1773240000

Apple-მა ემოჯების ახალი ნაკრები წარადგინა

კომპანია Apple-მა რვა ახალი ემოჯი წარადგინა iOS 26.4, iPadOS 26.4 და macOS Tahoe 26.4-ის ბეტა ვერსიებში დეველოპერებისთვის. ინფორმაციას გამოცემა MacRumors ავრცელებს.ახალი ემოჯების ჩამონათვალში შეხვდებით შემდეგ გამოსახულებებს: განძის სკივრი, იეტი, ტრომბონი, ჩხუბის ღრუბელი, ცელნამგალა ვეშაპი, მეწყერი, ბალერონი, დამანჭული სახე.გარდა ამისა, ზოგიერთ არსებულ ემოჯის დაემატა კანის ფერის ახალი ტონები უფრო მეტი მრავალფეროვნებისთვის.

1773171448

ექიმებმა დაასახელეს 7 პროდუქტი, რომლებიც კიბოს უჯრედებს აქრობს

სხეულში მოდებული და მოძლიერებული კიბოს უჯრედები ძალიან სწრაფად იწყებენ ადამიანის ორგანიზმის მოკვდინებას. სამედიცინო სფერო ამ პროცესს ქიმიოთერაპიის დახმარებით ებრძვის.არცერთ საკვებს არ შეუძლია კიბოსგან დაცვა თავისთავად, დამოუკიდებლად. თუმცა კვლევები აჩვენებს, რომ ისეთი დიეტა, რომელიც მდიდარია სხვადასხვა ბოსტნეულით, ხილით, მთლიანი მარცვლეულით, პარკოსნებითა და სხვა მცენარეული პროდუქტებით, მრავალი სახის კიბოს განვითარების რისკს ამცირებს.1. წითელი ღვინოცნობილია, რომ ალკოჰოლური სასმელის ჭარბი მოხმარება ზრდის გარკვეული სახეობების კიბოს განვითარებას ადამიანის ორგანიზმში. თუმცა, წითელი ღვინო გამონაკლისია. ამ სასმელში არის ძლიერი მოლეკულები, რომლებსაც ეძახიან "რესვერატროლებს" – ეს არის ძლიერი ანტიოქსიდანტები, რომლებსაც შეიცავს ყურძნის კანი. სოწრედ ეს ნივთიერება ებრძვის ბაქტერიებს, ვირუსებს და სოკოს. 225 მლ. გრ. წითელი ღვინო შეიცავს 640 მკგ როსვერატროლს, მისი მიღება საჭიროა დღის მანძილზე 200-600 მკგ. ოდენობით!2. პომიდორინივთიერება, სახელწოდებით ‘’ლიკოლენი’’, ცნობილია კიბოს უჯრედების წინააღმდეგ ბრძოლით. პომიდორი ამ ნივთიერების შემცველი ბუნებრივი პროდუქტია.3. კურკუმაკურკუმას შემადგენლობაში შედის აქტიური ინგრედიენტი სახელწოდებით ‘’კურკუმინი’’. ის აფერხებს კიბოს განვითარებას ქრონიკული დაავადების უჯრედულ-სასიგნალო ასპექტებში ჩარევით. კურკუმინი აფერხებს ისეთი კიბოს სახეობების განვითარებას, როგორიცაა ძუძუს, ფილტვის, კუჭის, ღვიძლის, ნაწლავის კიბო და ა.შ.4. შავი მოცვიშავი მოცვის წვენი ხელს უშლის კიბოს უჯრედების გავრცელებას, ხოლო მისი ექსტრაქტი ამცირებს სიმსივნეს და აფერხებს ავთვისებიანი უჯრედების გავრცელების პროცესს.5. ჟოლოჟოლო ოდითგანვე ცნობილია ანთებისსაწინააღმდეგო ფიტონუტრიენტებით. ისინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მჟავა და ანთებითი პროცესების განვითარების შეფერხებაში, რითაც ასევე ხელს უშლიან კიბოს უჯრედების გავრცელებას ადამიანის ორგანიზმში.6. ყავა და მწვანე ჩაიეს ორი პოპულარული სასმელი შეიცავს კიბოს საწინააღმდეგო ნივთიერებების მთელ კომპლექსს.7. შავი შოკოლადიშავი შოკოლადი ძალიან სასარგებლოა: ის შეიცავს ნივთიერებებს, რომლებიც ხელს უწყობენ გულის გაჯანსაღებას, ავთვისებიანი უჯრედების გავრცელებასთან ბრძოლას და ყველაფერთან ერთად ამაღლებენ განწყობას!

1773171019

დიაბეტის 3 სიმპტომი, რომლებიც ძილის წინ ვლინდება

დიაბეტი 2 ტიპი სისხლში შაქრის მაღალი დონის გამო სერიოზულ გართულებებს იწვევს. ექსპერტები ასახელებენ სამ ძირითად სიმპტომს, რომლებიც განსაკუთრებით საღამოს ან ღამის საათებში ვლინდება და შესაძლოა, ამ მძიმე მდგომარეობაზე მიანიშნებდეს.დიაბეტის 2 ტიპის ძირითადი ნიშნებიეს ქრონიკული დაავადება მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებულ ფორმად ითვლება. მისი გამომწვევი მიზეზებია ორგანიზმის მიერ ინსულინის არასათანადოდ გამოყენება ან კუჭქვეშა ჯირკვლის მიერ არასაკმარისი ინსულინის გამომუშავება.რისკის ქვეშ მყოფი ადამიანები ხშირად არიან:ისინი, ვისაც ოჯახში დიაბეტის ისტორია აქვთ, ჭარბწონიანები, დაბალი ფიზიკური აქტივობის მქონე პირებიადამიანები, რომლებიც დიდი რაოდენობით შაქარს, ცხიმსა და მარილს იღებენ, სისხლში შაქრის მაღალი დონე სხვადასხვა სიმპტომით ვლინდება, თუმცა სამი ნიშანი განსაკუთრებით ღამით ხშირდება ან მძაფრდება.ღამის 3 სიმპტომი, რომელიც უნდა იცოდეთხშირი შარდვა – მაღალი შაქრის დონე თირკმელებს აიძულებს, ზედმეტი შაქარი ორგანიზმიდან შარდის სახით გამოდევნოს, რის გამოც ღამით ხშირად იღვიძებთ და ტუალეტში გასვლა გჭირდებათ.თავის ტკივილი გაღვიძებისას – ჰიპერგლიკემია (შაქრის მომატებული დონე) შეიძლება დილით გაღვიძებისთანავე ძლიერი თავის ტკივილით გამოვლინდეს.გაძლიერებული წყურვილის შეგრძნება – როცა ორგანიზმიდან დიდი რაოდენობით სითხე იკარგება შარდის გზით, ეს გაუწყლოებას იწვევს, რის გამოც ადამიანს მუდმივად წყურვილის შეგრძნება აწუხებს.შაქრის მაღალი დონე ასევე ძილის დარღვევებსაც იწვევს, რაც გამოიხატება:დაძინების გაძნელებით გაღვიძების შემდეგ დაღლილობის, გაღიზიანებისა და დაბნეულობის შეგრძნებით მოულოდნელად გახშირებული ან შენელებული სუნთქვით გულისცემის აჩქარებით

1773149040

ქალების უმეტესობა, ვინც შვილი 33 წლის შემდეგ გააჩინა, 95 წლამდე და უფრო ჯანმრთელად ცოცხლობს

კვლევის მიხედვით, ქალები, რომლებმაც პირველი ან ბოლო შვილი 33 წლის შემდეგ გააჩინეს, ხშირად უფრო ხანგრძლივი სიცოცხლით გამოირჩევიან. სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ასეთი ქალების მნიშვნელოვანი ნაწილი 95 წლამდე აღწევს და, ზოგ შემთხვევაში, თავს უფრო ჯანმრთელადაც გრძნობს, ვიდრე ისინი, ვინც დედები 29 წლამდე გახდნენ.მეცნიერების შეფასებით, გვიან ასაკში დედობა შესაძლოა ბიოლოგიური დაბერების შედარებით ნელ ტემპთან იყოს დაკავშირებული. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ქალები, რომლებიც რეპროდუქციულ უნარს უფრო ხანგრძლივად ინარჩუნებენ, ხშირად საშუალოდ 100 წლამდეც ცოცხლობენ.სპეციალისტების განმარტებით, გვიან ასაკში შვილის გაჩენის შესაძლებლობა მიუთითებს რეპროდუქციული სისტემის შედარებით ნელ დაბერებაზე, რაც მთლიანად ორგანიზმის ახალგაზრდობის შენარჩუნებასაც უწყობს ხელს.კვლევის ავტორები ასევე ვარაუდობენ, რომ გენეტიკური ფაქტორები, რომლებიც ხელს უწყობს გახანგრძლივებულ ნაყოფიერებას, შესაძლოა სიცოცხლის ხანგრძლივობის ზრდასაც უკავშირდებოდეს.ამასთან, მონაცემები აჩვენებს, რომ ქალებს, რომლებმაც 40 წლის შემდეგ იმშობიარეს, ოთხჯერ მეტი შანსი აქვთ 100 წლამდე სიცოცხლის ხანგრძლივობის.

1772698992

Artemis 2-ის ეკიპაჟი მთვარისკენ აპრილში გაემგზავრება

NASA-ს მისია Artemis II აპრილში მთვარისკენ გასაფრენად ემზადება. ინჟინრებმა წარმატებით აღმოფხვრეს ჰელიუმთან დაკავშირებული პრობლემა, რომლის გამოც რაკეტის გაშვება გეგმის მიხედვით ვერ მოხერხდა. საუბარია კომპანია Boeing-ის მიერ აგებულ რაკეტაზე Space Launch System (SLS).10-დღიანი მისიის ფარგლებში 4 ასტრონავტი (აშშ-ის სამი მოქალაე - რიდ ვაისმენი, ვიქტორ გლოვერი და კრისტინა კოხი და კანადელი ჯერემინ ჰანსე) მთვარეს წრეს დაარტყამს. გაშვების სავარაუდო თარიღებად 1 აპრილი, 3-6 აპრილი და 30 აპრილი სახელდება.ეს იქნება მთვარის გარშემო პირველი პილოტირებული ფრენა 1972 წლის დეკემბრის შემდეგ (მისია „აპოლო-17“-ის მერე).

1772540820

ძაღლებს ხშირად საკუთარ პატრონთან თამაში ესიზმრებათ - კვლევა

ჰარვარდის უნივერსიტეტის ახალი კვლევის თანახმად, ძაღლებს ხშირად საკუთარი პატრონები ესიზმრებათ, განსაკუთრებით კი მათთან თამაში. პროექტზე ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის კლინიკურმა და ევოლუციურმა ფსიქოლოგმა, დეირდ ბარეტმა სტუდენტებთან ერთად იმუშავა.შედეგების მიხედვით, ადამიანების მსგავსად, ძაღლებსაც ხშირად ყოველდღიურობის ფრაგმენტები ესიზმრებათ. რადგანაც სხვადასხვა კვლევის მიხედვით დადგინდა, თუ რამდენად დიდია იმ ადამიანების, გარშემომყოფებისა და, თუნდაც, ძილისწინა აქტივობის როლი იმაზე, თუ რა დაგვესიზმრება, "ყველა მიზეზი გვაქვს, ვიფიქროთ, რომ ძაღლების სიზმრებში სწორედ ისინი ჭარბობენ, ვისთანაც ყველაზე დიდ დროს ატარებენ - ანუ პატრონები", - ამბობს პროფესორი ბარეტი.კვლევის ვარაუდს ისიც ამყარებს, რომ ძაღლების ძილის ციკლი ადამიანის მსგავსია. ამიტომ შეგვიძლია ზუსტად განვსაზღვროთ, როდის სძინავს მას ღრმად და, მეტად სავარაუდოდ, რა დროს ხედავს სიზმარს. ეს მათ ნეიროაქტივობაზეც აისახება.საინტერესოა ის დაკვირვებაც, რომ თუ ძაღლს პატრონი დიდი ხნის განმავლობაში არ ჰყავს ნანახი ან მასთან საკმარისი დრო ვერ გაატარა, მისი ნეირონული აქტივობის სურათი უფრო დინამიკურია. ამიტომ პროფესორი ვარაუდობს, რომ რაც უფრო მეტად ენატრება მას პატრონი, მით მეტია მისი დასიზმრების ალბათობაც.

1772521111

Apple-მა ახალი ბიუჯეტური ტელეფონი - iPhone 17e წარადგინა

კომპანიამ Apple iPhone 17-ის სერიის ახალი მოდელის, iPhone 17e-ს გამოშვება დააანონსა. სმარტფონი მუშაობს ჩიპზე A19​, ექვსბირთვიანი CPU-თი და ოთხბირთვიანი GPU-თი. პლატფორმა გათვლილია Apple Intelligence-თან დაკავშირებული ამოცანების დამუშავებაზე.6,1 დიუმიანი დიაგონალის მქონე Super Retina XDR ეკრანს ფარავს მინა Ceramic Shield 2. კომპანიის მონაცემებით, წინა თაობასთან შედარებით ის სამჯერ უფრო მდგრადია ნაკაწრების მიმართ. კორპუსი შესრულებულია ალუმინისგან და შეესაბამება დაცვის IP68 სტანდარტს. გაიყიდება შავი, თეთრი და ვარდისფერი ვარიანტები.

1772173299

კომპანია OpenAI-ი აცხადებს, რომ ChatGPT-ში რუსი პროპაგანდისტები დაბლოკა

კომპანია OpenAI-ი აცხადებს, რომ ChatGPT-ში რუსი პროპაგანდისტები დაბლოკა.კომპანიის განცხადების თანახმად, დაბლოკილი მომხმარებლები რუსულად საუბრობდნენ, მაგრამ კონტენტს სხვადასხვა ენაზე ქმნიდნენ, მათ შორის ესპანურად და ინგლისურად. მათივე თქმით, აღნიშნული მასალა რუსეთს აქებდა, უკრაინას და დასავლეთის ქვეყნებს უცხოურ ჩარევაში ადანაშაულებდა.ჩვენ ავკრძალეთ ChatGPT ანგარიშების ჯგუფი, რომლებიც დაკავშირებული იყო რუსული წარმოშობის Rybar ქსელთან. ეს კლასტერი თარგმნიდა და აგენერირებდა კონტენტს, რომელიც გამოქვეყნდა Rybar-ის სოციალური მედიის ანგარიშებზე, მაგრამ, როგორც ჩანს, ის ასევე ემსახურებოდა კონტენტს X-სა და Telegram-ზე ანგარიშების უფრო ფართო ქსელისთვის, რომლებსაც არ ჰქონდათ აშკარა კავშირი Rybar ჯგუფთან. ზოგიერთ შემთხვევაში, ChatGPT-ის იყენებდა სოციალური მედიის მოკლე კომენტარების ჯგუფების გენერირებისთვის, რომლებიც შემდეგ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ქვეყნდებოდა X-სა და Telegram-ზე”- წერია განცხადებაში.ამასთან, მათივე თქმით, დაბლოკილი ანგარიშიდან ერთ-ერთში მოითხოვებოდა საინფორმაციო და ფსიქოლოგიური ოპერაციის გეგმების შექმნა, რომლებიც მიზნად ისახავდა აფრიკის პოლიტიკურ ცხოვრებაში და არჩევნებში ჩარევას. მონაცემები მიუთითებს, რომ პროპაგანდისტები ქმნიდნენ აგენტების ქსელს და გეგმავდნენ მასშტაბურ ღონისძიებებსა და საპროტესტო აქციებს.

1772035525

როგორი სამუშაო გრაფიკი ზრდის ყველაზე მეტად დემენციის რისკს - მეცნიერების დასკვნა

მსოფლიოს მეცნიერები დემენციის გამომწვევი მიზეზების ძიებას აგრძელებენ. ექიმები ცდილობენ უპასუხონ კითხვას: რა იწვევს დემენციას და როგორ ავიცილოთ ის თავიდან? ამ სფეროში ბოლო წლებში ბევრი აღმოჩენა გაკეთდა. მაგალითად, ადრე წერდნენ, რომ სისხლში ქოლესტერინის გარკვეულმა დონე შეიძლება დააჩქაროს დაავადების დაწყება, ხოლო უცხო ენების საფუძვლიანმა შესწავლამ პირიქით, გადაავადოს მისი განვითარება.მეცნიერებმა ახლახანს დაასკვნეს, რომ ზოგადად სისხლძარღვების ცუდი მდგომარეობა და ვარიკოზის არსებობა შეიძლება დემენციის განვითარების შანსს ზრდიდეს. მაგრამ რა შეიძლება კიდევ გახდეს გამომწვევი მიზეზი? როგორც აღმოჩნდა, ზოგიერთი ტიპის სამსახური. საქმე აქ არ არის პროფესიაში, არამედ იმაში, თუ რა გრაფიკით ასრულებთ სამუშაოს.ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჩაატარეს კვლევა 110 მუშაკზე, მათგან 32 მუშაობდა ზეგანაკვეთურად, ხოლო 78 - ჩვეულებრივი გრაფიკით. შედეგად გაკეთდა არასასიამოვნო დასკვნები: გადაღლა იწვევს კოგნიტური ფუნქციების დაქვეითებას. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალში "Occupational And Environmental Medicine". საკვლევი პირების სამუშაო გრაფიკების ანალიზის შემდეგ, მკვლევარებმა ექსპერიმენტის მონაწილეებს მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია და სხვა ანალიზები ჩაუტარეს, რათა შეეფასებინათ, რამდენად ეფექტურად მუშაობდა მათი ტვინი.აღმოჩნდა, რომ ისინი, ვინც მიდრეკილნი არიან ზეგანაკვეთური სამუშაოსკენ, უფრო ხშირად იტანჯებიან "თავში ბუნდოვანობისა" და ემოციების რეგულირების პრობლემებისგან, და სწორედ ეს სიმპტომები ხდება პირველი დემენციის დასაწყისში. საინტერესოა, რომ ისინი, ვინც იღებდნენ ზეგანაკვეთურ სამუშაოს, ძირითადად უფრო ახალგაზრდები იყვნენ და უფრო სწრაფად მუშაობდნენ, ვიდრე მათი კოლეგები, ამიტომ ისინი არ უჩიოდნენ, რომ იღლებიან ან რაიმეს ვერ ასწრებენ. მაგრამ მათმა ტვინმა საპირისპირო აჩვენა...კვლევამ აჩვენა, რომ ჭარბი დატვირთვის მქონე ჯგუფში 19%-ით გაიზარდა მარცხენა კაუდალური შუა შუბლის ხვეულის მოცულობა. ტვინის ეს ნაწილი პასუხისმგებელია ყურადღებაზე, სამუშაო მეხსიერებასა და ენობრივი მონაცემების დამუშავებაზე. ასევე შეინიშნა გარკვეული ცვლილებები სხვა არეებში, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ყურადღებაზე, დაგეგმვასა და გადაწყვეტილების მიღებაზე, ემოციების დამუშავებაზე, თვითშეგნებასა და სოციალური კონტექსტის გაგებაზე. ერთი შეხედვით, ეს კარგია, ნიშნავს, რომ ამ ადამიანებს უფრო "დატრენინგებული" ტვინი აქვთ. მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს უარყოფითად აისახება კოგნიტურ ფუნქციებზე.ზოგადად, ტვინის ეს ცვლილებები ხსნის, რატომ ხდებიან ზეგანაკვეთური მუშაობისკენ მიდრეკილი ადამიანები ასეთი გაღიზიანებულები.ბევრი ექსპერტი განგაშს ტეხს: ზოგადად, ბევრ ქვეყანაში იზრდება დატვირთვა მუშაკებზე, ბევრ კომპანიაში ზეგანაკვეთური მუშაობა ნორმად ითვლება. გარდა ამისა, ბევრ თანამშრომელს აწუხებენ არასამუშაო დროს, აიძულებენ რომ 24/7-ზე კავშირზე იყვნენ. თუმცა, არარეგულირებულმა გრაფიკებმა შეიძლება გამოიწვიოს ის, რომ ადამიანის ტვინი უფრო ადრე "გადაიწვას", და მოხუცებულობითი დემენცია დაეწყოს მანამ, სანამ თანამშრომელი პენსიაზე გავა.რას თვლიან მკვლევარები ზეგანაკვეთურ მუშაობად? კვირაში 52 საათზე მეტს. ანუ, 5/2 გრაფიკით არ უნდა იმუშაოთ 10 საათზე მეტს, თუ კვირაში 7 დღე მუშაობთ, დატვირთვა ისე გაანაწილეთ, რომ დღეში 7 საათზე მეტ ხანს არ იმუშაოთ. და არ დაგავიწყდეთ შესვენებების გაკეთება.

1772000795

საფაღარათო საშუალებების ხანგრძლივი გამოყენების მოულოდნელი საფრთხე გამოვლინდა - კვლევა

საფაღარათო საშუალებები ყაბზობასთან ბრძოლის ერთ-ერთი ყველაზე ხელმისაწვდომი მეთოდია და ხშირად ურეცეპტოდ იყიდება. განსაკუთრებით ხანდაზმულებში, მათი გამოყენება ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილადაც კი იქცა. თუმცა სპეციალისტები აფრთხილებენ, რომ ხანგრძლივმა და არასწორმა გამოყენებამ შესაძლოა სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს. არსებობს საფაღარათო საშუალებების ხუთი ძირითადი ტიპი: ბოჭკოზე დაფუძნებული მოცულობითი აგენტები, ოსმოსური პრეპარატები, განავლის დამარბილებლები, მასტიმულირებელი საშუალებები და ლუბრიკანტები. ისინი სხვადასხვაგვარად მოქმედებენ — ნაწლავის შიგთავსის მოცულობის გაზრდიდან დაწყებული, ნაწლავის კუნთების შეკუმშვის სტიმულირებით დამთავრებული.ექიმები მედიკამენტების გამოყენებამდე რეკომენდაციას უწევენ ცხოვრების წესის შეცვლას: საკვებში ბოჭკოს გაზრდას, მეტი წყლის მიღებას და ფიზიკური აქტივობის მატებას. თუ ეს არაეფექტიანია, სპეციალისტები ურჩევენ „უფრო ნაზი“ საშუალებებით — ბოჭკოვანი ან დამარბილებელი პრეპარატებით — დაწყებას.ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შიშია, რომ საფაღარათო საშუალებების რეგულარულმა მიღებამ შესაძლოა ნაწლავები „დააზარმაცოს“ და მათ დამოუკიდებლად ფუნქციონირების უნარი დაუკარგოს. ეს მოსაზრება 1960-იან წლებში გაჩნდა, თუმცა მოგვიანებით ჩატარებულმა ფართომასშტაბიანმა კვლევებმა ვერ დაადასტურა, რომ სამედიცინო დანიშნულებით ხანგრძლივი გამოყენება ნაწლავის დაზიანებას იწვევს.სპეციალისტების თქმით, ძირითადი რისკები დაკავშირებულია არა სამკურნალო გამოყენებასთან, არამედ ბოროტად მოხმარებასთან — განსაკუთრებით წონის დაკლების მიზნით. ასეთ შემთხვევებში ხშირია ქრონიკული დიარეა, მუცლის ტკივილი, გულისრევა და წონის კლება.განსაკუთრებით საშიშია ელექტროლიტური დისბალანსი. კალიუმის დეფიციტმა შეიძლება გამოიწვიოს კუნთების სისუსტე, გულის რიტმის დარღვევა და მძიმე შემთხვევებში — გულის გაჩერებაც.დიდ ბრიტანეთში ჩატარებულმა ეპიდემიოლოგიურმა კვლევებმა ასევე დააფიქსირა შესაძლო კავშირი საფაღარათო საშუალებების რეგულარულ გამოყენებასა და დეპრესიისა და დემენციის გაზრდილ რისკს შორის. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ეს შეიძლება უკავშირდებოდეს მათ გავლენას ე.წ. „ნაწლავ-მიკრობიოტა-ტვინის ღერძზე“.გარდა ამისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ საფაღარათო საშუალებების ბოროტად გამოყენება ხშირად გვხვდება კვებითი აშლილობების დროს, რის გამოც აუცილებელია არა მხოლოდ მედიკამენტოზური ჩარევა, არამედ კომპლექსური ფსიქიატრიული დახმარებაც.„საფაღარათო საშუალებები უვნებელი დანამატი არ არის — ეს წამალია და, როგორც ნებისმიერ პრეპარატს, გონივრული და გაცნობიერებული გამოყენება სჭირდება“, — აღნიშნავენ ექიმები.წყარო

1771947626

კალორიების მიღების 30%-ით შემცირება თავის ტვინის დაბერებას მნიშვნელოვნად ანელებს - ახალი კვლევა

კალორიებით შეზღუდულმა კვების რაციონმა შესაძლოა შეანელოს დაბერების პროცესი, რომელიც ასაკის მატებასთან ერთად, ბუნებრივად ხდება ტვინში. ამაზე მიუთითებს მაკაკა რეზუსებზე ჩატარებული კვლევა, რომელიც ასევე შეიძლება რელევანტური აღმოჩნდეს თავის ტვინის ისეთი დაავადებისთვის, როგორიც არის ალცჰაიმერი.ბოსტონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შეისწავლეს 24 ისეთი მაკაკა რეზუსის (Macaca mulatta) თავის ტვინი, რომლებიც 20 წლის განმავლობაში იკვებებოდნენ ან კალორიებით შეზღუდული ან ჩვეულებრივი რაციონით.ასეთი დიდი დროის მანძილზე წარმოქმნილ სხვაობათა საფუძველზე, იმ მაიმუნების თავის ტვინის ქსოვილის ნიმუშებში, რომლებიც 30 პროცენტით ნაკლებ კალორიას მოიხმარდნენ, მკვლევრებმა მიაგნეს უფრო ჯანსაღი ნერვული კომუნიკაციისა და დაცვის ნიშნებს.ეს აღმოჩენა ემატება იმას, რაც უკვე ვიცით შეზღუდული კალორიების მქონე რაციონის შესახებ: იმის გამო, რომ ასეთი რაციონი სხეულს სამუშაოდ უფრო ნაკლებ საწვავს აწვდის, მეტაბოლიზმი უფრო ეფექტიან რეჟიმში გადაჰყავს, რაც როგორც ამ კვლევაში გამოჩნდა, იცავს მას იმ უჯრედული ცვეთისაგან, რაც როგორც წესი, ასაკთან ერთად ხდება.„მიუხედავად იმისა, რომ კალორიების შეზღუდვა კარგად დამკვიდრებული ჩარევაა, რომელსაც შეუძლია ბიოლოგიური დაბერების შენელება და შეიძლება ასაკთან დაკავშირებულ მეტაბოლურ ცვლილებებსაც ამცირებდეს ხანმოკლე ექსპერიმენტულ მოდელებში, ეს კვლევა გვთავაზობს იშვიათ, გრძელვადიან მტკიცებულებას იმისა, რომ კალორიების შეზღუდვა ასევე შეიძლება თავის ტვინს იცავდეს დაბერებისგან უფრო კომპლექსურ სახეობებში“, — განმარტავს კვლევის ავტორი, ბოსტონის უნივერსიტეტის ნეირობიოლოგი ანა ვიტანტონიო.ჯგუფი ფოკუსირებული იყო კონკრეტულად მიელინზე, თავის ტვინის ნერვული ბოჭკოების გარშემო არსებულ ცხიმოვან საფარზე, რომელიც მათ იცავს და აჩქარებს ერთმანეთს შორის კომუნიკაციას. ტვინის დაბერებასთან ერთად, მიელინი დეგრადირდება, რასაც შეუძლია ანთების გამოწვევა.მაიმუნებში, რომლებიც შეზღუდული კალორიების მქონე რაციონით იკვებებოდნენ, ძლიერი ნიშნები იყო იმისა, რომ ტვინში, ნერვების გარშემო მიელინის საფარი უკეთეს მდგომარეობაში იყო — მიელინთან დაკავშირებული გენები უფრო აქტიური იყო და მიელინის წარმოებასთან და შენარჩუნებასთან დაკავშირებული მთავარი მეტაბოლური გზები უკეთესად ფუნქციონირებდა.ამავე დროს, აღმოჩნდა, რომ მიელინის მწარმოებელი და მისი ჯანსაღად შემანარჩუნებელი უჯრედები მუშაობდნენ უფრო ეფექტიანად; შედეგად, შეჩერებული იყო დაბარების ის ზოგიერთი ნიშანი, რაც აღინიშნებოდა სტანდარტულ რაციონზე მყოფ მაიმუნებში.„ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ამ უჯრედულ ცვლილებებს შეიძლება ჰქონდეს გავლენები, რომლებიც დაკავშირებულია შემეცნებასთან და სწავლასთან“, — ამბობს ბოსტონის უნივერსიტეტის ნეირობიოლოგი ტარა მური.როგორც სხეულის დანარჩენი ნაწილი, წლებთან ერთად, დეგრადირდება ტვინის მექანიზმიც. ზოგ შემთხვევაში, ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის განკუთვნილი მექანიზმები რეალურად ირღვევა და მავნე ხდება, რაც იწვევს ნეიროანთებას.სწორედ ამიტომ არის ალცჰაიმერისა და პარკინსონის დაავადებები სიბერეში უფრო მეტად მოსალოდნელი — რადგან ტვინის უჯრედები უარეს მდგომარეობაში არიან და მათმა ზედმეტად აქტიურობამ შეიძლება გამოიწვიოს უნებლიე ზიანი, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ასაკთან ერთად გაუარესებულია ნერვულ უჯრედთა დამცავი გარსი.ბოლო წლებში, მეცნიერებმა ხელახლა დაიწყეს ალცჰაიმერის დაავადებასა და მიელინის დაქვეითებას შორის კავშირის კვლევა, რითაც მიიღეს მიელინის დაშლის ექსპერიმენტული მტკიცებულება სწრაფი კოგნიტური დაქვეითების მქონე ადამიანთა სკანირების მონაცემებში. ეს კვლევა იძლევა კიდევ ერთ მინიშნებას და შესაძლო ინტერვენციის გზას — კვების რაციონის გზით.მიუხედავად იმისა, რომ ეს კვლევა შედარებით მცირე რაოდენობის მაიმუნებზე ჩატარდა, მათ ტვინს უამრავი მსგავსება აქვს ადამიანის ტვინთან და შესაბამისად, კარგი მიზეზია ვიფიქროთ, რომ შედეგები ადამიანებშიც იგივე იქნება, რაც უკვე შემდეგი კვლევების საქმეა.„კვების ჩვევები შეიძლება გავლენას ახდენდეს თავის ტვინის ჯანმრთელობაზე; ცოტა კალორიის მიღება შეიძლება ანელებდეს ტვინის დაბერების ზოგიერთ ასპექტს გრძელვადიან პერსპექტივაში“, — ამბობს მური.როგორც სხვა კვლევებიდან ვიცით, კვების რაციონის გარდა, ტვინის დაბერებაზე სხვა მრავალი ფაქტორიც ახდენს გავლენას, მათ შორის, ძილის ხარისხი და ენების სწავლა.მომზადებულია bumc.bu.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

1771919566

ბრიტანეთში გარდაცვლილი დონორის საშვილოსნოს გადანერგვის შედეგად პირველი ბავშვი დაიბადა

დიდ ბრიტანეთში გარდაცვლილი დონორის საშვილოსნოს ტრანსპლანტაციის შედეგად პირველი ბავშვი გაჩნდა. გრეის ბელმა პატარა ბიჭი სახელად ჰუგო 10 კვირის წინ გააჩინა. ის და მისი პარტნიორი სტივ პაუელი ამბობენ, რომ მათი შვილის დაბადება უბრალოდ სასწაულია.ბელი ერთ-ერთია იმ 5 ათასამდე ქალისგან ბრიტანეთში, რომლებიც საშვილოსნოს გარეშე, მაგრამ საკვერცხეებით დაიბადნენ. 16 წლის ასაკში მას უთხრეს, რომ საკუთარ შვილებს მუცლით ვერასოდეს ატარებდა.ბელი მონაწილეობას იღებს კლინიკურ კვლევაში, რომელიც ასეთი ქალებისთვის საშვილოსნოს ტრანსპლანტაციას ითვალისწინებს. ქვეყანაში უკვე 10 ასეთი ოპერაცია ჩატარდა, თუმცა გადანერგვის შედეგად ბავშვი პირველად გაჩნდა. გრეისი და სტივი დონორის ოჯახს ორგანოს დონაციისთვის მადლობას უხდიან და ამას „საოცარ საჩუქარს“ უწოდებენ.სპეციალისტები ჰუგოს დაბადებას გარღვევად მიიჩნევენ, რომელსაც შეუძლია გრეისის მსგავსი დიაგნოზის მქონე ქალებს იმედი მისცეს.