1789674784

Facebook-ს ახალი ფუნქციები დაემატა - რა იცვლება მომხმარებლებისთვის

Meta-მ Facebook-ის მომხმარებლებისთვის ახალი შესაძლებლობები დააანონსა.კომპანიამ 15 სექტემბერს ახალი გამოწერის სისტემა Meta One-ს გაუშვა, რომელიც Facebook-ის, Instagram-ის, WhatsApp-ისა და Meta AI-ის დამატებით ფუნქციებს აერთიანებს.Meta-ს ინფორმაციით, ახალ სისტემაში უკვე 50-ზე მეტი ფუნქციაა გათვალისწინებული და ის ეტაპობრივად სხვადასხვა ქვეყანაში ინერგება.Facebook-ის ფასიან შესაძლებლობებს შორის შედის Messenger-ის პერსონალიზაციის დამატებითი ვარიანტები, Reels-ის უფრო დეტალური სტატისტიკა და ახალი რეაქციები, მათ შორის „Super Heart“. ასევე, Meta One-ის გაფართოებული პაკეტები მომხმარებლებს Meta AI-ის უფრო ინტენსიურად გამოყენებისა და ფოტოების შექმნა-რედაქტირების დამატებით შესაძლებლობებს სთავაზობს.კომპანიის განცხადებით, Facebook-ისა და სხვა აპების ძირითადი ფუნქციები კვლავ უფასო დარჩება ფასიანი გამოწერა დამატებით, უფრო სპეციალიზებულ შესაძლებლობებსა და AI-ის გაფართოებულ გამოყენებაზეა გათვლილი. კონკრეტული ფუნქციები და ფასები შესაძლოა ქვეყნის, აპლიკაციისა და ანგარიშის ტიპის მიხედვით განსხვავდებოდეს.Meta One-ის ამოქმედება ეტაპობრივად მიმდინარეობს, ამიტომ ახალი ფუნქციები ყველა მომხმარებლის ანგარიშზე ერთდროულად შესაძლოა არ გამოჩნდეს.

1789666973

დეპრესიამ შესაძლოა ტვინში ახალი ნეირონების წარმოქმნა შეაფერხოს - ახალი კვლევა

დეპრესიის დროს ტვინის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან უბანში ახალი ნერვული უჯრედების წარმოქმნის პროცესი შესაძლოა შეფერხდეს. ამის შესახებ ახალ კვლევაშია ნათქვამი.მკვლევრების განცხადებით, აღმოჩენამ შეიძლება მომავალში დეპრესიის მკურნალობის ახალი გზების ძიებას შეუწყოს ხელი. თუმცა, კვლევა ჯერ არ ამტკიცებს, რომ ნეირონების წარმოქმნის შეფერხება დეპრესიის პირდაპირი მიზეზია.მკვლევრებმა ყურადღება ჰიპოკამპზე გაამახვილეს - ტვინის უბანზე, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მეხსიერების ფორმირებაში, სწავლასა და ემოციების დამუშავებაში.ჰიპოკამპში მთელი ცხოვრების განმავლობაში ახალი ნეირონების წარმოქმნის პროცესი მიმდინარეობს. ამ პროცესს ნეიროგენეზი ეწოდება. მეცნიერებს სურდათ გაერკვიათ, როგორ იცვლება ის დეპრესიის მქონე ადამიანებში. მეცნიერებმა გარდაცვლილი ადამიანების ტვინის ქსოვილი შეისწავლესკვლევაში 30 გარდაცვლილი ადამიანის ტვინის ქსოვილი გააანალიზეს. მათგან 19-ს დეპრესიის დიაგნოზი არ ჰქონდა, ხოლო 11-ს ჰქონდა. კვლევაში მონაწილე არც ერთი ადამიანი სიკვდილამდე სამი თვის განმავლობაში ანტიდეპრესანტებს არ იღებდა.მეცნიერებმა დაახლოებით ნახევარი მილიონი ტვინის უჯრედი შეისწავლეს და მათი გენეტიკური აქტივობის მიხედვით დააჯგუფეს. ამ გზით მათ შეძლეს დაედგინათ, რომელი უჯრედები მონაწილეობდნენ ახალი ნეირონების წარმოქმნაში და რა ეტაპზე ხდებოდა მათი განვითარება. დეპრესიის მქონე ადამიანების ტვინის ქსოვილში უფრო მეტი ნერვული ღეროვანი უჯრედი და ნაკლები შუალედური განვითარების უჯრედი აღმოჩნდა. ეს მიანიშნებს, რომ შესაძლოა შეფერხება სწორედ იმ ეტაპზე ხდება, როდესაც ღეროვანი უჯრედები ახალ ნეირონებად ჩამოყალიბებას იწყებენ.მკვლევრებმა ასევე დააფიქსირეს განსხვავებები გენების აქტივობაში, რომლებიც დაკავშირებულია სტრესთან, იმუნურ სისტემასთან და ნერვულ უჯრედებს შორის კავშირების წარმოქმნასთან. ასეთი ცვლილებები შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ტვინის უნარზე, შეცვალოს ნერვული ქსელები და მოერგოს ახალ გამოცდილებას. რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?დეპრესიის შესახებ არსებული წარმოდგენები მხოლოდ ნეიროტრანსმიტერების, მათ შორის სეროტონინის, დონის ცვლილებებით არ შემოიფარგლება. მეცნიერები სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობენ ტვინის ნეიროპლასტიკურობას - ეს არის უნარი, შეიცვალოს ნერვული კავშირები და მოერგოს სტრესსა და გარემოს.ახალი კვლევა ამ მიმართულებას კიდევ ერთ მტკიცებულებას მატებს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ თუ მომავალში შესაძლებელი გახდება ნეიროგენეზის პროცესის აღდგენა, შესაძლოა ეს დეპრესიის მქონე ადამიანების ნაწილის მკურნალობის ახალი გზა გახდეს. მეცნიერებისთვის მთავარი ამოცანა ახლა იმის გარკვევაა, შესაძლებელია თუ არა ჰიპოკამპში ახალი ნეირონების წარმოქმნის პროცესის გააქტიურება და ამ გზით დეპრესიის სიმპტომების შემცირება. თუ მომავალმა კვლევებმა ეს შესაძლებლობა დაადასტურა, აღმოჩენა შესაძლოა ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკურნალობის ახალ მიმართულებას დაედოს საფუძვლად. 

1789652760

რატომ უჭირს ზოგიერთ ადამიანს წონის დაკლება - მეცნიერები ტვინის სიგნალებს იკვლევენ

წონის დაკლება მხოლოდ კვების რეჟიმისა და ფიზიკური აქტივობის შეცვლაზე არ არის დამოკიდებული. მეცნიერები იკვლევენ ტვინსა და ნაწლავებს შორის კავშირს, რომელიც შიმშილის, დანაყრებისა და საკვების მიღების სურვილს არეგულირებს.კვლევების მიხედვით, ჭარბი წონის დროს შესაძლოა შეიცვალოს ეს სიგნალები, რის გამოც ზოგიერთ ადამიანს შიმშილის კონტროლი და დაკლებული წონის შენარჩუნება უჭირს.მკვლევრების მიხედვით, ცხიმიანი და შაქრიანი საკვების ხანგრძლივად მიღებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ნაწლავებიდან ტვინამდე მიმავალ ნერვულ სიგნალებზე. ასეთ ცვლილებებს შეუძლია დაარღვიოს შიმშილისა და დანაყრების რეგულირება და ხელი შეუწყოს საკვების ჭარბ მიღებას.ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ადამიანს, ვისაც წონის დაკლება უჭირს, ტვინის ნერვული ქსელები დაზიანებული აქვს. კვლევა აღწერს შესაძლო ბიოლოგიურ მექანიზმებს, რომლებიც სხვადასხვა ადამიანში განსხვავებულად შეიძლება მოქმედებდეს.მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ჰიპოთალამუსი - ტვინის უბანი, რომელიც ენერგიის ბალანსს აკონტროლებს. ასევე, წონის დაკლების შემდეგ ორგანიზმში შესაძლოა მოიმატოს შიმშილის ჰორმონის დონემ და შემცირდეს ენერგიის ხარჯვა.მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ ტვინისა და ნაწლავების სიგნალების უკეთ გაგება მომავალში წონის მართვის ინდივიდუალური მეთოდების შექმნას დაეხმარება. თუმცა, ეს მიმართულება ჯერ კიდევ კვლევის ეტაპზეა.

1789563180

როგორ აგვარებენ ჭუჭყიანი სარეცხის პრობლემას კოსმოსურ სადგურზე - უჩვეულო გამოსავალი

2000 წლის ნოემბრიდან საერთაშორისო კოსმოსური სადგური უწყვეტი ექსპლუატაციის რეჟიმში იმყოფება. ამ დროის განმავლობაში სადგურს ეწვია 280-ზე მეტი ასტრონავტი, ოცზე მეტი ქვეყნიდან, და თითოეული მათგანი ერთი და იმავე პრაქტიკული პრობლემის წინაშე დგებოდა, მათი ტანსაცმელი ისვრებოდა.Space Daily-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში სწორედ ეს ვითარებაა ახსნილი, თუ რას შვრებიან ასტრონავტები სადგურზე ჭუჭყიან ტანსაცმელთან დაკავშირებით, იმის გათვალისწინებით, რომ იქ სარეცხი მანქანა არ არის. სტატიის თანახმად, NASA-მ და „როსკოსმოსმა“ მოიფიქრეს შემდეგი გამოსავალი, რომელიც საკმაოდ მარტივი აღმოჩნდა, ტანსაცმელს ათავსებენ სატვირთო კაფსულაში, რის შემდეგაც ის დედამიწაზე დაბრუნებისას იწვის.სტატიაში განმარტებულია, რომ კოსმოსურ სადგურზე სარეცხი მანქანა წყლის გამო არ არის. ხომალდის ბორტზე წყლის თითოეული წვეთი ძვირფასი რესურსია, რომლის დედამიწიდან მიწოდებაც ლიტრზე დაახლოებით 10 000 დოლარის ხარჯებთან არის დაკავშირებული, ან წყალი ეკიპაჟის წევრების შარდისგან, ოფლისგან და ამონასუნთქი ჰაერისგან უნდა იქნეს ამოღებული და გადამუშავებული გაწმენდის სისტემით, რომელიც ფონურ რეჟიმში უწყვეტად მუშაობს.საერთაშორისო კოსმოსური სადგური მის შიგნით წარმოქმნილი წყლის დაახლოებით 90%-ს გადაამუშავებს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება დედამიწაზე არსებული ნებისმიერი სამრეწველო გადამუშავების სისტემის მაჩვენებლებს. თუმცა, გადამუშავების ასეთი ხარისხის პირობებშიც კი, სადგურის წყლის საჭიროებებისთვის სარეცხი მანქანის დამატება ერთ ციკლში იმხელა დამატებითი წყლის მოხმარებას გამოიწვევდა, რაც რადიკალურად შეცვლიდა მომარაგების ეკონომიკას.სტატიის თანახმად, ყველა ასტრონავტს ნივთები აცვია ზუსტად იმ დროით, რამდენიც გონივრულობის ფარგლებშია შესაძლებელი. მაგალითად, სპორტული ტანსაცმელი დაახლოებით ორ კვირას ძლებს, რადგან თითოეულ ასტრონავტს ყოველდღიურად ესაჭიროება სულ მცირე ერთი საათი ფიზიკური ვარჯიშის შესრულება, რათა მიკროგრავიტაციის პირობებში ძვლოვანი და კუნთოვანი მასის დაკარგვა აიცილოს თავიდან.თეთრეულის შეცვლის სიხშირე ეკიპაჟის თითოეულ წევრზეა დამოკიდებული. ქსოვილში ტექნიკური თვალსაზრისით განსაკუთრებული არაფერია.როგორც კი ტანსაცმელი თავისი ექსპლუატაციის ვადის ბოლოს აღწევს, ის სადგურის ნარჩენების უტილიზაციის სისტემაში ხვდება შეფუთვასთან, საკვების ნარჩენებთან, ვადაგასულ აღჭურვილობასა და ჩვეულებრივ ნაგავთან ერთად. ნარჩენები იფუთება ტომრებში, ილუქება წებოვანი ლენტით (სკოჩით) და ინახება იმ სატვირთო ხომალდში, რომელიც იმ მომენტში მიბმულია სადგურზე.როგორც წესი, სატვირთო ხომალდები ერთჯერადია, ანუ ისინი დედამიწიდან მიდიან ტვირთით სავსე, ხოლო სადგურზე, ივსებიან ნაგვით, ეხსნებიან სადგურს, შემდეგ კი განზრახ ჩამოჰყავთ ორბიტიდან წყნარი ოკეანის თავზე, სადაც ატმოსფეროს ზედა ფენებში ვარდნისას იწვიან. კომპანია SpaceX-ის კაფსულა „Dragon“ გამონაკლისია. ის მრავალჯერადია და დედამიწას უვნებლად უბრუნდება პარაშუტის მეშვეობით, წყნარ ოკეანეში დაშვებით.

1789550700

უნიკალური ოპერაციის დეტალები - ექიმებმა პაციენტს ტვინზე ოპერაციის დროს ფარშირებული ზეთის ხილი მოამზადებინეს (იტალია)

იტალიელმა ნეიროქირურგებმა პაციენტს ოპერაციის დროს ფარშირებული ზეთის ხილის მომზადება სთხოვეს. ამის შესახებ BBC წერს.გამოცემის ინფორმაციით, რთული ოპერაციების ჩატარებისას ექიმები პაციენტს ხშირად აძლევენ მსგავს დავალებას, რათა ტვინის მუშაობის პროცესს დააკვირდნენ და ჯანმრთელი ქსოვილების დაზიანებისგან თავი მაქსიმალურად დაიზღვიონ.ხშირია შემთხვევები, როცა ასეთი პროცედურების დროს ადამიანები ვიოლინოზე ან გიტარაზე უკრავენ. თუმცა ამ შემთხვევაში 60 წლის იტალიელმა ქალმა, რომელსაც სიმსივნე ამოკვეთეს, კულინარული ტესტი ამჯობინა.1 საათის განმავლობაში პაციენტმა 90 ზეთის ხილი იტალიური რეცეპტით მოამზადა, რომელიც მათი ხორცით ფარშირების, შემდეგ ფქვილში, კვერცხსა და საფანელში ამოვლებას ითვალისწინებს. შემდეგ კი ზეთის ხილი ტაფაზე, ზეთში იწვება.ოპერაცია 2.5 საათს გაგრძელდა და ექიმების თქმით, წარმატებულად ჩაიარა.

1789544220

ბავშვებში ჭარბი წონის წინააღმდეგ პრეპარატმა დადებითი შედეგი აჩვენა - კვლევა

ახალმა კლინიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ პრეპარატმა სემაგლუტიდმა ბავშვებში ჭარბი წონის შემცირებას შეუწყო ხელი. ამის შესახებ უცხოური მედია წერს.კვლევის მონაწილეები 68 კვირის განმავლობაში იღებდნენ პრეპარატს ან პლაცებოს. ორივე ჯგუფი ასევე იცავდა დაბალკალორიულ კვებას და ფიზიკური აქტივობის რეკომენდაციებს.შედეგების მიხედვით, სემაგლუტიდის მიმღები ბავშვების 40.4%-ს 68 კვირის შემდეგ ასაკისა და სქესის მიხედვით განსაზღვრულმა სხეულის მასის ინდექსმა ჭარბი წონის ზღვარს ქვემოთ გადაინაცვლა. პლაცებოს ჯგუფში ასეთი შედეგი არც ერთ მონაწილეს არ ჰქონია.მკვლევრების განცხადებით, კვლევამ მთავარ მიზანს მიაღწია და პრეპარატის მიმღებ ჯგუფში სხეულის მასის ინდექსის უფრო დიდი შემცირება დაფიქსირდა. უსაფრთხოებისა და ამტანობის მაჩვენებლები წინა კვლევების შედეგებს შეესაბამებოდა.მიუხედავად დადებითი შედეგებისა, პრეპარატის გამოყენება ბავშვებში ექიმის მეთვალყურეობას საჭიროებს. კვლევაში მონაწილე ყველა ბავშვს საწყის ეტაპზე ჭარბი წონის მძიმე ფორმა ჰქონდა, ამიტომ შედეგები ყველა ბავშვზე ავტომატურად არ ვრცელდება.

1789235438

დაუჯერებელი ექსპერიმენტი, რომელსაც მიწისძვრებისა და ავარიების ზონები კოსმოსიდან უნდა გაენათებინა - უცნობი ისტორია

1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში, საბჭოთა და შემდგომში რუსმა ინჟინრებმა წამოაყენეს ფუტურისტული და მეტად ამბიციური იდეა: დედამიწის ორბიტაზე გიგანტური სარკეების განთავსება, რომლებიც მზის სინათლეს აირეკლავდნენ და ღამით დედამიწის ბნელ რეგიონებს გაანათებდნენ.ამ ინიციატივას ოფიციალურად ეწოდა პროექტი Знамя.პროექტის ავტორი იყო ინჟინერი ვლადიმერ სირომიატნიკოვი (რომელიც ცნობილია კოსმოსური ხომალდების პირველი ავტომატური გადაბმის სისტემების შექმნით). პროექტს რამდენიმე პრაქტიკული და ეკონომიკური მიზანი ჰქონდა:ჩრდილოეთის ქალაქების განათება: რუსეთის შორეული ჩრდილოეთისა და ციმბირის ინდუსტრიული ქალაქების განათება ხანგრძლივი პოლარული ღამეების დროს.ენერგიის დაზოგვა: ელექტროენერგიისა და რესურსების დაზოგვა საზოგადოებრივი განათებისთვის.სტიქიური უბედურებების ზონების დახმარება: მიწისძვრების, ავარიების ან ბუნებრივი კატასტროფების დროს კატასტროფის ზონის კოსმოსიდან განათება, რათა სამაშველო ოპერაციები ღამითაც შეუფერხებლად ჩატარებულიყო.1993 წლის 4 თებერვალს განხორციელდა პროექტის პირველი პრაქტიკული გამოცდა. სატვირთო ხომალდ „პროგრეს M-15“-ზე, რომელიც კოსმოსურ სადგურ „მირს“ ჩამოშორდა, დამონტაჟებული იყო 20 მეტრის დიამეტრის მქონე თხელი, ალუმინით დაფარული პოლიეთილენის სარკე.  ცენტრიდანული ძალის ხარჯზე (მბრუნავი მექანიზმით) სარკე კოსმოსში წარმატებით გაიშალა. სარკემ შექმნა 5 კილომეტრის დიამეტრის სინათლის ლაქა, რომელიც დედამიწის ზედაპირზე (სამხრეთ საფრანგეთიდან შვეიცარიასა და აღმოსავლეთ ევროპამდე) 8 კმ/წმ სიჩქარით გადაადგილდებოდა.სინათლის სიკაშკაშე დაახლოებით სავსე მთვარის ტოლი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში იმ ღამეს ღრუბლიანობა იყო, დამკვირვებლებმა ცაზე სინათლის ელვარე ზოლი დააფიქსირეს.პირველი წარმატებით ფრთაშესხმულმა გუნდმა წამოიწყო მომდევნო ეტაპი - Знамя-2.5. ამჯერად სარკის დიამეტრი 25 მეტრი იყო, ხოლო შექმნილი სინათლე 5-12 მთვარის სიკაშკაშეს გაუტოლდებოდა.1999 წლის 4 თებერვალს, როდესაც „პროგრეს M-40“ სადგურ „მირს“ ჩამოშორდა და სარკის გაშლა დაიწყო, ავტომატურმა მექანიზმმა შეცდომა დაუშვა. სარკის თხელი ფირი გამოედო სადგურ „მირის“ ერთ-ერთ დაკეცილ ანტენას.ფირი გაიხა და მექანიზმი გაიჭედა. დედამიწიდან გაგზავნილმა ბრძანებამ, გაეთავისუფლებინათ სარკე, შედეგი ვერ გამოიღო. ექსპერიმენტი ჩაიშალა, ხოლო ხომალდი „პროგრეს M-40“ სარკესთან ერთად ატმოსფეროში დაიწვა.პროექტის მარცხის შემდეგ იგეგმებოდა კიდევ უფრო გრანდიოზული, 60-მეტრის დიამეტრის სარკის გაშვება, თუმცა პროექტი საბოლოოდ დაიხურა ორი მთავარი მიზეზის გამო:ფინანსური კრიზისი: 1990-იანი წლების ბოლოს რუსულ კოსმოსურ სააგენტოს არ გააჩნდა საკმარისი სახსრები მსგავსი ექსპერიმენტების გასაგრძელებლად.ასტრონომებისა და ეკოლოგების პროტესტი: მეცნიერები შიშობდნენ, რომ დედამიწის ორბიტაზე ასეთი სარკეების ქსელის განთავსება დაარღვევდა ღამის ეკოსისტემებს (ცხოველთა და ფრინველთა ბიოლოგიურ რიტმს) და ხელს შეუშლიდა ასტრონომიულ დაკვირვებებს.

1789234452

ემუქრება თუ არა თქვენს შვილს რომელიმე ქრონიკული დაავადება - ანალიზი, რომელიც საფრთხეს ჯერ კიდევ ბავშვობაში ადგენს

გულ-სისხლძარღვთა, თირკმლის დაავადებებისა და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევების განვითარების მომატებული რისკის მოლეკულური ნიშნები შესაძლოა უკვე რვა წლის ბავშვებშიც გამოვლინდეს. ჰიუსტონში მდებარე ტეხასის უნივერსიტეტის სამედიცინო მეცნიერებათა ცენტრის მკვლევრებმა ბავშვების სისხლში აღმოაჩინეს დამახასიათებელი ცილოვანი პროფილები, რომლებიც ზრდასრულ ასაკში ინფარქტთან და სხვა დაავადებებთან არის დაკავშირებული. კვლევა ჟურნალ Nature Metabolism-ში გამოქვეყნდა.მკვლევრებმა 273 ბავშვის სისხლში დაახლოებით ხუთი ათასი ცილა გააანალიზეს და ექვსი დამახასიათებელი ცილოვანი პროფილი გამოჰყვეს. ანალოგიური ცვლილებები იმავე პოპულაციის 685 ზრდასრულშიც აღმოაჩინეს, რომლებსაც გულ-სისხლძარღვთა, თირკმლისა და მეტაბოლური დაავადებების განვითარების მაღალი რისკი ჰქონდათ.შემდეგ მეცნიერებმა შედეგები გადაამოწმეს UK Biobank-ის 28 ათასზე მეტი ზრდასრულის მონაცემებზე. მსგავსი ცილოვანი პროფილების მქონე ადამიანებს ნამდვილად ჰქონდათ ინფარქტისა და სხვა არასასურველი შედეგების განვითარების მომატებული რისკი.ამასთან, ბევრი ცვლილება უკუქცევადი აღმოჩნდა. ზრდასრულებში, რომლებიც GLP-1 ჯგუფის პრეპარატებს იღებდნენ, დაავადების განვითარების მაღალ რისკთან დაკავშირებული ცილების უმეტესობა დადებითი მიმართულებით შეიცვალა. ავტორების აზრით, ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვებისთვის: თუ საშიშ ცვლილებებს საკმარისად ადრე გამოავლენენ, პოტენციურად ჩნდება შესაძლებლობა, ჩარევა მოხდეს უშუალოდ დაავადების განვითარებამდე ბევრად ადრე.მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ კვლევის შედეგები შესაძლოა საფუძვლად დაედოს ქრონიკული დაავადებების მომატებული რისკის მქონე ბავშვების უფრო ადრეულ გამოვლენას. თუმცა, ცილების მსგავსი ანალიზები ჯერჯერობით არ შედის ბავშვთა სტანდარტულ სკრინინგში.

1789201514

აშშ-ის საიდუმლო ექსპერიმენტი - რატომ გაუშვეს კოსმოსში 480 მილიონი ნემსი

1960-იანი წლების დასაწყისში, ცივი ომის პიკზე, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა განახორციელა ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური და ამავდროულად ამბიციური კოსმოსური ექსპერიმენტი კაცობრიობის ისტორიაში. პროექტს ეწოდებოდა Project West Ford (ან West Ford Needles) და მისი მთავარი მიზანი დედამიწის ირგვლივ ხელოვნური იონოსფეროს შექმნა იყო.იმ პერიოდში შორ მანძილზე კავშირი დამოკიდებული იყო ან წყალქვეშა კაბელებზე, ან იონოსფეროდან რადიოსიგნალების არეკვლაზე. აშშ-ის სამხედროებს სერიოზული შიში ჰქონდათ: საბჭოთა კავშირს ადვილად შეეძლო წყალქვეშა კაბელების გადაჭრა, ხოლო ბუნებრივი იონოსფერო მზის აქტივობის გამო ხშირად არასტაბილური ხდებოდა.ამერიკელებს სჭირდებოდათ გლობალური კომუნიკაციის ისეთი სისტემა, რომელსაც მტერი ვერც დააზიანებდა და ვერც გაანადგურებდა.მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მეცნიერებმა წამოაყენეს ჰიპოთეზა: თუ დედამიწის ორბიტაზე მილიონობით პატარა სპილენძის ნემსს გავაფრქვევთ, ისინი შექმნიან ხელოვნურ რადიო-არეკვლის ფენას. თითოეული ნემსი სულ რაღაც 1.78 სმ სიგრძისა და 17.8 მიკრომეტრის სისქის იყო (ადამიანის თმაზე თხელი).ორბიტაზე გაიგზავნა დაახლოებით 480 მილიონი ასეთი ნემსი.მუშაობის პრინციპი: ნემსები მოქმედებდნენ როგორც მიკროსკოპული დიპოლური ანტენები, რომლებიც კონკრეტულ სიხშირეზე (8 გიგაჰერცი) რადიოსიგნალებს ირეკლავდნენ.პირველი მცდელობა 1961 წელს წარუმატებლად დასრულდა - ნემსები ორბიტაზე სწორად ვერ გაიფანტა. თუმცა, 1963 წლის 9 მაისს გაშვებულმა მეორე აპარატმა წარმატებას მიაღწია. ნემსები დედამიწის ირგვლივ 3500 კილომეტრის სიმაღლეზე თანაბარ რგოლად განაწილდნენ.ჰიპოთეზა დადასტურდა: მეცნიერებმა შეძლეს რადიოსიგნალის წარმატებით გადაცემა კალიფორნიიდან მასაჩუსეტსამდე ამ ხელოვნური "ღრუბლის" საშუალებით.მიუხედავად ტექნოლოგიური წარმატებისა, პროექტმა მსოფლიო მასშტაბის პროტესტი გამოიწვია. ასტრონომები მთელი მსოფლიოდან (მათ შორის აშშ-შიც) აცხადებდნენ, რომ ლითონის ნემსების ღრუბელი ხელს შეუშლიდა ოპტიკურ და რადიოასტრონომიულ დაკვირვებებს. საბჭოთა კავშირმა პროექტი კოსმოსის დაბინძურებად შეაფასა.ამავდროულად, სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო თანამედროვე საკომუნიკაციო თანამგზავრების (როგორიც იყო Telstar) ეპოქა. თანამგზავრები ბევრად ეფექტური აღმოჩნდა, ვიდრე ორბიტაზე ნემსების გაფანტვა. შედეგად, პროექტი  საბოლოოდ დაიხურა.რა ბედი ეწია ნემსებს?გეგმის მიხედვით, მზის გამოსხივების წნევას ნემსები რამდენიმე წელში ატმოსფეროში უნდა ჩამოეყარა, სადაც ისინი უსაფრთხოდ დაიწვებოდნენ. ნემსების უმეტესობამ მართლა დატოვა ორბიტა, თუმცა მათმა გარკვეულმა ნაწილმა ერთმანეთში შეჯახების გამო ჯგუფები შექმნა. ეს მცირე კლასტერები დღემდე რჩება დედამიწის ორბიტაზე, როგორც კოსმოსური ნაგავი და ცივი ომის ეპოქის უცნაური ძეგლი.

1788984977

შაქარზე 3500-ჯერ ტკბილი ახალი დამატკბობელი შექმნეს, რომელსაც 0 კალორია აქვს - რას ამბობენ მეცნიერები

შაქრის შემცვლელების ძიებაში მეცნიერებმა შესაძლოა მნიშვნელოვანი ალტერნატივა შექმნეს. ბიოტექნოლოგიურმა კომპანია Amai Proteins Ltd-მ ახალი დამატკბობელი, Sweelin შეიმუშავა, რომელიც საქაროზაზე დაახლოებით 3500-ჯერ ტკბილია და ადრეულ კლინიკურ კვლევაში სისხლში გლუკოზისა და ინსულინის დონის მნიშვნელოვანი მატება არ გამოუწვევია.ახალი პროდუქტის შექმნის იდეა დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში გავრცელებულ ტროპიკულ მცენარეს, Dioscoreophyllum cumminsii-ს უკავშირდება. მცენარე შეიცავს მონელინს, ერთ-ერთ ყველაზე ტკბილ ბუნებრივ ცილას. მეცნიერებმა ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით ამ ცილის გაუმჯობესებული, ლაბორატორიულად მიღებული ვერსია შექმნეს, რომლის საფუძველზეც Sweelin შეიმუშავეს.დამატკბობელი თეთრი ფხვნილის სახით არის წარმოდგენილი და სითხეში ადვილად იხსნება. მისი მაღალი სიტკბოს გამო, ერთი ჭიქა ცივი ჩაის დასატკბობად 3 მილიგრამზე ნაკლები Sweelin-იც კი საკმარისი აღმოჩნდა. პროდუქტი ასევე შედარებით მაღალი ტემპერატურის პირობებში სტაბილურობას ინარჩუნებს და გარკვეულ რეცეპტებში შაქრის მნიშვნელოვანი ნაწილის ჩანაცვლება შეუძლია.რა აჩვენა ადამიანებზე ჩატარებულმა კვლევამ?თელ-ავივის სურასკის სამედიცინო ცენტრში ჩატარებულ რანდომიზებულ კლინიკურ კვლევაში 19 ადამიანი მონაწილეობდა. მკვლევრები აკვირდებოდნენ მათ სისხლში გლუკოზის, ინსულინისა და GLP-1 ჰორმონის დონეს დამატკბობლის შემცველი სასმლის მიღებიდან ორი საათის განმავლობაში.მონაწილეები სხვადასხვა დღეს წინასწარ განსაზღვრული თანმიმდევრობით იღებდნენ Sweelin-ით, სტევიითა და დექსტროზით დამტკბარ სასმელებს. კვლევა ისე იყო ორგანიზებული, რომ მონაწილეებმა არ იცოდნენ, კონკრეტულად რომელ პროდუქტს იღებდნენ.შედეგების მიხედვით, Sweelin-ის მიღების შემდეგ სისხლში გლუკოზისა და ინსულინის ცვლილებები სტევიის მსგავსად დაბალი იყო. დექსტროზასთან შედარებით, გლუკოზის მატება დაახლოებით 31-ჯერ, ხოლო ინსულინის პასუხი დაახლოებით 81-ჯერ ნაკლები აღმოჩნდა. ამასთან, Sweelin-ს GLP-1-ის დონის მნიშვნელოვანი ზრდა არ გამოუწვევია.მკვლევართა შეფასებით, ასეთი შედეგები განსაკუთრებით საინტერესოა იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც აქვთ პრედიაბეტი, მეორე ტიპის დიაბეტი ან სიმსუქნე, რადგან შაქრის შემცირება ხშირად მათი კვების მართვის მნიშვნელოვანი ნაწილია.ახალი დამატკბობლის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით კომპანიამ აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციის (FDA) შესაბამისი პროცედურაც გაიარა. პროდუქტი უკვე ხელმისაწვდომია აშშ-ში, სინგაპურსა და ისრაელში.თუმცა მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ კვლევაში მონაწილეთა რაოდენობა მცირე იყო და Sweelin-ის გრძელვადიანი უსაფრთხოებისა და ეფექტების შესაფასებლად უფრო ფართომასშტაბიანი კვლევებია საჭირო.

1788974209

ChatGPT-ს ახალი ფუნქცია ემატება

ChatGPT-ის შემქმნელი კომპანია OpenAI ახალ ფუნქციას Writing Style-ს ტესტავს, რომლის საშუალებითაც ჩატბოტი მომხმარებლის წერის სტილის შესწავლას დაკავშირებული აპლიკაციებიდან შეძლებს.ფუნქცია ამ ეტაპზე მომხმარებელთა მცირე ჯგუფისთვის არის ხელმისაწვდომი. ChatGPT-ს შეუძლია სტილის მაგალითები მიიღოს ისეთი აპლიკაციებიდან, როგორიცაა Gmail, Slack, Google Drive და Notion, და შემდეგ ტექსტები მომხმარებლისთვის დამახასიათებელი მანერით შექმნას.Writing Style-ის დახმარებით მომხმარებელს აღარ დასჭირდება სასურველი ტონის დეტალურად აღწერა ან საკუთარი ტექსტების მაგალითების ჩატში ხელით ჩასმა — სისტემა მის კომუნიკაციის სტილს უკვე არსებული მასალებიდან შეისწავლის.OpenAI-მ ფუნქციის ტესტირება დაადასტურა, თუმცა უცნობია, როდის ან გახდება თუ არა Writing Style ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი.მსგავსი ფუნქცია უკვე აქვს Anthropic-ის ჩატბოტ Claude-ს, თუმცა OpenAI-ის ვერსიის მთავარი განსხვავება დაკავშირებული აპლიკაციებიდან რეალური წერითი მაგალითების გამოყენებაა.

1788874680

მუცლადმყოფი ბავშვის გულის დეტალური სურათი შექმნეს

ლონდონში King's College-ის მკვლევრებმა მუცლადყოფნის პერიოდში ბავშვის გულის უპრეცედენტო სურათი შექმნეს. ფეხმძიმე ქალები სკანირებას გადიოდნენ MRI-აპარატში, ხოლო კომპიუტერები მათი შვილების გულის 3D-ფორმატს ქმნიდნენ. ამის შესახებ ინფორმაციას BBC ავრცელებს.მეცნიერების თქმით, მათი მეთოდი მარტივად შეიძლება ჩაუშვან ჩვეულებრივ საავადმყოფოებში და შემოწმების დროს, მშობლები შეძლებენ თვალსაჩინოდ დაინახონ, როგორ ძგერს ბავშვის გული. გარდა ამისა, მკვლევრები აცხადებენ, რომ გულის დეტალური გამოსახვით შესაძლებელია ნაადრევ პერიოდში დადგინდეს, აქვს თუ არა ნაყოფს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემა.ნახეთ ვიდეო