ანაფილაქსიური შოკი.გავრცელებული მიზეზები და ალერგენები:გარემო ფაქტორები: მცენარეული მტვერი (ამბროზია, არყის ხე, ბალახები), მტვრის ტკიპები, ობი.ბიოლოგიური აგენტები: შინაური ცხოველის ბეწვი, ნერწყვი და ქერტლი.საკვები: რძე, კვერცხი, თხილი, თევზი, ზღვის პროდუქტები და ციტრუსები.მედიკამენტები და ქიმიკატები: ანტიბიოტიკები, საყოფაცხოვრებო ქიმიკატები, მწერების ნაკბენი.მკურნალობის მეთოდები:კონტაქტის თავიდან აცილება: იდენტიფიცირებულ ალერგენთან კონტაქტის შეწყვეტა ან შეზღუდვა (ელიმინაცია).მედიკამენტები: ახალი თაობის ანტიჰისტამინური საშუალებების მიღება და ადგილობრივი პრეპარატების გამოყენება (მაგ., წვეთები ან სპრეი).ASIT (ალერგენ-სპეციფიკური იმუნოთერაპია): იმუნური სისტემის სპეციფიკური ალერგენის მიმართ „გაწვრთნის“ მეთოდი დოზების თანდათანობითი გაზრდის გზით, რაც მდგრადი რემისიის მიღწევას უწყობს ხელს.სპეციალისტის კონსულტაცია: ზუსტი დიაგნოზისთვის (კანის ტესტები, სპეციფიკური IgE ანალიზი) აუცილებლად მიმართეთ ალერგოლოგ-იმუნოლოგს.წყარო

1791906374

ბავშვების სარძევე კბილებში 300-ზე მეტი ქიმიური ნივთიერების კვალი აღმოაჩინეს - რას იკვლევენ მეცნიერები

მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერები ჯერ კიდევ განუწყვეტლივ ვსწავლობ აუტიზმის გამომწვევ მიზეზებს, გენეტიკური ფაქტორების გარდა, უკვე არსებობს მნიშვნელოვანი მტკიცებულებები რომლებიც ამ მდგომარეობას გარემო ფაქტორების ზემოქმედებას უკავშირებს.ბოლო წლებში გამოვლინდა მთელი რიგი გარემოებითი რისკფაქტორები და მართალია, მეცნიერებს ჯერ არ დაუმტკიცებიათ, რომ ამ მდგომარეობას კონკრეტული აგენტები იწვევს, მაგრამ მნიშვნელოვანია, მეტი შევიტყოთ იმ პოტენციურად ტოქსიკური ნივთიერებების შესახებ, რომლებიც, როგორც ჩანს, ამ დარღვევასთან არის დაკავშირებული.ამ კონტექსტში ერთი გამოწვევა ისაა, რომ მრავალი კვლევა ქიმიურ ზემოქმედებებს ზომავს სისხლის ან შარდის ნიმუშებში, რომელთაგან ორივე მოკლევადიან ფანჯარას გვთავაზობს (ზოგჯერ სულ რამდენიმე საათიანს) ნიმუშებში ქიმიური ნივთიერებების იდენტიფიცირებისთვის, ვიდრე მათი კვალი გაქრება.ჟურნალ Neurotoxicology and Teratology-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის თანახმად, მეცნიერებმა ამის ახალი გზა იპოვეს – ბავშვის სარძევე კბილების ანალიზი, როგორც ქიმიურ ნივთიერებებთან ზემოქმედების გრძელვადიანი ჩანაწერი; ეს ნივთიერებები კბილების ფორმირების პროცესში გროვდება და შესაძლოა, მათი ქიმიური კვალი ათწლეულების განმავლობაში შენარჩუნდეს.„კბილებში აღიბეჭდება ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მიღებული ჯამური ზემოქმედება, მაშინ როდესაც სისხლის ან შარდის ნიმუშები მხოლოდ დროის კონკრეტულ მონაკვეთს ასახავს. ჩვენ ორივე გვესაჭიროება“, — ამბობს კვლევის ავტორი, სან-ანტონიოში ტეხასის უნივერსიტეტის გარემოებითი მეცნიერი ლინ ჰელიბრუნი.საპილოტე კვლევაში, მეცნიერებმა შეისწავლეს ოჯახების მიერ გადაცემული 38 ბავშვის სარძევე კბილები; მათგან 22-ს აუტიზმი ჰქონდა, დანარჩენი 16 კი საკონტროლო ჯგუფის ფუნქციას ასრულებდა.ბავშვის კბილები, რომლებსაც დაახლოებით 6-დან 12 წლამდე ასაკში იცვლიან, ძირითადად ინახავს ქიმიურ ნივთიერებებთან ზემოქმედებას ნაყოფის განვითარების მეოთხე თვიდან — როდესაც საშვილოსნოში სარძევე კბილების ფორმირება იწყება — დაახლოებით სამი წლის ასაკამდე, როდესაც კბილების ფორმირების პროცესი სრულდება.„ორსულობის პერიოდში არსებობს ზემოქმედების რამდენიმე კრიტიკული ეტაპი — განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში, — თუმცა ეს ყველაფერი ამით არ შემოიფარგლება. ცენტრალური ნერვული სისტემა დაბადებიდან დაახლოებით 25 წლის ასაკამდე განაგრძობს განვითარებას“, — ამბობს ჰელიბრუნი.დონაციით მიღებული კბილების გასუფთავებისა და მომზადების შემდეგ, მკვლევრებმა კბილები შეისწავლეს აირის ორგანზომილებიანი ქრომატოგრაფიისა და ე. წ. ფრენის დროის მას-სპექტრომეტრიის გამოყენებით. ეძებდნენ პესტიციდებში, პლასტმასებში, არომატიზატორებში, ცეცხლგამძლე დანამატებსა და მზისგან დამცავ საშუალებებში (და სხვა პროდუქტებში) გამოყენებული ქიმიური ნაერთების კვალს.საშუალოდ, შედეგებმა აჩვენა 300-ზე მეტი ტოქსიკანტი კბილის თითოეულ ნიმუშში, თუმცა, ყველა ტოქსიკური ნივთიერება თითოეულ ბავშვში არ აღმოჩენილა.მას შემდეგ, რაც ფოკუსირდნენ იმ 60 ნაერთის ანალიზზე, რომლებიც ბავშვების სულ მცირე ნახევარში იყო წარმოდგენილი — მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ დაახლოებით ორი მესამედი (39) ცნობილი ნივთიერებები იყო, რომლებიც EPA-ს მიერ კლასიფიცირებული იყო, როგორც განვითარების ან რეპროდუქციული ტოქსიკური საშუალებები ან ენდოკრინული სისტემის დამრღვევი ნაერთები.ამ 60 ნაერთიდან, აბსოლუტური უმეტესობა (95 პროცენტი) მაღალი კონცენტრაციით აღმოჩნდა აუტიზმის მქონე ბავშვების კბილებში, თუმცა გამოვლენილი განსხვავებებიდან მხოლოდ 19-მა დააკმაყოფილა სტატისტიკური მნიშვნელოვანების კრიტერიუმი.შემჩნეული სხვაობებიდან ზოგიერთი დრამატული იყო, თუმცა, ერთ-ერთი ქიმიური ნივთიერება — ბენზილბენზოატი (რომელიც გამოიყენება პირადი ჰიგიენის საშუალებებში, საკვები დანამატის სახით და ტილებისა და მუნის სამკურნალო საშუალებებში) — აუტიზმის მქონე პირთა ჯგუფში საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით 722%-ით მაღალი კონცენტრაციით გამოვლინდა.„იმ შემთხვევებში, სადაც აღნიშნული ნაერთების შემცველობა მნიშვნელოვნად მაღალი იყო, შედიოდა: OPE-ები, ბენზოის მჟავები და მათი ეთერები, ფენილპროპანები, ფთალატები, სალიცილატები, ეთერები, არომატული კეტონები და კაპროლაქტამი“, — განმარტავენ მკვლევრები.„აღსანიშნავია, რომ სარძევე კბილებში აღმოვაჩინეთ 11 ისეთი ნაერთი, რომელთა შესახებ ადრე უკვე იყო ცნობილი, რომ ისინი ჩვილის ბოთლის კომპონენტებიდან გადადის… ეს ტოქსიკანტები, ჩვილის სხვა მრავალი პროდუქტიდან გადმოსულებთან ერთად, სურსათთან კონტაქტში მყოფი მასალებთან, PEX-ის მილებთან და შენობის შიდა მოწყობის ელემენტებთან ერთად იმ ნაერთებს შორის იყო, რომლებიც ყველაზე ხშირად გამოვლინდა როგორც შესასწავლ ჯგუფში, ისე საკონტროლო ჯგუფში“.კვლევის შედეგები არ არის იმის დემონსტრირება, რომ რომელიმე ეს ქიმიური ნივთიერება აუტიზმს იწვევს; მკვლევრები აცნობიერებენ იმასაც, რომ ეს მხოლოდ პატარა, საპილოტე კვლევაა.მიუხედავად ამისა, არსებული მონაცემები შემაშფოთებელია; მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ მათ მიერ გამოვლენილი ტოქსიკური ნივთიერებების დიდი ნაწილი სამიზნედ ტვინს, ღვიძლსა და მიტოქონდრიებს ირჩევს.„ჩვენი კვლევა მიუთითებს, რომ ბავშვები ქრონიკულად და განმეორებით განიცდიან ისეთ ნივთიერებათა ზემოქმედებას, რომლებიც აფერხებს განვითარებას და რომელთა სპექტრიც უფრო ფართოა, ვიდრე ეს მოკლევადიანი ზემოქმედების კვლევებით იყო აქამდე დადგენილი“, — წერენ მკვლევრები.მათი განცხადებით, ბავშვის ბოთლებიდან, საწოვრებიდან, საკვების შესაფუთებიდან და PEX წყლის მილებიდან გამოჟონილი ტოქსიკური ნივთიერებები ზემოქმედებს ჩვილებზე საკვების მომზადებისას გამოყენებისა და პლასტმასის პროდუქტების ყოველდღიური გამოყენების გამო. იმის გათვალისწინებით, რომ ორსული და მეძუძური ქალები ზრდიან საკვებისა და წყლის მოხმარებას, დედის ზემოქმედება, სავარაუდოდ, მნიშვნელოვანია.ავტორები აღნიშნავენ, რომ საკითხის შემდგომი შესწავლისთვის საჭიროა მომავალი კვლევები — მათ შორის, მეტი კვლევა კბილის ნიმუშებზე, რათა მეტი გავიგოთ იმის თაობაზე, თუ როგორ შეიძლება ახდენდეს ეს ქიმიური ნივთიერებები გავლენას ბავშვებში აუტიზმის განვითარების რისკზე.„ამ ქიმიური ნივთიერებებისგან თავის არიდება პრევენციის მიზნით — განსაკუთრებით ორსულებსა და მცირეწლოვან ბავშვებში — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პრიორიტეტი უნდა იყოს“, — წერენ მკვლევრები.წყაროავტორი:  მიხეილ ჭაბუკაშვილი

1791812520

მეცნიერებმა შეიმუშავეს მეთოდი, რომლითაც სინათლის საშუალებით ნერვული უჯრედების აქტივობის კონტროლი ხდება შესაძლებელი

ადამიანის ტვინში მილიარდობით ნერვული უჯრედია. მაგრამ როგორ გავიგოთ, კონკრეტულად რაზეა პასუხისმგებელი თითოეული მათგანი?მეცნიერებმა ამის შესწავლის სრულიად ახალ მეთოდს მიაკვლიეს - დღეს უკვე შესაძლებელია სინათლით კონკრეტული ნეირონის გააქტიურება ან დათრგუნვა.სწორედ ტვინის ქსოვილის ოპტოგენეტიკური კვლევისთვის, სამ მეცნიერს - კარლ დეისეროთს, პიტერ ჰეგემანსა და გეორგ ნაგელს ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში 2026 წლის ნობელის პრემია გადაეცა. პრემია, რომელიც, ალფრედ ნობელის ანდერძის საფუძველზე, 1901 წლიდან გაიცემა, უკვე საუკუნეზე მეტია, იმ ადამიანებს აჯილდოებს, რომლებმაც მეცნიერებასა და კაცობრიობის ცხოვრებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიეს.ოპტოგენეტიკის განვითარება პოტენციურად შესაძლებელს ხდის აუტიზმზე, შფოთვაზე, დეპრესიაზე, ხასიათსა და მეხსიერებაზე, ასევე პარკინსონზე პასუხისმგებელი ტვინის უჯრედების ფუნქციის, დაავადების მექანიზმისა და მკურნალობის შესწავლას.ოპტოგენეტიკის მიხედვით, მეცნიერები ნერვულ უჯრედებს ისე ცვლიან, რომ ისინი სინათლეზე რეაგირებას იწყებენ. ამის შემდეგ უკვე შესაძლებელია მათი გააქტიურება ან გათიშვა და იმის შემოწმება, როგორ უკავშირდება კონკრეტული ნეირონი მეხსიერებას, ემოციას ან ქცევას.ამ აღმოჩენის ისტორია ადამიანის ტვინით საერთოდ არ დაწყებულა. მიღწევას სათავე ერთუჯრედიანი წყალმცენარის შესწავლამ დაუდო. ქლამიდომონას ერთი განსაკუთრებული თვისება აქვს - წყალში მცხოვრები ეს მიკროსკოპული ორგანიზმი სინათლის მიმართულებით გადაადგილდება. როგორ პოულობს წყალმცენარე სინათლეს? პიტერ ჰეგემანისა და გეორგ ნაგელის კვლევებმა კი ამ კითხვას პასუხი გასცა.აღმოჩნდა, რომ წყალმცენარეში განსაკუთრებული ცილაა. სინათლესთან შეხებისას, უჯრედში ელექტრული სიგნალი ჩნდება, რაც მიმართულებას ამავე სინათლისკენ უცვლის. თუ ეს ცილა წყალმცენარეს სინათლის აღქმაში ეხმარება, შეიძლებოდა თუ არა მისი სხვა უჯრედში გადატანა და იმ უჯრედის სინათლით მართვა? პასუხი დადებითი აღმოჩნდა. და სწორედ აქედან დაიწყო გზა, რომელმაც მეცნიერები ერთუჯრედიანი წყალმცენარიდან ადამიანის თავის ტვინის კვლევამდე მიიყვანა.2005 წელს, კარლ დეისეროთმა და მისმა კოლეგებმა ნერვულ უჯრედებში სინათლისადმი მგრძნობიარე ცილა შეიტანეს და სპეციალური სინათლის იმპულსით გაააქტიურეს. შემდეგ ეს მეთოდი ცოცხალი ცხოველების ტვინზეც გამოიყენეს და დააკვირდნენ, როგორ იცვლებოდა ცხოველის ქცევა. ოპტოგენეტიკით, მეცნიერებმა იმის შესწავლაც დაიწყეს, თუ როგორ ინახავს ტვინი ინფორმაციას, როგორ წარმოიქმნება მოგონებები და რა როლი აქვთ ნერვულ წრეებს შიშის, მოძრაობის, ძილისა და სხვა ქცევების დროს.ოპტოგენეტიკა დღეს უკვე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია ტვინის ისეთი დაავადებების შესასწავლადაც, როგორიცაა პარკინსონი და ეპილეფსია. უკვე იმას იკვლევენ, შეიძლება თუ არა ამ ტექნოლოგიით დაზიანებული ნერვული სისტემის ფუნქციის აღდგენა?ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიული მიმართულება თვალის დაავადებების მკურნალობაა. მაგალითად, რეტინიტის პიგმენტოზის დროს, თვალის ბადურის სინათლის აღქმაზე პასუხისმგებელი უჯრედები თანდათან ზიანდება. საბოლოოდ, ადამიანმა შეიძლება მხედველობა სრულად დაკარგოს. თუ დაზიანებული უჯრედების აღდგენა შეუძლებელია, ოპტოგენეტიკური თერაპიით, გადარჩენილი უჯრედები შეიძლება სინათლისადმი მგრძნობიარე გავხადოთ.2026 წელს გამოქვეყნებულ კლინიკურ კვლევაში მსგავსმა მიდგომამ ზოგიერთ პაციენტში მხედველობის ფუნქციის გაუმჯობესება აჩვენა, თუმცა ეს ჯერ სრულფასოვანი მხედველობის დაბრუნებას არ ნიშნავს და ოპტოგენეტიკური თერაპიები ჯერ კიდევ კლინიკური კვლევის ეტაპზეა.ეს არის ისტორია იმაზე, როგორ შეიძლება, ერთი პატარა ორგანიზმის შესწავლით მიღებულმა ცოდნამ მეცნიერები წყალმცენარიდან ნეირონებამდე, ადამიანის ტვინამდე და საბოლოოდ, მკურნალობის ახალ შესაძლებლობებამდე მიიყვანოს.