1774683840

ორსულ ქალებს, რომლებიც ამ 5 საკვებს მიირთმევენ, მაღალი IQ-ს მქონე შვილები ჰყავთ - კვლევა

ორსულობის დროს დედის კვება და ცხოვრების წესი გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ბავშვის ფიზიკურ განვითარებაზე, არამედ მის ინტელექტზეც.პუბლიკაციაში აღნიშნულია, რომ ბავშვის ტვინზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ საკვები, არამედ ყველაფერი, რასაც დედა ორსულობის დროს აკეთებს, ჭამს და გრძნობს. ეს მოიცავს, კერძოდ, ვარჯიშს, ფოთლოვანი ბოსტნეულის მოხმარებას და ა.შ.საუბარია ამ 5 ძირითად საკვებზე:1. ომეგა-3 – ეხმარება ტვინის განვითარებას (თევზი, კვერცხი, სელის თესლი, ბოსტნეული).2. ხილი და ბოსტნეული – შეიცავს ვიტამინებს და ანტიოქსიდანტებს, რომლებიც იცავს ტვინს.3. ცილა – საჭიროა უჯრედებისა და ტვინის ფორმირებისთვის.4. რკინა – ეხმარება ჟანგბადის მიწოდებას ბავშვისთვის და მნიშვნელოვანია ტვინის განვითარებისთვის.5. ვიტამინი D – აუცილებელია ძვლებისა და იმუნიტეტისთვის (მზე მისი მთავარი წყაროა).

1774646269

შოტლანდიაში წყლით კრემაცია დაუშვეს - როგორ ხდება აკვამაცია

შოტლანდიაში კრემაციის ალტერნატიული მეთოდი – აკვამაცია (ე.წ. წყლით კრემაცია) ოფიციალურად დაუშვეს. აღნიშნული პრაქტიკა, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ბიოკრემაცია, რეზომაცია ან უალო კრემაცია, ნეშტის დამუშავებას ცეცხლის ნაცვლად წყლის გამოყენებით გულისხმობს.პროცესი ეფუძნება ტუტე ჰიდროლიზს: ადამიანის ან ცხოველის ნეშტი თავსდება ჰერმეტულ კონტეინერში, სადაც მოთავსებულია წყლისა და კალიუმის ჰიდროქსიდის ნარევი. კონტეინერი 90-150°C-მდე ცხელდება და მასში წნევა იზრდება, რის შედეგადაც ხსნარი დუღილს არ იწყებს, თუმცა რამდენიმე საათის განმავლობაში ორგანულ ნივთიერებებს შლის. საბოლოოდ რჩება მხოლოდ ჩონჩხი.აკვამაციის შედეგად მიღებული ნარჩენი ნაწილობრივ ჰგავს ტრადიციული კრემაციის ფერფლს, თუმცა განსხვავებით ნაცრისფერი ფერფლისგან, აქ დარჩენილი მასა თეთრი ფერისაა და მოცულობითაც მეტია. მიღებული ნარჩენი, ისევე როგორც კრემაციის შემთხვევაში, შესაძლებელია ახლობლებმა შეინახონ ან მიმოაბნიონ.მეთოდის ერთ-ერთი უპირატესობა ის არის, რომ აკვამაციის წინ კარდიოსტიმულატორის ამოღება აუცილებელი არ არის. გარდა ამისა, პროცესის დროს სტომატოლოგიური მასალებიდან დარჩენილი ვერცხლისწყალი გადამუშავდება, რაც გარემოსთვის ნაკლებად საზიანოა.სპეციალისტების შეფასებით, აკვამაცია ტრადიციულ კრემაციასთან შედარებით მნიშვნელოვნად ნაკლებ ენერგიას მოითხოვს – დაახლოებით შვიდჯერ ნაკლებს. ამასთან, პროცესის შედეგად მავნე ნივთიერებები და სათბურის აირები გაცილებით ნაკლები რაოდენობით გამოიყოფა, რაც ნახშირბადის კვალს დაახლოებით 75%-ით ამცირებს.პროცესის ბოლოს დარჩენილი სითხე წარმოადგენს სტერილურ ორგანულ ნაერთთა ნაზავს – მარილებსა და ამინომჟავებს, რომელთა გამოყენება შესაძლებელია, როგორც სასუქი ან გარემოსთვის უსაფრთხო გზით განთავსება წყლის სისტემებში.მიუხედავად ეკოლოგიური უპირატესობებისა, აკვამაცია ამ ეტაპზე ფართოდ ხელმისაწვდომი არ არის. თუმცა, ეკოლოგიური ცნობიერების ზრდასთან ერთად, სპეციალისტები ვარაუდობენ, რომ ამ მეთოდის გამოყენება მომავალში კიდევ უფრო გაფართოვდება. ამ დროისთვის გაერთიანებულ სამეფოში აღნიშნული პრაქტიკა პირველად სწორედ შოტლანდიაში დაკანონდა.

1774529100

მეცნიერებმა ანტარქტიდის ქვეშ დაფარული სამყაროს რუკა დააფიქსირეს - რა ირკვევა

ანტარქტიდის ახალ, ძალიან დეტალურ რუკაზე პირველად გამოჩნდა ყინულის ქვეშ არსებული რელიეფი. ეს აღმოჩენა მეცნიერებს დაეხმარება უკეთ გაიგონ კლიმატის ცვლილება და ზღვის დონის მატების რისკები.მიუხედავად იმისა, რომ ანტარქტიდა ძალიან დიდია, მისი ყინულის ქვეშ არსებული ნაწილი თითქმის შეუსწავლელია.ანტარქტიდის ყინული შეიცავს დედამიწის მტკნარი წყლის დაახლოებით 70%-ს და მისი სისქე ზოგან 5 კმ-ს აღემატება.მკვლევრებმა სპეციალური მეთოდით და თანამგზავრული მონაცემებით შექმნეს ყველაზე დეტალური რუკა, რომელმაც აჩვენა მთები, კანიონები, ხეობები და ბევრი აქამდე უცნობი რელიეფი.ეს მონაცემები დაეხმარება მეცნიერებს უფრო ზუსტად განსაზღვრონ მყინვარების დნობა და მომავალში სანაპირო ქალაქებისთვის წყალდიდობის რისკები.

1774442500

გამომგონებელმა შექმნა მფრინავი ქოლგა, რომელიც პატრონს გადაადგილებისას დასდევს და წვიმისგან იცავს

კანადელმა YouTuber-მა და გამომგონებელმა ჯონ ქსუმ (John Xu) შექმნა დამოუკიდებლად მფრინავი ქოლგა, რომელიც მეპატრონეს წვიმისგან იცავს. ამის შესახებ უცხოური მედია წერს. მოწყობილობა იყენებს ჩაშენებულ კამერებს, GPS-ს, Time-of-Flight სიღრმის კამერას და Raspberry Pi-ს თვალთვალისთვის, სპეციალიზებულ პროგრამულ უზრუნველყოფასთან ერთად, რათა თვალყური ადევნოს მომხმარებლის მოძრაობას, ძლიერი წვიმის დროსაც კი.დრონი არსებითად არის სპეციალურად აწყობილი, ოთხპროპელერიანი უპილოტო საფრენი აპარატი, რომელიც მიმაგრებულია ქოლგაზე და მოქმედებს როგორც „მფრინავი ქოლგა“.მოწყობილობის მთავარი უპირატესობა მისი ავტონომიურობაა. ის აღჭურვილია სპეციალური სიღრმისეული კამერით (Time-of-flight depth camera), რომელიც ადამიანის პოზიციას 3D ფორმატში აღიქვამს. მონაცემებს ამუშავებს მიკროკომპიუტერი Raspberry Pi, რომელიც განსაზღვრავს მომხმარებლის თავის მდებარეობას და ფრენის კონტროლერს გადასცემს ბრძანებას, რომ ქოლგა ყოველთვის ადამიანის ცენტრში დარჩეს. სისტემა ეფექტურად მუშაობს დაბალი განათების პირობებშიც.პროექტზე მუშაობა თითქმის ერთ წელს გაგრძელდა. ავტორის თქმით, მრავალი წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, მოწყობილობამ საბოლოოდ შეძლო ძლიერ წვიმაში ფრენა.

1774382638

კარგი სიახლე პროსტატის კიბოს სამკურნალოდ - მეცნიერების მტკიცებით, ახალმა ექსპერიმენტულმა პრეპარატმა დადებითი შედეგი აჩვენა

პროსტატის კიბოს მკურნალობის მიმართულებით მიმდინარე კლინიკურმა ცდამ ახალი იმუნოთერაპიული პრეპარატის — VIR-5500 — ეფექტიანობაზე მნიშვნელოვანი მიგნებები აჩვენა. პრეპარატი მიეკუთვნება sogenannte „T-ლიმფოციტების შენიღბულ დამაკავშირებლებს“, რომლებიც იმუნურ სისტემას კიბოს წინააღმდეგ უფრო აქტიურად მოქმედებაში ეხმარება.კვლევა ჯერ კიდევ მიმდინარეობს და საბოლოო შეფასება არ ჩატარებულა, თუმცა პირველადი შედეგები ოპტიმისტურია. მოწინავე სტადიის პროსტატის კიბო მქონე პაციენტებში, რომლებიც სხვა მკურნალობაზე არ რეაგირებდნენ, პრეპარატის მაღალი დოზის მიღების შემდეგ PSA-ს დონე საშუალოდ 82%-ით შემცირდა.ამავე ჯგუფის პაციენტების თითქმის ნახევარს სიმსივნის შემცირებაც აღენიშნა, როგორც პირველადი კერის, ისე მეტასტაზური კიბოს შემთხვევაში.მეცნიერები განმარტავენ, რომ კიბოს უჯრედებს შეუძლიათ იმუნური სისტემისგან თავის არიდება, ხოლო აღნიშნული იმუნოთერაპია T-უჯრედებსა და სიმსივნურ უჯრედებს ერთმანეთთან აკავშირებს, რაც ორგანიზმს კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლას უადვილებს.ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა მსგავსი თერაპიებისთვის ძლიერი ანთებითი რეაქციაა, რომელიც შესაძლოა გადაიზარდოს სიცოცხლისთვის საშიშ მდგომარეობაში — ციტოკინების გამოთავისუფლების სინდრომი. თუმცა VIR-5500-ის შემთხვევაში გამოყენებულია „შენიღბვის“ ტექნოლოგია, რომელიც პრეპარატს მხოლოდ სიმსივნეში ააქტიურებს და ამით გვერდითი ეფექტების რისკს ამცირებს.კვლევის მიხედვით, პაციენტთა უმეტესობას, რომლებმაც პრეპარატის მაღალი დოზა მიიღეს, მხოლოდ მსუბუქი ანთებითი გვერდითი მოვლენები აღენიშნათ, რაც მისი უსაფრთხოების მიმართულებით მნიშვნელოვან სიგნალად მიიჩნევა.თუ მომავალი კვლევებიც დაადასტურებს ამ შედეგებს, მსგავსი იმუნოთერაპია შესაძლოა გამოყენებულ იქნას სხვა რთულად სამკურნალო კიბოების წინააღმდეგაც, მათ შორის პანკრეასის, ფილტვისა და კოლორექტალური კიბოს შემთხვევაში.კვლევის შესახებ ინფორმაცია გამოქვეყნებულია პლატფორმაზე The Conversation, რომელიც სამეცნიერო თემებზე ექსპერტების ანალიზს ავრცელებს.მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ კლინიკური ცდები ჯერ ადრეულ ეტაპზეა და საბოლოო დასკვნების გაკეთებამდე დამატებითი კვლევებია საჭირო.

1774372314

VIDEO: მეცნიერებმა დისკზე 1949 წელს ჩაწერილი ვეშაპის სიმღერა აღმოაჩინეს

პორტლენდში (მეინი, აშშ) რამდენიმე ათწლეულის წინ "მივიწყებული" დისკი იპოვეს, რომელზეც ვეშაპის სიმღერაა ჩაწერილი.უფრო კონკრეტულად, ეს ხმა კუზიან ვეშაპს ეკუთვნის. სიმღერა დისკზე მეცნიერებმა 1949 წელს, ბერმუდაში ჩაიწერეს. თავად ზღვის ტალღების ხმაც საინტერესოა, რადგან 1940-იანი წლების ბოლოს ოკეანე გაცილებით "ჩუმი" იყო. ეს ნიშნავს, რომ მეცნიერებს ვეშაპის სიმღერის მოსმენა ახლა უკვე ნაკლები ხმაურის ფონზე შეუძლიათ. გარდა ამისა, ჩანაწერი ოკეანოლოგებისთვისაც საინტერესოა: მათ უკეთ შეუძლიათ გაიგონ 1940-იანი წლების ოკეანის აკუსტიკა, რომლის რეკონსტრუქციაც ამ დისკის გარეშე ძალიან რთული იქნებოდა. 

1774360440

მეცნიერებმა საწოლის ბაღლინჯოების წინააღმდეგ ახალი მეთოდი აღმოაჩინეს

კალიფორნიის რივერსაიდის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა საწოლის ბაღლინჯოებთან ბრძოლის ახალი გზა აღმოაჩინეს.კვლევის მიხედვით, გავრცელებული სახეობა — Cimex lectularius — ერიდება წყალსა და სველ ზედაპირებს, რაც შესაძლოა პრაქტიკულად გამოსადეგი აღმოჩნდეს მათი გავრცელების შეზღუდვისთვის.საწოლის ბაღლინჯოები ბოლო 20 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვნად მომრავლდნენ, რაც ძირითადად ქიმიური პესტიციდების მიმართ განვითარებულ რეზისტენტობას უკავშირდება. სწორედ ამიტომ, მათი კონტროლის ახალი მეთოდების ძიება აქტუალური საკითხია.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ბაღლინჯოები თავს არიდებენ სველ გარემოს. როგორც აღმოჩნდა, წყლის ზედაპირთან შეხებისას მწერები ზედაპირს ეწებებიან, ხოლო მათი მცირე სასუნთქი გზები შესაძლოა დაიბლოკოს, რაც მათთვის საფრთხეს წარმოადგენს.მიგნება შემთხვევით, ლაბორატორიული ექსპერიმენტის დროს გაკეთდა. მკვლევრები აკვირდებოდნენ ბაღლინჯოების ქცევას, როდესაც ისინი სისხლით გამოკვებას ცდილობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ დასველებულ ზედაპირზე საკვები უფრო ხელმისაწვდომი იყო, მწერები მაინც ერიდებოდნენ ასეთ ადგილებს. შემდგომმა ექსპერიმენტებმაც დაადასტურა, რომ ისინი წყალში დასველებულ ზედაპირებს სისტემატურად გაურბიან, სქესისა და ასაკის მიუხედავად.მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ეს აღმოჩენა პრაქტიკაში შეიძლება გამოყენებულ იქნას — მაგალითად, სველი ბარიერების შექმნით ბაღლინჯოების გადაადგილების შესაზღუდად.კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Journal of Ethology.

1774337280

საღეჭი რეზინის მოხმარებასთან დაკავშირებულმა ახალმა კვლევამ მოულოდნელი შედეგი აჩვენა

კვლევრებმა დაადგინეს, რომ საღეჭი რეზინის ღეჭვის ჩვევა შეიძლება დაეხმაროს კონცენტრაციის გაუმჯობესებას და სტრესის შემცირებას, წერს Fox News.ეს ჩვევა სულ მცირე 8 000 წლის წინ იღებს სათავეს, სკანდინავიაში, სადაც ადამიანები ღეჭავდნენ არყის ფისს, რათა დაერბილებინათ და ინსტრუმენტებისთვის წებოდ გამოეყენებინათ. სხვა უძველესი კულტურებიც, მათ შორის ბერძნები და ჩრდილოეთ ამერიკის მკვიდრი მოსახლეობა ასევე ღეჭავდნენ ხის ფისს სიამოვნებისთვის ან დამამშვიდებელი ეფექტის მისაღებად.მე-19 საუკუნის ბოლოსა და მე-20 საუკუნის დასაწყისში უილიამ რიგლი უმცროსმა საღეჭი რეზინი მასობრივ სამომხმარებლო პროდუქტად აქცია.  1940-იან წლებში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ საღეჭი რეზინის ღეჭვა ამცირებს დაძაბულობას, თუმცა მაშინ ვერ ახსნეს, რატომ ხდებოდა ეს. დღეს კი მეცნიერები ნელ-ნელა იწყებენ ამ შედეგის ბიოლოგიური მიზეზების გააზრებას.რა აჩვენა კვლევამ2025 წლის მიმოხილვით კვლევაში პოლონეთის შჩეცინის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა გააანალიზეს სამ ათწლეულზე მეტი კვლევა, რომლებიც ნეიროვიზუალიზაციის მეთოდებს იყენებდა იმის შესასწავლად, თუ რა პროცესები მიმდინარეობს ტვინში საღეჭი რეზინის ღეჭვის დროს. MRI-ის, EEG-ისა და ახლო ინფრაწითელი სპექტროსკოპიის გამოყენებით ავტორებმა დაადგინეს, რომ ღეჭვა ცვლის ტვინის აქტივობას იმ უბნებში, რომლებიც დაკავშირებულია მოძრაობასთან, ყურადღებასთან და სტრესის რეგულაციასთან.მიმოხილვის მიხედვით, საღეჭი რეზინი ააქტიურებს არა მხოლოდ იმ მოტორულ და სენსორულ ქსელებს, რომლებიც უშუალოდ ღეჭვაში მონაწილეობს, არამედ უფრო მაღალ ტვინის უბნებსაც, რომლებიც დაკავშირებულია ყურადღებასთან, სიფხიზლესთან და ემოციურ კონტროლთან.მიმოხილვა ასევე ადასტურებს უფრო ადრინდელ დასკვნებს, რომ საღეჭი რეზინის ღეჭვა შეიძლება ამცირებდეს სტრესს, თუმცა მხოლოდ გარკვეულ სიტუაციებში. თუმცა საღეჭი რეზინის ღეჭვამ ყოველთვის არ შეამცირა შფოთვა ძლიერ სტრესულ სამედიცინო სიტუაციებში, მაგალითად ოპერაციის წინ, და ასევე არ აჩვენა მკაფიო სარგებელი მაშინ, როცა მონაწილეები აწყდებოდნენ გადაუჭრელ ამოცანებს.„მიუხედავად იმისა, რომ ეს ეფექტები ხშირად ხანმოკლეა, მიღებული შედეგების ფართო სპექტრი ხაზს უსვამს საღეჭი რეზინის უნარს, გავლენა მოახდინოს ტვინის ფუნქციებზე, რომლებიც სცდება მხოლოდ პირის მოძრაობის კონტროლს. თუმცა ამ ეტაპზე საღეჭი რეზინის ღეჭვასთან დაკავშირებული ნეირონული ცვლილებები ვერ უკავშირდება პირდაპირ იმ დადებით ქცევით და ფუნქციურ შედეგებს, რომლებიც კვლევებშია დაფიქსირებული“, — წერენ მკვლევრები.

1774334523

საფრანგეთში არქიმედეს ტრაქტატის უძველესი ასლი აღმოაჩინეს

საფრანგეთის ქალაქ ბლუას მუზეუმში, ანტიკური ხანის ყველაზე ცნობილი მათემატიკოსის, ბერძენი მეცნიერის - არქიმედეს ტრაქტატის „სფეროსა და ცილინდრის შესახებ“ უძველესი ასლი აღმოაჩინეს. ეს ნაშრომი არქიმედემ ძვ. წ. III საუკუნის შუა წლებში დაწერა. X საუკუნეში საფრანგეთში შესრულებული ეს ასლი მანამდე დაკარგულად ითვლებოდა.ხელნაწერი, უფრო ზუსტად კი მისი მცირე ფრაგმენტი, წარმოადგენს პერგამენტის ფურცელს რთული გეომეტრიული გამოთვლებითა და ფიგურებით.ასლის შექმნიდან რამდენიმე საუკუნის შემდეგ, ტრაქტატის ტექსტი მის უკანა გვერდზე წაშალეს. ერთ-ერთი ფრანგული მონასტრის ბერმა განტოლებების თავზე მინიატიურა დახატა, რომელზეც ბიბლიური სცენაა გამოსახული - წინასწარმეტყველ დანიელის სასწაულებრივი გადარჩენა მშიერი ლომებისგან.მუზეუმში განმარტავენ, რომ შუა საუკუნეებში პერგამენტი ძალიან ძვირადღირებული მასალა იყო. ის ცხოველის ტყავისგან მზადდება, ამიტომ ბერები ორიგინალ ტექსტებს შლიდნენ, რათა პერგამენტი ხელმეორედ გამოეყენებინათ სალოცავი წიგნების დასამზადებლად.რესტავრატორები იმედოვნებენ, რომ თანამედროვე ტექნოლოგიების დახმარებით, ​მინიატიურის ქვეშ დამალული არქიმედეს ტრაქტატის ტექსტის წაკითხვა შესაძლებელი გახდება.

1774299241

მეცნიერები გვაფრთხილებენ: ყავა ნიჟარაში აღარ ჩაასხათ

მკვლევრები გვაფრთხილებენ, რომ ყოველდღიური ჩვევა – დარჩენილი ყავის ნალექისა და სითხის ნიჟარაში ან ნაგავს ჩასხმა – გარემოსთვის და წყლის სისტემის მილებისთვის საფრთხეს ქმნის.ყავის ნალექი და სითხე შეიცავს ქიმიკატებს, მათ შორის კოფეინს, რომლებიც ბუნებაში რთულად იხსნება.დარჩენილი ყავის სითხე მცენარეებს მოასხით, როგორც ბუნებრივი სასუქი.ნალექი გადააგდეთ საკვების ნაგვის სპეციალურ კონტეინერში.მოამზადეთ პატარა რაოდენობით ყავა, რომ ნარჩენი ნაკლები დარჩეს.სპეციალისტები განმარტავენ, რომ ერთი ფინჯანი ყავის ნარჩენი შეიცავს საკმარის რაოდენობაში ქიმიკატს, რათა გამოიწვიოს ეკოსისტემაზე ზიანი.მსოფლიოს მასშტაბით ყოველდღიურად დაახლოებით 2 მილიარდი ფინჯანი ყავის ნარჩენი ნაგავსა და კანალიზაციაში ხვდება.რატომ მნიშვნელოვანია ახლა:გლობალური წყლის რესურსების დაცვა ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევაა თანამედროვე მსოფლიოში.ყავის ნალექისა და სითხის ნიჟარაში ჩასხმა მცირე დეტალი მგონია, მაგრამ ყოველდღიური პრაქტიკის კოლექტიური შედეგი დიდია. ეს ეხება არა მხოლოდ კერძო სახლების მილსადენებს, არამედ მუნიციპალურ კანალიზაციასაც

1774043565

კვლევა: თვალის პრობლემებმა შესაძლოა დემენცია 12 წლით ადრე მიანიშნოს

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მხედველობასთან დაკავშირებული ცვლილებები შეიძლება დემენციის განვითარების ერთ-ერთი ადრეული ინდიკატორი იყოს და დაავადებაზე დიაგნოზამდე დაახლოებით 12 წლით ადრე მიანიშნებდეს.კვლევა ჩატარდა ნორფოლკიში, სადაც 8 623 ადამიანის მონაცემები მრავალწლიანი დაკვირვების ფარგლებში შეისწავლეს. ამ პერიოდში დემენცია 537 მონაწილეს განუვითარდა, რამაც სპეციალისტებს შესაძლებლობა მისცა, დაავადების ადრეული ნიშნები გამოეკვლიათ.კვლევის ფარგლებში მონაწილეებს მხედველობის ტესტი ჩაუტარდათ — მათ მოძრავ წერტილებს შორის სამკუთხედის ამოცნობა ევალებოდათ. შედეგებმა აჩვენა, რომ იმ ადამიანებს, რომლებსაც მოგვიანებით დემენცია განუვითარდათ, ამოცანის შესრულება სხვებზე მეტი დრო დასჭირდათ.მეცნიერები განმარტავენ, რომ ალცჰაიმერის დაავადება პირველ რიგში აზიანებს ტვინის იმ უბნებს, რომლებიც მხედველობას აკონტროლებს. ამის შემდეგ ზიანდება მეხსიერებასთან დაკავშირებული ცენტრები. სწორედ ამიტომ, მხედველობის ტესტები შესაძლოა დაავადების ნიშნებს უფრო ადრე გამოავლენდეს, ვიდრე მეხსიერების შემოწმება.კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ დემენციის ადრეულ ეტაპზე რთულდება ფერების — განსაკუთრებით ლურჯისა და მწვანის — გარჩევა, ასევე მცირდება კონტრასტის აღქმა. გარდა ამისა, დარღვევები ვლინდება თვალის მოძრაობის კონტროლშიც — პაციენტებს ყურადღება ადვილად ეფანტებათ და ხშირად უმნიშვნელო ობიექტებზე კონცენტრირდებიან.მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ დემენციის მქონე ადამიანებს ხშირად უჭირთ ახალი სახეების დამახსოვრება, რაც შესაძლოა არა მხოლოდ მეხსიერების, არამედ თვალის მოძრაობის დარღვევასთან იყოს დაკავშირებული.ამასთან, მიმდინარეობს კვლევები იმის დასადგენად, შეუძლია თუ არა თვალის მოძრაობის აქტივაციას მეხსიერების გაუმჯობესება. ზოგიერთი მონაცემი მიუთითებს, რომ აქტიური ვიზუალური ჩართულობა — მაგალითად, კითხვა ან ეკრანზე დაკვირვება — შესაძლოა ტვინის ფუნქციების შენარჩუნებას უწყობდეს ხელს.მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ თვალის მოძრაობაზე დაკვირვება ამ ეტაპზე დამოუკიდებელ სადიაგნოსტიკო მეთოდად ვერ გამოიყენება და დამატებითი კვლევებია საჭირო, რათა მსგავსი მიდგომა კლინიკურ პრაქტიკაში დაინერგოს.

1774042124

ანელებს თუ არა D ვიტამინი დაბერების პროცესს - ახალი კვლევა

როგორ არის შესაძლებელი დაბერების შენელება ან სხეულის ბიოლოგიური საათის უკან გადაწევა ასაკის მატების მიუხედავად. წარმოიდგინეთ, რომ ეს ისეთი მარტივი შეიძლება იყოს, როგორც დღეში ერთი აბის დალევაა. დიდი ხანია, ამის საუკეთესო კანდიდატი არის ვიტამინი D, რადგან ის მნიშვნელოვანია კუნთებისა და ძვლების საშენად, რომლებიც ასაკის მატებასთან ერთად დეგრადირდება და სუსტდება. როგორც კვლევები აჩვენებს, საკმარისი D ვიტამინის გარეშე იზრდება ასაკთან დაკავშირებული კუნთების დაკარგვისა და უკმარისობის რისკი.საინტერესოა, ანელებს თუ არა D ვიტამინის დანამატის მიღება ამ ტენდენციას? ან იქნებ საერთოდ ცვლის?რთული საკითხია, როგორიც თავად დაბერება. ახალ მიმოხილვაში, იტალიელმა მკვლევრებმა შეისწავლეს მტკიცებულებები, რათა შეეჯამებინათ ყველაფერი, რაც ამ საკითხზე ვიცით. დავიწყოთ იმით, თუ რას წარმოადგენს დაბერება ბიოლოგიურ დონეზე.დაბერების ნიშნები უჯრედულ ცვლილებათა გრძელ სიას ქმნის, რომელშიც შედის მოკლე ტელომერები, არასტაბილური გენები, მოლეკულური ნიშნები ჩვენს დნმ-ზე და ქრონიკული ანთება. თუმცა, როგორც პერუჯას უნივერსიტეტის გერიატრიის სპეციალისტი კარმელინდა რუჯიერო და მისი კოლეგები ახალ პუბლიკაციაში განმარტავენ, ეს დამახასიათებელი ნიშნები „წარმოუდგენლად კომპლექსური და ძლიერ ურთიერთდაკავშირებული“ პროცესებია, რომელთა დაფიქსირებაც არც ისეთი ადვილია, როგორც ფიზიკური სიძლიერისა და მობილობის ზოგადი შესუსტება. ეს ის პირველი კლინიკური ნიშნებია, რომლითაც ექიმები სიბერეს ცნობენ.უკვე ათწლეულებია, კლინიცისტები D ვიტამინის დანამატის მიღებას ურჩევენ ადამიანებს, რომლებსაც ოსტრეოპოზი აქვთ; ამავე დროს, ძვლების დაბზარვის პრევენციისთვის, რადგან D ვიტამინის ნაკლებობა სწორედ ამ დაავადებებთან არის დაკავშირებული.ლოგიკურია, რადგან D ვიტამინი ორგანიზმს კალციუმის შეწოვაშიეხმარება. მიუხედავად იმისა, რომ D ვიტამინი გარკვეულ საკვებშიგვხვდება, მხოლოდ კვების რაციონიდან მისი მიღება რთულია, თუკი საკმარის დროს არ ატარებთ მზის სინათლეზე.თუმცა, ახალი კლინიკური ცდები აჩვენებს იმასაც, რომ D ვიტამინის საკვები დანამატი აუცილებლად არ ნიშნავს ასაკთან დაკავშირებულ ძვლების დეგრადირებისა და დაბზარვის პრევენციას სხვა მხრივ ჯანმრთელ ადამიანებში. რუჯიერომ და მისმა კოლეგებმა მიმოიხილეს დაკვირვებითი კვლევები და კლინიკური ცდები, რომლებშიც ეძებდნენ D ვიტამინის პოტენციურ ეფექტებს დაბერების ბიოლოგიურ ნიშნებზე; შედეგად, დაადგინეს, რომ მტკიცებულებები თითქმის არაა. „ამ დრომდე, მტკიცებულებები მწირია და ძირითადად ეფუძნება პრეკლინიკურ მოდელებს“.ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, D ვიტამინი ეპიგენეტიკურ დაბერებას ანელებს, რადგან D ვიტამინის დაბალი დონის მქონე ადამიანები ბიოლოგიურად უფრო ხანდაზმულები არიან, ვიდრე ნორმალური დონის მქონენი. D ვიტამინის მიღებამ ასევე შეიძლება შეამციროს დნმ-ის დაზიანება, მაგრამ როგორც ჩანს, გავლენა საერთოდ არ აქვს ტელომერების სიგრძეზე.ამას გარდა, ძალიან ცოტაა მტკიცებულება იმის შესახებ, რა დოზით ან რა ასაკში შეიძლება ჰქონდეს D ვიტამინის დანამატებს ეფექტი, რადგან ამ მიმართულებით ძალიან ცოტა კვლევაა ჩატარებული და შედეგებიც არეულია. ზოგი კვლევის თანახმად, D ვიტამინის კონკრეტული დოზის მიღება უსაფრთხო უნდა იყოს ზოგადად მოსახლეობისთვის, მაგრამ შეიძლება ასე არ იყოს ყველასთვის. როგორც კვლევები აჩვენებს, დიდი ოდენობით D ვიტამინის მიღება შეიძლება საზიანო იყოს. ამას გარდა, D ვიტამინის დანამატები შეიძლებარეაქციაში შევიდეს პაციენტისთვის გამოწერილ სხვა წამლებთან, მაგალითად, ქოლესტერინის დამწევ სტატინთან.მიუხედავად იმისა, რომ D ვიტამინის ნაკლებობისას მისი დონის მომატება ლოგიკური ჩანს, ექსპერტები ამბობენ, რომ დანამატების სახით ბევრი ვიტამინის მოხმარება აუცილებლად არ ნიშნავს, რომ ისინი ჯანმრთელობისთვის უკეთესია. ამით ადამიანებმა შეიძლება უარი თქვან ისეთ სხვა რამეებზე, რასაც ისინი ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად აკეთებდნენ, მაგალითად, დაბალანსებულ კვებაზე და სეირნობაზე.„მიუხედავად იმისა, რომ D ვიტამინის დანამატების, როგორც ადამიანის დღეგრძელობის მხარდამჭერი სტრატეგიისადმი ინტერესი დიდია და ამას ზოგიერთი მტკიცებულებაც უჭერს მხარს, ზუსტი პასუხის დადგენისგან ჯერ შორს ვართ“, — წერენ მკვლევრები.წყარო