1784384531

ხელოვნურმა ინტელექტმა მათემატიკოსების 80-წლიანი თავსატეხი ამოხსნა

პალ ერდეშის 80-წლიანი ჰიპოთეზა ხელოვნურმა ინტელექტმა უარყო.მკვლევართა ჯგუფმა განაცხადა, რომ მათ მოახერხეს თანამედროვე მათემატიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფიგურის მიერ დასმული ძველი, გადაუჭრელი პრობლემის უარყოფა. მათი თქმით, 80 წლის შემდეგ, პალ ერდეშის ჰიპოთეზა განსხვავებულ მანძილთა რაოდენობის შესახებ საბოლოოდ გადაიჭრა, წერს IFLScience.მეცნიერებმა აღნიშნეს, რომ ამ ამოცანის ამოხსნა ხელოვნურმა ინტელექტმა შეძლო. კვლევის შედეგები OpenAI-ის ვებგვერდზე გამოქვეყნდა.„ეს ყველაზე შთამბეჭდავი ცალკეული შედეგია. თუმცა ხედავთ, რომ ახლა თითქმის ყოველ რამდენიმე დღეში ჩნდება ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით მიღებული რაიმე ახალი დამტკიცება. ეს ნამდვილად ცვლის მათემატიკური კვლევების სახეს“, - განაცხადა პრინსტონის უნივერსიტეტის კომბინატორიკოსმა, ნოგა ალონმა, რომელმაც რეცენზირება გაუკეთა ამ დამტკიცებას OpenAI-სთვის მომზადებულ თანმხლებ სტატიაში.ტეხასის უნივერსიტეტის ფიზიკოსმა და მათემატიკოსმა, ტომას ჩენმა კი ჟურნალისტებთან საუბრისას გამოთქვა შიში, რომ მკაცრ მათემატიკურ სამუშაო პროცესში ე.წ. „შავი ყუთის“ (გაუმჭვირვალე სისტემის) დანერგვა ძირს უთხრის თავად იმ საფუძვლებს, რასაც მათემატიკა, როგორც ადამიანური მოღვაწეობის სფერო, უნდა წარმოადგენდეს.გამოცემა მკითხველს ახსენებს, რომ ერდეშის ჰიპოთეზის არსი განსხვავებულ მანძილთა რაოდენობის შესახებ შემდეგში მდგომარეობს: თუ სიბრტყეზე მოცემულია წერტილების ნებისმიერი რაოდენობა, რა არის იმ წყვილების მაქსიმალური რაოდენობა, რომლებიც ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილითაა დაშორებული? მეცნიერები ამის დამტკიცებას 80 წლის განმავლობაში ვერ ახერხებდნენ.როგორც აღმოჩნდა, არსებობდა ძალიან სერიოზული მიზეზი, რის გამოც ამ ჰიპოთეზის დამტკიცება ვერავინ შეძლო. როდესაც OpenAI-ის წინაშე ეს ამოცანა დაისვა, კომპანიამ, ნაცვლად დამტკიცებისა, წარმოადგინა ის, რასაც არავინ ელოდა - კონტრმაგალითი. გამოცემა ხაზს უსვამს, რომ კონტრმაგალითის პოვნა არც ისე რთული აღმოჩნდა, როგორც მანჩესტერის უნივერსიტეტის კომბინატორიკოსმა და არითმეტიკოსმა ტომას ბლუმმა თავის სარეცენზიო სტატიაში აღნიშნა, ეს იყო „ერდეშის თავდაპირველი მესრიანი კონსტრუქციის ბუნებრივი, თუმცა საკმაოდ არატრივიალური განზოგადება“.სტატიაში განმარტებულია, რომ ადამიანს ამ კონტრმაგალითის მოსაფიქრებლად ერთდროულად რამდენიმე ნაკლებად სავარაუდო მოვლენის დამთხვევა დასჭირდებოდა: მას არა მხოლოდ კარგად უნდა სცოდნოდა ეს ამოცანა და გატაცებით ყოფილიყო დაკავებული მისი ამოხსნით, არამედ უნდა ჰქონოდა ცოდნა ველთა კლასების თეორიაშიც, მათემატიკის სფეროში, რომელიც ერთი შეხედვით სრულიად კავშირშია ამ პრობლემასთან, თუკი მას განსხვავებული კუთხით არ შევხედავთ.„ხელოვნურმა ინტელექტმა გამოიყენა საკმაოდ რთული ინსტრუმენტები რიცხვთა ალგებრული თეორიიდან. შესაძლოა, წარსულის გადასახედიდან, მთლად მოულოდნელი არც იყოს მათ შორის კავშირის არსებობა, მაგრამ ეს ნამდვილად არ არის პირველი რამ, რაც აზრად მოგივა“, - განმარტა ალონმა.გარდა ამისა, მეცნიერებმა დასძინეს, რომ კონტრმაგალითის საპოვნელად ადამიანს დასჭირდებოდა უდიდესი შეუპოვრობა, რათა არ დაენებებინა თავი მაშინაც კი, როდესაც ადამიანების უმრავლესობა დიდი ხნის დანებებული იქნებოდა. ხელოვნურ ინტელექტს კი, ბუნებრივია, ასეთი პრობლემა არ ახასიათებს.

1784315430

კიბოს 7 „შენიღბული“ სიმპტომი, რომლებსაც ქალთა უმრავლესობა ყურადღებას არ აქცევს

საშვილოსნოს ყელის კიბო არის დაავადების მეოთხე ყველაზე გავრცელებული ტიპი ქალებში დიდ ბრიტანეთში. ამის მიუხედავად, შემაშფოთებელია, რომ ბევრს არ აქვს წარმოდგენა რა არის ყველაზე გავრცელებული სიმპტომები, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის ხშირად ადამიანები დაავადების მკურნალობას გვიან ეტაპზე იწყებენ.ყოველწლიურად თითქმის 10 000 ადამიანს უსვამენ მსგავს დიაგნოზს, დაახლოებით 2 500 კი იღუპება. თუმცა, იმ ადამიანების 90%, ვინც ადრეულ ეტაპზე აღმოაჩენს დაავადებას, მკურნალობის შემდეგ ცხოვრებას აგრძელებს.დაავადების აღმოსაჩენად, აუცილებელია ვიცოდეთ, რა სიმპტომებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება და გადავამოწმოთ. ესენია:სისხლდენა სექსის შემდეგ"სისხლიანი" ვაგინალური გამონადენი (რომელიც შეიძლება იყოს ვარდისფერი, წითელი ან ყავისფერი)სისხლი შარდში (ჰემატურია)სისხლდენა პერიოდებს შორის (მენოპაუზის დაწყებამდე)პერიოდები, რომლებიც ჩვეულებრივზე მძიმეა (მენოპაუზის დაწყებამდე)ნებისმიერი ვაგინალური სისხლდენა მენოპაუზის შემდეგ (ლაქების ჩათვლით)მუცლის ტკივილიროგორც კი საშვილოსნოს კიბო უფრო მოწინავე სტადიას მიაღწევს, მან ასევე შეიძლება გამოიწვიოს:ტკივილი ზურგის, ფეხების ან მენჯის არეშიმადის დაკარგვადაღლილობაგულისრევაეს სიმპტომები შეიძლება იყოს ჯანმრთელობის ბევრად უფრო მსუბუქი პრობლემის ნიშანი, როგორიცაა ესტროგენის დაბალი დონე ან რეაქცია ჰორმონის შემცვლელ თერაპიაზე. მაგრამ მათმა არსებობამ ასევე შეიძლება მიუთითონ რამდენიმე პოტენციურად სერიოზულ მდგომარეობაზეც, როგორიცაა ენდომეტრიოზი, ფიბროიდები ან პოლიპები.მენოპაუზის შემდეგ უჩვეულო ვაგინალური სისხლდენის ყოველი 10 შემთხვევიდან მხოლოდ ერთია გამოწვეული საშვილოსნოს კიბოთი.პროფესორმა ემა კროსბიმ, Peaches Womb Cancer Trust-ის პრეზიდენტმა თქვა: „მიუხედავად იმისა, რომ საშვილოსნოს კიბო ყველაზე გავრცელებული გინეკოლოგიური კიბოა დიდ ბრიტანეთში, ჩვენი გამოკითხვა ცხადყოფს, რომ ბრიტანეთში ყოველი მეოთხე ქალს არასოდეს სმენია ან არ არის დარწმუნებული, აქვს თუ არა. რაიმე სიმპტომი. ადამიანების ძალიან დიდი რაოდენობა არ იცნობს ყველაზე გავრცელებულ „წითელ დროშის“ სიმპტომებს“.ასევე, ათენა ლამნისოსმა, The Eve Appeal-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, დასძინა: „ჩვენ გვინდა, რომ ყველამ თავი განათლებულად და გაძლიერებულად იგრძნოს, როცა საქმე მათ ჯანმრთელობას ეხება და ეს ნიშნავს, რომ მეტი იცოდნენ ყველაზე გავრცელებული გინეკოლოგიური კიბოს, საშვილოსნოს კიბოს შესახებ.თუ რაიმე არანორმალური სისხლდენა გაქვთ, არ შეგეშინდეთ ექიმთან ვიზიტი და პასუხის მიღება საშვილოსნოს კიბოს გამოსარიცხად“. 

1784313685

„მკვლელი“ შხამი კიბოს წინააღმდეგ - მეცნიერები ახალ აღმოჩენაზე საუბრობენ

საფრანგეთში გამართულ ჯანდაცვის კონფერენცია FAPESP Week France-ზე წარმოდგენილი პირველადი შედეგების თანახმად, ამაზონის ტროპიკული ტყეების მორიელის (Brotheas amazonicus) შხამი შეიძლება გამოსადეგი იყოს ძუძუს კიბოს მკურნალობაში.მსოფლიო მოსახლეობის დაბერება, დამაბინძურებლების ზემოქმედების ზრდა და სტრესის ქვეშ მყოფი ეკოსისტემები განაპირობებს კიბოს, დემენციისა და სხვა დაავადებების მაჩვენებელთა ზრდას. ამიტომ, სამკურნალო საშუალებათა მეტი არჩევანის ძებნაში, ზოგიერთი მკვლევარი ყველაზე ნაკლებად სავარაუდო ადგილებშიც ეძებს — მაგალითად, მორიელის კუდში.ბრაზილიელ მკვლევართა ჯგუფმა პოტენციურად საინტერესო გენები ჩანერგა „ქარხანა“ ორგანიზმის დნმ-ში, რათა შეექმნა გენის პროდუქტი. ამის შემდეგ, სამედიცინო გამოყენებისთვის შეამოწმეს შედეგად მიღებული ცილები, მაგალითად, მორიელის შხამში არსებული ცილები.„ამაზონის მორიელის ამ სახეობაში გამოვავლინეთ მოლეკულა, რომელიც სხვა მორიელების შხამში არსებულთა მსგავსია და ძუძუს კიბოს უჯრედების წინააღმდეგ მოქმედებს“, — განმარტავს სან-პაულუს უნივერსიტეტის ფარმაკოლოგი ელიან კანდიანი არანტისი.მოლეკულა, სახელად BamazScplp1, ქიმიოთერაპიული პრეპარატების მსგავსად იწვევს ძუძუს კიბოს უჯრედების ნეკროზს — უჯრედების სიკვდილის პროცესს, რის შედეგადაც, უჯრედები სკდებიან.ჯერ ამ სამკურნალო საშუალების კვლევის ძლიერ ადრეული ეტაპია, მაგრამ გენებისგან მოლეკულების წარმოსაქმნელად ამ ჰეტეროლოგიური ექსპრესიის „ქარხნის“ მეთოდის გამოყენებით, მკვლევრებმა ასევე აღმოაჩინეს მოლეკულა, რომელიც ხელს უწყობს გველის შხამისა და პირუტყვის სისხლის კომპონენტისგან დამზადებული სისხლძარღვების ზრდას.„ზრდის ეს ფაქტორი ხელს უწყობს ახალი სისხლძარღვების ფორმირებას. თანაც, შესაძლებელია მისი ინდუსტრიულ მასშტაბამდე ზრდა, რადგან მისი მიღება შესაძლებელია ჰეტეროლოგიური ექსპრესიის გზით“, — ამბობს არანტისი.ჰეტეროლოგიური ექსპრესია მკვლევრებს შეიძლება დაეხმაროს ბიოაქტიური მოლეკულებისა და მათი ფუნქციების კვლევაში, ასევე ექსპერიმენტებში სხვადასხვა მუტაციებთან, რადგან შესაძლებელია სხვა ორგანიზმში მათი დიდი ოდენობით წარმოქმნა. ამ შემთხვევაში, არანტისმა და მისმა კოლეგებმა მათი ინტერესის საგანი ცილების ქარხნებად საფუვრის სახეობა (Komagataella pastoris) გამოიყენეს.ამ სახის მეთოდების გამოყენება ბუნების ფარული სამკურნალო საშუალებების აღმოჩენაში დაგვეხმარება, ყოველ შემთხვევაში იქამდე, თუ მათაც არ გავანადგურებთ.მომზადებულია agencia.fapesp.br-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით.

1784208000

პაციენტს ხელის ფუნქციების აღსადგენად ტვინში ჩიპი პირველად ჩაუდგეს (ჩინეთი)

შანხაის ფუდანის უნივერსიტეტის ჰაუშანის კლინიკაში ექიმებმა ტვინში ნეიროკომპიუტერული იმპლანტის ჩანერგვის პირველი კლინიკური ოპერაცია ჩაატარეს. მოწყობილობა პაციენტს ხელის მობილობის აღდგენაში დაეხმარა.მედიის ცნობით, ჩინეთის სამედიცინო პროდუქტების სახელმწიფო ადმინისტრაციამ სისტემა გამოსაყენებლად მარტში დაამტკიცა. პირველი პაციენტი, რომელსაც ექიმმა ოპერაცია დაუნიშნა, ადგილობრივი მცხოვრები გახდა, რომელიც 10 წლის წინ ავტოსაგზაო შემთხვევებში მოჰყვა. მან ზურგის ტვინის ტრავმა მიიღო, რის გამოც თითების მოხრისა და ხელში საგნების აღების უნარი დაკარგა.კომპლექსური გამოკვლევის შემდეგ, მედიკოსებმა პაციენტის ტვინში ჩაანერგეს ჩიპი, რომელიც ნეირონულ იმპულსებს კითხულობს და მათ რობოტიზებულ ხელთათმანს გადასცემს. გარე მოწყობილობა კიდურის დაკარგულ ფუნქციებს ანაზღაურებს.ამჟამად პაციენტის მდგომარეობა სტაბილურია, ხოლო სასიცოცხლო მაჩვენებლები ნორმაში რჩება. მედიკოსების განცხადებით, ტვინის აქტივობის სიგნალები მკაფიოდ გადაიცემა. ჩინეთის მთავრობა გეგმავს კიდევ უფრო განავითაროს ნეიროკომპიუტერული ინტერფეისების ინდუსტრია და მომავლის სხვა ტექნოლოგიები.

1784127000

მეცნიერებმა მომაკვდავი პაციენტის ტვინის აქტივობა ჩაწერეს

ჩვენი ტვინი საკმაოდ აქტიური და კოორდინირებულია მაშინაც კი, როცა სხეული კვდება. ახლახან მკვლევრებმა დააფიქსირეს ტვინის ტალღები ინდივიდის სიკვდილის დროს და აღმოაჩინეს შემეცნებითი აქტივობების მსგავსი, როგორიცაა ოცნება ან მედიტაცია. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ბევრი რამ ვიცით ვარსკვლავების „დაღუპვის" შესახებ, ადამიანის სიკვდილის ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ გვესმის. ახლა, დაკვირვებამ მოგვცა პირველი ხედვა იმის შესახებ, თუ რა ხდება ჩვენს ტვინში სიკვდილის დროს.შემთხვევადაკვირვება ესტონეთში 87 წლის კაცზე მოხდა, მას შემდეგ რაც ის სპეციალურ განყოფილებაში დაცემის შემდეგ შეიყვანეს. პაციენტს ოპერაცია ჩაუტარდა, მაგრამ ამის შემდეგ 12-მდე ეპილეფსიური შეტევა დაფიქსირდა. ინდივიდის მონიტორინგის ფარგლებში, ექიმებმა გამოიყენეს უწყვეტი ელექტროენცეფალოგრაფია (EEG), რომელიც უზრუნველყოფდა კრუნჩხვების გამოვლენას. სამწუხაროდ, ამ ხნის განმავლობაში პაციენტს გულის შეტევა დაემართა და დაიღუპა. თუმცა, აქ ერთი მნიშვნელოვანი რამ მოხდა, უწყვეტი EEG მონიტორმა ადამიანის ტვინის აქტივობა ჩაწერა და ეს ყველაფერი სიკვდილის დროს.ტვინის აქტივობა EEG-ში ასახულ რხევებში იზომება. მეცნიერებს გამოვლენილი აქვთ ამ რხევების სხვადასხვა ტიპები, როგორიცაა ალფა, ბეტა, დელტა, თეტა და გამა. გამა რხევები ასოცირდება უფრო მაღალ შემეცნებით შესაძლებლობებთან, როგორიცაა კონცენტრაცია, ოცნება, მედიტაცია, მეხსიერება, ინფორმაციის დამუშავება და ცნობიერი აღქმა. 87 წლის კაცის შემთხვევაში, მკვლევრებმა დააფიქსირეს ყველა სხვადასხვა ტიპის ტვინის აქტივობა, მაგრამ მათ შორის გამა ტალღები უფრო დომინანტური იყო. კვლევის ავტორები ვარაუდობენ, რომ ეს ტალღები დაკავშირებულია მეხსიერების გააქტიურებასთან სიცოცხლის ბოლო მომენტებში.Flashback - მოგონებები„რხევების გენერირების მეშვეობით, რომლებიც დაკავშირებულია მეხსიერების აღდგენასთან, ტვინი შესაძლოა ცხოვრებისეულ მნიშვნელოვან მოვლენებს მართლაც უკანასკნელად იხსენებდეს, ისევე როგორც ეს სიკვდილთან დაკავშირებული გამოცდილებების შემთხვევაში ფიქსირდება", - თქვა დოქტორმა აჯმალ ზემარმა, ნეიროქირურგმა, რომელიც კვლევას ხელმძღვანელობდა.ეს ადამიანის შემთხვევაში ასეთ დროს ტვინის ტალღების პირველი ჩანაწერია, თუმცა, მეცნიერებს მსგავსი ტალღები ვირთხების სიკვდილის დროს აქვთ ჩაწერილი. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ გარდაცვალების გარშემო ტვინის აქტივობის სპეციფიკური ცვლილებების მიუხედავად, მსგავსი გამოვლინებები შეიძლება ხდებოდეს ყველა სახეობაში.თუმცა, მკვლევრები ჯერ საბოლოო დასკვნის გაკეთებას არ ჩქარობენ. ზუსტი დასკვნებისთვის კვლევის გაგრძელება იქნება საჭირო, ამისთვის ერთი შემთხვევის აღწერა საკმარისი ვერ იქნება.

1784126160

ახალი კვლევის მიხედვით, დაბალი ქალი და მაღალი მამაკაცი, ისტორიულად, ყველაზე ბედნიერი წყვილია

სამხრეთ კორეაში ჩატარებული საინტერესო კვლევის მიხედვით, დაბალი ქალები და მაღალი მამაკაცები ერთმანეთისთვის არიან შექმნილნი. რა თქმა უნდა, სიმაღლე ყველაფერი არ არის ყველაფერი - წყვილის ბედნიერებისთვის ფიზიკურ მიზიდულობაზე მეტია საჭირო. მაგალითად, ღია კომუნიკაცია, მოთმინება, ურთიერთგაგება და ნდობა. თუმცა, ეს ელემენტები მოგვიანებით, ურთიერთობის პროცესში ხდება მნიშვნელოვანი...მართალია, როდესაც ადამიანები პირველად ხვდებიან ერთმანეთს, ისინი მყისიერად აფასებენ ერთმანეთის გარეგნობას. ფიზიკური მიზიდულობა დიდ როლს თამაშობს ურთიერთობის საწყის ეტაპზე. თუ ქალი და მამაკაცი, თავიდანვე არ გრძნობენ ამ ნაპერწკალს, ურთიერთობა უბრალოდ არ ვითარდება.ამასთან, მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ დაბალი ქალები ყველაზე დიდ ბედნიერებას მაღალ მამაკაცებთან გრძნობენ. და რაც უფრო დიდია განსხვავება, მით უკეთესი. აღსანიშნავია, რომ ევოლუციური ფაქტორები, მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ქალის გადაწყვეტილებაში, აირჩიონ მაღალი მეწყვილე.რატომ არის სიმაღლე ასე მნიშვნელოვანი?კვლევისთვის მეცნიერებმა 7850 წყვილის მონაცემები შეისწავლეს. დასკვნის თანახმად, დაბალი ქალი ყველაზე ბედნიერი მაღალ მამაკაცთანაა. თანაც, რაც უფრო დიდია სიმაღლის სხვაობა, მით უფრო კმაყოფილია ქალი ურთიერთობაში. აღსანიშნავია, რომ თაფლობის თვის ეს ეტაპი დროთა განმავლობაში ქრება...მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ქორწინებიდან 18 წლის შემდეგ, მამაკაცის სიმაღლე ქალის ბედნიერებაზე გავლენას აღარ ახდენს. ამ დროისთვის, ქალის ბედნიერებას სხვა ფაქტორები ქმნიან.„ის ფაქტი, რომ ურთიერთობის საწყის ეტაპზე, მამაკაცის სიმაღლე ძლიერ გავლენას ქალის ფსიქოლოგიაზე, სავარაუდოდ ევოლუციით არის განპირობებული“.ისტორიულად, დაბალი ქალები ყოველთვის მაღალ მამაკაცებს ირჩევდნენთანამედროვე დროშიც კი, ევოლუცია კვლავ დიდ როლს თამაშობს პარტნიორების არჩევის საკითხში. დაბალი ქალები უპირატესობას ანიჭებენ მაღალ მამაკაცებს, რადგან სიმაღლე უსაფრთხოებასა და ჯანმრთელობის გრძნობებთანაა დაკავშირებული. მაღალი მამაკაცი აღიქმება როგორც დომინანტური ხასიათის პარტნიორი, რაც მას ქალისთვის მიმზიდველ მეწყვილედ აქცევს. ამის მიზეზი ისაა, რომ ევოლუციურად, ქალისთვის მნიშვნელოვანი იყო ოჯახის დაცვა მტაცებლებისგან, ამიტომ, ბუნებრივია, რომ ის ძლიერ მამაკაცს აირჩევდა.თანამედროვე დროში ეს მსჯელობა ჯერ კიდევ მართებულია, თუმცა არა იგივე მიზეზით. ჩვენ აღარ გავურბივართ დათვებსა და ვეფხვებს, მაგრამ მაინც გვსურს უსაფრთხოება. სავარაუდოდ, კიდევ ბევრი საფრთხე არსებობს ჩვენს კონსტრუირებულ გარემოში; თუმცა, ეს აღარაა ისეთი უშუალო, როგორც გარეული ცხოველები.დღეს, სიმაღლე დაკავშირებულია წარმატებასთან. SSRN-ზე გამოქვეყნებულმა კვლევის მიხედვით, რეკრუტერები მაღალ მამაკაცებს უფრო სანდო და რესპექტაბელურ კანდიდატად თვლიან.ქალისთვის უფრო მიმზიდველია ფინანსურად უზრუნველყოფილი მამაკაცი, ამის მიზეზი, კვლავ უსაფრთხოების განცდაა. ქვეცნობიერ დონეზე, მაღალი მამაკაცი უკავშირდება სტაბილურობასა და წარმატებას, რაც ითარგმნება როგორც საიმედო და უსაფრთხო პარტნიორი.ცხადია, ფული არ არის ყველაფერი, რაც უზრუნველყოფს სტაბილურობის განცდას. მაგრამ, ამის მიუხედავად, ქალი, რომლებიც ცდილობს გადაწყვეტილების მიღებას, აუცილებლად განიხილავს მამაკაცის ფინანსურ მდგომარეობას.წყარო

1784122860

ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი სავარაუდოდ დაკავშირებულია თავის ტვინის ნარჩენებისგან გასუფთავების სისტემასთან - ახალი კვლევა

ეს პულსები სავარაუდოდ იტუმბება რაღაც გაურკვეველი „საკანალიზაციო“ ქსელის მიერ, რომლის შესახებ ჯერ ბევრი არაფერი ვიცით.ადამიანებში, მკვლევრები სულ უფრო მეტად უკავშირებენ გლიმფატური სისტემის პრობლემებს კოგნიტურ დაქვეითებასთან, მეხსიერების პრობლემებთან, კუნთოვანი სისტემის პრობლემებთან და ფსიქოზთან.ეს პირველი კვლევაა, რომელიც სწავლობს კავშირს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომთან.წინასწარ კვლევებში, თაპალიამ და მისმა კოლეგებმა დაასკანერეს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომის მქონე 31 მონაწილის თავის ტვინი და შეადარეს 27 ჯანმრთელი ადამიანისას.გლიმფატიკური სისტემის პირდაპირ ვიზუალიზაცია მარტივი საქმე არაა. სწორედ ამიტომ რჩებოდა ნარჩენების გამოდევნის ქსელი ამდენ ხანს მოუხელთებელი.როგორც წესი, საჭიროა, რომ „მოთვალთვალე“ ადამიანის ცერებროსპინალურ სითხეში შეიყვანონ ინვაზიური პროცედურით ისე, რომ შესაძლებელი იყოს მისი გადაღება მაშინ, როცა ის სისტემის საიდუმლო გზებში მოძრაობს.თუმცა, გრიფიტის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა სხვა გზას მიმართეს.გამოიყენეს არაინვაზიური მეთოდი, რომელიც უბრალოდ აფასებს გლიმფატურ ფუნქციას. ეს ხერხდება ტვინში პატარა სისხლძარღვების გარშემო ციცქნა არხებში ცერებროსპინალური სითხის დიფუზიის მაჩვენებლის გაზომვით.ეს ნაკლებად პირდაპირი და ზუსტი მეთოდია, მაგრამ შესაძლებელია არაინვაზიურად გამოყენება MRI სკანირების შესაფასებლად. ამ მეთოდმა უკვე მიანიშნა გლიმფატური ნაკადის ცვლილებაზე პარკინსონის დაავადების, ალცჰაიმერის, სისხლის წნევის პრობლემებისა და მრავლობითი სკლეროზის მქონე პაციენტებში.ავსტრალიელმა მკვლევრებმა ამჯერად დაადგინეს, რომ ქრონიკული დაღლილობის პაციენტების თავის ტვინის სკანირებები ასევე აჩვენებს გლიმფატური ფუნქციის შემცირების ნიშნებს.ამას გარდა, დისფუნქცია შეიმჩნევა მხოლოდ ტვინის მარჯვენა ნახევარსფეროში და არა მარცხენაში.„ამ სახის ნახევარსფერული ასიმეტრია აქამდე აღრიცხული იყო საფეთქლის წილის ეპილეფსიის მქონე პაციენტებში, პარკინსონისა და ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზის (ALS) მქონეებში“, — წერენ მკვლევრები.საინტერესოა, რომ რაც უფრო უარესდება ქრონიკული დაღლილობის სინდრომის მქონე პაციენტის ძილის პრობლემები ან კონცენტრაციის დარღვევა (ასევე ცნობილი როგორც „ტვინის დაბინდვა“), უფრო დიდია გლიმფატური დისფუნქცია მათ მარჯვენა ნახევარსფეროში.გრიფიტის უნივერსიტეტის ნეიროიმუნოლოგიის ეროვნული ცენტრის დირექტორი სონია მარშალ-გრადისნიკი განმარტავს, რომ ტვინის სკანირებებში აძლიერებს „იმ აზრს, რომ ძილი კრიტიკულ როლს ასრულებს ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში“.„იმედი გვაქვს, რომ ასეთი შედეგები გზას მოუმზადებს უკეთეს დიაგნოზს არაინვაზიური პროცედურების გამოყენებით და რაც მნიშვნელოვანია, სამომავლო სამკურნალო საშუალებებს“, — ამბობს მარშალ-გრადისნიკი.სამწუხაროდ, კვლევის შედეგები ვერ ადგენს, რატომ შეიძლება ხდებოდეს გლიმფატური დისფუნქცია მხოლოდ მარჯვენა ნახევერსფეროში ან როგორ შეიძლება განაპირობებდეს ეს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომს.თუმცა, თავის ტვინის ნარჩენებისგან გასუფთავების სისტემა ეფექტიანი არაა ტოქსიკური პროდუქტების გამოდევნის მხრივ, შეუძლია გაამწვავოს ანთება ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში, რაც ნევროლოგიურ სიმპტომებს იწვევს.ეს დაახლოებით იგივე არგუმენტია, თუ რატომ შეიძლება იყოს დარღვეული გლიმფური სისტემა ალცჰაიმერის ან პარკინსონის დაავადების მქონე ადამიანებში.გაცილებით მეტი კვლევაა საჭირო, რათა უკეთესად შეისწავლონ გლიმფური სისტემა ადამიანის თავის ტვინში, ასევე ის, როგორ შეიძლება იწვევდეს მისი დარღვევა სხვადასხვა დაავადებას.თუმცა, მისი აღმოჩენით, ნეირომეცნიერების სფერო შესაძლოა აღარასდროს იყოს იგივე.ტვინის ნაგავი თანდათან ნევროლოგიური საგანძური ხდება.კვლევა Frontiers in Neuroscience-ში გამოქვეყნდა.

1784121720

ეს გავრცელებული ძილის ჩვევა შესაძლოა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკთან იყოს დაკავშირებული - რას ამბობენ მეცნიერები

თუ სამუშაო დღეებში ადრე იძინებთ, შაბათ-კვირას კი ძილის რეჟიმს მკვეთრად ცვლით, შესაძლოა ამ ჩვევას ჯანმრთელობისთვის იმაზე მეტი მნიშვნელობა ჰქონდეს, ვიდრე გვგონია.2026 წელს გამოქვეყნებული სამეცნიერო მიმოხილვა მიუთითებს, რომ გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობისთვის შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს არა მხოლოდ ის, რამდენი საათი გვძინავს, არამედ რამდენად სტაბილურია ჩვენი ძილის რეჟიმი.მკვლევრებმა გააანალიზეს არსებული სამეცნიერო მონაცემები ძილის ხანგრძლივობისა და დაძინება-გაღვიძების დროის ცვალებადობის შესახებ. მათი შეფასებით, ძილის რეჟიმის ხშირი ცვლილებები დაკავშირებულია გულ-სისხლძარღვთა და მეტაბოლური ჯანმრთელობისთვის არასასურველ ფაქტორებთან.განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ე.წ. არარეგულარულ ძილს - როდესაც ადამიანი სხვადასხვა დღეს მნიშვნელოვნად განსხვავებულ დროს იძინებს და იღვიძებს ან მისი ძილის ხანგრძლივობა ხშირად იცვლება.ერთ-ერთი შესაძლო ახსნა ორგანიზმის ცირკადული რიტმის დარღვევაა. ჩვენი შინაგანი ბიოლოგიური საათი მონაწილეობს ძილ-ღვიძილის ციკლისა და სხვადასხვა ფიზიოლოგიური პროცესის რეგულირებაში. ძილის რეჟიმის მუდმივმა ცვლილებამ შესაძლოა ამ სისტემის მუშაობაზე უარყოფითად იმოქმედოს.წინა კვლევებიც აჩვენებს, რომ ძილის არარეგულარული რეჟიმი შესაძლოა დაკავშირებული იყოს მეტაბოლური დარღვევებისა და გულ-სისხლძარღვთა პრობლემების უფრო მაღალ რისკთან. ამასთან, მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ არსებული მონაცემების დიდი ნაწილი დაკვირვებით კვლევებს ეფუძნება. შესაბამისად, პირდაპირი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დასადგენად დამატებითი კვლევებია საჭირო.სპეციალისტების შეფასებით, ჯანსაღი ძილისთვის მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ საკმარისი ხანგრძლივობა, არამედ შეძლებისდაგვარად სტაბილური რეჟიმიც - დაახლოებით ერთსა და იმავე დროს დაძინება და გაღვიძება.კვლევის შედეგები კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ ძილი გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი კომპონენტია. თუმცა არარეგულარული ძილის რეჟიმი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ადამიანს აუცილებლად განუვითარდება გულის შეტევა ან ინსულტი - საუბარია შესაძლო რისკთან კავშირზე და არა დადასტურებულ პირდაპირ მიზეზზე.

1784111021

NASA და „როსკოსმოსი“ თანამშრომლობის 2030 წლამდე გახანგრძლივებაზე შეთანხმდნენ

ამერიკის შეერთებული შტატები და რუსეთი, კერძოდ NASA და „როსკოსმოსი“, კოსმოსურ სფეროში თანამშრომლობის 2030 წლამდე გახანგრძლივებაზე შეთანხმდნენ.8-წლიანი პაუზის შემდეგ ამერიკული კოსმოსური სააგენტოს ხელმძღვანელი ჯარედ აიზეკმანი ყაზახეთში ბაიკანურის კოსმოსურ ცენტრში ჩავიდა. ის იმ რუსული კოსმოსური ხომალდის აფრენას დაესწრო, რომელიც ორ რუს და ერთ ამერიკელ ასტრონავტს საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურამდე ჩაიყვანს.ეს საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის 75-ე ეკიპაჟი იქნება. ისინი კოსმოსში 8 თვე დარჩებიან.

1784044629

კარაქსა და საქონლის ხორცში კიბოს უჯრედების გამანადგურებლები იპოვეს - რა წერია კვლევის შედეგებში

ჩიკაგოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა, ჩაატარეს ძალიან სიღრმისეული და დეტალური კვლევა და ახლა ისინი ამტკიცებე, რომ ცხიმიანი რძის პროდუქტები, საქონლის ხორცი და ცხვრის ხორცი შეიცავს ნივთიერებას, რომელიც ეხმარება კიბოს მკურნალობას.მათი კვლევა ახლახან გამოქვეყნდა Nature-ში, მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე სანდო და რეიტინგულ სამეცნიერო ჟურნალში.რა თქმა უნდა, მეცნიერები არ ამტკიცებენ, რომ კიბოს მკურნალობა მხოლოდ ასეთი პროდუქტებით და წამლებისა თუ მკურნალობის სხვა მეთოდების გარეშეა შესაძლებელი.კვლევის თანახმად, კიბოს უჯრედების წინააღმდეგ მებრძოლი აქტიური ნივთიერება აღმოჩნდა ტრანსვაქცენური ცხიმოვანი მჟავა. ის შეიწოვება და გროვდება ცხიმებსა და რძეში. აქედან გამომდინარე, ეს ნივთიერება ბევრია კარაქში, ცხიმოვანი რძის პროდუქტები, საქონლის ხორცი და ცხვრის ხორცი. ასევე ბევრია დედის რძეში.მეცნიერებმა აჩვენეს, რომ ცხიმოვანი მჟავა აუმჯობესებს იმუნური სისტემის სპეციალური უჯრედების უნარს, შეაღწიონ სიმსივნეებში და მოკლას კიბოს უჯრედები.

1783530322

გერმანიაში ტვინის სიმსივნის საწინააღმდეგო ვაქცინა გამოცადეს - რა აჩვენა შედეგმა

გერმანელმა მეცნიერებმა ტვინის სიმსივნის საწინააღმდეგო პერსპექტიული ვაქცინა გამოცადეს. კვლევა კიბოს კვლევის გერმანული ცენტრის, მანჰაიმის საუნივერსიტეტო სამედიცინო ცენტრის, ჰაიდელბერგის საუნივერსიტეტო კლინიკისა და სხვა სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებების მეცნიერებმა ჩაატარეს.მასში მონაწილე 33 პაციენტიდან 66% რვა წლის შემდეგაც ცოცხალი იყო, მონაწილეთა 42%-ში კი სიმსივნის ზრდა აღარ განახლებულა.ტვინის კიბოსთან ბრძოლაში ეს საკმაოდ იმედისმომცემი შედეგებია. როგორც წესი, პაციენტები ქიმიოთერაპიასა და სხივურ თერაპიას გადიან, თუმცა ამის მიუხედავად, აგრესიული სიმსივნის მქონე ადამიანები დიაგნოზის დასმიდან ხშირად 5 წელზე მეტს ვერ ცოცხლობენ. კვლევის ერთ-ერთმა წამყვანმა ავტორმა, მანჰაიმის საუნივერსიტეტო სამედიცინო ცენტრის ნევროლოგიის განყოფილების დირექტორმა, მიხაელ პლატენმა განსაკუთრებით გაუსვა ხაზი იმ ფაქტს, რომ პაციენტების მნიშვნელოვან ნაწილში სიმსივნეს ასეთი ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ზრდა აღარ განუახლებია.აღნიშნული ვაქცინა პაციენტის იმუნურ სისტემას წვრთნის, რათა მან დამოუკიდებლად შეძლოს სიმსივნესთან ბრძოლა.

1783370651

9 დღის განმავლობაში დედამიწა მისტიკურ სიგნალს იღებდა - რა დაადგინეს მეცნიერებმა?

2023 წლის სექტემბერში სეისმოლოგებმა უნიკალური სიგნალი დააფიქსირეს, რომელიც ცხრა დღის განმავლობაში მთელ პლანეტაზე ვრცელდებოდა. განსხვავებით მიწისძვრებისგან, ეს სიგნალი მხოლოდ ერთი სიხშირისგან შედგებოდა და ის ისმოდა არქტიკიდან ანტარქტიდამდე. თავდაპირველად მას "USO" ეწოდა — უცნობი სეისმური ობიექტი - წერს Science და Nature Communications-ი.საერთაშორისო მკვლევართა ჯგუფმა დაადგინა, რომ ამ სიგნალის მიზეზი გახდა მასშტაბური კატასტროფა აღმოსავლეთ გრენლანდიაში. 2023 წლის 16 სექტემბერს დიქსონის ფიორდში გიგანტური მეწყერი ჩამოიშალა, რომლის მოცულობა დაახლოებით 10 000 ოლიმპიური აუზის ტოლფასი იყო ქანების სახით. ამან გამოიწვია 200-მეტრიანი მეგაცუნამი — ტალღა, რომელიც სიდიდით აღემატებოდა ცნობილი სატელიტურ კოშკს, Space Needle-ს.ფიორდში წყალმა წინ და უკან მოძრაობა დაიწყო, რასაც სეიში ეწოდება — ფენომენი, რომელიც დაახლოებით 10 000-ჯერ აირეკლა ცხრა დღის განმავლობაში. სწორედ ეს მოძრაობა დააფიქსირეს სეისმურმა სენსორებმა მთელ მსოფლიოში. მეცნიერები კატასტროფის მიზეზად კლიმატის ცვლილებას და მყინვარების დნობას ასახელებენ, რამაც მთის ფერდობები არასტაბილური გახადა. „ეს არის პირველი შემთხვევა, როცა წყლის შხეფისგან წარმოქმნილი რხევა დედამიწის ქერქის გავლით მთელ პლანეტაზე გავრცელდა,“ — აღნიშნა სეისმოლოგმა სტივენ ჰიკსმა (UCL-დან).