1769331166

მეცნიერებმა შექმნეს მკურნალობის ახალი მეთოდი, რომელიც ინსულტის შემდეგ თავის ტვინს იცავს - რა არის ამ დროისთვის ცნობილი

აშშ-ში მეცნიერებმა შექმნეს ახალი ინექციური ნანომასალა, რომელიც ინსულტის შემდეგ ტვინის დაზიანებას ამცირებს. ინსულტის დროს სისხლის მიმოქცევის აღდგენა სიცოცხლეს გადაარჩენს, მაგრამ ხშირად დამატებით ზიანსაც იწვევს. სწორედ ამისგან დაცვას ემსახურება ახალი მასალა, სახელად IKVAV-PA.პრეპარატი შედგება „მოცეკვავე მოლეკულებისგან“, რომლებიც ტვინის დაზიანებულ უბნებთან ადვილად ადაპტირდებიან, ამცირებენ ანთებას და ნერვულ უჯრედებს აღდგენაში ეხმარებიან. მისი დიდი უპირატესობაა ის, რომ შეყვანა ხდება პირდაპირ სისხლში და არა ტვინში, რაც უფრო უსაფრთხო და ნაკლებად ინვაზიურია.თაგვებზე ჩატარებულ ცდებში პრეპარატმა ტვინში წარმატებით შეაღწია, გამოიწვია ნაკლები ანთება, ნაკლები ქსოვილის დაზიანება და პრაქტიკულად არ ჰქონია სერიოზული გვერდითი ეფექტები.მომავალში ეს მეთოდი შესაძლოა გამოყენებულ იქნას ინსულტის სტანდარტულ მკურნალობასთან ერთად, რათა შემცირდეს გართულებები და უნარშეზღუდულობა. თუმცა, ამისთვის ჯერ ადამიანებზე ხანგრძლივი კვლევებია საჭირო.მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ IKVAV-PA მომავალში ინსულტით გამოწვეულ სიკვდილიანობასა და მძიმე შედეგებს მნიშვნელოვნად შეამცირებს.

1769265389

დედამიწა 6 წუთით სიბნელეში ჩაიძირება: სად და როდის უნდა ვუყუროთ საუკუნის ყველაზე ხანგრძლივ დაბნელებას

2027 წლის 2 აგვისტოს შუადღე ევროპის სამხრეთის, ჩრდილოეთ აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის ზოგიერთ ნაწილში ხანმოკლედ ღამედ გადაიქცევა - სამ კონტინენტზე მზის სრული დაბნელება მოხდება. მაქსიმალურ ფაზაში მთვარე მზეს დაახლოებით 6 წუთი და 23 წამით დაფარავს, რაც ამ მოვლენას ყველაზე ხანგრძლივ სრულ დაბნელებად აქცევს. მსგავსი დაბნელება სავარაუდოდ, 2114 წლამდე აღარ იქნება.ასტრონომების შეფასებით, სრული ფაზის ზოლში დაახლოებით 89 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს - ესპანეთის სანაპიროდან წითელ ზღვამდე და აფრიკის რქამდე. იქ მყოფთათვის დღე უცნაურ ბინდად შეიცვლება, წერს Ecoticias.ცაზე გამოჩნდება ვარსკვლავები და პლანეტები, ტემპერატურა დაეცემა, ხოლო ჩვეულებრივ უხილავი მზის კორონა შავი დისკის გარშემო გაანათებს.ყველა სრული მზის დაბნელება ასე დიდხანს არ გრძელდება. ეს მოვლენა განსაკუთრებულია, რადგან თითქმის იდეალურად დაემთხვა სამი ფაქტორი:მთვარე პერიგეასთან ახლოს იქნება, ამიტომ ცაზე ოდნავ უფრო დიდად გამოჩნდება;დედამიწა აფელიუმის გავლის შემდეგ მხოლოდ რამდენიმე კვირაში იქნება, რის გამოც მზე ოდნავ პატარა გამოჩნდება;ჩრდილი დედამიწის ზედაპირს დაბალ სიმაღლეზე, ტროპიკულ განედებთან ახლოს გადაკვეთს, სადაც გეომეტრია აიძულებს მთვარის ჩრდილს დედამიწის ზედაპირზე უფრო ნელა გადაადგილდეს.ამ ყველაფრის ერთობლიობა სიბნელის ძალიან ხანგრძლივ პერიოდს შექმნის. მაქსიმალური ფაზა ეგვიპტეში, ლუქსორის სიახლოვეს დაფიქსირდება, სადაც დამკვირვებლებს საშუალება ექნებათ იხილონ ექვს წუთზე მეტი ღრმა ჩრდილი და შთამბეჭდავი ხედი ნილოსის ველზე გადაჭიმულ ხედებზე.დაბნელების გზა იწყება ატლანტის ოკეანეზე, კვეთს გიბრალტარის სრუტეს, ეხება ესპანეთის სამხრეთს, შემდეგ გადის მაროკოს, ალჟირს, ტუნისს, ლიბიას, ეგვიპტეს, საუდის არაბეთს, იემენს და ბოლოს სომალის, სანამ ინდოეთის ოკეანეში გაუჩინარდება. იტალია ცენტრალურ ზოლში არ ხვდება, თუმცა ქვეყანაშიც შთამბეჭდავი სანახაობა იქნება. ნახევარკუნძულის უმეტეს ნაწილში დაფიქსირდება ღრმა ნაწილობრივი დაბნელება: რომსა და ვატიკანში მზე დაახლოებით 75%-ით დაიფარება.ეკოლოგებისა და კლიმატოლოგებისთვის ეს ხანგრძლივი დაბნელება უბრალოდ ციური შოუ კი არა, ბუნებრივი ექსპერიმენტია, რომელიც დღის შუაგულში მთელ რეგიონში თითქოს „შუქს თიშავს“. 2024 წლის დიდ ამერიკულ დაბნელებაზე მკვლევრებმა დააფიქსირეს ჰაერის ტემპერატურის რამდენიმე გრადუსით დაცემა და ტენიანობის ცვლილებები, როცა მთვარის ჩრდილი ჩრდილოეთ ამერიკას გადაეფარა.ცხოველებმაც აშკარად შეამჩნიეს ეს ცვლილება. 2025 წელს ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებულმა მასშტაბურმა კვლევამ აჩვენა, რომ 2024 წლის დაბნელების დროს ველური ფრინველების ნახევარზე მეტმა ამ რამდენიმე წუთიანი მოულოდნელი სიბნელის განმავლობაში ქცევა შეცვალა.

1769192576

იწვევს კიბოს და ჰორმონალურ დარღვევებს... - გამომწვევ მიზეზებს მეცნიერებმა სახლებში არსებულ მტვერში მიაგნეს

თითქმის 200-მდე პესტიციდი იპოვეს ევროპის ქალაქებში მდებარე სახლებში, მტვრის ნაწილაკების შესწავლის დროს. ინფორმაციას The Guardian-ი ავრცელებს.კვლევის წინასწარი შედეგების მიხედვით, მეცნიერებმა ევროპის 10 ქვეყანაში, სახლებში არსებულ მტვერში 197 პესტიციდი აღმოაჩინეს.მტვერში აღმოჩენილი პესტიციდების 40%-ზე მეტი დაკავშირებული იყო უაღრესად ტოქსიკურ ეფექტებთან, მათ შორის კიბოსთან და ადამიანის ჰორმონალური სისტემის დარღვევასთან, აცხადებენ მკვლევრები.„ჩვენ გვაქვს ბევრი ეპიდემიოლოგიური კვლევა, რომელიც აჩვენებს, რომ დაავადებების გამომწვევი მიზეზები პესტიციდების ნარევებთანაა კავშირში“, - განაცხადა პროფესორმა პოლ შიპერსმა, ბიოლოგიური და გარემოსდაცვითი მეცნიერებების ინსტიტუტის მკვლევარმა.მან აღნიშნა, რომ მტვერში შემავალი პესტიციდები ჩვენს სახლებში ფეხსაცმლის საშუალებით შემოდის და მათი შეტანა კატებსა და ძაღლებსაც შეუძლიათ.„არსებობს მრავალი კვლევა, რომელიც მიუთითებს იმაზე, რომ ცხოველები არიან გარკვეული დამაბინძურებლების, მათ შორის პესტიციდების გადამტანები გარემოდან. მეორე ჯგუფი არის სამომხმარებლო პროდუქტები, რომლებიც შემოგვაქვს ჩვენს სახლებში“ - ამბობს პროფესორი

1769188928

შექმნეს მკურნალობის ახალი მეთოდი, რომელიც ინსულტის შემდეგ თავის ტვინს იცავს

როცა ადამიანს ინსულტი დაემართება, სტანდარტული მკურნალობა, რომელიც სისხლის მიმოქცევას აღადგენს, განაპირობებს სიცოცხლის გადარჩენას, მაგრამ ამავე დროს შეუძლია დამატებითი ზიანის მოტანაც — ზიანის, რომლისგან დაცვასაც ახალი, ინექციური ნანომასალა გვპირდება.რეგენერაციული მასალა, სახელად IKVAV-PA (შემოკლებით), აშშ-ის ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შექმნეს. წინა ცდებში, რომლებიც ზურგის ტვინის დაზიანების მქონე თაგვზე ჩატარდა, მან ქსოვილი აღადგინა. ამჯერად ის დატესტეს თაგვზე, რომელსაც ინსულტის ყველაზე გავრცელებული ტიპი — მწვავე იშემიური ინსულტი ჰქონდა.მკურნალობის საკვანძო მასალაა სუპერმოლეკულური თერაპიული პეპტიდები (STP), მეტსახელად „მოცეკვავე მოლეკულები“, რაც იმის მიხედვით უწოდეს, როგორ დინამიკურადაც მოძრაობენ მათი ბიოლოგიური ნაწილები. ამის გამო, ისინი უფრო ადაპტირებადი და უნივერსალურები არიან, როცა სამიზნე უჯრედებთან ურთიერთქმედებენ.კიდევ ერთი ინოვაცია იყო სისტემური მიწოდების გამოყენება — სისხლის მიმოქცევაში მოლეკულების შეყვანა. ეს სწრაფი და მარტივია და გაცილებით ნაკლებად ინვაზიურია, ვიდრე მათი პირდაპირ ტვინში შეყვანა.„სისტემური მიწოდების მექანიზმი და ჰემატოენცეფალური ბარიერის (სისხლი-თავის ტვინის ბარიერი) გადალახვის უნარი მნიშვნელოვანი წინსვლაა, რომელიც ასევე შეიძლება გამოდგეს ტვინის ტრავმული დაზიანებებისა და ისეთი ნეიროდეგენერაციული დაავადებების სამკურნალოდ, როგორიც არის ამიოტროფიული გვერდითი სკლეროზი“, — ამბობს მასალების მეცნიერი სამუელ სტუპი.თაგვებზე ჩატარებულ ტესტებში, პირველი წარმატება პრეპარატის ტვინში სისხლის მიმოქცევის გზით შეღწევა იყო. ამას გარდა, მინიმალური აღმოჩნდა გვერდითი ეფექტები და რაიმე ფართო დარღვევები, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მკურნალობამ მართლაც მიაღწია ინსულტის კერას.თაგვებს, რომლებსაც თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის აღდგენის შემდეგ ბიომასალა შეუყვანეს, აღენიშნათ ტვინის ქსოვილის ნაკლები დაზიანება, ანთების ნაკლები ნიშანი და იმუნური სისტემის საზიანო რეაგირების ასევე ნაკლები ნიშანი იმ თაგვებისგან განსხვავებით, რომლებსაც არ უმკურნალეს.IKVAV-PA-ს მთავარი საქმე არის ნერვული უჯრედების წახალისება, რათა დაზიანების შემდეგ საკუთარი თავი აღიდგინონ და ამავე დროს, მინიმუმამდე დაიყვანონ ანთება. ანთება რეალური რისკია, რადგან სხეული აგრძელებს რეაგირებას თავის სისხლის მიმოქცევის თავდაპირველ დაბლოკვაზე.„მას შემდეგ, რაც სისხლის მიმოქცევა დაიბლოკება, ხდება საზიანო მოლეკულათა აკუმულირება; ხოლო როცა თრომბს უცებ მოაშორებ, ყველა ეს „ცუდი აქტორი“ სისხლის მიმოქცევის სისტემაში თავისუფლად ვრცელდება და იწვევს დამატებით დაზიანებას. თუმცა, „მოცეკვავე მოლეკულებს“ თან დააქვთ გარკვეული ანთების საწინააღმდეგო აქტივობა, რითაც ამ ეფექტებს ებრძვიან და ამავე დროს, ნერვულ ქსელებს აღდგენაში ეხმარებიან, — ამბობს სტუპი.ინსულტის შემდეგ პაციენტების მკურნალობა წარმოუდგენლად დელიკატური დაბალანსების პროცესია. მას შემდეგ, რაც თრომბი მიერ თავის ტვინისკენ მიმავალ სისხლს დაბლოკავს, სისხლის მიმოქცევის აღდგენა გადამწყვეტია, მაგრამ ამას შეიძლება თან მოჰყვეს თანმხლები ზიანი და გრძელვადიანი უნარშეზღუდულობა.უფრო მეტად განვითარებით, შეიძლება მივიღოთ მეორადი მკურნალობის მეთოდს, რომელსაც სისხლის მიმოქცევის აღდგენასთან ერთად გამოვიყენებთ. რა თქმა უნდა, ამის დატესტვა ადამიანებზე იქნება საჭირო და თანაც დიდი ხნის განმავლობაში, რათა შეფასდეს გრძელვადიანი უსაფრთხოება და გამოსადეგობა.ინსულტი წელიწადში ათეულობით მილიონ ადამიანს ემართება. მიუხედავად იმისა, რომ გადარჩენის მაჩვენებელი შედარებით მაღალია, ყოველწლიურად მაინც იწვევს მილიონობით ადამიანის სიკვდილს, კიდევ უფრო მეტს კი უნარშეზღუდულს ტოვებს. IKVAV-PA-მ ეს რიცხვები შეიძლება შეცვალოს.მომზადებულია news.northwestern.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

1769186063

ქალს ჩატბოტთან ურთიერთობის შემდეგ გარდაცვლილ ძმასთან კომუნიკაციის დელუზია განუვითარდა - ფსიქიატრების საგანგაშო შემთხვევა

კალიფორნიაში მცხოვრები 26 წლის ქალი ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში ფსიქოზური სიმპტომებით გადაიყვანეს, რომელთა გამწვავებას შესაძლოა ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ ჩატბოტთან ურთიერთობამ შეუწყო ხელი. ამის შესახებ ექიმების მიერ აღწერილ კლინიკურ შემთხვევაზე დაყრდნობით იუწყებიან.პაციენტს აღენიშნებოდა დაბნეულობა, აღელვებულობა, სწრაფი საუბარი და დელუზიური რწმენა, თითქოს გარდაცვლილ ძმასთან კონტაქტის დამყარება შეეძლო. როგორც დადგინდა, ქალს დეპრესია, შფოთვა და ADHD ჰქონდა დიაგნოზირებული და შესაბამის მედიკამენტებს იღებდა. ამასთან, იგი ინტენსიურად იყენებდა ხელოვნური ინტელექტის ჩატბოტებს სამუშაოსა და სწავლისთვის.ექიმების შეფასებით, ფსიქოზური ეპიზოდის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ძილის სერიოზული ნაკლებობა და ემოციური მოწყვლადობა, ხოლო ჩატბოტის პასუხებმა შესაძლოა უკვე ფორმირებადი დელუზიები გაამწვავა.სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ჩატბოტებს რეალობის დამოუკიდებელი აღქმა არ გააჩნიათ და ისინი ხშირად მომხმარებლის იდეებს ასახავენ.პაციენტს დაუდგინდა „დაუზუსტებელი ფსიქოზი“. მკურნალობის შედეგად სიმპტომები რამდენიმე დღეში გაქრა, თუმცა ჩატბოტთან ხელახალი კომუნიკაციის შემდეგ მდგომარეობა დროებით კვლავ გამწვავდა. ექსპერტების ნაწილი მიიჩნევს, რომ მსგავსი დელუზიები წარსულშიც უკავშირდებოდა ახალი ტექნოლოგიების გავრცელებას და ხელოვნური ინტელექტი ფსიქოზის ახალ ფორმად არ უნდა განიხილებოდეს.

1769185721

მთვარეზე სასტუმრო გაიხსნება? - ნომრის დაჯავშნა უკვე შესაძლებელია

კომპანია GRU Space მთვარეზე ერთვარსკვლავიანი სასტუმროს დაჯავშნის შესაძლებლობას სთავაზობს მომხმარებლებს. პროექტის მიხედვით, ტურისტების მიღება 2030-იან წლებში უნდა დაიწყოს. ამის შესახებ Ars Technica იუწყება.სასტუმროს ნომრის დაჯავშნა კომპანიის ვებგვერდზეა შესაძლებელი, ხოლო პირველადი შენატანი 250 000-დან 1 მილიონ აშშ დოლარამდე მერყეობს. აღნიშნული თანხა მხოლოდ დაჯავშნის საფასურს მოიცავს და არ მოიცავს ფრენასა და განთავსებას.GRU Space („გალაქტიკური რესურსების გამოყენება“) სტარტაპია, რომელსაც მხოლოდ ორი სრულ განაკვეთზე დასაქმებული ჰყავს. კომპანია კალიფორნიის ბერკლის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულმა სკაილერ ჩანმა დააარსა და მას სტარტაპების აქსელერატორი Y Combinator აფინანსებს.კომპანიის გეგმის მიხედვით, 2029 წელს მთვარეზე გასაბერი სტრუქტურა გაიგზავნება, რომელიც მთვარის გრუნტისგან სამშენებლო აგურების დამზადებას ემსახურება. 2031 წლისთვის სასტუმროს მთვარეზე განთავსებას, ხოლო 2032 წელს ოთხი ტურისტის მიღებას გეგმავენ. თუმცა, რამდენად რეალისტურია ეს გეგმები, კვლავ ღია კითხვად რჩება.

1769175420

მხოლოდ სიცივე ავად გახდომას არ იწვევს, მაგრამ რატომ არის ინფექციები უფრო ხშირი ზამთარში - კვლევა

უამრავ სხვადასხვა კულტურაში მრავალი ადამიანი ისე გაიზარდა, რომ გამუდმებით ესმოდა, თითქოს ცივი ამინდი მას ავად გახდის. გარეთ ქურთუკის გარეშე გასვლა, ცივი ჰაერის სუნთქვა, ცივ ოთახში ძილი, წვიმაში ან თოვაში მოყოლა ან უბრალოდ შემცივნება ხშირად ადამიანების მიერ აღქმულია გაციების ან გრიპის მიზეზად.ეს რწმენა სიმართლეს ჰგავს მრავალი ადამიანისთვის, რადგან ავადობა ხშირად სწორედ სიცივეში მოყოლას მოსდევს. თუმცა, თანამედროვე კვლევები აჩვენებს, რომ კავშირი ცივ ამინდსა და ავად გახდომას შორის იმაზე უფრო ნიუანსურია, ვიდრე იდეა, რომ სიცივე პირდაპირ იწვევს ავადობას.თავად ცივი ტემპერატურა ინფექციებს არ იწვევს. სამაგიეროდ, გავლენას ახდენს ბიოლოგიურ, გარემოებით და სოციალურ ფაქტორებზე, რომლებიც ადამიანებს უფრო მოწყვლადს ხდის სასუნთქი გზების დაავადებებისადმი, განსაკუთრებით ზამთრის თვეებში.გაციებას და გრიპს ვირუსები იწვევს და არა ცივი ჰაერი. ისეთი ვირუსები, როგორიცაა რინოვირუსები, რომლებიც ჩვეულებრივ გაციებას იწვევს და გრიპის ვირუსები, ადამიანიდან ადამიანზე ვრცელდება რესპირატორული წვეთების ან ფიზიკური კონტაქტის მეშვეობით, მიუხედავად იმისა, რა ტემპერატურაა გარეთ.მსოფლიოს მრავალ ნაწილში, ცივ სეზონზე რესპირატორული ინფექციების მაჩვენებლები მუდმივად იზრდება; ეს მახასიათებელი მთელ მსოფლიოში ასეა.ეს სეზონური ტენდენცია ნაწილობრივ განპირობებულია იმით, თუ როგორ მოქმედებს დაბალი ტემპერატურა და დაბალი ტენიანობა გარემოში არსებულ ვირუსებზე. კვლევები აჩვენებს, რომ მრავალი რესპირატორული ვირუსი, მათ შორის გრიპის ვირუსები და კორონავირუსები დიდხანს ცოცხლობენ და ინფექციურები რჩებიან ცივ, მშრალ პირობებში.ამას გარდა, ადამიანთა სუნთქვის, საუბრის, ხველების ან დაცემინების დროს გამოყოფილი ციცქნა წვეთები მშრალ ჰაერში სწრაფად ორთქლდება. შედეგად წარმოიქმნება კიდევ უფრო პატარა ნაწილაკები, რომლებიც ჰაერში უფრო დიდხანს რჩება შეკიდებული და შესაბამისად, იზრდება რისკი, რომ მათ სხვები ჩაისუნთქავენ.შედეგად, ცივი, მშრალი ჰაერი ვირუსებს გარემოში გადარჩენაში ეხმარება და ზრდის შანსს, რომ მათ სხვა ადამიანის სასუნთქ სისტემას მიაღწიონ.ცივი ჰაერი იმაზეც ახდენს გავლენას, როგორ იცავს სხეული თავს ინფექციისგან. ცივი ჰაერის სუნთქვა ამცირებს ტემპერატურას ცხვირსა და სასუნთქ გზებში, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სისხლძარღვების შევიწროება (ვაზოკონსტრიქცია), რაც ქსოვილებში სისხლის მიმოქცევას ამცირებს.შემცირებული სისხლის მიმოქცევა ცხვირისა და სასუნთქი გზების ლორწოვან გარსში ასუსტებს ადგილობრივ იმუნურ პასუხებს, რაც ნორმალურ მდგომარეობაში, სხეულს ეხმარება ხოლმე ვირუსების იქამდე დაფიქსირებასა და განადგურებაში, ვიდრე ისინი ინფექციას გამოიწვევენ.სიცივე და მასთან დაკავშირებული სტრესი ასევე ზემოქმედებს სასუნთქი გზების ნორმალურ ფუნქციონირებაზე, განსაკუთრებით კი მგრძნობიარე სასუნთქი სისტემის მქონე ადამიანებში.ერთობლივად, ამ ეფექტებს შეუძლია დათრგუნოს ორგანიზმის პირველი ხაზის თავდაცვა ცხვირსა და ყელში. ცივი ჰაერი ვირუსებს ვერ ქმნის, მაგრამ მათ უადვილებს კონტაქტის შემდეგ ფეხის მოკიდებას.დიდ როლს თამაშობს სეზონური ცვლილებები ადამიანის ქცევასა და დახურულ გარემოში. ცივი ამინდი ადამიანებს აიძულებს, მეტი დრო გაატარონ დახურულ სივრცეებში, ხშირად სხვებთან ახლო კონტაქტში. ხალხმრავალი ადგილები ცუდი ვენტილაციით, ვირუსების შემცველ ციცქნა წვეთებს ჰაერში დაგროვების საშუალებას აძლევს, რაც ზრდის ადამიანებს შორის გადადების შანსს.ზამთარში მზის სინათლის ნაკლებობა კანში D ვიტამინის წარმოქმნას ამცირებს. D ვიტამინი ჩართულია იმუნური ფუნქციის რეგულირებაში; მისი ნაკლებობა დაკავშირებულია იმუნური რეაგირების შესუსტებასთან. შიდა გათბობა, კომფორტის მიუხედავად, ჰაერს აშრობს.მშრალი ჰაერი აშრობს ცხვირისა და ყელის ლორწოვან გარსს, რაც ლორწოს ეფექტიანობას ამცირებს. როგორც წესი, ლორწო ვირუსებს იჭერს და სასუნთქი გზებიდან გამოდევნის — ამ პროცესს მუკოცილიარული მოსუფთავება ეწოდება. როცა ეს სისტემა მოშლილია, ვირუსები უფრო ადვილად აინფიცირებენ უჯრედებს.ცივი ამინდი შეიძლება განსაკუთრებით გამომწვევი იყოს სასუნთქი გზების ისეთი დაავადებების მქონეთათვის, როგორიცაა ასთმა და ალერგიული რინიტი.ეპიდემიოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ სიცივე ამ ადამიანებში სიმპტომებს აუარესებს და ზრდის ფუნქციურ დარღვევებს. ამან კი შეიძლება გააძლიეროს რესპირატორულ ინფექციათა ეფექტები.ერთობლივად, მტკიცებულებები მკაფიო სურათს ხატავს იმისა, რას აკეთებს ცივი ამინდი და რას არა. სიცივე დაკავშირებულია რესპირატორული ინფექციების მაღალ მაჩვენებლებთან, მათ შორის გრიპთან და კორონავირუსებთან, განსაკუთრებით ზომიერ რეგიონებში ზამთრის განმავლობაში. ლაბორატორიული და გარემოებითი კვლევები აჩვენებს, რომ ცივ, მშრალ ჰაერში ვირუსები დიდხანს ცოცხლობენ და უფრო ადვილად ვრცელდებიან.სიცივის ზემოქმედებას ასევე შეუძლია იმუნური თავდაცვის შესუსტება ცხვირსა და სასუნთქ გზებში, მათ შორის, ლორწოს მოძრაობისა და ანტივირუსული აქტივობის შემცირება ცხვირის ქსოვილებში. ზამთრისთვის დამახასიათებელი ქცევითი და გარემოებითი ფაქტორები, როგორიცაა შიდა სივრცეებში ხალხმრავლობა, ცუდი ვენტილაცია და მზის სინათლის ნაკლებობა, იწვევს D ვიტამინის დონის შემცირებას, რაც კიდევ უფრო ზრდის ვირუსის გავრცელების რისკს.მტკიცებულებები მხარს არ უჭერს იდეას, რომ უბრალოდ სიცივეში მოხვედრა, თუნდაც გარეთ ქურთუკის გარეშე გასვლა პირდაპირ იწვევს გაციებას და გრიპს. სამაგიეროდ, ცივი ამინდი რისკის გამაძლიერებლის სახით მოქმედებს. ქმნის გარემო პირობებს, რომელიც ვირუსს გადარჩენაში, გავრცელებაში და სხეულის თავდაცვის დაძლევაში ეხმარება.ამ სხვაობათა გაგებას პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. ზამთარში შიდა სივრცის ვენტილაციის გაუმჯობესება და ადეკვატური ტენიანობის შენარჩუნება გადადების რისკს ამცირებს. ასევე მნიშვნელოვანია იმუნური ჯანმრთელობის მხარდაჭერა, მათ შორის D ვიტამინის ადეკვატური დონის შენარჩუნება.საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შეტყობინებები ყველაზე ეფექტიანი მაშინაა, როცა ფოკუსირებულია ვირუსის გავრცელებაზე კონტაქტისა და რესპირატორული წვეთების მეშვეობით — და არა იმ მითის გაძლიერებაზე, რომ ცალკე აღებული სიცივე იწვევს ავად გახდომას.მოკლედ რომ ვთქვათ, ცივი ამინდი და ავადმყოფობა დაკავშირებულია, მაგრამ არა იმ გზით, როგორც ეს ბევრს სჯერა. სიცივე თავად ვერ იწვევს ინფექციებს. სამაგიეროდ, აყალიბებს ბიოლოგიურ, გარემოებით და სოციალურ გარემოს, რომელიც რესპირატორულ ვირუსებს აღორძინების საშუალებას აძლევს.მომზადებულია The Conversation-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა.

1769112919

მეცნიერებმა დაასახელეს „მკვლელი“ დრო - როდის არ უნდა ჭამოთ ვახშამი

მეცნიერებმა დაადგინეს რომელ საათზე უნდა ივახშმოთ ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემების თავიდან ასაცილებლად.21:00 საათის შემდეგ ჭამა ზრდის ინსულტის და გულის შეტევის რისკს, ნათქვამია სორბონის უნივერსიტეტის მეცნიერთა მიერ ჩატარებულ კვლევაში.კვლევის თითოეულ მონაწილეს თვალყურს ადევნებდნენ ვახშმის დრო და მეცნიერები აკვირდებოდნენ, თუ როგორ იმოქმედებდა ეს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკზე.შვიდი წლის განმავლობაში ადამიანების მესამედი ჭამდა საღამოს 9-ის შემდეგ, ხოლო მეორე მესამედი სადილობდა საღამოს 8-მდე. მეცნიერთა აზრით, კვლევის პერიოდში 2 ათას ადამიანს განუვითარდა გულ-სისხლძარღვთა სისტემასთან დაკავშირებული პრობლემები, მათ შორის ინსულტი და ინფარქტი.მეცნიერებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ მათთვის, ვინც ჭამს საღამოს 9 საათის შემდეგ, ინსულტის რისკი 28%-ით გაიზარდა. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ საკვების გვიან მონელება ზრდის არტერიულ წნევას და სისხლში შაქრის დონეს. საღამოს მაღალმა წნევამ შეიძლება დროთა განმავლობაში დააზიანოს თქვენი სისხლძარღვები, რაც გაზრდის ინსულტის ან გულის შეტევის რისკს.ექიმმა დანა კოენმა უკვე განმარტა ვახშმის შესაფერისი დრო. სპეციალისტის თქმით, ბოლო კვების იდეალური დრო 17-19 საათია.ექსპერტმა დაამატა, რომ რაც უფრო გვიან იქნება თქვენი ბოლო კვება, მით უფრო მცირე უნდა იყოს პორცია. 

1769106036

სამი პროდუქტი, რომელიც ტვინს ახალგაზრდობას შეუნარჩუნებს - ექიმები ასახელებენ

მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ სამი პროდუქტის — მწვანე ჩაის, კაკლის და წყლის მცენარე, სახელად მანკაის მოხმარება შესაძლოა დაეხმაროს ტვინს ახალგაზრდობის შენარჩუნებაში.მანკაი მსოფლიოში ყველაზე პატარა ფოთლოვანი ბოსტნეულია (დაახლოებით 0,5 მმ ზომის), რომელსაც არც ფესვები აქვს და არც ღერო, და წყლის ზედაპირზე წარმოიქმნება.Fox News-ის ინფორმაციით, 18-თვიანი კვლევის ფარგლებში, რომელშიც თითქმის 300 ზრდასრული მონაწილეობდა, ჰარვარდის უნივერსიტეტის, ისრაელში ბენ-გურიონის უნივერსიტეტისა და გერმანიის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა შეისწავლეს სისხლის პროტეინები და შეადარეს ისინი MRI-ს მონაცემებს, რომლებიც მონაწილეთა „ტვინის ასაკს“ აფასებდა. შედეგები გამოქვეყნებულია ჟურნალ Clinical Nutrition-ში.პირველი ჯგუფი მისდევდა „მწვანე“ ხმელთაშუა ზღვის დიეტას, რომელიც მდიდარია მცენარეული პროდუქტებით და შეიცავს ცოტა რაოდენობით წითელ და გადამუშავებულ ხორცს. მონაწილეთა მეორე ჯგუფი მისდევდა ტრადიციულ ხმელთაშუა ზღვის დიეტას, რომელიც ასევე შეიცავს ბევრ ბოსტნეულს, ხოლო წითელი ხორცი ფრინველის და თევზით იყო ჩანაცვლებული. კიდევ ერთი ჯგუფი კი ჯანსაღი კვების სტანდარტულ რეკომენდაციებს მისდევდა.შედეგად, „მწვანე“ ხმელთაშუა ზღვის დიეტას მიმდევრებში გალექტინ-9-ის ყველაზე მცირე რაოდენობა დაფიქსირდა, ეს არის პროტეინი, რომელიც ტვინის უფრო სწრაფ დაბერებასთან არის დაკავშირებული და MRI-სკანირებამ აჩვენა მათი ასაკთან შედარებით „უფრო ახალგაზრდა“ ტვინი.„გალექტინ-9-ის დონის შემცირება შეიძლება ნიშნავდეს ანთებითი პროცესების ჩახშობას, რომლებიც ხელს უწყობენ კოგნიტური ფუნქციის დაქვეითებას, მეხსიერების დაკარგვას და ნეიროდეგენერაციულ დაავადებებს, როგორიცაა ალცჰაიმერის დაავადება,“ — განუცხადა Fox News Digital-ს კვლევის წამყვანმა ავტორმა აირის შაიმ.შაის თქმით, მწვანე ჩაის ანტიოქსიდანტური ნაერთები, აგრეთვე ნუშიანი ცხიმები და პოლიფენოლები კაკალში, სავარაუდოდ, ხელს უწყობდნენ ამ ცვლილებებს, ხოლო წყლის მცენარე მანკაი კი ტვინისა და მეტაბოლურ არხებს განამტკიცებდა.მანკაიმ მკვლევართა ყურადღება მიიპყრო თავისი გამორჩეულად მდიდარი კვებითი პროფილით. ის წარმოადგენს სრულფასოვან მცენარეულ ცილას, რომელიც შეიცავს ადვილად შესათვისებელ ვიტამინ B12-ს და რკინას.ამავე ჯგუფის წინა კვლევებმა მანკაი დააკავშირა სისხლში შაქრის დონის უკეთ კონტროლთან, მეტაბოლიზმის გაუმჯობესებასთან, ნაწლავების ჯანმრთელობასთან და ანთების შემცირებასთან, ფაქტორებთან, რომლებიც შესაძლოა ტვინსა და კოგნიტურ ფუნქციებზე გავლენას ახდენდნენ.ერთსა და იმავე დროს, მხოლოდ მწვანე ჩაი და კაკალიც კი უკვე აჩვენებდნენ მნიშვნელოვან დადებით ეფექტს, თუნდაც მანკაის გარეშე, რადგან თავად წყლის მცენარე მანკაის ყიდვა ჩვეულებრივ პირობებში საკმაოდ რთულია.

1769103907

საძილე აბი, რომელიც ტვინს „იცავს“ - მეცნიერების ახალი აღმოჩენა ალცჰაიმერთან ბრძოლაში

ახალი სამეცნიერო კვლევის მიხედვით, ფართოდ გამოყენებული საძილე პრეპარატი, შესაძლოა, ტვინს ალცჰაიმერის დაავადებასთან  ბრძოლაში დაეხმაროს. შედეგები, რომლებსაც მეცნიერები ძალიან იმედის მომცემად აფასებენ, ცნობილ სამეცნიერო პლატფორმა ScienceAlert-ზე გამოქვეყნდა.კვლევაში მონაწილეობა 45-დან 65 წლამდე ასაკის ჯანმრთელმა ადამიანებმა მიიღეს, რომლებსაც არ ჰქონდათ არც ალცჰაიმერის დაავადება და არც ძილის სერიოზული პრობლემები.მონაწილეებს ორი ღამის მანძილზე აძლევდნენ სუვორექსანტის (suvorexant) სახელით ცნობილ საძილე მედიკამენტს. დაკვირვების შედეგად აღმოაჩინეს, რომ სუვორექსანტის მიღების შემდეგ ტვინში ალცჰაიმერისთვის დამახასიათებელი ამილოიდ-ბეტა (amyloid-beta) ცილის დონე დაახლოებით 10–20 პროცენტით შემცირდა.უფრო მაღალი დოზით მიღებისას კი შეინიშნებოდა კიდევ ერთი სახიფათო ცილის — ფოსფორილირებული ტაუს — დროებითი შემცირება.კვლევის ავტორების თქმით, ეს შედეგები კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ძილის მნიშვნელობას ტვინის ჯანმრთელობისთვის.ცნობილია, რომ ღრმა და ხარისხიანი ძილი ეხმარება ორგანიზმს ნეიროტოქსიკური ნივთიერებებისგან გათავისუფლებაში, რაც თავის მხრივ ამცირებს ნეიროდეგენერაციული დაავადებების რისკს.თუმცა მეცნიერები დასძენენ, რომ ეს მხოლოდ პირველადი აღმოჩენებია და სუვორექსანტის გამოყენება ალცჰაიმერის პრევენციის მიზნით ამ ეტაპზე არ არის რეკომენდებული, რადგან კვლევა ჩატარდა მცირე ჯგუფზე  ხანმოკლე პერიოდში, ამიტომ შედეგების დასადასტურებლად დამატებითი, ფართომასშტაბიანი კვლევებია საჭირო.როგორც ScienceAlert წერს, ბოლო წლებში სულ უფრო მეტ ყურადღებას იპყრობს ძილის ხარისხსა და ტვინის დეგენერაციულ პროცესებს შორის კავშირი.ექსპერტების თქმით, ჯანსაღი ძილი შესაძლოა ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი გზა იყოს ტვინის დასაცავად. 

1769089080

იაპონელმა ქალმა ვიდეო თამაშებისგან შვილის დასაცავად ორიგინალური გზა იპოვა

იაპონელმა ქალმა, ვიდეოთამაშებით გატაცებული შვილის გამო, აკრძალვის გამორჩეული გზა გამონახა. მან ე.წ. "ლითონის ჩანგალი" ბოქლომით ჩაკეტა. მისი შვილი ვეღარ შეძლებს, მოწყობილობის ელექტროენერგიაზე მიერთებას.ფოტოები ქალმა X-ის გვერდზე გამოაქვეყნა და მნახველების მოწონებაც დაიმსახურა.  全国のゲームを長時間する子供を持つ親に言いたいこれはやりすぎな…(子供目線) pic.twitter.com/HvhZJOluWL — いおり (@sasamipicata) February 13, 2018 იაპონიაში, ისევე როგორც მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, მოზარდების ვიდეოთამაშებზე დამოკიდებულება დიდ პრობლემად რჩება.

1769027220

ზამთარში ჩასახულ ბავშვებს ზრდასრულობაში ჭარბწონიანობის პრობლემა ნაკლებად ექმნებათ - კვლევა

იაპონიაში ჩატარებული კვლევის თანახმად, ზამთარში ჩასახული ბავშვების შემთხვევაში, ნაკლებია იმის ალბათობა, რომ ისინი ზრდასრულბისას ჭარბწონიანობის პრობლემის წინაშე აღმოჩნდებიან.ტოჰოკუს უნივერსიტეტის მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ ეს ფაქტი ასახავს შესაძლო კავშირს ჩასახვის სეზონსა და გრძელვადიან მეტაბოლიზმს შორის.ადამიანის ორგანიზმში ორი სახის ცხიმია: თეთრი და ყავისფერი. თეთრი ცხიმი ინახავს ენერგიას, ხოლო ყავისფერი ცხიმის ფუნქცია, სხეულის გასათბობად, სითბოს გამომუშავებაა. ყავისფერი ცხიმოვანი უჯრედის ზრდა და გააქტიურება უზრუნველყოფს კუნთების მასის ზრდას და ხელს უშლის წონაში მატებას. იაპონიაში ჩატარებული კვლევით დადგინდა, რომ აღნიშნული უჯრედები უფრო აქტიური სწორედ ცივ თვეებში ჩასახულ ადამიანებშია.კვლევაში 18-დან 29 წლამდე ასაკის 356 მამაკაცი მონაწილეობდა.