1781768700

განქორწინებულ და დაუქორწინებელ ადამიანებში დემენცია უფრო იშვიათია - მეცნიერების 18-წლიანი კვლევა

ფლორიდის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯისა და მონპელიეს უნივერსიტეტის მკვლევრების მიერ ჩატარებულმა ფართომასშტაბიანმა კვლევამ აჩვენა, რომ ასაკოვან ადამიანებში, რომლებსაც არასდროს უქორწინიათ ან განქორწინებულები არიან, დემენციის განვითარების რისკი შესაძლოა დაქორწინებულ პირებთან შედარებით უფრო დაბალი იყოს.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ Alzheimer's & Dementia-ში გამოქვეყნდა და 18 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა. მასში 24 000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, რომლებსაც კვლევის დაწყების მომენტში დემენცია არ ჰქონდათ. მონაწილეთა კოგნიტიურ ფუნქციებს სპეციალისტები ყოველწლიურად აფასებდნენ.მეცნიერებმა მონაწილეები ოთხ ჯგუფად დაყვეს: დაქორწინებულები, ქვრივები, განქორწინებულები და ადამიანები, რომლებსაც არასდროს უქორწინიათ.შედეგებმა აჩვენა, რომ დემენცია დაქორწინებული და ქვრივი მონაწილეების 21,9%-ს განუვითარდა, მაშინ როდესაც ეს მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად დაბალი იყო განქორწინებულებსა და დაუქორწინებელ პირებში — შესაბამისად 12,8% და 12,4%.კვლევის ავტორების შეფასებით, ასაკისა და სქესის გათვალისწინების შემდეგ, განქორწინებულ ადამიანებს დემენციის განვითარების 34%-ით დაბალი რისკი ჰქონდათ, ხოლო მათ, ვისაც არასდროს უქორწინიათ — 40%-ით დაბალი. დამატებითი ფაქტორების, მათ შორის ჯანმრთელობის მდგომარეობის, ცხოვრების წესისა და გენეტიკური წინასწარგანწყობის გათვალისწინების შემდეგაც, ეს კავშირი პრაქტიკულად უცვლელი დარჩა.მკვლევრებმა ასევე დაადგინეს, რომ ალცჰაიმერის დაავადებისა და ლევის სხეულების დემენციის განვითარების შემთხვევები დაქორწინებულ ადამიანებში უფრო ხშირად ფიქსირდებოდა. ამასთან, მათში უფრო მაღალი იყო მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევიდან დემენციის უფრო მძიმე ფორმებზე გადასვლის რისკიც.სპეციალისტების თქმით, აღმოჩენა ეწინააღმდეგება აქამდე გავრცელებულ მოსაზრებას, რომლის მიხედვითაც ქორწინება კოგნიტიური ჯანმრთელობისთვის ერთგვარ დამცავ ფაქტორად მიიჩნეოდა.მეცნიერები რამდენიმე შესაძლო ახსნას განიხილავენ. ერთ-ერთი ვერსიით, დაუქორწინებელი ადამიანები მეგობრებთან და ოჯახის წევრებთან უფრო აქტიურ სოციალურ ურთიერთობებს ინარჩუნებენ. მეორე შესაძლო მიზეზი კი ის არის, რომ ზოგიერთი ქორწინება ქრონიკულ სტრესთან არის დაკავშირებული, რაც ტვინის ჯანმრთელობაზე უარყოფითად აისახება.კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ მიღებული შედეგები ქორწინებისა და დემენციის კავშირის შესახებ დამატებითი კვლევების აუცილებლობას აჩვენებს.

1781763887

ჰუმანოიდი რობოტი ეკვადორში ვულკანზე ავიდა

ჰუმანოიდმა რობოტმა პირველად დაიპყრო 6 ათასი მეტრის სიმაღლის მწვერვალი. Unitree G1-მა, რომელიც ასევე ცნობილია სახელით Pemba José Lani, ეკვადორის უმაღლეს წერტილზე, ვულკან ჩიმბორასოზე ავიდა, რომლის სიმაღლეც 6 200 მეტრს აღემატება. ინფორმაცია პროექტის გუნდმა სოციალურ ქსელში X გაავრცელა.16-საათიანი შტურმის განმავლობაში, სპეციალური ფეხსაცმლით, ქურთუკითა და სამთო უსაფრთხოების სისტემით აღჭურვილი ადამიანის მსგავსი რობოტი დამოუკიდებლად გადაადგილდებოდა იმ მონაკვეთებზე, სადაც დახრილობა 30 გრადუსზე ნაკლები იყო. თუმცა, მარშრუტის უფრო რთულ ფრაგმენტებზე ის ხელით გადაჰყავდათ. გუნდის შემდეგი მიზანი ჰავაის მწვერვალი მაუნა-კეაა, რის შემდეგაც ჯგუფი ევერესტის დაპყრობას შეეცდება.პროექტი Pemba იმის შესამოწმებლად შეიქმნა, თუ როგორ შეუძლიათ ჰუმანოიდ რობოტებს ავტონომიურად მუშაობა მძიმე კლიმატურ პირობებსა და რთულად მისადგომ ბუნებრივ გარემოში. ტესტირების წარმატებით გავლის შემთხვევაში, ისინი შესაძლოა ეკოლოგებს ​ ამაზონიისა და პლანეტის სხვა წერტილების მონიტორინგისთვის გადაეცეთ

1781713985

კარგი სიახლე მედიცინაში - ამერიკელმა მეცნიერებმა კომპიუტერს პარალიზებული პაციენტის აზრების კითხვა ასწავლეს

აშშ-ში მეცნიერებმა კომპიუტერს პარალიზებული პაციენტის აზრების კითხვა ასწავლეს - მან გარშემომყოფებთან ურთიერთობა კვლავ შეძლო.დეივისის კალიფორნიის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა, ნიკოლას კარდის ხელმძღვანელობით, გვერდითი ამიოტროფიული სკლეროზით დაავადებულ 45 წლის პაციენტს ტვინში 256 ელექტროდი ჩანერგა, რომლებიც ტვინის სიგნალებს ტექსტად და მეტყველებად გარდაქმნიან.პაციენტი „ტვინი-კომპიუტერის“ ინტერფეისის (BCI) გამოყენებაში 280 დღის განმავლობაში ვარჯიშობდა, რის შემდეგაც სისტემის სახლში გამოყენება დაიწყო და ოჯახთან, მეგობრებთან და ექიმებთან დამოუკიდებლად ამყარებდა კომუნიკაციას. მას ასევე შეეძლო კურსორის მართვა, რაც, მაგალითად, ინტერნეტში შესვლის საშუალებას აძლევდა. მოწყობილობის მიერთება და პროგრამული უზრუნველყოფის ჩართვა ყოველდღიურად იყო საჭირო.აღინიშნება, რომ პაციენტი მოწყობილობას 19 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში, დღეში საშუალოდ 9,5 საათს იყენებდა. მან 183 000-ზე მეტი წინადადება - თითქმის 2 მილიონი სიტყვა წარმოთქვა, წუთში საშუალოდ 56 სიტყვის სიჩქარით. მისივე შეფასებით, ფრაზების 92% სულ მცირე ნაწილობრივ სწორი იყო.სურჯო სუკადარი ბერლინის კლინიკა „შარიტედან“ ამერიკელი კოლეგების მიღწევას „მნიშვნელოვან ეტაპს“ უწოდებს.„მაშინ, როდესაც წინა კვლევები ძირითადად ლაბორატორიულ პირობებში აჩვენებდა ასეთი სისტემების შესაძლებლობებს, ეს შემთხვევა ადასტურებს მის გრძელვადიან და დიდწილად დამოუკიდებელ გამოყენებას ყოველდღიურ ცხოვრებაში“, - ამბობს ის და აღნიშნავს, რომ უახლოეს წლებში მსგავსი სისტემები შესაძლოა კლინიკურ პრაქტიკაში დაინერგოს მძიმე დამბლის მქონე ადამიანების სამკურნალოდ.

1781713153

კიბოს დიაგნოსტირება 3 წლით ადრე იქნება შესაძლებელი - მეცნიერებმა ახალ გზას მიაკვლიეს

ჯონ ჰოპკინსის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა კიბოს ადრეულ ეტაპზე გამოსავლენად მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადადგეს. ჟურნალ Cancer Discovery-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, შესაძლოა, მომავალში კიბოს პროგნოზირება, სიმპტომების გაჩენამდე, რამდენიმე წლით ადრე გახდეს შესაძლებელი.კვლევის ავტორები აცხადებენ, რომ სისხლის ახალი ტესტის საშუალებით პლაზმაში ისეთი გენეტიკური მუტაციების აღმოჩენაა შესაძლებელი, რომელიც კიბოს განვითარებას უკავშირდება და დაავადების კლინიკური ნიშნების გაჩენამდე მინიმუმ სამი წლით ადრე ვლინდება.  ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან კიბოს დიაგნოზი გვიან სტადიაზე ისმება, რაც მკურნალობის პროცესს ართულებს. კვლევის მიმდინარეობისას მეცნიერებმა თავდაპირველად გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების შესასწავლად შეგროვებული  სისხლის პლაზმის ნიმუშები გამოიყენეს და 52 მონაწილის მონაცემები გააანალიზეს. მათგან 26-ს 6 თვეში კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, ხოლო დანარჩენ 26 მონაწილეს დაავადება არ განუვითარდა.სეკვენირების თანამედროვე მეთოდების გამოყენებით მკვლევრებმა კიბოს ადრეული გენეტიკური ნიშნები რვა მონაწილეში აღმოაჩინეს. სპეციალისტებმა ამ 8 შემთხვევიდან 6-ის ძველი,  3.1-დან 3.5 წლით ადრე აღებული, სისხლის ნიმუშებიც გააანალიზეს.  შედეგებმა აჩვენა, რომ ოთხ შემთხვევაში სიმსივნესთან დაკავშირებული გენეტიკური მუტაციები უკვე არსებობდა, მიუხედავად იმისა, რომ დაავადების სიმპტომები ჯერ არ იყო გამოვლენილი.მიუხედავად იმისა, რომ ახალი მეთოდის ფართოდ დანერგვამდე დამატებითი კვლევებია საჭირო, მეცნიერები ოპტიმისტურად არიან განწყობილი. მათი შეფასებით, მომავალში მსგავსი ტესტები შესაძლოა ყოველწლიური პროფილაქტიკური გამოკვლევების ნაწილად იქცეს და კიბოს ადრეული გამოვლენის გზით მილიონობით ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენას შეუწყოს ხელი.  

1781704320

როგორ მოქმედებს ხელით და კლავიატურით წერა ნეირონებზე - მეცნიერების გასაოცარი დასკვნა

თანამედროვე ტექნოლოგიების ეპოქაში ადამიანები ჩანაწერებს სულ უფრო ხშირად ტელეფონებსა და კომპიუტერებში აკეთებენ. ეს სწრაფი და მოსახერხებელია, თუმცა მეცნიერები ამბობენ, რომ ინფორმაციის დასამახსოვრებლად ხელით წერა გაცილებით ეფექტური შეიძლება იყოს.სპეციალისტების განმარტებით, როდესაც ადამიანი კალმით წერს, ტვინი ერთდროულად რამდენიმე პროცესს ამუშავებს. აქტიურდება მოძრაობასთან, ხედვასთან და მეხსიერებასთან დაკავშირებული უბნები, ხოლო თითოეული ასოს ფორმირება დამატებით კონცენტრაციასა და სიზუსტეს მოითხოვს. სწორედ ეს ეხმარება ტვინს ინფორმაციის უფრო ღრმად დამუშავებასა და დამახსოვრებაში.კლავიატურაზე ბეჭდვისას კი მოძრაობები უფრო ავტომატურია და ნაკლებ გონებრივ ჩართულობას მოითხოვს, რის გამოც მიღებული ინფორმაცია ხშირად ნაკლებად მყარდება მეხსიერებაში.ამ მოსაზრებას მეცნიერების არაერთი კვლევაც ადასტურებს. ნორვეგიის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (NTNU) მკვლევრებმა 2023 წელს ჩატარებული ექსპერიმენტის ფარგლებში სტუდენტების ტვინის აქტივობა შეისწავლეს. კვლევამ აჩვენა, რომ ხელით წერის დროს ტვინში გაცილებით უფრო ფართო და აქტიური ნეირონული კავშირები წარმოიქმნება, ვიდრე კლავიატურით ბეჭდვისას. მეცნიერების შეფასებით, სწორედ ეს კავშირებია მნიშვნელოვანი ახალი ინფორმაციის შესწავლისა და მეხსიერების ფორმირებისთვის.კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ხელით წერა განსაკუთრებით სასარგებლოა სასწავლო პროცესში, რადგან ტვინს უკეთ ეხმარება ინფორმაციის დამუშავებასა და ცოდნის გამყარებაში.სპეციალისტების თქმით, ხელით წერა მხოლოდ სტუდენტებისთვის არ არის მნიშვნელოვანი. ბავშვები, რომლებიც ასოებს წერით სწავლობენ, ხშირად უკეთ ავითარებენ კითხვისა და ენობრივ უნარებს, ხოლო უფროსებს ხელით ჩაწერილი გეგმებისა და დავალებების დამახსოვრება უფრო უადვილდებათ.წყარო: ნორვეგიის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (NTNU) კვლევა, გამოქვეყნებული ჟურნალ Frontiers in Psychology-ში.

1781625568

ახალი იმედი ტიპი 1 დიაბეტის მკურნალობაში! - FDA-მ 8-17 წლამდე ბავშვებისთვის ახალი პრეპარატი დაამტკიცა

აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) 8-დან 17 წლამდე ასაკის იმ ბავშვებისა და მოზარდებისთვის, პირველი ტიპის დიაბეტის სამკურნალო პრეპარატის „ტციელდის" გამოყენების ნებართვა გასცა. ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს. პრეპარატი დაავადების სიმპტომურ მკურნალობაზე მეტად, მისი განვითარების ბიოლოგიური მექანიზმების შეჩერებაზეა ფოკუსირებული. „ტციელდი“ არის მონოკლინური ანტისხეული (anti-CD3), რომელიც მიზანმიმართულად მოქმედებს იმ T-ლიმფოციტებზე, რომლებიც პანკრეასის ინსულინის წარმომქმნელ ბეტა-უჯრედებს აზიანებენ. ამ იმუნური უჯრედების აქტივობის შემცირებით, პრეპარატი ხელს უწყობს დარჩენილი ბეტა-უჯრედების ფუნქციის შენარჩუნებას და ორგანიზმს საკუთარი ინსულინის გამომუშავების უნარს უფრო ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში უნარჩუნებს.ახალი კლინიკური ჩვენების დამტკიცება ეფუძნება III ფაზის მასშტაბური კვლევის (PROTECT) შედეგებს, რომელშიც 328 ბავშვი და მოზარდი მონაწილეობდა. ყველა მათგანს პირველი ტიპის დიაბეტის მე-3 სტადიის დიაგნოზი კვლევაში ჩართვამდე ბოლო 6 კვირის განმავლობაში ჰქონდა დასმული. 18-თვიანი დაკვირვების შემდეგ დადგინდა, რომ იმ პაციენტებში, რომლებიც აქტიურ პრეპარატს იღებდნენ, ინსულინის წარმომქმნელი ბეტა-უჯრედების ფუნქციის დაქვეითება მნიშვნელოვნად ნაკლები იყო პლაცებოს ჯგუფთან შედარებით.პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ორგანიზმი უფრო ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ინარჩუნებს სისხლში გლუკოზის დონის დამოუკიდებლად რეგულირების უნარს. მიუხედავად იმისა, რომ „ტციელდი“ მნიშვნელოვან თერაპიულ სარგებელს უზრუნველყოფს, მისი გამოყენება კვლავ საჭიროებს მკაცრ სამედიცინო ზედამხედველობასა და კლინიკურ მონიტორინგს. ეს განპირობებულია იმით, რომ პრეპარატი უშუალოდ ზემოქმედებს იმუნური სისტემის ფუნქციონირებაზე.სწორედ ამიტომ, აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციის (FDA) გადაწყვეტილებით, მედიკამენტის ოფიციალურ ინსტრუქციაში შენარჩუნებულია უსაფრთხოების უმაღლესი დონის გაფრთხილება - ე.წ. „შავი ჩარჩოს გაფრთხილება“ (Boxed Warning), რომელიც პოტენციური სერიოზული რისკების შესახებ ინფორმირებას ისახავს მიზნად. 

1781599558

რომაელმა მოზარდებმა სკოლის სარდაფში 1800 წლის მდიდრული სახლი აღმოაჩინეს

რომში, მოზარდები სკოლის სარდაფში შეიპარნენ და 1800 წლის წინანდელი მდიდრული სახლი აღმოაჩინეს. კავურის საბუნებისმეტყველო ლიცეუმი კოლიზეუმთან ახლოს, XIX საუკუნის მიწურულს აშენებულ შენობაში მდებარეობს.წლების განმავლობაში არსებობდა ლეგენდა, რომ ლიცეუმის სპორტდარბაზის ქვეშ მალული იდუმალი ოთახების შესახებ. როგორც აღმოჩნდა, ეს უბრალო სასკოლო ლეგენდები არ ყოფილა.მოსწავლეებმა აღმოჩენის შესახებ სკოლის ადმინისტრაციას შეატყობინეს, რის შემდეგაც ადგილზე არქეოლოგები გამოიძახეს, რომლებმაც დაადგინეს, რომ ბავშვების მიერ აღმოჩენილი ბნელი დერეფნები II საუკუნის შუა პერიოდის ძველრომაულ სახლს ეკუთვნოდა.აქ კი გაახსენდათ, რომ ჯერ კიდევ ამ შენობის მშენებლობისას, საძირკველზე მუშაობის დროს, მის ქვეშ რომაული ნაგებობის ნაწილი იყო შემჩნეული. რაიონი, სადაც ლიცეუმი მდებარეობს, ისტორიული თვალსაზრისით უმნიშვნელოვანესია - იქ ცხოვრობდნენ ციცერონი, პომპეუსი და ოქტავიანე ავგუსტუსი, თუმცა თანამედროვე შენობების სიმრავლის გამო გათხრების ჩატარება საკმაოდ რთულია.სკოლის ქვეშ არსებული ოთახები ძალიან კარგადაა შემონახული. კედლებზე ფერადი ფრესკებია, ხოლო ჭერის თაღები ბათქაშის ორნამენტებითაა მორთული. ერთ-ერთ ოთახში დიდი ფილებისგან გაკეთებული მოზაიკაა - ეს სტილი რომაულ ელიტაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.არქეოლოგებმა სახლის სავარაუდო მფლობელის ვინაობაც დაადგინეს - ჯერ კიდევ XIX საუკუნის ბოლოს აქ ანტიკური წყალგაყვანილობის ტყვიის მილის ნაჭერი იპოვეს, რომელზეც მფლობელების სახელები იყო ამოტვიფრული: უმბრია ალბინა და ლ. ფაბიუს გალუსი (სავარაუდოდ, უმბრიას ქმარი ან სახლის მომდევნო მფლობელი). ისტორიკოსები იცნობენ უმბრიუსების საგვარეულოს. მათ ეკუთვნოდათ ვილა ალფედენაში და აგურის წარმოება. უმბრია ალბინას მამა, სავარაუდოდ, იმპერატორ ადრიანეს დროს პროკურატორი და ძალიან მდიდარი ადამიანი იყო.აღმოჩენილი ნაგებობა საკმაოდ დიდია და ჯერჯერობით მხოლოდ მისი ნაწილია შესწავლილი. ლიცეუმი და არქეოლოგიური სამმართველო გეგმავენ, რომ ეს ადგილი დამთვალიერებლებისთვის გახსნან.

1781548909

ზაფხულში დაბადებულ კაცებს დეპრესიის განვითარების უფრო მაღალი რისკი აქვთ - კვლევის შედეგები

ზაფხულში დაბადებულ კაცებს დეპრესიის განვითარების უფრო მაღალი რისკი შეიძლება ჰქონდეთ — ასეთ დასკვნამდე კვანტლენის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის მკვლევრები მივიდნენ.კვლევის ფარგლებში 303 ზრდასრული ადამიანი გამოიკითხა. მონაწილეებმა შეავსეს კითხვარები, რომლებიც შფოთვისა და დეპრესიის სიმპტომების შესაფასებლად გამოიყენება. ასაკისა და შემოსავლის ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგ, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ზაფხულში დაბადებულ მამაკაცებში დეპრესიის სიმპტომები უფრო ხშირად ფიქსირდებოდა, ვიდრე სხვა სეზონებში დაბადებულ კაცებში.კვლევის ავტორის, მაიკლ მაკკონენის თქმით, შესაძლოა, ეს კავშირი ორსულობის პერიოდში გარემო ფაქტორების ზემოქმედებას უკავშირდებოდეს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ტემპერატურამ, მზის შუქის რაოდენობამ, დედის კვებამ და ჰორმონულმა ცვლილებებმა შეიძლება ბავშვის მომავალ ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე გავლენა მოახდინოს.თუმცა მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევა მხოლოდ კავშირს აჩვენებს და არ ადასტურებს, რომ ზაფხულში დაბადება პირდაპირ იწვევს დეპრესიის რისკის ზრდას. გარდა ამისა, მონაწილეთა დიდი ნაწილი სტუდენტი იყო, ამიტომ შედეგების დასადასტურებლად დამატებითი და უფრო მასშტაბური კვლევებია საჭირო.კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ PLOS Mental Health-ში გამოქვეყნდა.

1781544788

ხელოვნურმა ინტელექტმა უნივერსალური ვაქცინა შექმნა, რომელიც ადამიანებზე გამოცადეს - რა შედეგი აჩვენა

კემბრიჯის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით შექმნეს ახალი ტიპის ვაქცინა, რომლის მთავარი კომპონენტი მთლიანად AI-მ შეიმუშავა. ინოვაციური პრეპარატი უკვე ადამიანებზე იტესტება და მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ მომავალში ის შეძლებს დაცვას არა მხოლოდ COVID-19-ის ყველა ცნობილი შტამისგან, არამედ კორონავირუსების იმ სახეობებისგანაც, რომლებიც ჯერ ადამიანებში არ გავრცელებულა, თუმცა პოტენციურად პანდემიის გამოწვევა შეუძლიათ. კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ Journal of Infection-ში გამოქვეყნდა.ტრადიციული ვაქცინები, როგორც წესი, კონკრეტული ვირუსის ამოცნობას ასწავლის იმუნურ სისტემას, თუმცა ვირუსების მუდმივი მუტაციის გამო მათი ეფექტიანობა დროთა განმავლობაში მცირდება. ხელოვნურმა ინტელექტმა ათასობით მონათესავე კორონავირუსის გენეტიკური მონაცემი გააანალიზა და გამოავლინა ის მახასიათებლები, რომლებიც სხვადასხვა შტამში თითქმის უცვლელად არის შენარჩუნებული. სწორედ ამ საერთო ელემენტებზე დაფუძნდა ახალი ვაქცინა.განსხვავებით COVID-19-ის დროს ფართოდ გამოყენებული mRNA ვაქცინებისგან, ახალი პრეპარატი დნმ-ის ტექნოლოგიას იყენებს. მეცნიერების თქმით, ასეთი ვაქცინები უფრო სტაბილურია, მათი შენახვა და ტრანსპორტირება შედარებით მარტივია, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ქვეყნებისთვის, სადაც სპეციალური სამაცივრო ინფრასტრუქტურა შეზღუდულია.პირველმა კლინიკურმა ცდებმა აჩვენა, რომ ვაქცინა უსაფრთხოა და ორგანიზმში ისეთი ანტისხეულების წარმოქმნას იწვევს, რომლებიც კორონავირუსების სხვადასხვა წარმომადგენელს ცნობენ. მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ საჭიროა უფრო მასშტაბური კვლევები, რათა დადგინდეს, რამდენად ეფექტიანად იცავს ის რეალურ პირობებში ინფექციისგან და რამდენ ხანს ნარჩუნდება მიღებული იმუნიტეტი.მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ მსგავსი უნივერსალური ვაქცინები მომავალში შეიძლება გადამწყვეტ იარაღად იქცეს არა მხოლოდ კორონავირუსების, არამედ გრიპისა და სხვა სწრაფად ცვალებადი ვირუსების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 

1781541150

კალიფორნიაში დამანგრეველი მიწისძვრაა მოსალოდნელი - გეოლოგებმა ახალი კვლევა გამოაქვეყნეს

სამხრეთ კალიფორნიაში, სადაც ერთმანეთს ორი ძირითადი ტექტონიკური რღვევის სისტემა - სან-ანდრეასი და სან-ხასინტო კვეთს, დედამიწის ქერქში ბოლო ათასწლეულის განმავლობაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი სეისმური დატვირთვა დაგროვდა. ამის შესახებ ახალი კვლევა მიუთითებს, რომელიც ჟურნალ Journal of Geophysical Research-ში გამოქვეყნდა.მეცნიერების შეფასებით, რეგიონში ამჟამად გაცილებით მეტი ენერგიაა დაგროვებული, ვიდრე ბოლო 1000 წლის განმავლობაში ყოფილა. ეს გარემოება დამანგრეველი მიწისძვრების გაზრდილ საფრთხეზე მიანიშნებს, თუმცა სპეციალისტები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ზუსტი დროის პროგნოზირება შეუძლებელია.კვლევის ავტორებმა ბოლო 1000 წლის სეისმური აქტივობის მოდელი შექმნეს და დაადგინეს, რომ ტექტონიკური დატვირთვა 1857 წლის შემდეგ უწყვეტად გროვდება. სწორედ იმ წელს ლოს-ანჯელესის რეგიონში 7.9 მაგნიტუდის ძლიერი მიწისძვრა მოხდა.განსაკუთრებული ყურადღება კახონის უღელტეხილს ეთმობა, რომელიც მეცნიერებმა „მიწისძვრათა კარიბჭედ“ მოიხსენიეს. მათი განმარტებით, სწორედ ეს ტერიტორია განსაზღვრავს, სეისმური აქტივობა ერთ რღვევას დარჩება თუ მეზობელ რღვევებზეც გავრცელდება.კვლევის მიხედვით, 1857 წლის მიწისძვრა მხოლოდ ერთ რღვევას შეეხო, მაშინ როდესაც 1812 წლის სეისმური მოვლენა მიმდებარე რღვევებზეც გავრცელდა. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ რეგიონში არსებული დატვირთვის დინამიკა კრიტიკულ ზღვარს უახლოვდება.სპეციალისტები ასევე ყურადღებას ამახვილებენ იმ ფაქტზე, რომ კახონის უღელტეხილის მიდამოები მჭიდროდ არის დასახლებული და აქ მნიშვნელოვანი საგზაო და სარკინიგზო ინფრასტრუქტურაც მდებარეობს, რაც ძლიერი მიწისძვრის შემთხვევაში რისკებს კიდევ უფრო ზრდის.მკვლევრების თქმით, მათ მიერ შექმნილი მოდელი შესაძლოა მსოფლიოს სხვა სეისმურად აქტიური რეგიონების შესასწავლადაც გამოიყენონ.

1781504683

ადამიანი ერთადერთი პრიმატია, რომელსაც ნიკაპი აქვს - მეცნიერებმა დაადგინეს, რატომ

ადამიანები ერთადერთი პრიმატები არიან, რომლებსაც ნიკაპი აქვთ, თუმცა მეცნიერები დღემდე ვერ თანხმდებოდნენ, რატომ ჩამოყალიბდა ეს უნიკალური ანატომიური მახასიათებელი. ახალი კვლევის მიხედვით, შესაძლოა, ნიკაპს საერთოდ არ ჰქონდეს კონკრეტული დანიშნულება და ის ევოლუციის ერთგვარი „გვერდითი პროდუქტი“ იყოს.ნიუ-იორკის ბუფალოს უნივერსიტეტის მკვლევრებმა 532 ადამიანისა და თანამედროვე მაიმუნების სხვადასხვა სახეობის თავის ქალა შეისწავლეს. მათი მიზანი იყო გაერკვიათ, ნიკაპი ბუნებრივი გადარჩევის შედეგად კონკრეტული ფუნქციის შესასრულებლად ჩამოყალიბდა თუ სხვა ევოლუციური ცვლილებების თანმდევი შედეგია.წლების განმავლობაში მეცნიერები სხვადასხვა ვერსიას განიხილავდნენ. ზოგი ფიქრობდა, რომ ნიკაპი ღეჭვის პროცესში ყბას ამაგრებს, ზოგი კი ვარაუდობდა, რომ ის მეტყველებას ან სქესობრივ შერჩევას უკავშირდებოდა. თუმცა ახალი კვლევის შედეგები სხვა სურათს აჩვენებს.მკვლევართა შეფასებით, ადამიანის ნიკაპის ფორმირებაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა იმ ცვლილებებმა, რომლებიც ჩვენს წინაპრებს ვერტიკალური პოზის, უფრო დიდი ტვინისა და შედარებით პატარა კბილების ჩამოყალიბებისას განუვითარდათ. დროთა განმავლობაში სახის ზედა ნაწილი უკან გადაიწია, ქვედა ყბა კი უფრო წინ გამოჩნდა, რამაც ნიკაპის ფორმირება გამოიწვია.კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ნიკაპი შეიძლება ე.წ. „სპანდრელი“ იყოს — მახასიათებელი, რომელიც სხვა ევოლუციური ცვლილებების შედეგად წარმოიშვა და არა იმიტომ, რომ ბუნებრივ გადარჩევას მისი განვითარება პირდაპირ სჭირდებოდა.მეცნიერების თქმით, ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ევოლუცია ყოველთვის კონკრეტული მიზნისკენ მიმართული პროცესი არ არის. ზოგჯერ სხეულის ერთი ნაწილის ცვლილება სრულიად ახალ და მოულოდნელ მახასიათებელს წარმოშობს. კვლევა სამეცნიერო ჟურნალ PLOS One-ში გამოქვეყნდა.წყარო

1781468645

აღმოჩენილია ნივთიერება, რომელიც უჯრედებს ახალგაზრდობას უბრუნებს - გერმანელი მეცნიერების სენსაციური კვლევა

გერმანიაში დაბერების ინსტიტუტის მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ასაკთან ერთად უჯრედული ენერგიის შემცირება დაკავშირებულია ფოსფატიდილქოლინთან, უჯრედის მემბრანის ლიპიდთან. როგორც ჟურნალი Science Daily იუწყება, ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ასაკის მატებასთან ერთად მიტოქონდრიები კარგავენ ეფექტიანობას მათი მემბრანების დრეკადობის (მოქნილობის) შემცირების გამო, რაც იწვევს ფრაგმენტაციას და ფუნქციის დარღვევას.კვლევის წამყვანმა ავტორმა, მარია ერმოლაევამ განმარტა, რომ ენერგიის გამომუშავება გრძელდება, თუმცა ის ნაკლებად სტაბილური ხდება, თავად ენერგია კი ვეღარ ნაწილდება მოქნილად. უჯრედები კარგავენ მეტაბოლურ პლასტიკურობას, დატვირთვებთან სწრაფი ადაპტაციის უნარს.თუმცა, მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ ამ პროცესის შენელება შესაძლებელია. რაციონში ფოსფატიდილქოლინის ან მისი წინამორბედის, ქოლინის დამატებამ სულ რაღაც ორ დღეში აღადგინა მიტოქონდრიების სტრუქტურა „ახალგაზრდულ“ მდგომარეობამდე. ეს მეთოდი ეფექტიანი აღმოჩნდა მაშინაც კი, როდესაც თერაპია საშუალო და ხანდაზმულ ასაკში დაიწყო.