1781625568

ახალი იმედი ტიპი 1 დიაბეტის მკურნალობაში! - FDA-მ 8-17 წლამდე ბავშვებისთვის ახალი პრეპარატი დაამტკიცა

აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) 8-დან 17 წლამდე ასაკის იმ ბავშვებისა და მოზარდებისთვის, პირველი ტიპის დიაბეტის სამკურნალო პრეპარატის „ტციელდის" გამოყენების ნებართვა გასცა. ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს. პრეპარატი დაავადების სიმპტომურ მკურნალობაზე მეტად, მისი განვითარების ბიოლოგიური მექანიზმების შეჩერებაზეა ფოკუსირებული. „ტციელდი“ არის მონოკლინური ანტისხეული (anti-CD3), რომელიც მიზანმიმართულად მოქმედებს იმ T-ლიმფოციტებზე, რომლებიც პანკრეასის ინსულინის წარმომქმნელ ბეტა-უჯრედებს აზიანებენ. ამ იმუნური უჯრედების აქტივობის შემცირებით, პრეპარატი ხელს უწყობს დარჩენილი ბეტა-უჯრედების ფუნქციის შენარჩუნებას და ორგანიზმს საკუთარი ინსულინის გამომუშავების უნარს უფრო ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში უნარჩუნებს.ახალი კლინიკური ჩვენების დამტკიცება ეფუძნება III ფაზის მასშტაბური კვლევის (PROTECT) შედეგებს, რომელშიც 328 ბავშვი და მოზარდი მონაწილეობდა. ყველა მათგანს პირველი ტიპის დიაბეტის მე-3 სტადიის დიაგნოზი კვლევაში ჩართვამდე ბოლო 6 კვირის განმავლობაში ჰქონდა დასმული. 18-თვიანი დაკვირვების შემდეგ დადგინდა, რომ იმ პაციენტებში, რომლებიც აქტიურ პრეპარატს იღებდნენ, ინსულინის წარმომქმნელი ბეტა-უჯრედების ფუნქციის დაქვეითება მნიშვნელოვნად ნაკლები იყო პლაცებოს ჯგუფთან შედარებით.პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ორგანიზმი უფრო ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ინარჩუნებს სისხლში გლუკოზის დონის დამოუკიდებლად რეგულირების უნარს. მიუხედავად იმისა, რომ „ტციელდი“ მნიშვნელოვან თერაპიულ სარგებელს უზრუნველყოფს, მისი გამოყენება კვლავ საჭიროებს მკაცრ სამედიცინო ზედამხედველობასა და კლინიკურ მონიტორინგს. ეს განპირობებულია იმით, რომ პრეპარატი უშუალოდ ზემოქმედებს იმუნური სისტემის ფუნქციონირებაზე.სწორედ ამიტომ, აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციის (FDA) გადაწყვეტილებით, მედიკამენტის ოფიციალურ ინსტრუქციაში შენარჩუნებულია უსაფრთხოების უმაღლესი დონის გაფრთხილება - ე.წ. „შავი ჩარჩოს გაფრთხილება“ (Boxed Warning), რომელიც პოტენციური სერიოზული რისკების შესახებ ინფორმირებას ისახავს მიზნად. 

1781599558

რომაელმა მოზარდებმა სკოლის სარდაფში 1800 წლის მდიდრული სახლი აღმოაჩინეს

რომში, მოზარდები სკოლის სარდაფში შეიპარნენ და 1800 წლის წინანდელი მდიდრული სახლი აღმოაჩინეს. კავურის საბუნებისმეტყველო ლიცეუმი კოლიზეუმთან ახლოს, XIX საუკუნის მიწურულს აშენებულ შენობაში მდებარეობს.წლების განმავლობაში არსებობდა ლეგენდა, რომ ლიცეუმის სპორტდარბაზის ქვეშ მალული იდუმალი ოთახების შესახებ. როგორც აღმოჩნდა, ეს უბრალო სასკოლო ლეგენდები არ ყოფილა.მოსწავლეებმა აღმოჩენის შესახებ სკოლის ადმინისტრაციას შეატყობინეს, რის შემდეგაც ადგილზე არქეოლოგები გამოიძახეს, რომლებმაც დაადგინეს, რომ ბავშვების მიერ აღმოჩენილი ბნელი დერეფნები II საუკუნის შუა პერიოდის ძველრომაულ სახლს ეკუთვნოდა.აქ კი გაახსენდათ, რომ ჯერ კიდევ ამ შენობის მშენებლობისას, საძირკველზე მუშაობის დროს, მის ქვეშ რომაული ნაგებობის ნაწილი იყო შემჩნეული. რაიონი, სადაც ლიცეუმი მდებარეობს, ისტორიული თვალსაზრისით უმნიშვნელოვანესია - იქ ცხოვრობდნენ ციცერონი, პომპეუსი და ოქტავიანე ავგუსტუსი, თუმცა თანამედროვე შენობების სიმრავლის გამო გათხრების ჩატარება საკმაოდ რთულია.სკოლის ქვეშ არსებული ოთახები ძალიან კარგადაა შემონახული. კედლებზე ფერადი ფრესკებია, ხოლო ჭერის თაღები ბათქაშის ორნამენტებითაა მორთული. ერთ-ერთ ოთახში დიდი ფილებისგან გაკეთებული მოზაიკაა - ეს სტილი რომაულ ელიტაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.არქეოლოგებმა სახლის სავარაუდო მფლობელის ვინაობაც დაადგინეს - ჯერ კიდევ XIX საუკუნის ბოლოს აქ ანტიკური წყალგაყვანილობის ტყვიის მილის ნაჭერი იპოვეს, რომელზეც მფლობელების სახელები იყო ამოტვიფრული: უმბრია ალბინა და ლ. ფაბიუს გალუსი (სავარაუდოდ, უმბრიას ქმარი ან სახლის მომდევნო მფლობელი). ისტორიკოსები იცნობენ უმბრიუსების საგვარეულოს. მათ ეკუთვნოდათ ვილა ალფედენაში და აგურის წარმოება. უმბრია ალბინას მამა, სავარაუდოდ, იმპერატორ ადრიანეს დროს პროკურატორი და ძალიან მდიდარი ადამიანი იყო.აღმოჩენილი ნაგებობა საკმაოდ დიდია და ჯერჯერობით მხოლოდ მისი ნაწილია შესწავლილი. ლიცეუმი და არქეოლოგიური სამმართველო გეგმავენ, რომ ეს ადგილი დამთვალიერებლებისთვის გახსნან.

1781548909

ზაფხულში დაბადებულ კაცებს დეპრესიის განვითარების უფრო მაღალი რისკი აქვთ - კვლევის შედეგები

ზაფხულში დაბადებულ კაცებს დეპრესიის განვითარების უფრო მაღალი რისკი შეიძლება ჰქონდეთ — ასეთ დასკვნამდე კვანტლენის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის მკვლევრები მივიდნენ.კვლევის ფარგლებში 303 ზრდასრული ადამიანი გამოიკითხა. მონაწილეებმა შეავსეს კითხვარები, რომლებიც შფოთვისა და დეპრესიის სიმპტომების შესაფასებლად გამოიყენება. ასაკისა და შემოსავლის ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგ, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ზაფხულში დაბადებულ მამაკაცებში დეპრესიის სიმპტომები უფრო ხშირად ფიქსირდებოდა, ვიდრე სხვა სეზონებში დაბადებულ კაცებში.კვლევის ავტორის, მაიკლ მაკკონენის თქმით, შესაძლოა, ეს კავშირი ორსულობის პერიოდში გარემო ფაქტორების ზემოქმედებას უკავშირდებოდეს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ტემპერატურამ, მზის შუქის რაოდენობამ, დედის კვებამ და ჰორმონულმა ცვლილებებმა შეიძლება ბავშვის მომავალ ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე გავლენა მოახდინოს.თუმცა მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევა მხოლოდ კავშირს აჩვენებს და არ ადასტურებს, რომ ზაფხულში დაბადება პირდაპირ იწვევს დეპრესიის რისკის ზრდას. გარდა ამისა, მონაწილეთა დიდი ნაწილი სტუდენტი იყო, ამიტომ შედეგების დასადასტურებლად დამატებითი და უფრო მასშტაბური კვლევებია საჭირო.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ PLOS Mental Health-ში გამოქვეყნდა.

1781544788

ხელოვნურმა ინტელექტმა უნივერსალური ვაქცინა შექმნა, რომელიც ადამიანებზე გამოცადეს - რა შედეგი აჩვენა

კემბრიჯის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით შექმნეს ახალი ტიპის ვაქცინა, რომლის მთავარი კომპონენტი მთლიანად AI-მ შეიმუშავა. ინოვაციური პრეპარატი უკვე ადამიანებზე იტესტება და მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ მომავალში ის შეძლებს დაცვას არა მხოლოდ COVID-19-ის ყველა ცნობილი შტამისგან, არამედ კორონავირუსების იმ სახეობებისგანაც, რომლებიც ჯერ ადამიანებში არ გავრცელებულა, თუმცა პოტენციურად პანდემიის გამოწვევა შეუძლიათ. კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ Journal of Infection-ში გამოქვეყნდა.ტრადიციული ვაქცინები, როგორც წესი, კონკრეტული ვირუსის ამოცნობას ასწავლის იმუნურ სისტემას, თუმცა ვირუსების მუდმივი მუტაციის გამო მათი ეფექტიანობა დროთა განმავლობაში მცირდება. ხელოვნურმა ინტელექტმა ათასობით მონათესავე კორონავირუსის გენეტიკური მონაცემი გააანალიზა და გამოავლინა ის მახასიათებლები, რომლებიც სხვადასხვა შტამში თითქმის უცვლელად არის შენარჩუნებული. სწორედ ამ საერთო ელემენტებზე დაფუძნდა ახალი ვაქცინა.განსხვავებით COVID-19-ის დროს ფართოდ გამოყენებული mRNA ვაქცინებისგან, ახალი პრეპარატი დნმ-ის ტექნოლოგიას იყენებს. მეცნიერების თქმით, ასეთი ვაქცინები უფრო სტაბილურია, მათი შენახვა და ტრანსპორტირება შედარებით მარტივია, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ქვეყნებისთვის, სადაც სპეციალური სამაცივრო ინფრასტრუქტურა შეზღუდულია.პირველმა კლინიკურმა ცდებმა აჩვენა, რომ ვაქცინა უსაფრთხოა და ორგანიზმში ისეთი ანტისხეულების წარმოქმნას იწვევს, რომლებიც კორონავირუსების სხვადასხვა წარმომადგენელს ცნობენ. მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ საჭიროა უფრო მასშტაბური კვლევები, რათა დადგინდეს, რამდენად ეფექტიანად იცავს ის რეალურ პირობებში ინფექციისგან და რამდენ ხანს ნარჩუნდება მიღებული იმუნიტეტი.მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მსგავსი უნივერსალური ვაქცინები მომავალში შეიძლება გადამწყვეტ იარაღად იქცეს არა მხოლოდ კორონავირუსების, არამედ გრიპისა და სხვა სწრაფად ცვალებადი ვირუსების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 

1781541150

კალიფორნიაში დამანგრეველი მიწისძვრაა მოსალოდნელი - გეოლოგებმა ახალი კვლევა გამოაქვეყნეს

სამხრეთ კალიფორნიაში, სადაც ერთმანეთს ორი ძირითადი ტექტონიკური რღვევის სისტემა - სან-ანდრეასი და სან-ხასინტო კვეთს, დედამიწის ქერქში ბოლო ათასწლეულის განმავლობაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სეისმური დატვირთვა დაგროვდა. ამის შესახებ ახალი კვლევა მიუთითებს, რომელიც ჟურნალ Journal of Geophysical Research-ში გამოქვეყნდა.მეცნიერების შეფასებით, რეგიონში ამჟამად გაცილებით მეტი ენერგიაა დაგროვებული, ვიდრე ბოლო 1000 წლის განმავლობაში ყოფილა. ეს გარემოება დამანგრეველი მიწისძვრების გაზრდილ საფრთხეზე მიანიშნებს, თუმცა სპეციალისტები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ზუსტი დროის პროგნოზირება შეუძლებელია.კვლევის ავტორებმა ბოლო 1000 წლის სეისმური აქტივობის მოდელი შექმნეს და დაადგინეს, რომ ტექტონიკური დატვირთვა 1857 წლის შემდეგ უწყვეტად გროვდება. სწორედ იმ წელს ლოს-ანჯელესის რეგიონში 7.9 მაგნიტუდის ძლიერი მიწისძვრა მოხდა.განსაკუთრებული ყურადღება კახონის უღელტეხილს ეთმობა, რომელიც მეცნიერებმა „მიწისძვრათა კარიბჭედ“ მოიხსენიეს. მათი განმარტებით, სწორედ ეს ტერიტორია განსაზღვრავს, სეისმური აქტივობა ერთ რღვევას დარჩება თუ მეზობელ რღვევებზეც გავრცელდება.კვლევის მიხედვით, 1857 წლის მიწისძვრა მხოლოდ ერთ რღვევას შეეხო, მაშინ როდესაც 1812 წლის სეისმური მოვლენა მიმდებარე რღვევებზეც გავრცელდა. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ რეგიონში არსებული დატვირთვის დინამიკა კრიტიკულ ზღვარს უახლოვდება.სპეციალისტები ასევე ყურადღებას ამახვილებენ იმ ფაქტზე, რომ კახონის უღელტეხილის მიდამოები მჭიდროდ არის დასახლებული და აქ მნიშვნელოვანი საგზაო და სარკინიგზო ინფრასტრუქტურაც მდებარეობს, რაც ძლიერი მიწისძვრის შემთხვევაში რისკებს კიდევ უფრო ზრდის.მკვლევრების თქმით, მათ მიერ შექმნილი მოდელი შესაძლოა მსოფლიოს სხვა სეისმურად აქტიური რეგიონების შესასწავლადაც გამოიყენონ.

1781504683

ადამიანი ერთადერთი პრიმატია, რომელსაც ნიკაპი აქვს - მეცნიერებმა დაადგინეს, რატომ

ადამიანები ერთადერთი პრიმატები არიან, რომლებსაც ნიკაპი აქვთ, თუმცა მეცნიერები დღემდე ვერ თანხმდებოდნენ, რატომ ჩამოყალიბდა ეს უნიკალური ანატომიური მახასიათებელი. ახალი კვლევის მიხედვით, შესაძლოა, ნიკაპს საერთოდ არ ჰქონდეს კონკრეტული დანიშნულება და ის ევოლუციის ერთგვარი „გვერდითი პროდუქტი“ იყოს.ნიუ-იორკის ბუფალოს უნივერსიტეტის მკვლევრებმა 532 ადამიანისა და თანამედროვე მაიმუნების სხვადასხვა სახეობის თავის ქალა შეისწავლეს. მათი მიზანი იყო გაერკვიათ, ნიკაპი ბუნებრივი გადარჩევის შედეგად კონკრეტული ფუნქციის შესასრულებლად ჩამოყალიბდა თუ სხვა ევოლუციური ცვლილებების თანმდევი შედეგია.წლების განმავლობაში მეცნიერები სხვადასხვა ვერსიას განიხილავდნენ. ზოგი ფიქრობდა, რომ ნიკაპი ღეჭვის პროცესში ყბას ამაგრებს, ზოგი კი ვარაუდობდა, რომ ის მეტყველებას ან სქესობრივ შერჩევას უკავშირდებოდა. თუმცა ახალი კვლევის შედეგები სხვა სურათს აჩვენებს.მკვლევართა შეფასებით, ადამიანის ნიკაპის ფორმირებაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა იმ ცვლილებებმა, რომლებიც ჩვენს წინაპრებს ვერტიკალური პოზის, უფრო დიდი ტვინისა და შედარებით პატარა კბილების ჩამოყალიბებისას განუვითარდათ. დროთა განმავლობაში სახის ზედა ნაწილი უკან გადაიწია, ქვედა ყბა კი უფრო წინ გამოჩნდა, რამაც ნიკაპის ფორმირება გამოიწვია.კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ნიკაპი შეიძლება ე.წ. „სპანდრელი“ იყოს — მახასიათებელი, რომელიც სხვა ევოლუციური ცვლილებების შედეგად წარმოიშვა და არა იმიტომ, რომ ბუნებრივ გადარჩევას მისი განვითარება პირდაპირ სჭირდებოდა.მეცნიერების თქმით, ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ევოლუცია ყოველთვის კონკრეტული მიზნისკენ მიმართული პროცესი არ არის. ზოგჯერ სხეულის ერთი ნაწილის ცვლილება სრულიად ახალ და მოულოდნელ მახასიათებელს წარმოშობს. კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ PLOS One-ში გამოქვეყნდა.წყარო

1781468645

აღმოჩენილია ნივთიერება, რომელიც უჯრედებს ახალგაზრდობას უბრუნებს - გერმანელი მეცნიერების სენსაციური კვლევა

გერმანიაში დაბერების ინსტიტუტის მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ასაკთან ერთად უჯრედული ენერგიის შემცირება დაკავშირებულია ფოსფატიდილქოლინთან, უჯრედის მემბრანის ლიპიდთან. როგორც ჟურნალი Science Daily იუწყება, ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ასაკის მატებასთან ერთად მიტოქონდრიები კარგავენ ეფექტიანობას მათი მემბრანების დრეკადობის (მოქნილობის) შემცირების გამო, რაც იწვევს ფრაგმენტაციას და ფუნქციის დარღვევას.კვლევის წამყვანმა ავტორმა, მარია ერმოლაევამ განმარტა, რომ ენერგიის გამომუშავება გრძელდება, თუმცა ის ნაკლებად სტაბილური ხდება, თავად ენერგია კი ვეღარ ნაწილდება მოქნილად. უჯრედები კარგავენ მეტაბოლურ პლასტიკურობას, დატვირთვებთან სწრაფი ადაპტაციის უნარს.თუმცა, მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ ამ პროცესის შენელება შესაძლებელია. რაციონში ფოსფატიდილქოლინის ან მისი წინამორბედის, ქოლინის დამატებამ სულ რაღაც ორ დღეში აღადგინა მიტოქონდრიების სტრუქტურა „ახალგაზრდულ“ მდგომარეობამდე. ეს მეთოდი ეფექტიანი აღმოჩნდა მაშინაც კი, როდესაც თერაპია საშუალო და ხანდაზმულ ასაკში დაიწყო.

1781275272

Facebook-ის, Messenger-ისა და Instagram-ის მუშაობაში გლობალური შეფერხება დაფიქსირდა

კომპანია Meta-ში შემავალი სოციალური პლატფორმები Facebook, Messenger და Instagram გაითიშა.მომხმარებელს აღნიშნული პლატფორმების საიტებზე წვდომა შეზღუდული აქვს. მომხდარის ოფიციალური მიზეზი უცნობია.კომპანია Meta-ს განცხადება ჯერ არ გაუვრცელებია.აღსანიშნავია, რომ Meta-ში შემავალი კიდევ ერთი პლატფორმა WhatsApp-ი შეუფერხებლად მუშაობს.

1781271240

მეცნიერების მტკიცებით, ბავშვის IQ დამოკიდებულია დედის სისხლის ჯგუფზე - რა წერია კვლევაში

ბავშვის შესაძლებლობების დაახლოებით 70% დედისგან არის გადაცემული და ისინი დიდწილად განისაზღვრება ქალის სისხლის ჯგუფის მიხედვით.ეს კვლევა აშშ-ს სტენფორდის უნივერსიტეტის გენეტიკოსებმა გამოაქვეყნეს. მათმა ნაშრომმა აჩვენა, რომ დედები, რომლებსაც აქვთ პირველი სისხლის ჯგუფი, უფრო მაღალი IQ-ის მქონე შვილებს აჩენენ.ამრიგად, პირველი სისხლის ჯგუფის ქალების ბავშვებს აქვთ ინტელექტის მაღალი დონე. ეს გამოწვეულია იმით, რომ ასეთი დედებისთვის უფრო რთულია დაორსულება, რაც განაპირობებს უკეთესი ხარისხის ემბრიონების ბუნებრივ შერჩევას.მათი შვილები არა მხოლოდ უფრო ჭკვიანები არიან, არამედ აქვთ უფრო ძლიერი იმუნური სისტემა და ხშირად აჩვენებენ მოტორული კოორდინაციის მაღალ დონეს და აქვთ სხვადასხვა ნიჭი, მათ შორის კრეატიულობა და ინტელექტუალური შესაძლებლობები.მეოთხე ჯგუფის სისხლის მქონე ქალები ყველაზე ხშირად აჩენენ სპორტსმენებს, ამ ჯგუფის სისხლი ითვლება "ყველაზე ახალგაზრდა" და უიშვიათესად.სისხლის მესამე ჯგუფის მქონე დედების შთამომავლები უფრო შემოქმედებითად არიან განვითარებულნი, მათი შვილები ხშირად ხდებიან მხატვრები და პოეტები.

1781189254

გაერო გვაფრთხილებს, რომ ზაფხულში მსოფლიოს ექსტრემალური სიცხეები და გვალვები ემუქრება

მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის (WMO) შეფასებით, მიმდინარე წლის ივნისიდან აგვისტომდე პერიოდში ელ-ნინიოს ჩამოყალიბების ალბათობა 80%-ს შეადგენს. სპეციალისტების განცხადებით, ამ კლიმატურმა მოვლენამ შესაძლოა მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში ექსტრემალური ამინდის რისკი გაზარდოს და ტემპერატურისა თუ ნალექების განაწილებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს.ელ-ნინიო ბუნებრივი კლიმატური ფენომენია, რომელიც ეკვატორული წყნარი ოკეანის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში ზედაპირული წყლების დათბობას უკავშირდება. ეს პროცესი, როგორც წესი, ყოველ 2-7 წელიწადში ერთხელ ვითარდება და საშუალოდ 9-12 თვე გრძელდება.WMO-ს ინფორმაციით, ნოემბრისთვის ელ-ნინიოს განვითარების ალბათობა 90%-ზე მეტია. არსებული პროგნოზების მიხედვით, ფენომენი, სულ მცირე, საშუალო სიმძლავრის იქნება, თუმცა არ არის გამორიცხული, უფრო ძლიერი ფორმითაც განვითარდეს.მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ტროპიკულ წყნარ ოკეანეში დაფიქსირებული უჩვეულოდ მაღალი ტემპერატურის მქონე წყლები ელ-ნინიოს ფორმირებას ხელს უწყობს. მათი მონაცემებით, წყალქვეშა ფენებში ტემპერატურა საშუალო მაჩვენებელს 6 გრადუსი ცელსიუსით აღემატება.სპეციალისტების განმარტებით, ელ-ნინიო მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონზე განსხვავებულ გავლენას ახდენს. ზოგიერთ ქვეყანაში იზრდება გვალვის რისკი, სხვაგან კი მოსალოდნელია ძლიერი წვიმები, წყალდიდობები და თბური ტალღების გახშირება.WMO-ში აცხადებენ, რომ ქვეყნებმა შესაძლო შედეგებისთვის მზადება წინასწარ უნდა დაიწყონ, რადგან კლიმატური მოვლენა გავლენას მოახდენს სოფლის მეურნეობაზე, წყლის რესურსებზე, ენერგეტიკასა და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე.მკვლევრების თქმით, კლიმატის ცვლილება ელ-ნინიოს წარმოქმნას პირდაპირ არ იწვევს, თუმცა უფრო თბილი ატმოსფერო და ოკეანეები ამ მოვლენის შედეგებს აძლიერებს, რის გამოც ექსტრემალური სიცხეები, ძლიერი ნალექები და სხვა ამინდის მოვლენები უფრო ინტენსიური ხდება.გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ანტონიო გუტიერეშმა, ელ-ნინიო „კლიმატურ გაფრთხილებად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ ეს კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს წიაღისეული საწვავის მოხმარების შემცირებისა და განახლებად ენერგიაზე გადასვლის აუცილებლობას.WMO-ს პროგნოზით, ზაფხულის თვეებში მსოფლიოს თითქმის ყველა რეგიონში საშუალოზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდება, რაც ზოგიერთ ტერიტორიაზე გვალვის განვითარების რისკს კიდევ უფრო გაზრდის.

1781184120

მეცნიერებმა ალკოჰოლის მოხმარება 10 ტიპის სიმსივნის განვითარებასთან დააკავშირეს

ვაშინგტონის უნივერსიტეტის მეცნიერების მიერ ჩატარებული მასშტაბური კვლევის თანახმად, ალკოჰოლის მოხმარების სრულიად უსაფრთხო ზღვარი არ არსებობს და მისი მცირე რაოდენობით მიღებაც კი კიბოს რამდენიმე ტიპის განვითარების გაზრდილ რისკთან არის დაკავშირებული. კვლევის შესახებ ნაშრომი სამეცნიერო გამოცემა Nature Health-ში გამოქვეყნდა.მკვლევრებმა 1963-2023 წლებში გამოქვეყნებული 843 სამეცნიერო ნაშრომი შეისწავლეს და ალკოჰოლის გავლენა ჯანმრთელობის 20 სხვადასხვა მდგომარეობაზე შეაფასეს. კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ ალკოჰოლის მოხმარება ზრდის ხახის, საყლაპავის, მსხვილი ნაწლავის, ძუძუს, ღვიძლის, პანკრეასისა და პროსტატის კიბოს განვითარების რისკს, მათ შორის მაშინაც, როდესაც ადამიანი დღეში ერთ სტანდარტულ სასმელზე ნაკლებს იღებს.კვლევის ავტორების თქმით, ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი კავშირი ალკოჰოლის მოხმარებასა და საყლაპავის სიმსივნის განვითარებას შორის გამოვლინდა. ასევე დადგინდა, რომ ალკოჰოლი დაკავშირებულია პანკრეატიტის, ციროზისა და ღვიძლის სხვა ქრონიკული დაავადებების მომატებულ რისკთან.მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში მცირე რაოდენობით ალკოჰოლის მოხმარება გარკვეულ დადებით ასოციაციებს ავლენდა, მეცნიერები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ეს არ უნდა აღიქმებოდეს ალკოჰოლის მიღების რეკომენდაციად.კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რეკომენდაციები ალკოჰოლთან დაკავშირებულ რისკებს უფრო მკაფიოდ უნდა ასახავდეს.

1781161706

მეცნიერებმა ინდოეთის ოკეანეში ვეშაპების უდიდესი სასაფლაო აღმოაჩინეს

მეცნიერებმა ინდოეთის ოკეანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ვეშაპების უდიდესი ცნობილი „სასაფლაო“ აღმოაჩინეს, რომლის ასაკიც 5,3 მილიონ წლამდე აღწევს.კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ დიამანტინას ზონაში, ფსკერზე მდებარეობს გიგანტური ვეშაპების ნეკროპოლისი, რომლის სიგრძე დაახლოებით 1200 კილომეტრია.ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით, მკვლევრებმა ვეშაპების ნამარხი ნაშთების 485 ადგილმდებარეობა და ხუთი მოქმედი „ვეშაპთდაცემა“ დააფიქსირეს - ეკოსისტემები, რომლებიც დაღუპული ცხოველების ცხედრების გარშემო ყალიბდება. სულ მეცნიერებმა 476 ნამარხი ვეშაპისნაირი დააფიქსირეს.სამუშაოები ხორციელდებოდა ღრმა ზღვის მართვადი აპარატის, „ფენდოუჟეს“ გამოყენებით, 2023 წლის თებერვალ-მარტის ექსპედიციის დროს. კვლევის მონაცემებით, აღმოჩენილი ნაშთების ასაკი 120 000-დან 5,26 მილიონ წლამდე მერყეობს. მათი უმეტესობა დინგნისკარტასებრ ვეშაპებს ეკუთვნის, ასევე ნაპოვნია უკბილო ვეშაპების ნაშთები და მეცნიერებისთვის აქამდე უცნობი სახეობა, რომელსაც Pterocetus diamantinae ეწოდა.მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ვეშაპების ნეკროპოლისები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ღრმა ზღვის ეკოსისტემების ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებაში. ნაშთების გარშემო სახლდებიან ორგანიზმების სპეციალიზებული თანასაზოგადოებები, მათ შორის რგოლოვანი ჭიები, ორსაგდულიანი მოლუსკები, მუცელფეხიანი მოლუსკები და ზღვის ვარსკვლავები.სტატიის ავტორთა აზრით, ეს აღმოჩენა უძველესი ღრმა ზღვის ეკოსისტემების არსებობის ერთ-ერთი უდიდესი მტკიცებულება გახდა და შესაძლოა დაგვეხმაროს ვეშაპებისა და ოკეანის ფსკერის ბინადართა ევოლუციის უკეთ გაგებაში. მკვლევრები არ გამორიცხავენ, რომ მსგავსი ვეშაპების ნეკროპოლისები მსოფლიო ოკეანის სხვა რაიონებშიც არსებობდეს.