1794231840

ინსულტის შემდეგ გამოჯანმრთელების პროცესი სპეციალური მოწყობილობით გაკონტროლდება

ინსულტის გადატანის შემდეგ პაციენტებისთვის ხელის მოძრაობისა და ყოველდღიური ფუნქციების აღდგენა ხშირად ხანგრძლივი პროცესია. მეცნიერებმა შეიმუშავეს ახალი ციფრული ტექნოლოგია, რომელსაც შეუძლია პაციენტის მოძრაობებზე დაკვირვება და რეაბილიტაციის პროგრესის უფრო ზუსტად შეფასება. კვლევა აღწერს სპეციალურ მოწყობილობას, რომელიც მაჯაზე მაგრდება და მოძრაობის სენსორების დახმარებით ხელის აქტივობას აკვირდება.ტექნოლოგია, სახელწოდებით Digital Arm Performance Scale (DAPS), ხელოვნური ინტელექტის მეთოდებს იყენებს. ის აფასებს, რამდენად ხშირად და როგორ იყენებს პაციენტი დაზიანებულ ხელს ყოველდღიურ საქმიანობაში. ამ გზით შესაძლებელია ისეთი მცირე ცვლილებების გამოვლენაც, რომლებიც ჩვეულებრივი კლინიკური შემოწმების დროს შესაძლოა შეუმჩნეველი დარჩეს.კვლევაში ინსულტგადატანილი 61 ადამიანი მონაწილეობდა, რომელთა მონაცემებიც სისტემის შესაქმნელად გამოიყენეს. დამატებით, ტექნოლოგიის შეფასებისას სხვა პაციენტების მონაცემებიც გააანალიზეს. შედეგებმა აჩვენა, რომ მოწყობილობას შეუძლია გამოჯანმრთელების პროცესში ხელის მოძრაობის გაუმჯობესების დაფიქსირება.მკვლევრების აზრით, მსგავსი ტექნოლოგია ექიმებს დაეხმარება, უკეთ შეაფასონ რეაბილიტაციის შედეგები და საჭიროების შემთხვევაში პაციენტს ინდივიდუალური მკურნალობის გეგმა შეურჩიონ. გარდა ამისა, მოწყობილობამ შესაძლოა გაამარტივოს ახალი სარეაბილიტაციო მეთოდების ეფექტიანობის შემოწმება.მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, ტექნოლოგიის ფართოდ დანერგვამდე დამატებითი კვლევებია საჭირო. ამ ეტაპზე ის ინსულტის მკურნალობის შემცვლელი არ არის, თუმცა შესაძლოა რეაბილიტაციის პროცესის გაუმჯობესების მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი გახდეს.

1794230760

ჩინეთში ექვსმა რობოტმა მაღაზიის თანამშრომლები ერთი დღით შეცვალა - როგორ ჩაიარა ექსპერიმენტმა

ექსპერიმენტის ფარგლებში, Agibot-ის ექვსი ჰუმანოიდური რობოტი შანხაის ერთ-ერთ მაღაზიაში 24 საათის განმავლობაში მუშაობდა. ისინი მყიდველებს ხვდებოდნენ, ყავას ამზადებდნენ, საკვებს არიგებდნენ და თაროებზე მარაგებს ავსებდნენ, - წერს HotNews-ი.აღინიშნება, რომ ექსპერიმენტი ჩინურმა რობოტოტექნიკურმა კომპანია AGIBOT-მა მოაწყო და ის 2 ნოემბრის 10:00 საათიდან 3 ნოემბრის 10:00 საათამდე შანხაის ერთ-ერთ უნივერმაღში მიმდინარეობდა. კომპანიამ ექსპლუატაციაში G2 მოდელის ბორბლებიანი ექვსი ჰუმანოიდური რობოტი ჩაუშვა და გამოცდა პირდაპირ ეთერში გადასცა.ტესტირების მსვლელობისას რობოტებმა ჯამში 1 730 დავალება შეასრულეს. მათ საცალო ვაჭრობის სფეროში სხვადასხვა მოვალეობა დაევალათ, კერძოდ: მომხმარებელთა დახმარება, პროდუქციასთან მუშაობა, ყავის მომზადება, ცხელი კერძების მირთმევა და დალაგება-დასუფთავება. ტესტირება მუშაობის ოთხ პერიოდს მოიცავდა: სადილის დროის პიკურ დატვირთვას, საღამოს პიკის საათებს, ღამის ცვლასა და მომდევნო დღის დილის პიკს საუზმის დროს. ამგვარად, რობოტებმა მაღაზიაში მომხმარებელთა განსხვავებული ნაკადისა და არაპროგნოზირებადი პირობების წნეხს გაუძლეს.ორმა რობოტმა, რომლებიც დასუფთავებისთვის, თაროების შემოწმებისა და მარაგების შევსებისთვის იყო განკუთვნილი, კომპანიის ეფექტიანობის კრიტერიუმები ვერ დააკმაყოფილა. შემდგომი დახვეწის მიზნით, ისინი სადამკვირვებლო ჯგუფში გადაიყვანეს.გამოცემაში აღნიშნეს, რომ დასუფთავებისთვის განკუთვნილი ერთ-ერთი რობოტი ნაგვით სავსე ურნას წააწყდა, რომელიც მას წინასწარ განსაზღვრულ მარშრუტს უღობავდა. იმის ნაცვლად, რომ დაბრკოლება ჩამოეცილებინა, მან დადგენილ მარშრუტს გადაუხვია, მაღაზიიდან გავიდა და თავის ადგილზე აღარ დაბრუნებულა. რობოტს, რომელსაც თაროების შემოწმება და მარაგების შევსება ევალებოდა, ასევე გაუჭირდა მაღაზიის მოთხოვნებთან გამკლავება - მან ვერ გამოიჩინა საჭირო ინიციატივა, რათა პროდუქციის გაყიდვის პარალელურად დაცარიელებული თაროები დროულად შეევსო.

1794217620

ნაწლავის ანთებითი დაავადებები შესაძლოა სიმპტომების გამოვლენამდე 10 წლით ადრე იწყებოდეს - კვლევა

შესაძლოა, ნაწლავის ქრონიკული დაავადებების პირველი ნიშნები ორგანიზმში მაშინ ჩნდებოდეს, როდესაც ადამიანს ჯერ კიდევ არ აქვს საჭმლის მომნელებელ სისტემასთან დაკავშირებული ჩივილები. ახალი კვლევის თანახმად, სისხლში არსებული ანტისხეულების ცვლილებებმა შესაძლოა კრონის დაავადებისა და წყლულოვანი კოლიტის განვითარების რისკი დიაგნოზის დასმამდე დაახლოებით 10 წლით ადრე გამოავლინოს.მეცნიერებმა შეისწავლეს 500 ადამიანის დაახლოებით 2 000 სისხლის ნიმუში. მათ შორის იყვნენ ადამიანები, რომლებსაც მოგვიანებით კრონის დაავადება ან წყლულოვანი კოლიტი განუვითარდათ, ასევე ჯანმრთელი მონაწილეები.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა სისხლში სხვადასხვა ვირუსისა და ბაქტერიის მიმართ წარმოქმნილი ანტისხეულები შეისწავლეს. აღმოჩნდა, რომ იმ ადამიანების იმუნურ სისტემაში, რომლებსაც მომავალში ნაწლავის ანთებითი დაავადებები განუვითარდათ, გარკვეული ცვლილებები დიაგნოზამდე წლების განმავლობაში შეინიშნებოდა.განსაკუთრებით საინტერესო იყო კრონის დაავადების შემთხვევები: მკვლევრებმა აღმოაჩინეს ეპშტეინ-ბარის ვირუსისა და ზოგიერთი ბაქტერიის მიმართ ანტისხეულების მომატებული მაჩვენებლები. წყლულოვანი კოლიტის განვითარების შემთხვევაში კი იმუნური სისტემის განსხვავებული ცვლილებები დაფიქსირდა.მეცნიერების განმარტებით, ეს შედეგები მიუთითებს, რომ ნაწლავის ანთებითი დაავადებები შესაძლოა დიაგნოზის დასმამდე დიდი ხნით ადრე იწყებოდეს და ორგანიზმში გარკვეული ბიოლოგიური ცვლილებები მიმდინარეობდეს. 

1794210120

შეიძლება თუ არა სისხლის ცილებმა იშვიათი გენეტიკური დაავადებების აღმოჩენა შეძლოს - კვლევა

სისხლის ერთი ნიმუში შესაძლოა მეცნიერებს იმ გენეტიკური დაავადებების აღმოჩენაშიც დაეხმაროს, რომელთა დიაგნოსტიკაც თანამედროვე გენეტიკური ტესტებითაც კი რთულია. ახალი კვლევის თანახმად, სისხლში არსებული ცილების ანალიზი ექიმებს საშუალებას აძლევს, ორგანიზმში მიმდინარე ცვლილებების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია მიიღონ და ზოგიერთი აქამდე აუხსნელი დაავადების მიზეზს მიაგნონ.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა იშვიათი დაავადებების მქონე 424 პაციენტის სისხლის ნიმუშები შეისწავლეს. მათ დაახლოებით 1 500 სხვადასხვა ცილის დონე გააანალიზეს და მიღებული მონაცემები გენეტიკური ტესტირების შედეგებს შეადარეს.შედეგად, 13 პაციენტთან მკვლევრებმა შეძლეს გენეტიკური დიაგნოზის დადასტურება, ხოლო დამატებით 23 შემთხვევაში გამოავლინეს გენეტიკური ცვლილებები, რომლებიც შესაძლოა დაავადებასთან ყოფილიყო დაკავშირებული.ერთ-ერთი საინტერესო შემთხვევა გულის მემკვიდრეობით დაავადებას უკავშირდებოდა. პაციენტსა და მის დაავადებულ მამას სისხლში TIE1 ცილის მკვეთრად შემცირებული დონე აღმოაჩნდათ. ეს ცილა სისხლძარღვების ნორმალურ ფუნქციონირებაში მონაწილეობს და აღმოჩენამ მკვლევრებს დაავადების შესაძლო გენეტიკური მიზეზის დადგენაში დაეხმარა.მეცნიერების განმარტებით, გენეტიკური ანალიზი გვიჩვენებს, რა ცვლილებებია ადამიანის დნმ-ში, ხოლო სისხლის ცილების შესწავლა დამატებით ინფორმაციას იძლევა იმის შესახებ, თუ როგორ აისახება ეს ცვლილებები ორგანიზმის ფუნქციონირებაზე.

1794151201

ადამიანის პოლიტიკური შეხედულებები შეიძლება მისი სუნით განისაზღვროს... – მეცნიერები

ადამიანებს ძალუძთ სხვათა ემოციური მდგომარეობის ქვეცნობიერად აღქმა მათი სხეულის მიერ გამოყოფილი ქიმიური სიგნალების მეშვეობით. უფრო მეტიც, სუნის თავისებურებები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს თუნდაც პოლიტიკურ შეხედულებებთან და გარკვეულ დაავადებებთან. ამის შესახებ გამოცემა Indian Defence Review სამეცნიერო კვლევებზე დაყრდნობით წერს.ადამიანის ორგანიზმი ქიმიურ მოლეკულებს ოფლის, ცრემლებისა და სუნთქვის საშუალებით გამოყოფს. სხვათა შორის, გამოიყოფა ეგრეთ წოდებული ემოციური ქიმიური სიგნალებიც, რომლებსაც ადამიანის ემოციური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის გადაცემა ძალუძს. ამასთან, ტვინს მათზე რეაგირება შეუძლია მაშინაც კი, როდესაც ადამიანი რაიმე კონკრეტულ სუნს ვერ აცნობიერებს.ფილადელფიის ქიმიური შეგრძნებების ცენტრის მკვლევარი პამელა დალტონი განმარტავს, რომ მსგავსი კომუნიკაცია უპირატესად ქვეცნობიერად ხდება: ქიმიურ სიგნალებს შეუძლიათ იმოქმედონ გარშემომყოფების განწყობაზე, აღქმასა და ფიზიკურ რეაქციებზე. საინტერესო შედეგები იქნა მიღებული ყნოსვასა და პოლიტიკურ შეხედულებებს შორის კავშირის შესწავლისას. კერძოდ, კვლევამ, რომელიც American Journal of Political Science-ში გამოქვეყნდა, აჩვენა, რომ მონაწილეებს უფრო მოსწონდათ იმ ადამიანების სხეულის სუნი, რომელთა პოლიტიკური შეხედულებებიც მათ საკუთართან ახლოს იდგა. ამასთან, ისინი ვერ ხედავდნენ იმ პირებს, რომელთა სუნსაც აფასებდნენ.კვლევების კიდევ ერთი მიმართულება დაავადებების გამოვლენას ეხება. ავტორი ახსენებს ჯოი მილნს, რომელსაც უკიდურესად მგრძნობიარე ყნოსვა აქვს და სხვადასხვა დაავადებასთან დაკავშირებული სუნის ამოცნობა ძალუძს. 2019 წელს პარკინსონის დაავადების მქონე პირებისა და ჯანმრთელი მონაწილეების მაისურებით ჩატარებული ექსპერიმენტის დროს მან თითქმის ყველა ნიმუში სწორად განსაზღვრა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ ერთ-ერთი მაისური, რომელიც მან შეცდომით დაავადებულთა კატეგორიას მიაკუთვნა, ეკუთვნოდა ადამიანს, რომელსაც მოგვიანებით პარკინსონის დაავადება დაუდგინდა. იელის უნივერსიტეტის სოციოლოგის, ნიკოლას ქრისტაკისის აზრით, მსგავს მექანიზმებს ევოლუციური მნიშვნელობა შეიძლებოდა ჰქონოდა და ადამიანებისთვის საფრთხის შესახებ ერთმანეთის გაფრთხილებაში ეხმარებოდა.

1794149100

მეცნიერები მოჩვენებების არსებობის ახსნას ცდილობდნენ, თუმცა გაცილებით შემაშფოთებელი რამ აღმოაჩინეს

მეცნიერებმა შეისწავლეს ფენომენი, რომლის დროსაც ადამიანები გრძნობენ, რომ მათ გვერდით ვიღაც იმყოფება, მიუხედავად იმისა, რომ რეალურად ვერავის ხედავენ. კვლევამ აჩვენა, რომ ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული გამოცდილებისა და მდგომარეობის მქონე ადამიანები მსგავს შეგრძნებებს აღწერენ.ამის შესახებ გამოცემა Popular Mechanics სამეცნიერო ჟურნალ Psychological Medicine-ში გამოქვეყნებულ კვლევაზე დაყრდნობით წერს.ფენომენს, რომელსაც მეცნიერები „უხილავი არსების სიახლოვის შეგრძნებას“ უწოდებენ, ფსიქოლოგები და ნევროლოგები წლების განმავლობაში სწავლობენ. ის შეიძლება გამოიხატებოდეს განცდით, თითქოს ადამიანს ვიღაც აკვირდება, მის უკან დგას ან ახლოს იმყოფება.მკვლევრების განმარტებით, მსგავსი შეგრძნებები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ახლობელი ადამიანის გარდაცვალებით გამოწვეულ ემოციურ მდგომარეობასთან, ძილსა და სიფხიზლეს შორის გარდამავალ პერიოდთან ან გარკვეულ ნევროლოგიურ და ფსიქიკურ მდგომარეობებთან. თუმცა ფენომენის ერთიანი მიზეზი ამ დრომდე დადგენილი არ არის.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა სამი ერთმანეთისგან განსხვავებული ჯგუფი შეისწავლეს.პირველ ჯგუფში შედიოდნენ ადამიანები, რომლებსაც ხმების გაგონების გამოცდილება ჰქონდათ ან ისეთი ფსიქიკური და ნევროლოგიური მდგომარეობები აღენიშნებოდათ, როგორიცაა შიზოფრენია.მეორე ჯგუფი სულიერი პრაქტიკებით დაინტერესებული ადამიანებისგან შედგებოდა. ზოგიერთი მათგანი აცხადებდა, რომ უხილავ არსებებს გრძნობდა, ხედავდა ან მათ ხმებს ისმენდა.მესამე ჯგუფში კი ექსტრემალური სპორტისა და გამძლეობაზე ორიენტირებული შეჯიბრებების მონაწილეები იყვნენ, რომლებსაც მსგავსი გამოცდილება მძიმე ფიზიკური დატვირთვის დროს ჰქონდათ.მონაწილეებს ონლაინ კითხვარების საშუალებით სთხოვეს, დეტალურად აღეწერათ საკუთარი შეგრძნებები.შედეგებმა აჩვენა, რომ მიუხედავად ჯგუფებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებებისა, მათი გამოცდილება ხშირად ერთმანეთს ემთხვეოდა.მონაწილეთა დაახლოებით ნახევარი უხილავ არსებობას ადამიანის მსგავსად აღიქვამდა. დაახლოებით ნახევარი მას შეხების საშუალებით გრძნობდა, თითქმის ამდენივე კი ხმებთან აკავშირებდა.უმეტეს შემთხვევაში ადამიანები აღწერდნენ შეგრძნებას, თითქოს ვიღაც მათ უკან ან უშუალოდ სიახლოვეს იმყოფებოდა.ზოგიერთი მონაწილე ამ არსებობას ანგელოზს ან დემონს უკავშირებდა, სხვები კი გარდაცვლილი ახლობლების სიახლოვეს გრძნობდნენ.შეგრძნებების ინტენსივობაც განსხვავებული იყო. ზოგისთვის ეს მხოლოდ განცდა იყო, თითქოს ვიღაც აკვირდებოდა, სხვებისთვის კი ძლიერ შიშსა და საფრთხის შეგრძნებას იწვევდა.კვლევაში აღწერილია უჩვეულო შემთხვევებიც. ერთ-ერთი მონაწილე ჰყვებოდა, რომ ახალგაზრდა ქალის მსგავს მოჩვენებით ფიგურას ხედავდა, რომლის არსებობასაც საკუთარ ცხოვრებასთან დაკავშირებულად აღიქვამდა.ექსტრემალური სპორტის ერთ-ერთმა მონაწილემ კი გაიხსენა, რომ შეჯიბრების დროს, როდესაც ჰიპოთერმიის საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა, წინ მოულოდნელად ძლიერი სინათლე დაინახა. მისი თქმით, სწორედ ამ სინათლემ უბიძგა გზის გაგრძელებისკენ და შეჯიბრების დასრულებაში დაეხმარა.მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ უხილავი არსების სიახლოვის შეგრძნება უფრო ხშირად იმ ადამიანებში გვხვდებოდა, რომლებსაც ჰალუცინაციებისკენ მიდრეკილება ჰქონდათ. ასეთ გამოცდილებას ზოგჯერ პარანოიაც ახლდა.ამასთან, სულიერი პრაქტიკებით დაინტერესებული ადამიანები მსგავს შეგრძნებებს ხშირად მედიტაციის დროს აღწერდნენ, ხოლო ძილისა და სიფხიზლის გარდამავალ მდგომარეობაში ასეთი გამოცდილება სამივე ჯგუფის მონაწილეებს ჰქონდათ.მიუხედავად გამოვლენილი მსგავსებებისა, მეცნიერებმა ფენომენის გამომწვევი ერთი კონკრეტული მიზეზის დადგენა ვერ შეძლეს.მკვლევრების შეფასებით, საჭიროა დამატებითი კვლევები იმის გასარკვევად, როგორ და რატომ ქმნის ადამიანის ტვინი სხვისი სიახლოვის შეგრძნებას მაშინ, როდესაც მის გვერდით არავინ იმყოფება.

1794144252

როგორ იცვლება თავის ტვინი ლოცვისას - მეცნიერებმა სულიერი მდგომარეობის ბიოლოგიური მექანიზმები ახსნეს

ლოცვა საუკუნეების განმავლობაში რწმენის, სულიერებისა და შინაგანი სიმშვიდის წყაროდ მიიჩნეოდა. თუმცა თანამედროვე ნეირომეცნიერება სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობს იმასაც, თუ რა პროცესები მიმდინარეობს ადამიანის ტვინში ლოცვისა და მედიტაციის დროს. კვლევები აჩვენებს, რომ ღრმა სულიერ გამოცდილებას ტვინის სხვადასხვა უბნის აქტივობის ცვლილება ახლავს თან და შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ყურადღებაზე, ემოციებსა და საკუთარი თავის აღქმაზე.ამ საკითხს ნეიროთეოლოგია შეისწავლის - მეცნიერების მიმართულება, რომელიც რელიგიურ და სულიერ გამოცდილებას ტვინის ფუნქციონირებასთან აკავშირებს.2026 წლის 30 აგვისტოს სამეცნიერო ჟურნალ Brain and Behavior-ში გამოქვეყნდა სისტემური მიმოხილვა, რომელშიც 1998-2026 წლებში ჩატარებული 105 კვლევის შედეგებია გაანალიზებული. მეცნიერებმა სხვადასხვა რელიგიური და სულიერი პრაქტიკის, მათ შორის ლოცვის, მედიტაციის, რელიგიური ტექსტების კითხვისა და გალობის დროს ტვინში მიმდინარე პროცესები შეისწავლეს.კვლევის ავტორების დასკვნით, ამ პრაქტიკებს ტვინის იმ სისტემებთან კავშირი აქვს, რომლებიც ყურადღებას, ემოციების რეგულირებას, საკუთარი თავის აღქმასა და მოტივაციას განაპირობებს.რა ემართება ტვინს ლოცვის დროს?1. შუბლის წილი - ყურადღება და კონცენტრაციაშუბლის წილი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ყურადღების მართვაში, დაგეგმვასა და გადაწყვეტილებების მიღებაში.ამერიკელი ნეირომეცნიერის, ენდრიუ ნიუბერგის კვლევებში, რომლებშიც ტვინის სისხლის მიმოქცევას SPECT-ტექნოლოგიით აკვირდებოდნენ, აღმოჩნდა, რომ მედიტაციის დროს შუბლის წილის აქტივობა იზრდებოდა. მსგავსი ცვლილებები დაფიქსირდა ფრანცისკანელი მონაზვნების ლოცვის დროსაც.მეცნიერის განმარტებით, ეს შეიძლება უკავშირდებოდეს იმ ფაქტს, რომ ლოცვა და მედიტაცია ყურადღების კონცენტრაციასა და გონებრივ ფოკუსირებას მოითხოვს.2. თხემის წილი - სივრცისა და საკუთარი თავის აღქმატვინის თხემის წილი მონაწილეობს სივრცეში ორიენტაციასა და საკუთარი სხეულის გარემოსგან გამიჯვნის პროცესში.ნიუბერგის კვლევებში ტიბეტელი ბუდისტი მედიტანტებისა და ფრანცისკანელი მონაზვნების ტვინის სკანირებამ აჩვენა, რომ ღრმა მედიტაციისა და ლოცვის დროს თხემის წილის გარკვეულ უბნებში აქტივობა მცირდებოდა.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ამ ცვლილებას შესაძლოა უკავშირდებოდეს ის განცდა, რომელსაც ადამიანები ღრმა სულიერი გამოცდილებისას აღწერენ. დროისა და სივრცის შეგრძნების შესუსტება და საკუთარ თავსა და გარემოს შორის საზღვრის გაქრობა.3. ტვინის ემოციური ქსელები - შფოთვა და შინაგანი სიმშვიდელოცვისა და მედიტაციის კვლევებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა იმ ნერვულ ქსელებსაც, რომლებიც ემოციურ რეაქციებსა და სტრესის რეგულირებაში მონაწილეობენ.2026 წლის სისტემური მიმოხილვის მიხედვით, სულიერი და რელიგიური პრაქტიკები დაკავშირებულია ტვინის რამდენიმე მნიშვნელოვან უბანთან, მათ შორის ამიგდალასთან, რომელიც შიშისა და ემოციური საფრთხის აღქმაში მონაწილეობს.ეს მონაცემები მკვლევრებს აძლევს საფუძველს, შეისწავლონ, როგორ შეიძლება უკავშირდებოდეს რეგულარული სულიერი პრაქტიკა ემოციური მდგომარეობისა და შფოთვის რეგულირებას. თუმცა ლოცვის შედეგად ამიგდალას აქტივობის შემცირება ყველა ადამიანისთვის დადასტურებულ უნივერსალურ ეფექტად ჯერ ვერ ჩაითვლება.4. ნეიროპლასტიურობა - შეუძლია თუ არა ლოცვას ტვინის შეცვლა?ადამიანის ტვინს მთელი სიცოცხლის განმავლობაში აქვს ცვლილებისა და ადაპტაციის უნარი, რასაც ნეიროპლასტიურობა ეწოდება. განმეორებადი გამოცდილება და პრაქტიკა ნერვული ქსელების მუშაობაზე გავლენას ახდენს.მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ხანგრძლივმა მედიტაციურმა და სულიერმა პრაქტიკამ შესაძლოა ტვინის გარკვეულ სტრუქტურებსა და მათ შორის კავშირებზეც იმოქმედოს.თუმცა მნიშვნელოვანია, განვასხვაოთ ტვინის დროებითი აქტივობის ცვლილება მისი სტრუქტურული გარდაქმნისგან. არსებული კვლევები არ იძლევა საფუძველს, ვამტკიცოთ, რომ ყოველდღიური ლოცვა აუცილებლად ზრდის შუბლის წილის რუხი ნივთიერების სიმჭიდროვეს ან იცავს ადამიანს ასაკობრივი ცვლილებებისგან.2021 წელს გამოქვეყნებულმა სისტემურმა მიმოხილვამ ლოცვის დროს მიმდინარე ფიზიოლოგიური ცვლილებების შესახებ რვა ექსპერიმენტული კვლევა გააანალიზა. ხუთი მათგანი ტვინის აქტივობას, სამი კი ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ მაჩვენებლებს შეისწავლიდა.მკვლევრებმა დააფიქსირეს ცვლილებები ნერვულ აქტივობასა და ზოგიერთ ფიზიოლოგიურ მაჩვენებელში, მათ შორის გულისცემასა და სუნთქვასთან დაკავშირებულ პროცესებში. ამასთან, ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევების რაოდენობა ჯერ კიდევ შეზღუდულია და დამატებითი მტკიცებულებებია საჭირო.

1794141840

შეუძლია თუ არა ადამიანის ხმას ბიოლოგიური ასაკისა და დემენციის რისკის გამოვლენა - კვლევა

ადამიანის ხმა შესაძლოა გაცილებით მეტ ინფორმაციას ინახავდეს ჯანმრთელობის შესახებ, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. მეცნიერები იკვლევენ, შესაძლებელია თუ არა საუბრის ტემპის, ხმის ტემბრის, პაუზებისა და მეტყველების თავისებურებების დახმარებით ბიოლოგიური დაბერებისა და დემენციის ადრეული ნიშნების ამოცნობა.ასაკის მატებასთან ერთად ადამიანის მეტყველება გარკვეულ ცვლილებებს განიცდის. შესაძლოა შეიცვალოს საუბრის სისწრაფე, სიტყვების გახსენების დრო, წინადადებების აგების უნარი და ხმის სიმტკიცე. მსგავსი ცვლილებები ზოგჯერ ტვინის ფუნქციონირების ცვლილებებსაც უკავშირდება.მკვლევრების განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ის ფაქტი, რომ კოგნიტიური დარღვევების მქონე ადამიანებს შესაძლოა საუბრის დროს უფრო ხშირად ჰქონდეთ ხანგრძლივი პაუზები, უჭირდეთ საჭირო სიტყვების გახსენება ან აზრის თანმიმდევრულად გადმოცემა.როგორ შეიძლება ხმამ დემენციის რისკი გამოავლინოს?მეცნიერები ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით აანალიზებენ ადამიანის მეტყველების ჩანაწერებს. სპეციალური ალგორითმებით სწავლობენ საუბრის სისწრაფეს, პაუზების სიხშირეს, სიტყვების შერჩევას, წინადადებების სტრუქტურასა და ხმის აკუსტიკურ მახასიათებლებს.ამ მონაცემების ერთობლიობამ შესაძლოა გამოავლინოს ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ჩვეულებრივი მოსმენით რთულად შესამჩნევია.კვლევის კიდევ ერთი მიმართულებაა ბიოლოგიური ასაკის შეფასება. მეცნიერები ცდილობენ დაადგინონ, შეიძლება თუ არა ხმის მახასიათებლების გამოყენება ორგანიზმის დაბერების პროცესის შესაფასებლად და ასაკთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის ცვლილებების გამოსავლენად.ნიშნავს თუ არა ეს, რომ დემენციის დიაგნოსტიკა ხმის ჩანაწერით იქნება შესაძლებელი?ჯერჯერობით არა. მიუხედავად იმისა, რომ მეტყველების ანალიზი პერსპექტიულ მიმართულებად მიიჩნევა, ის დემენციის დამოუკიდებელი დიაგნოსტიკური მეთოდი არ არის. ხმის ცვლილებაზე შეიძლება გავლენა მოახდინოს დაღლილობამ, სტრესმა, დეპრესიამ, სმენის პრობლემებმა და სხვა ჯანმრთელობის მდგომარეობებმა.მომავალში ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებული ხმოვანი ანალიზი შესაძლოა ექიმებს დაეხმაროს კოგნიტიური ცვლილებების დროულად შემჩნევაში და იმ ადამიანების გამოვლენაში, რომლებსაც დამატებითი სამედიცინო შეფასება სჭირდებათ.ეს მიმართულება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან დემენციის ადრეული ნიშნების დროული ამოცნობა დაავადების მართვისა და პაციენტის ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისთვის მნიშვნელოვანი ნაბიჯია.

1793971260

ნაწლავის ბაქტერიების გადანერგვა უძილობის წინააღმდეგ - ახალი კვლევის შედეგები

შესაძლოა, ქრონიკული უძილობის წინააღმდეგ ბრძოლაში პასუხი არა მხოლოდ ტვინში, არამედ ნაწლავშიც იმალებოდეს. მეცნიერებმა ახალი კლინიკური კვლევის ფარგლებში შეისწავლეს, შეუძლია თუ არა ჯანმრთელი დონორის ნაწლავის ბაქტერიების გადანერგვას ძილის ხარისხის გაუმჯობესება. შედეგები იმედის მომცემია და კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მჭიდრო კავშირი არსებობს ნაწლავის მიკრობიოტასა და ტვინის ფუნქციონირებას შორის.კვლევაში მონაწილეობდა ქრონიკული უძილობის მქონე 80 ზრდასრული ადამიანი. მონაწილეები ორ ჯგუფად დაყვეს: ერთმა ჯგუფმა ჯანმრთელი დონორებისგან მიღებული ნაწლავის მიკრობიოტის შემცველი კაფსულები მიიღო, მეორე ჯგუფმა კი პლაცებო.ექსპერიმენტის ფარგლებში პირველ ჯგუფს მკურნალობამდე ანტიბიოტიკების მოკლე კურსიც ჩაუტარდა, რათა ნაწლავის არსებული ბაქტერიული გარემო შეცვლილიყო და გადანერგილი მიკროორგანიზმებისთვის პირობები შექმნილიყო.რა აჩვენა კვლევამ?მიღებული შედეგების მიხედვით, ნაწლავის მიკრობიოტის გადანერგვის შემდეგ მონაწილეებს ძილის ხარისხის გაუმჯობესება აღენიშნებოდათ.განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ძილის ეფექტიანობის მაჩვენებელი - ანუ დროის ის წილი, როდესაც ადამიანი საწოლში ყოფნისას რეალურად სძინავს. მკურნალობიდან ერთი თვის შემდეგ ეს მაჩვენებელი საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით 13.9 პროცენტული პუნქტით გაუმჯობესდა.ასევე შემცირდა ღამის განმავლობაში გაღვიძებისა და ფხიზლად ყოფნის დრო. კითხვარების შედეგებმა კი აჩვენა, რომ ძილის ხარისხის გაუმჯობესება მკურნალობიდან ორიდან ექვს თვემდე პერიოდშიც შენარჩუნდა.მკვლევრებმა დააფიქსირეს ნაწლავის ბაქტერიების მრავალფეროვნებისა და შემადგენლობის ცვლილებებიც. ეს შედეგები აძლიერებს ვარაუდს, რომ ნაწლავის მიკრობიოტა ძილის რეგულაციაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.რა კავშირია ნაწლავის ბაქტერიებსა და ძილს შორის?ადამიანის ნაწლავში მილიარდობით მიკროორგანიზმი ცხოვრობს, რომლებიც მონაწილეობენ საჭმლის მონელებაში, იმუნური სისტემის რეგულაციასა და სხვადასხვა ბიოლოგიური ნივთიერების წარმოქმნაში.ნაწლავსა და ტვინს შორის არსებობს ორმხრივი კავშირი, რომელსაც „ნაწლავ-ტვინის ღერძს“ უწოდებენ. ეს სისტემა ნერვული, ჰორმონული და იმუნური მექანიზმების საშუალებით მოქმედებს.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ნაწლავის ბაქტერიების მიერ წარმოქმნილმა ნივთიერებებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ნერვული სისტემის მუშაობაზე, სტრესის რეგულაციასა და ძილ-ღვიძილის ციკლზე. სწორედ ამ მექანიზმების უკეთ შესწავლა შეიძლება გახდეს უძილობის მკურნალობის ახალი მეთოდების შექმნის საფუძველი.მიუხედავად იმედის მომცემი შედეგებისა, მეცნიერები სიფრთხილისკენ მოუწოდებენ. კვლევაში მხოლოდ 80 ადამიანი მონაწილეობდა და საჭიროა უფრო მასშტაბური კვლევები, რათა დადგინდეს მეთოდის გრძელვადიანი ეფექტიანობა, უსაფრთხოება და ის, თუ რომელი პაციენტებისთვის შეიძლება იყოს იგი სასარგებლო.ნაწლავის მიკრობიოტის გადანერგვა ჯერ არ წარმოადგენს უძილობის სტანდარტულ მკურნალობას. პროცედურას შესაძლოა ახლდეს ინფექციისა და სხვა გართულებების რისკიც, ამიტომ მისი თვითნებურად ჩატარება დაუშვებელია.

1793799660

გამოვლინდა ასაკი, რომლის შემდეგაც იწყება ტვინის დაბერება

გონებრივი პროცესების თვალსაზრისით, დაბერების პროცესის დასაწყისი აღინიშნება 25-დან 35 წლამდე ასაკში.ასაკთან ერთად ტვინის მოცულობა თანდათან მცირდება, განსაკუთრებით შუბლისა და საფეთქლის წილებში, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან მაღალ ფსიქიკურ ფუნქციებზე, როგორიცაა დაგეგმვა, გადაწყვეტილების მიღება და მეხსიერება. მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანში ნეირონების რაოდენობა გარკვეულ ასაკამდე შედარებით სტაბილური რჩება, ტვინი დაბერებისას თანდათან კარგავს მათ.ეს გამოწვეულია დაბერების ბუნებრივი პროცესებით და შეიძლება გამწვავდეს ისეთი ფაქტორებით, როგორიცაა სტრესი, ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა და ავადმყოფობა.თეთრი ნივთიერება, რომელიც შედგება მიელინირებული აქსონებისაგან, რომლებიც აკავშირებენ ნერვულ უჯრედებს და უზრუნველყოფენ მათ შორის სიგნალის გადაცემას, ასევე განიცდის ცვლილებებს. ასაკთან ერთად მიელინი მცირდება და სინაფსური კავშირების რაოდენობა (აქსონების შეხების წერტილები სხვა ნეირონებთან) მცირდება, რაც ამცირებს ნეირონებს შორის სიგნალის გადაცემის სიჩქარეს და სიზუსტეს.ტვინის ვარჯიშის მრავალი მეთოდი არსებობს, მათ შორის წიგნების კითხვა, თავსატეხების ამოხსნა და კომპიუტერული აპლიკაციების გამოყენება, რომლებიც უზრუნველყოფენ ინტერაქტიულ გამოწვევებს მეხსიერების, ყურადღების და ანალიტიკური უნარების განვითარებაში. ყველა ეს მეთოდი ხელს შეუწყობს ტვინის დაბერების შენელებას.11 პროდუქტი, რომლის მიღებაც შეაფერხებს დემენციის პროცესების განვითარებას:👉 მსხალი,👉 ზეითუნის ზეთი,👉 ღვინო (მხოლოდ მცირე რაოდენობით და წითელი),👉 პომიდვრის საწებელი,👉 სალათის ფურცლები,👉 პარკოსნები,👉 ჩაი,👉 ისპანახი,👉 ბროკოლი,👉ფორთოხალი,პომიდორი.ტვინის დაბერება არის სიბერით განპირობებული ტვინში თანდათანობითი ცვლილებების პროცესი. ეს ცვლილებები არის ცვლილებები, რომლებიც ხდება ყველა ადამიანში ასაკის მატებასთან ერთად და ცვლილებები, რომლებიც განვითარებულია სპეციფიკური დაავადებების (მათ შორის, არაღიარებული) გამო... უფრო ვრცლად

1793713860

მეცნიერებმა მომაკვდავი პაციენტის ტვინის აქტივობა ჩაწერეს

ჩვენი ტვინი საკმაოდ აქტიური და კოორდინირებულია მაშინაც კი, როცა სხეული კვდება. ახლახან მკვლევრებმა დააფიქსირეს ტვინის ტალღები ინდივიდის სიკვდილის დროს და აღმოაჩინეს შემეცნებითი აქტივობების მსგავსი, როგორიცაა ოცნება ან მედიტაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ბევრი რამ ვიცით ვარსკვლავების „დაღუპვის" შესახებ, ადამიანის სიკვდილის ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ გვესმის. ახლა, დაკვირვებამ მოგვცა პირველი ხედვა იმის შესახებ, თუ რა ხდება ჩვენს ტვინში სიკვდილის დროს.შემთხვევადაკვირვება ესტონეთში 87 წლის კაცზე მოხდა, მას შემდეგ რაც ის სპეციალურ განყოფილებაში დაცემის შემდეგ შეიყვანეს. პაციენტს ოპერაცია ჩაუტარდა, მაგრამ ამის შემდეგ 12-მდე ეპილეფსიური შეტევა დაფიქსირდა. ინდივიდის მონიტორინგის ფარგლებში, ექიმებმა გამოიყენეს უწყვეტი ელექტროენცეფალოგრაფია (EEG), რომელიც უზრუნველყოფდა კრუნჩხვების გამოვლენას. სამწუხაროდ, ამ ხნის განმავლობაში პაციენტს გულის შეტევა დაემართა და დაიღუპა. თუმცა, აქ ერთი მნიშვნელოვანი რამ მოხდა, უწყვეტი EEG მონიტორმა ადამიანის ტვინის აქტივობა ჩაწერა და ეს ყველაფერი სიკვდილის დროს.ტვინის აქტივობა EEG-ში ასახულ რხევებში იზომება. მეცნიერებს გამოვლენილი აქვთ ამ რხევების სხვადასხვა ტიპები, როგორიცაა ალფა, ბეტა, დელტა, თეტა და გამა. გამა რხევები ასოცირდება უფრო მაღალ შემეცნებით შესაძლებლობებთან, როგორიცაა კონცენტრაცია, ოცნება, მედიტაცია, მეხსიერება, ინფორმაციის დამუშავება და ცნობიერი აღქმა. 87 წლის კაცის შემთხვევაში, მკვლევრებმა დააფიქსირეს ყველა სხვადასხვა ტიპის ტვინის აქტივობა, მაგრამ მათ შორის გამა ტალღები უფრო დომინანტური იყო. კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ ეს ტალღები დაკავშირებულია მეხსიერების გააქტიურებასთან სიცოცხლის ბოლო მომენტებში.Flashback - მოგონებები„რხევების გენერირების მეშვეობით, რომლებიც დაკავშირებულია მეხსიერების აღდგენასთან, ტვინი შესაძლოა ცხოვრებისეულ მნიშვნელოვან მოვლენებს მართლაც უკანასკნელად იხსენებდეს, ისევე როგორც ეს სიკვდილთან დაკავშირებული გამოცდილებების შემთხვევაში ფიქსირდება", - თქვა დოქტორმა აჯმალ ზემარმა, ნეიროქირურგმა, რომელიც კვლევას ხელმძღვანელობდა.ეს ადამიანის შემთხვევაში ასეთ დროს ტვინის ტალღების პირველი ჩანაწერია, თუმცა, მეცნიერებს მსგავსი ტალღები ვირთხების სიკვდილის დროს აქვთ ჩაწერილი. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ გარდაცვალების გარშემო ტვინის აქტივობის სპეციფიკური ცვლილებების მიუხედავად, მსგავსი გამოვლინებები შეიძლება ხდებოდეს ყველა სახეობაში.თუმცა, მკვლევრები ჯერ საბოლოო დასკვნის გაკეთებას არ ჩქარობენ. ზუსტი დასკვნებისთვის კვლევის გაგრძელება იქნება საჭირო, ამისთვის ერთი შემთხვევის აღწერა საკმარისი ვერ იქნება.

1793699100

სად იყო ედემის ბაღი - არქეოლოგები აცხადებენ, რომ შესაძლოა მისი ადგილმდებარეობა დაადგინეს

ედემის ბაღის ადგილმდებარეობა საუკუნეების განმავლობაში ერთ-ერთ ყველაზე იდუმალ და სადავო საკითხს წარმოადგენდა. ახლა კი მკვლევართა ნაწილი ვარაუდობს, რომ ბიბლიაში აღწერილი სამოთხე შესაძლოა იმ ტერიტორიაზე მდებარეობდა, რომელიც დღეს სპარსეთის ყურის ფსკერის ქვეშ არის მოქცეული.ამ ჰიპოთეზის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ათასობით წლის წინ, დღევანდელი სპარსეთის ყურის ტერიტორია შესაძლოა ნაყოფიერი მიწა ყოფილიყო. იქ, სავარაუდოდ, არსებობდა მდინარეების ფართო სისტემა, რომელიც სხვადასხვა წყლის ნაკადს ერთმანეთთან აკავშირებდა.ბიბლიის „დაბადების“ წიგნში ნათქვამია, რომ ედემის ბაღიდან მდინარე მოედინებოდა, რომელიც შემდეგ ოთხ მდინარედ იყოფოდა - ტიგროსად, ევფრატად, ფიშონად და გიჰონად. ტიგროსი და ევფრატი ისტორიულად ცნობილი მდინარეებია, თუმცა ფიშონისა და გიჰონის ზუსტი იდენტიფიცირება დღემდე რთულ ამოცანად რჩება.ამ თეორიის მხარდამჭერი მკვლევრები ფიშონს ზოგჯერ არაბეთის ნახევარკუნძულზე არსებულ უძველეს მდინარეთა სისტემას უკავშირებენ. სატელიტური კვლევების შედეგად მეცნიერებმა უდაბნოს ქვიშის ქვეშ ძველი მდინარეების შესაძლო კალაპოტები აღმოაჩინეს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს რეგიონი წარსულში შესაძლოა გაცილებით უფრო ნაყოფიერი და წყალუხვი ყოფილიყო.გიჰონის შესაძლო ანალოგად კი ზოგიერთი მკვლევარი ირანის ტერიტორიაზე მდებარე მდინარე კარუნს მიიჩნევს.თეორიის თანახმად, ბოლო გამყინვარების პერიოდის დასრულების შემდეგ დედამიწაზე კლიმატური პირობები მნიშვნელოვნად შეიცვალა. მყინვარების დნობის შედეგად ზღვის დონემ მოიმატა და შესაძლოა, ადრე არსებული ნაყოფიერი ტერიტორიების ნაწილი წყალმა დაფარა.სწორედ ამ პროცესს უკავშირებენ მკვლევრები სპარსეთის ყურის წარმოქმნას. მათი ვარაუდით, თუ ამ რეგიონში ოდესღაც მართლაც არსებობდა მდინარეებითა და ნაყოფიერი მიწებით მდიდარი ტერიტორია, დროთა განმავლობაში ის შესაძლოა ზღვის ქვეშ აღმოჩნდა.თუმცა, ეს თეორია საბოლოოდ დადასტურებული არ არის. მეცნიერებს შორის კვლავ მიმდინარეობს დისკუსია იმის შესახებ, უნდა განვიხილოთ თუ არა ედემის ბაღი კონკრეტულ გეოგრაფიულ ადგილად, თუ ის უფრო სიმბოლური მნიშვნელობის მქონე ბიბლიური სახეა.ზოგიერთი მკვლევარი ედემის ბაღის შესაძლო მდებარეობას მესოპოტამიას, სომხეთის მთიანეთსა და სხვა რეგიონებს უკავშირებს. ამ მოსაზრებებს შორის არსებული განსხვავებები კი ძირითადად ბიბლიურ ტექსტში მოხსენიებული მდინარეების იდენტიფიცირების სირთულეს უკავშირდება.დღეს ედემის ბაღის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. თუმცა არქეოლოგიური კვლევები, სატელიტური ტექნოლოგიები და უძველესი ტექსტების ახალი ინტერპრეტაციები მეცნიერებს ამ უძველესი საიდუმლოს ამოხსნის შესაძლებლობას კვლავ აძლევს.შესაძლოა, ლეგენდარული სამოთხე მართლაც იმ მიწაზე მდებარეობდა, რომელიც დღეს ზღვის ფსკერის ქვეშ არის დამალული. თუმცა, საბოლოო პასუხი ამ კითხვაზე ჯერ კიდევ ისტორიისა და არქეოლოგიის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ საიდუმლოდ რჩება.