1794151201

ადამიანის პოლიტიკური შეხედულებები შეიძლება მისი სუნით განისაზღვროს... – მეცნიერები

ადამიანებს ძალუძთ სხვათა ემოციური მდგომარეობის ქვეცნობიერად აღქმა მათი სხეულის მიერ გამოყოფილი ქიმიური სიგნალების მეშვეობით. უფრო მეტიც, სუნის თავისებურებები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს თუნდაც პოლიტიკურ შეხედულებებთან და გარკვეულ დაავადებებთან. ამის შესახებ გამოცემა Indian Defence Review სამეცნიერო კვლევებზე დაყრდნობით წერს.ადამიანის ორგანიზმი ქიმიურ მოლეკულებს ოფლის, ცრემლებისა და სუნთქვის საშუალებით გამოყოფს. სხვათა შორის, გამოიყოფა ეგრეთ წოდებული ემოციური ქიმიური სიგნალებიც, რომლებსაც ადამიანის ემოციური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის გადაცემა ძალუძს. ამასთან, ტვინს მათზე რეაგირება შეუძლია მაშინაც კი, როდესაც ადამიანი რაიმე კონკრეტულ სუნს ვერ აცნობიერებს.ფილადელფიის ქიმიური შეგრძნებების ცენტრის მკვლევარი პამელა დალტონი განმარტავს, რომ მსგავსი კომუნიკაცია უპირატესად ქვეცნობიერად ხდება: ქიმიურ სიგნალებს შეუძლიათ იმოქმედონ გარშემომყოფების განწყობაზე, აღქმასა და ფიზიკურ რეაქციებზე. საინტერესო შედეგები იქნა მიღებული ყნოსვასა და პოლიტიკურ შეხედულებებს შორის კავშირის შესწავლისას. კერძოდ, კვლევამ, რომელიც American Journal of Political Science-ში გამოქვეყნდა, აჩვენა, რომ მონაწილეებს უფრო მოსწონდათ იმ ადამიანების სხეულის სუნი, რომელთა პოლიტიკური შეხედულებებიც მათ საკუთართან ახლოს იდგა. ამასთან, ისინი ვერ ხედავდნენ იმ პირებს, რომელთა სუნსაც აფასებდნენ.კვლევების კიდევ ერთი მიმართულება დაავადებების გამოვლენას ეხება. ავტორი ახსენებს ჯოი მილნს, რომელსაც უკიდურესად მგრძნობიარე ყნოსვა აქვს და სხვადასხვა დაავადებასთან დაკავშირებული სუნის ამოცნობა ძალუძს. 2019 წელს პარკინსონის დაავადების მქონე პირებისა და ჯანმრთელი მონაწილეების მაისურებით ჩატარებული ექსპერიმენტის დროს მან თითქმის ყველა ნიმუში სწორად განსაზღვრა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ ერთ-ერთი მაისური, რომელიც მან შეცდომით დაავადებულთა კატეგორიას მიაკუთვნა, ეკუთვნოდა ადამიანს, რომელსაც მოგვიანებით პარკინსონის დაავადება დაუდგინდა. იელის უნივერსიტეტის სოციოლოგის, ნიკოლას ქრისტაკისის აზრით, მსგავს მექანიზმებს ევოლუციური მნიშვნელობა შეიძლებოდა ჰქონოდა და ადამიანებისთვის საფრთხის შესახებ ერთმანეთის გაფრთხილებაში ეხმარებოდა.

1794149100

მეცნიერები მოჩვენებების არსებობის ახსნას ცდილობდნენ, თუმცა გაცილებით შემაშფოთებელი რამ აღმოაჩინეს

მეცნიერებმა შეისწავლეს ფენომენი, რომლის დროსაც ადამიანები გრძნობენ, რომ მათ გვერდით ვიღაც იმყოფება, მიუხედავად იმისა, რომ რეალურად ვერავის ხედავენ. კვლევამ აჩვენა, რომ ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული გამოცდილებისა და მდგომარეობის მქონე ადამიანები მსგავს შეგრძნებებს აღწერენ.ამის შესახებ გამოცემა Popular Mechanics სამეცნიერო ჟურნალ Psychological Medicine-ში გამოქვეყნებულ კვლევაზე დაყრდნობით წერს.ფენომენს, რომელსაც მეცნიერები „უხილავი არსების სიახლოვის შეგრძნებას“ უწოდებენ, ფსიქოლოგები და ნევროლოგები წლების განმავლობაში სწავლობენ. ის შეიძლება გამოიხატებოდეს განცდით, თითქოს ადამიანს ვიღაც აკვირდება, მის უკან დგას ან ახლოს იმყოფება.მკვლევრების განმარტებით, მსგავსი შეგრძნებები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ახლობელი ადამიანის გარდაცვალებით გამოწვეულ ემოციურ მდგომარეობასთან, ძილსა და სიფხიზლეს შორის გარდამავალ პერიოდთან ან გარკვეულ ნევროლოგიურ და ფსიქიკურ მდგომარეობებთან. თუმცა ფენომენის ერთიანი მიზეზი ამ დრომდე დადგენილი არ არის.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა სამი ერთმანეთისგან განსხვავებული ჯგუფი შეისწავლეს.პირველ ჯგუფში შედიოდნენ ადამიანები, რომლებსაც ხმების გაგონების გამოცდილება ჰქონდათ ან ისეთი ფსიქიკური და ნევროლოგიური მდგომარეობები აღენიშნებოდათ, როგორიცაა შიზოფრენია.მეორე ჯგუფი სულიერი პრაქტიკებით დაინტერესებული ადამიანებისგან შედგებოდა. ზოგიერთი მათგანი აცხადებდა, რომ უხილავ არსებებს გრძნობდა, ხედავდა ან მათ ხმებს ისმენდა.მესამე ჯგუფში კი ექსტრემალური სპორტისა და გამძლეობაზე ორიენტირებული შეჯიბრებების მონაწილეები იყვნენ, რომლებსაც მსგავსი გამოცდილება მძიმე ფიზიკური დატვირთვის დროს ჰქონდათ.მონაწილეებს ონლაინ კითხვარების საშუალებით სთხოვეს, დეტალურად აღეწერათ საკუთარი შეგრძნებები.შედეგებმა აჩვენა, რომ მიუხედავად ჯგუფებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებებისა, მათი გამოცდილება ხშირად ერთმანეთს ემთხვეოდა.მონაწილეთა დაახლოებით ნახევარი უხილავ არსებობას ადამიანის მსგავსად აღიქვამდა. დაახლოებით ნახევარი მას შეხების საშუალებით გრძნობდა, თითქმის ამდენივე კი ხმებთან აკავშირებდა.უმეტეს შემთხვევაში ადამიანები აღწერდნენ შეგრძნებას, თითქოს ვიღაც მათ უკან ან უშუალოდ სიახლოვეს იმყოფებოდა.ზოგიერთი მონაწილე ამ არსებობას ანგელოზს ან დემონს უკავშირებდა, სხვები კი გარდაცვლილი ახლობლების სიახლოვეს გრძნობდნენ.შეგრძნებების ინტენსივობაც განსხვავებული იყო. ზოგისთვის ეს მხოლოდ განცდა იყო, თითქოს ვიღაც აკვირდებოდა, სხვებისთვის კი ძლიერ შიშსა და საფრთხის შეგრძნებას იწვევდა.კვლევაში აღწერილია უჩვეულო შემთხვევებიც. ერთ-ერთი მონაწილე ჰყვებოდა, რომ ახალგაზრდა ქალის მსგავს მოჩვენებით ფიგურას ხედავდა, რომლის არსებობასაც საკუთარ ცხოვრებასთან დაკავშირებულად აღიქვამდა.ექსტრემალური სპორტის ერთ-ერთმა მონაწილემ კი გაიხსენა, რომ შეჯიბრების დროს, როდესაც ჰიპოთერმიის საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა, წინ მოულოდნელად ძლიერი სინათლე დაინახა. მისი თქმით, სწორედ ამ სინათლემ უბიძგა გზის გაგრძელებისკენ და შეჯიბრების დასრულებაში დაეხმარა.მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ უხილავი არსების სიახლოვის შეგრძნება უფრო ხშირად იმ ადამიანებში გვხვდებოდა, რომლებსაც ჰალუცინაციებისკენ მიდრეკილება ჰქონდათ. ასეთ გამოცდილებას ზოგჯერ პარანოიაც ახლდა.ამასთან, სულიერი პრაქტიკებით დაინტერესებული ადამიანები მსგავს შეგრძნებებს ხშირად მედიტაციის დროს აღწერდნენ, ხოლო ძილისა და სიფხიზლის გარდამავალ მდგომარეობაში ასეთი გამოცდილება სამივე ჯგუფის მონაწილეებს ჰქონდათ.მიუხედავად გამოვლენილი მსგავსებებისა, მეცნიერებმა ფენომენის გამომწვევი ერთი კონკრეტული მიზეზის დადგენა ვერ შეძლეს.მკვლევრების შეფასებით, საჭიროა დამატებითი კვლევები იმის გასარკვევად, როგორ და რატომ ქმნის ადამიანის ტვინი სხვისი სიახლოვის შეგრძნებას მაშინ, როდესაც მის გვერდით არავინ იმყოფება.

1794144252

როგორ იცვლება თავის ტვინი ლოცვისას - მეცნიერებმა სულიერი მდგომარეობის ბიოლოგიური მექანიზმები ახსნეს

ლოცვა საუკუნეების განმავლობაში რწმენის, სულიერებისა და შინაგანი სიმშვიდის წყაროდ მიიჩნეოდა. თუმცა თანამედროვე ნეირომეცნიერება სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობს იმასაც, თუ რა პროცესები მიმდინარეობს ადამიანის ტვინში ლოცვისა და მედიტაციის დროს. კვლევები აჩვენებს, რომ ღრმა სულიერ გამოცდილებას ტვინის სხვადასხვა უბნის აქტივობის ცვლილება ახლავს თან და შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ყურადღებაზე, ემოციებსა და საკუთარი თავის აღქმაზე.ამ საკითხს ნეიროთეოლოგია შეისწავლის - მეცნიერების მიმართულება, რომელიც რელიგიურ და სულიერ გამოცდილებას ტვინის ფუნქციონირებასთან აკავშირებს.2026 წლის 30 აგვისტოს სამეცნიერო ჟურნალ Brain and Behavior-ში გამოქვეყნდა სისტემური მიმოხილვა, რომელშიც 1998-2026 წლებში ჩატარებული 105 კვლევის შედეგებია გაანალიზებული. მეცნიერებმა სხვადასხვა რელიგიური და სულიერი პრაქტიკის, მათ შორის ლოცვის, მედიტაციის, რელიგიური ტექსტების კითხვისა და გალობის დროს ტვინში მიმდინარე პროცესები შეისწავლეს.კვლევის ავტორების დასკვნით, ამ პრაქტიკებს ტვინის იმ სისტემებთან კავშირი აქვს, რომლებიც ყურადღებას, ემოციების რეგულირებას, საკუთარი თავის აღქმასა და მოტივაციას განაპირობებს.რა ემართება ტვინს ლოცვის დროს?1. შუბლის წილი - ყურადღება და კონცენტრაციაშუბლის წილი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ყურადღების მართვაში, დაგეგმვასა და გადაწყვეტილებების მიღებაში.ამერიკელი ნეირომეცნიერის, ენდრიუ ნიუბერგის კვლევებში, რომლებშიც ტვინის სისხლის მიმოქცევას SPECT-ტექნოლოგიით აკვირდებოდნენ, აღმოჩნდა, რომ მედიტაციის დროს შუბლის წილის აქტივობა იზრდებოდა. მსგავსი ცვლილებები დაფიქსირდა ფრანცისკანელი მონაზვნების ლოცვის დროსაც.მეცნიერის განმარტებით, ეს შეიძლება უკავშირდებოდეს იმ ფაქტს, რომ ლოცვა და მედიტაცია ყურადღების კონცენტრაციასა და გონებრივ ფოკუსირებას მოითხოვს.2. თხემის წილი - სივრცისა და საკუთარი თავის აღქმატვინის თხემის წილი მონაწილეობს სივრცეში ორიენტაციასა და საკუთარი სხეულის გარემოსგან გამიჯვნის პროცესში.ნიუბერგის კვლევებში ტიბეტელი ბუდისტი მედიტანტებისა და ფრანცისკანელი მონაზვნების ტვინის სკანირებამ აჩვენა, რომ ღრმა მედიტაციისა და ლოცვის დროს თხემის წილის გარკვეულ უბნებში აქტივობა მცირდებოდა.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ამ ცვლილებას შესაძლოა უკავშირდებოდეს ის განცდა, რომელსაც ადამიანები ღრმა სულიერი გამოცდილებისას აღწერენ. დროისა და სივრცის შეგრძნების შესუსტება და საკუთარ თავსა და გარემოს შორის საზღვრის გაქრობა.3. ტვინის ემოციური ქსელები - შფოთვა და შინაგანი სიმშვიდელოცვისა და მედიტაციის კვლევებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა იმ ნერვულ ქსელებსაც, რომლებიც ემოციურ რეაქციებსა და სტრესის რეგულირებაში მონაწილეობენ.2026 წლის სისტემური მიმოხილვის მიხედვით, სულიერი და რელიგიური პრაქტიკები დაკავშირებულია ტვინის რამდენიმე მნიშვნელოვან უბანთან, მათ შორის ამიგდალასთან, რომელიც შიშისა და ემოციური საფრთხის აღქმაში მონაწილეობს.ეს მონაცემები მკვლევრებს აძლევს საფუძველს, შეისწავლონ, როგორ შეიძლება უკავშირდებოდეს რეგულარული სულიერი პრაქტიკა ემოციური მდგომარეობისა და შფოთვის რეგულირებას. თუმცა ლოცვის შედეგად ამიგდალას აქტივობის შემცირება ყველა ადამიანისთვის დადასტურებულ უნივერსალურ ეფექტად ჯერ ვერ ჩაითვლება.4. ნეიროპლასტიურობა - შეუძლია თუ არა ლოცვას ტვინის შეცვლა?ადამიანის ტვინს მთელი სიცოცხლის განმავლობაში აქვს ცვლილებისა და ადაპტაციის უნარი, რასაც ნეიროპლასტიურობა ეწოდება. განმეორებადი გამოცდილება და პრაქტიკა ნერვული ქსელების მუშაობაზე გავლენას ახდენს.მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ხანგრძლივმა მედიტაციურმა და სულიერმა პრაქტიკამ შესაძლოა ტვინის გარკვეულ სტრუქტურებსა და მათ შორის კავშირებზეც იმოქმედოს.თუმცა მნიშვნელოვანია, განვასხვაოთ ტვინის დროებითი აქტივობის ცვლილება მისი სტრუქტურული გარდაქმნისგან. არსებული კვლევები არ იძლევა საფუძველს, ვამტკიცოთ, რომ ყოველდღიური ლოცვა აუცილებლად ზრდის შუბლის წილის რუხი ნივთიერების სიმჭიდროვეს ან იცავს ადამიანს ასაკობრივი ცვლილებებისგან.2021 წელს გამოქვეყნებულმა სისტემურმა მიმოხილვამ ლოცვის დროს მიმდინარე ფიზიოლოგიური ცვლილებების შესახებ რვა ექსპერიმენტული კვლევა გააანალიზა. ხუთი მათგანი ტვინის აქტივობას, სამი კი ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ მაჩვენებლებს შეისწავლიდა.მკვლევრებმა დააფიქსირეს ცვლილებები ნერვულ აქტივობასა და ზოგიერთ ფიზიოლოგიურ მაჩვენებელში, მათ შორის გულისცემასა და სუნთქვასთან დაკავშირებულ პროცესებში. ამასთან, ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევების რაოდენობა ჯერ კიდევ შეზღუდულია და დამატებითი მტკიცებულებებია საჭირო.

1794141840

შეუძლია თუ არა ადამიანის ხმას ბიოლოგიური ასაკისა და დემენციის რისკის გამოვლენა - კვლევა

ადამიანის ხმა შესაძლოა გაცილებით მეტ ინფორმაციას ინახავდეს ჯანმრთელობის შესახებ, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. მეცნიერები იკვლევენ, შესაძლებელია თუ არა საუბრის ტემპის, ხმის ტემბრის, პაუზებისა და მეტყველების თავისებურებების დახმარებით ბიოლოგიური დაბერებისა და დემენციის ადრეული ნიშნების ამოცნობა.ასაკის მატებასთან ერთად ადამიანის მეტყველება გარკვეულ ცვლილებებს განიცდის. შესაძლოა შეიცვალოს საუბრის სისწრაფე, სიტყვების გახსენების დრო, წინადადებების აგების უნარი და ხმის სიმტკიცე. მსგავსი ცვლილებები ზოგჯერ ტვინის ფუნქციონირების ცვლილებებსაც უკავშირდება.მკვლევრების განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ის ფაქტი, რომ კოგნიტიური დარღვევების მქონე ადამიანებს შესაძლოა საუბრის დროს უფრო ხშირად ჰქონდეთ ხანგრძლივი პაუზები, უჭირდეთ საჭირო სიტყვების გახსენება ან აზრის თანმიმდევრულად გადმოცემა.როგორ შეიძლება ხმამ დემენციის რისკი გამოავლინოს?მეცნიერები ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით აანალიზებენ ადამიანის მეტყველების ჩანაწერებს. სპეციალური ალგორითმებით სწავლობენ საუბრის სისწრაფეს, პაუზების სიხშირეს, სიტყვების შერჩევას, წინადადებების სტრუქტურასა და ხმის აკუსტიკურ მახასიათებლებს.ამ მონაცემების ერთობლიობამ შესაძლოა გამოავლინოს ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ჩვეულებრივი მოსმენით რთულად შესამჩნევია.კვლევის კიდევ ერთი მიმართულებაა ბიოლოგიური ასაკის შეფასება. მეცნიერები ცდილობენ დაადგინონ, შეიძლება თუ არა ხმის მახასიათებლების გამოყენება ორგანიზმის დაბერების პროცესის შესაფასებლად და ასაკთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის ცვლილებების გამოსავლენად.ნიშნავს თუ არა ეს, რომ დემენციის დიაგნოსტიკა ხმის ჩანაწერით იქნება შესაძლებელი?ჯერჯერობით არა. მიუხედავად იმისა, რომ მეტყველების ანალიზი პერსპექტიულ მიმართულებად მიიჩნევა, ის დემენციის დამოუკიდებელი დიაგნოსტიკური მეთოდი არ არის. ხმის ცვლილებაზე შეიძლება გავლენა მოახდინოს დაღლილობამ, სტრესმა, დეპრესიამ, სმენის პრობლემებმა და სხვა ჯანმრთელობის მდგომარეობებმა.მომავალში ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული ხმოვანი ანალიზი შესაძლოა ექიმებს დაეხმაროს კოგნიტიური ცვლილებების დროულად შემჩნევაში და იმ ადამიანების გამოვლენაში, რომლებსაც დამატებითი სამედიცინო შეფასება სჭირდებათ.ეს მიმართულება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან დემენციის ადრეული ნიშნების დროული ამოცნობა დაავადების მართვისა და პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისთვის მნიშვნელოვანი ნაბიჯია.

1793971260

ნაწლავის ბაქტერიების გადანერგვა უძილობის წინააღმდეგ - ახალი კვლევის შედეგები

შესაძლოა, ქრონიკული უძილობის წინააღმდეგ ბრძოლაში პასუხი არა მხოლოდ ტვინში, არამედ ნაწლავშიც იმალებოდეს. მეცნიერებმა ახალი კლინიკური კვლევის ფარგლებში შეისწავლეს, შეუძლია თუ არა ჯანმრთელი დონორის ნაწლავის ბაქტერიების გადანერგვას ძილის ხარისხის გაუმჯობესება. შედეგები იმედის მომცემია და კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მჭიდრო კავშირი არსებობს ნაწლავის მიკრობიოტასა და ტვინის ფუნქციონირებას შორის.კვლევაში მონაწილეობდა ქრონიკული უძილობის მქონე 80 ზრდასრული ადამიანი. მონაწილეები ორ ჯგუფად დაყვეს: ერთმა ჯგუფმა ჯანმრთელი დონორებისგან მიღებული ნაწლავის მიკრობიოტის შემცველი კაფსულები მიიღო, მეორე ჯგუფმა კი პლაცებო.ექსპერიმენტის ფარგლებში პირველ ჯგუფს მკურნალობამდე ანტიბიოტიკების მოკლე კურსიც ჩაუტარდა, რათა ნაწლავის არსებული ბაქტერიული გარემო შეცვლილიყო და გადანერგილი მიკროორგანიზმებისთვის პირობები შექმნილიყო.რა აჩვენა კვლევამ?მიღებული შედეგების მიხედვით, ნაწლავის მიკრობიოტის გადანერგვის შემდეგ მონაწილეებს ძილის ხარისხის გაუმჯობესება აღენიშნებოდათ.განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ძილის ეფექტიანობის მაჩვენებელი - ანუ დროის ის წილი, როდესაც ადამიანი საწოლში ყოფნისას რეალურად სძინავს. მკურნალობიდან ერთი თვის შემდეგ ეს მაჩვენებელი საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით 13.9 პროცენტული პუნქტით გაუმჯობესდა.ასევე შემცირდა ღამის განმავლობაში გაღვიძებისა და ფხიზლად ყოფნის დრო. კითხვარების შედეგებმა კი აჩვენა, რომ ძილის ხარისხის გაუმჯობესება მკურნალობიდან ორიდან ექვს თვემდე პერიოდშიც შენარჩუნდა.მკვლევრებმა დააფიქსირეს ნაწლავის ბაქტერიების მრავალფეროვნებისა და შემადგენლობის ცვლილებებიც. ეს შედეგები აძლიერებს ვარაუდს, რომ ნაწლავის მიკრობიოტა ძილის რეგულაციაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.რა კავშირია ნაწლავის ბაქტერიებსა და ძილს შორის?ადამიანის ნაწლავში მილიარდობით მიკროორგანიზმი ცხოვრობს, რომლებიც მონაწილეობენ საჭმლის მონელებაში, იმუნური სისტემის რეგულაციასა და სხვადასხვა ბიოლოგიური ნივთიერების წარმოქმნაში.ნაწლავსა და ტვინს შორის არსებობს ორმხრივი კავშირი, რომელსაც „ნაწლავ-ტვინის ღერძს“ უწოდებენ. ეს სისტემა ნერვული, ჰორმონული და იმუნური მექანიზმების საშუალებით მოქმედებს.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ნაწლავის ბაქტერიების მიერ წარმოქმნილმა ნივთიერებებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ნერვული სისტემის მუშაობაზე, სტრესის რეგულაციასა და ძილ-ღვიძილის ციკლზე. სწორედ ამ მექანიზმების უკეთ შესწავლა შეიძლება გახდეს უძილობის მკურნალობის ახალი მეთოდების შექმნის საფუძველი.მიუხედავად იმედის მომცემი შედეგებისა, მეცნიერები სიფრთხილისკენ მოუწოდებენ. კვლევაში მხოლოდ 80 ადამიანი მონაწილეობდა და საჭიროა უფრო მასშტაბური კვლევები, რათა დადგინდეს მეთოდის გრძელვადიანი ეფექტიანობა, უსაფრთხოება და ის, თუ რომელი პაციენტებისთვის შეიძლება იყოს იგი სასარგებლო.ნაწლავის მიკრობიოტის გადანერგვა ჯერ არ წარმოადგენს უძილობის სტანდარტულ მკურნალობას. პროცედურას შესაძლოა ახლდეს ინფექციისა და სხვა გართულებების რისკიც, ამიტომ მისი თვითნებურად ჩატარება დაუშვებელია.

1793799660

გამოვლინდა ასაკი, რომლის შემდეგაც იწყება ტვინის დაბერება

გონებრივი პროცესების თვალსაზრისით, დაბერების პროცესის დასაწყისი აღინიშნება 25-დან 35 წლამდე ასაკში.ასაკთან ერთად ტვინის მოცულობა თანდათან მცირდება, განსაკუთრებით შუბლისა და საფეთქლის წილებში, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან მაღალ ფსიქიკურ ფუნქციებზე, როგორიცაა დაგეგმვა, გადაწყვეტილების მიღება და მეხსიერება. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანში ნეირონების რაოდენობა გარკვეულ ასაკამდე შედარებით სტაბილური რჩება, ტვინი დაბერებისას თანდათან კარგავს მათ.ეს გამოწვეულია დაბერების ბუნებრივი პროცესებით და შეიძლება გამწვავდეს ისეთი ფაქტორებით, როგორიცაა სტრესი, ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა და ავადმყოფობა.თეთრი ნივთიერება, რომელიც შედგება მიელინირებული აქსონებისაგან, რომლებიც აკავშირებენ ნერვულ უჯრედებს და უზრუნველყოფენ მათ შორის სიგნალის გადაცემას, ასევე განიცდის ცვლილებებს. ასაკთან ერთად მიელინი მცირდება და სინაფსური კავშირების რაოდენობა (აქსონების შეხების წერტილები სხვა ნეირონებთან) მცირდება, რაც ამცირებს ნეირონებს შორის სიგნალის გადაცემის სიჩქარეს და სიზუსტეს.ტვინის ვარჯიშის მრავალი მეთოდი არსებობს, მათ შორის წიგნების კითხვა, თავსატეხების ამოხსნა და კომპიუტერული აპლიკაციების გამოყენება, რომლებიც უზრუნველყოფენ ინტერაქტიულ გამოწვევებს მეხსიერების, ყურადღების და ანალიტიკური უნარების განვითარებაში. ყველა ეს მეთოდი ხელს შეუწყობს ტვინის დაბერების შენელებას.11 პროდუქტი, რომლის მიღებაც შეაფერხებს დემენციის პროცესების განვითარებას:👉 მსხალი,👉 ზეითუნის ზეთი,👉 ღვინო (მხოლოდ მცირე რაოდენობით და წითელი),👉 პომიდვრის საწებელი,👉 სალათის ფურცლები,👉 პარკოსნები,👉 ჩაი,👉 ისპანახი,👉 ბროკოლი,👉ფორთოხალი,პომიდორი.ტვინის დაბერება არის სიბერით განპირობებული ტვინში თანდათანობითი ცვლილებების პროცესი. ეს ცვლილებები არის ცვლილებები, რომლებიც ხდება ყველა ადამიანში ასაკის მატებასთან ერთად და ცვლილებები, რომლებიც განვითარებულია სპეციფიკური დაავადებების (მათ შორის, არაღიარებული) გამო... უფრო ვრცლად

1793713860

მეცნიერებმა მომაკვდავი პაციენტის ტვინის აქტივობა ჩაწერეს

ჩვენი ტვინი საკმაოდ აქტიური და კოორდინირებულია მაშინაც კი, როცა სხეული კვდება. ახლახან მკვლევრებმა დააფიქსირეს ტვინის ტალღები ინდივიდის სიკვდილის დროს და აღმოაჩინეს შემეცნებითი აქტივობების მსგავსი, როგორიცაა ოცნება ან მედიტაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ბევრი რამ ვიცით ვარსკვლავების „დაღუპვის" შესახებ, ადამიანის სიკვდილის ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ გვესმის. ახლა, დაკვირვებამ მოგვცა პირველი ხედვა იმის შესახებ, თუ რა ხდება ჩვენს ტვინში სიკვდილის დროს.შემთხვევადაკვირვება ესტონეთში 87 წლის კაცზე მოხდა, მას შემდეგ რაც ის სპეციალურ განყოფილებაში დაცემის შემდეგ შეიყვანეს. პაციენტს ოპერაცია ჩაუტარდა, მაგრამ ამის შემდეგ 12-მდე ეპილეფსიური შეტევა დაფიქსირდა. ინდივიდის მონიტორინგის ფარგლებში, ექიმებმა გამოიყენეს უწყვეტი ელექტროენცეფალოგრაფია (EEG), რომელიც უზრუნველყოფდა კრუნჩხვების გამოვლენას. სამწუხაროდ, ამ ხნის განმავლობაში პაციენტს გულის შეტევა დაემართა და დაიღუპა. თუმცა, აქ ერთი მნიშვნელოვანი რამ მოხდა, უწყვეტი EEG მონიტორმა ადამიანის ტვინის აქტივობა ჩაწერა და ეს ყველაფერი სიკვდილის დროს.ტვინის აქტივობა EEG-ში ასახულ რხევებში იზომება. მეცნიერებს გამოვლენილი აქვთ ამ რხევების სხვადასხვა ტიპები, როგორიცაა ალფა, ბეტა, დელტა, თეტა და გამა. გამა რხევები ასოცირდება უფრო მაღალ შემეცნებით შესაძლებლობებთან, როგორიცაა კონცენტრაცია, ოცნება, მედიტაცია, მეხსიერება, ინფორმაციის დამუშავება და ცნობიერი აღქმა. 87 წლის კაცის შემთხვევაში, მკვლევრებმა დააფიქსირეს ყველა სხვადასხვა ტიპის ტვინის აქტივობა, მაგრამ მათ შორის გამა ტალღები უფრო დომინანტური იყო. კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ ეს ტალღები დაკავშირებულია მეხსიერების გააქტიურებასთან სიცოცხლის ბოლო მომენტებში.Flashback - მოგონებები„რხევების გენერირების მეშვეობით, რომლებიც დაკავშირებულია მეხსიერების აღდგენასთან, ტვინი შესაძლოა ცხოვრებისეულ მნიშვნელოვან მოვლენებს მართლაც უკანასკნელად იხსენებდეს, ისევე როგორც ეს სიკვდილთან დაკავშირებული გამოცდილებების შემთხვევაში ფიქსირდება", - თქვა დოქტორმა აჯმალ ზემარმა, ნეიროქირურგმა, რომელიც კვლევას ხელმძღვანელობდა.ეს ადამიანის შემთხვევაში ასეთ დროს ტვინის ტალღების პირველი ჩანაწერია, თუმცა, მეცნიერებს მსგავსი ტალღები ვირთხების სიკვდილის დროს აქვთ ჩაწერილი. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ გარდაცვალების გარშემო ტვინის აქტივობის სპეციფიკური ცვლილებების მიუხედავად, მსგავსი გამოვლინებები შეიძლება ხდებოდეს ყველა სახეობაში.თუმცა, მკვლევრები ჯერ საბოლოო დასკვნის გაკეთებას არ ჩქარობენ. ზუსტი დასკვნებისთვის კვლევის გაგრძელება იქნება საჭირო, ამისთვის ერთი შემთხვევის აღწერა საკმარისი ვერ იქნება.

1793699100

სად იყო ედემის ბაღი - არქეოლოგები აცხადებენ, რომ შესაძლოა მისი ადგილმდებარეობა დაადგინეს

ედემის ბაღის ადგილმდებარეობა საუკუნეების განმავლობაში ერთ-ერთ ყველაზე იდუმალ და სადავო საკითხს წარმოადგენდა. ახლა კი მკვლევართა ნაწილი ვარაუდობს, რომ ბიბლიაში აღწერილი სამოთხე შესაძლოა იმ ტერიტორიაზე მდებარეობდა, რომელიც დღეს სპარსეთის ყურის ფსკერის ქვეშ არის მოქცეული.ამ ჰიპოთეზის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ათასობით წლის წინ, დღევანდელი სპარსეთის ყურის ტერიტორია შესაძლოა ნაყოფიერი მიწა ყოფილიყო. იქ, სავარაუდოდ, არსებობდა მდინარეების ფართო სისტემა, რომელიც სხვადასხვა წყლის ნაკადს ერთმანეთთან აკავშირებდა.ბიბლიის „დაბადების“ წიგნში ნათქვამია, რომ ედემის ბაღიდან მდინარე მოედინებოდა, რომელიც შემდეგ ოთხ მდინარედ იყოფოდა - ტიგროსად, ევფრატად, ფიშონად და გიჰონად. ტიგროსი და ევფრატი ისტორიულად ცნობილი მდინარეებია, თუმცა ფიშონისა და გიჰონის ზუსტი იდენტიფიცირება დღემდე რთულ ამოცანად რჩება.ამ თეორიის მხარდამჭერი მკვლევრები ფიშონს ზოგჯერ არაბეთის ნახევარკუნძულზე არსებულ უძველეს მდინარეთა სისტემას უკავშირებენ. სატელიტური კვლევების შედეგად მეცნიერებმა უდაბნოს ქვიშის ქვეშ ძველი მდინარეების შესაძლო კალაპოტები აღმოაჩინეს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რეგიონი წარსულში შესაძლოა გაცილებით უფრო ნაყოფიერი და წყალუხვი ყოფილიყო.გიჰონის შესაძლო ანალოგად კი ზოგიერთი მკვლევარი ირანის ტერიტორიაზე მდებარე მდინარე კარუნს მიიჩნევს.თეორიის თანახმად, ბოლო გამყინვარების პერიოდის დასრულების შემდეგ დედამიწაზე კლიმატური პირობები მნიშვნელოვნად შეიცვალა. მყინვარების დნობის შედეგად ზღვის დონემ მოიმატა და შესაძლოა, ადრე არსებული ნაყოფიერი ტერიტორიების ნაწილი წყალმა დაფარა.სწორედ ამ პროცესს უკავშირებენ მკვლევრები სპარსეთის ყურის წარმოქმნას. მათი ვარაუდით, თუ ამ რეგიონში ოდესღაც მართლაც არსებობდა მდინარეებითა და ნაყოფიერი მიწებით მდიდარი ტერიტორია, დროთა განმავლობაში ის შესაძლოა ზღვის ქვეშ აღმოჩნდა.თუმცა, ეს თეორია საბოლოოდ დადასტურებული არ არის. მეცნიერებს შორის კვლავ მიმდინარეობს დისკუსია იმის შესახებ, უნდა განვიხილოთ თუ არა ედემის ბაღი კონკრეტულ გეოგრაფიულ ადგილად, თუ ის უფრო სიმბოლური მნიშვნელობის მქონე ბიბლიური სახეა.ზოგიერთი მკვლევარი ედემის ბაღის შესაძლო მდებარეობას მესოპოტამიას, სომხეთის მთიანეთსა და სხვა რეგიონებს უკავშირებს. ამ მოსაზრებებს შორის არსებული განსხვავებები კი ძირითადად ბიბლიურ ტექსტში მოხსენიებული მდინარეების იდენტიფიცირების სირთულეს უკავშირდება.დღეს ედემის ბაღის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. თუმცა არქეოლოგიური კვლევები, სატელიტური ტექნოლოგიები და უძველესი ტექსტების ახალი ინტერპრეტაციები მეცნიერებს ამ უძველესი საიდუმლოს ამოხსნის შესაძლებლობას კვლავ აძლევს.შესაძლოა, ლეგენდარული სამოთხე მართლაც იმ მიწაზე მდებარეობდა, რომელიც დღეს ზღვის ფსკერის ქვეშ არის დამალული. თუმცა, საბოლოო პასუხი ამ კითხვაზე ჯერ კიდევ ისტორიისა და არქეოლოგიის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ საიდუმლოდ რჩება.

1793629560

ახალი ეპოქა სიმსივნის მკურნალობაში - პერსონალიზებულმა ვაქცინამ რეციდივისა და სიკვდილიანობის რისკი 42%-ით შეამცირა

ახალმა პერსონალიზებულმა ვაქცინამ, რომელიც იმუნოთერაპიულ პრეპარატ Keytruda-სთან ერთად გამოიყენება, კლინიკური კვლევის ფარგლებში კანის კიბოს ერთ-ერთი აგრესიული ფორმის - მელანომის - რეციდივისა და სიკვდილიანობის რისკი 42%-ით შეამცირა.კვლევაში 1 137 ზრდასრული პაციენტი მონაწილეობდა. მათ ქირურგიული ოპერაციის გზით სიმსივნე უკვე ამოკვეთილი ჰქონდათ და იმუნოთერაპიულ პრეპარატ Keytruda-ს იღებდნენ. მონაწილეთა დაახლოებით ორ მესამედს ექსპერიმენტული ვაქცინა გაუკეთდა, დანარჩენებმა კი პლაცებო მიიღეს.კვლევის შედეგების თანახმად, ვაქცინისა და იმუნოთერაპიის კომბინაციამ მელანომის მეტასტაზირების რისკიც 38%-ით შეამცირა.ვაქცინა, სახელწოდებით Intismeran, mRNA ტექნოლოგიას იყენებს, რომელიც COVID-19-ის საწინააღმდეგო ზოგიერთი ვაქცინის საფუძველიცაა. მისი მთავარი თავისებურება ის არის, რომ თითოეული პაციენტისთვის ინდივიდუალურად, სიმსივნის გენეტიკური მონაცემების მიხედვით იქმნება. მიზანია, იმუნურმა სისტემამ კიბოს უჯრედების ამოცნობა და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა შეძლოს.პერსონალიზებულ ვაქცინას ფარმაცევტული კომპანიები MSD (აშშ-ში ცნობილი როგორც Merck) და Moderna ავითარებენ. მათი ინფორმაციით, მსგავსი მიდგომა სხვა სიმსივნეების, მათ შორის თირკმლის, შარდის ბუშტისა და ფილტვის კიბოს შემთხვევებშიც შეისწავლება.მკვლევრები მიღებულ შედეგებს იმედის მომცემად აფასებენ, თუმცა აღნიშნავენ, რომ საჭიროა ხანგრძლივი დაკვირვება იმის დასადგენად, რამდენად ზრდის მკურნალობის ეს მეთოდი პაციენტების სიცოცხლის ხანგრძლივობას.

1793624220

ღორის ორგანოსგან დამზადებული ბიომასალა ქირურგიაში – მეცნიერებმა დაზიანებული თითების აღდგენის ახალი გზა გამოსცადეს

მეცნიერებმა დაზიანებული თითის ქსოვილების აღსადგენად უჩვეულო ბიოლოგიური მასალა გამოიყენეს, რომელიც ღორის შარდის ბუშტისგან მზადდება. კვლევის შედეგები იმედისმომცემია: სპეციალური ფხვნილი ხელს უწყობს ჭრილობის შეხორცებას, ახალი რბილი ქსოვილების წარმოქმნას და დაზიანებული თითის სიგრძისა და ფუნქციის მაქსიმალურად შენარჩუნებას.მკვლევრებმა 23 პაციენტის შემთხვევა შეისწავლეს. მათ ხელისა და თითების მძიმე დაზიანებები ჰქონდათ, მათ შორის ტრავმული ამპუტაციისა და ღრმა ქსოვილოვანი დაზიანების შემთხვევები.როგორ მუშაობს ღორის ქსოვილისგან დამზადებული ფხვნილი?სპეციალური ბიოლოგიური მასალა ღორის შარდის ბუშტის ქსოვილისგან მიიღება. დამუშავების პროცესში მას უჯრედებს აშორებენ და ტოვებენ უჯრედგარე მატრიქსს – ბუნებრივ ბიოლოგიურ სტრუქტურას, რომელიც ქსოვილების აღდგენის პროცესში საყრდენის ფუნქციას ასრულებს.ქირურგიული დამუშავების შემდეგ ექიმები მიღებულ ფხვნილს დაზიანებულ უბანზე ათავსებენ და სპეციალური ბიოლოგიური საფარით ფარავენ. მეთოდის მიზანია, ორგანიზმს ახალი ქსოვილის წარმოქმნაში დაეხმაროს, დააჩქაროს ჭრილობის შეხორცება და დაიცვას დაზიანებული ადგილი.მკვლევრების განმარტებით, მიდგომა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როდესაც დაზიანებულია თითის წვერი ან ღრმა ქსოვილები და ქირურგებისთვის პრიორიტეტი თითის სიგრძისა და ფუნქციის შენარჩუნებაა.რა შედეგები აჩვენა კვლევამ?23 პაციენტის მონაცემების ანალიზის მიხედვით, ჭრილობის სრულ შეხორცებას საშუალოდ 9,8 კვირა დასჭირდა. ექვს პაციენტს საბოლოო შეხორცებისთვის დამატებით კანის გადანერგვა დასჭირდა.კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შედეგი ის იყო, რომ ყველა პაციენტს თითის მგრძნობელობა აღუდგა, ხოლო 23-დან 22-მა დაზიანებული თითის გარეგნული იერითა და ფუნქციის აღდგენით კმაყოფილება გამოხატა.შესაძლებელია თუ არა მოკვეთილი თითის თავიდან გაზრდა?მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, კვლევა არ ნიშნავს, რომ მეცნიერებმა მოკვეთილი თითის თავიდან გაზრდის მეთოდს მიაგნეს.ბიოლოგიური ფხვნილი სრულად ამპუტირებული თითის ხელახლა წარმოქმნას არ უზრუნველყოფს. მისი დანიშნულება დაზიანებული ქსოვილების აღდგენის ხელშეწყობა, ჭრილობის შეხორცება და თითის დარჩენილი სიგრძისა და ფუნქციის მაქსიმალურად შენარჩუნებაა.მიუხედავად ამისა, ეს მეთოდი რეკონსტრუქციული ქირურგიისთვის მნიშვნელოვან შესაძლებლობად განიხილება. უფრო ფართომასშტაბიანმა კვლევებმა უნდა დაადგინოს, რამდენად ეფექტიანია მისი გამოყენება სხვადასხვა სიმძიმისა და ტიპის დაზიანების დროს.

1793623680

ახალი იმუნოთერაპია მკურნალობისადმი გამძლე სიმსივნეების წინააღმდეგ - პირველადი შედეგები

მეცნიერებმა ახალი იმუნოთერაპიული პრეპარატი გამოსცადეს, რომელიც შესაძლოა იმ პაციენტებსაც დაეხმაროს, რომელთა სიმსივნეები არსებულ მკურნალობას, მათ შორის იმუნოთერაპიას, აღარ ემორჩილება. პრეპარატს invikafusp alfa (invika) ეწოდება და მისი მოქმედება იმუნური სისტემის კონკრეტული უჯრედების გააქტიურებას ეფუძნება.კვლევაში სხვადასხვა ტიპის შორსწასული სიმსივნის მქონე პაციენტები მონაწილეობდნენ, რომელთა უმრავლესობას წინა მკურნალობის შედეგად სასურველი შედეგი არ მიუღია.რა შედეგები აჩვენა კვლევამ?მკვლევრების მონაცემებით, პრეპარატის ოპტიმალური დოზით მკურნალობისას 27 პაციენტიდან 16-ს დაავადება არ პროგრესირებდა. ოთხ პაციენტს კი სიმსივნის ზომა 30%-ზე მეტად შეუმცირდა.განსაკუთრებით საყურადღებოა ორი პაციენტის შემთხვევა, რომლებსაც მკურნალობისადმი გამძლე კოლორექტალური კიბო ჰქონდათ. მათ ახალი პრეპარატი მკურნალობის მეშვიდე ხაზის სახით მიიღეს, ანუ მანამდე ექვსი სხვადასხვა სამკურნალო მიდგომა ჰქონდათ გამოყენებული.კვლევაში ასევე დაფიქსირდა დადებითი პასუხი ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბოს მქონე პაციენტშიც, რომლის სიმსივნეც რამდენიმე მკურნალობის მეთოდს, მათ შორის იმუნოთერაპიას, არ დაემორჩილა.როგორ მუშაობს ახალი პრეპარატი?Invikafusp alfa იმუნური სისტემის T-უჯრედების კონკრეტულ ქვეჯგუფებს ააქტიურებს. ეს უჯრედები ორგანიზმს სიმსივნურ უჯრედებთან ბრძოლაში ეხმარება. არსებული ზოგიერთი იმუნოთერაპიისგან განსხვავებით, ახალი პრეპარატი იმუნური სისტემის უფრო შერჩევით გააქტიურებაზეა მიმართული, რაც არასასურველი ეფექტების შემცირებას ისახავს მიზნად.კვლევის მონაწილეებს შორის გამოვლინდა გრიპისმაგვარი სიმპტომები და სხვა გვერდითი მოვლენები. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული იყო ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომი, რომელიც უმეტესად მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის იყო.მიუხედავად იმედის მომცემი შედეგებისა, დამატებითი კვლევები აუცილებელია. ეს ადრეული, პირველი და მეორე ფაზის კლინიკური კვლევაა, რომელშიც მონაწილეთა რაოდენობა შეზღუდული იყო. შესაბამისად, ჯერ კიდევ დასადგენია, რამდენად ეფექტიანია პრეპარატი სხვადასხვა ტიპის სიმსივნის დროს და რამდენ ხანს ნარჩუნდება მისი მოქმედება.

1793539919

რატომ გაუშვეს 480 მილიონი ნემსი კოსმოსში - აშშ-ის ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური მისია

1960-იანი წლების დასაწყისში, ცივი ომის პიკზე, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა განახორციელა ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური და ამავდროულად ამბიციური კოსმოსური ექსპერიმენტი კაცობრიობის ისტორიაში. პროექტს ეწოდებოდა Project West Ford (ან West Ford Needles) და მისი მთავარი მიზანი დედამიწის ირგვლივ ხელოვნური იონოსფეროს შექმნა იყო.იმ პერიოდში შორ მანძილზე კავშირი დამოკიდებული იყო ან წყალქვეშა კაბელებზე, ან იონოსფეროდან რადიოსიგნალების არეკვლაზე. აშშ-ის სამხედროებს სერიოზული შიში ჰქონდათ: საბჭოთა კავშირს ადვილად შეეძლო წყალქვეშა კაბელების გადაჭრა, ხოლო ბუნებრივი იონოსფერო მზის აქტივობის გამო ხშირად არასტაბილური ხდებოდა.ამერიკელებს სჭირდებოდათ გლობალური კომუნიკაციის ისეთი სისტემა, რომელსაც მტერი ვერც დააზიანებდა და ვერც გაანადგურებდა.მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მეცნიერებმა წამოაყენეს ჰიპოთეზა: თუ დედამიწის ორბიტაზე მილიონობით პატარა სპილენძის ნემსს გავაფრქვევთ, ისინი შექმნიან ხელოვნურ რადიო-არეკვლის ფენას. თითოეული ნემსი სულ რაღაც 1.78 სმ სიგრძისა და 17.8 მიკრომეტრის სისქის იყო (ადამიანის თმაზე თხელი).ორბიტაზე გაიგზავნა დაახლოებით 480 მილიონი ასეთი ნემსი.მუშაობის პრინციპი: ნემსები მოქმედებდნენ როგორც მიკროსკოპული დიპოლური ანტენები, რომლებიც კონკრეტულ სიხშირეზე (8 გიგაჰერცი) რადიოსიგნალებს ირეკლავდნენ.პირველი მცდელობა 1961 წელს წარუმატებლად დასრულდა - ნემსები ორბიტაზე სწორად ვერ გაიფანტა. თუმცა, 1963 წლის 9 მაისს გაშვებულმა მეორე აპარატმა წარმატებას მიაღწია. ნემსები დედამიწის ირგვლივ 3500 კილომეტრის სიმაღლეზე თანაბარ რგოლად განაწილდნენ.ჰიპოთეზა დადასტურდა: მეცნიერებმა შეძლეს რადიოსიგნალის წარმატებით გადაცემა კალიფორნიიდან მასაჩუსეტსამდე ამ ხელოვნური "ღრუბლის" საშუალებით.მიუხედავად ტექნოლოგიური წარმატებისა, პროექტმა მსოფლიო მასშტაბის პროტესტი გამოიწვია. ასტრონომები მთელი მსოფლიოდან (მათ შორის აშშ-შიც) აცხადებდნენ, რომ ლითონის ნემსების ღრუბელი ხელს შეუშლიდა ოპტიკურ და რადიოასტრონომიულ დაკვირვებებს. საბჭოთა კავშირმა პროექტი კოსმოსის დაბინძურებად შეაფასა.ამავდროულად, სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო თანამედროვე საკომუნიკაციო თანამგზავრების (როგორიც იყო Telstar) ეპოქა. თანამგზავრები ბევრად ეფექტური აღმოჩნდა, ვიდრე ორბიტაზე ნემსების გაფანტვა. შედეგად, პროექტი  საბოლოოდ დაიხურა.რა ბედი ეწია ნემსებს?გეგმის მიხედვით, მზის გამოსხივების წნევას ნემსები რამდენიმე წელში ატმოსფეროში უნდა ჩამოეყარა, სადაც ისინი უსაფრთხოდ დაიწვებოდნენ. ნემსების უმეტესობამ მართლა დატოვა ორბიტა, თუმცა მათმა გარკვეულმა ნაწილმა ერთმანეთში შეჯახების გამო ჯგუფები შექმნა. ეს მცირე კლასტერები დღემდე რჩება დედამიწის ორბიტაზე, როგორც კოსმოსური ნაგავი და ცივი ომის ეპოქის უცნაური ძეგლი.