1771355846

ხელოვნურ ინტელექტთან დაკავშირებით, კვლევის  არასახარბიელო შედეგები გამოქვეყნდა

ხელოვნური ინტელექტი (AI) სამუშაო პროცესების ავტომატიზაციის ეფექტიან ინსტრუმენტად მიიჩნევა, თუმცა ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ მისი გამოყენება ყოველთვის არ ამცირებს დატვირთვას. კალიფორნიის უნივერსიტეტის, ბერკლის ჰაასის ბიზნესსკოლის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ AI-ს დანერგვამ რიგ შემთხვევებში თანამშრომელთა სამუშაო მოცულობა გაზარდა.კვლევის ავტორები რვა თვის განმავლობაში აკვირდებოდნენ დაახლოებით 200 თანამშრომლიან ტექნოლოგიურ კომპანიას. მათი დაკვირვებით, AI ინსტრუმენტების გამოყენებამ სამუშაო დატვირთვის ე.წ. „მცოცავი ზრდა“ გამოიწვია.თანამშრომლებმა საკუთარ თავზე იმაზე მეტი დავალება აიღეს, ვიდრე გრძელვადიან პერსპექტივაში შესრულება შეეძლოთ. შედეგად გაჩნდა დაღლილობის, გადაწვისა და სამუშაოს ხარისხის გაუარესების რისკი.კვლევაში მონაწილე თანამშრომლები თავდაპირველად ენთუზიაზმით ეკიდებოდნენ AI-ს გამოყენებას. მათი თქმით, ტექნოლოგია მეტის გაკეთების შესაძლებლობას იძლეოდა და დროის დაზოგვის მოლოდინს ქმნიდა. თუმცა მოგვიანებით ბევრმა აღიარა, რომ რეალურად არც ნაკლებს მუშაობდა და ზოგჯერ უფრო მეტსაც კი. ზოგიერთმა თანამშრომელმა იმ დავალებების შესრულებაც დაიწყო, რომლებსაც ადრე სხვას აბარებდა ან რომელთა შესასრულებლად დამატებითი კადრის აყვანა გახდებოდა საჭირო.კვლევის ფარგლებში ასევე გამოიკვეთა სხვა ტენდენციებიც. მაგალითად, ინჟინრებს მეტი დრო ეხარჯებოდათ კოლეგების მიერ AI-ის დახმარებით შექმნილი კოდის გასასწორებლად. გაიზარდა მულტიტასკინგიც — თანამშრომლები ერთდროულად მუშაობდნენ საკუთარ დავალებაზე და აკონტროლებდნენ AI-ს მიერ გენერირებულ ვერსიებს, რაც მუდმივი ყურადღების გადართვასა და სტრესს იწვევდა.მკვლევრების შეფასებით, AI ინსტრუმენტებმა სამუშაოსა და პირად დროს შორის არსებული ზღვარიც ნაწილობრივ წაშალა. თანამშრომლები ტექნოლოგიას შესვენების დროსაც იყენებდნენ, რის გამოც თავისუფალი დრო დასვენებისა და ძალების აღდგენის ფუნქციას ვეღარ ასრულებდა.ავტორები აღნიშნავენ, რომ AI-მ შესაძლოა შექმნას მანკიერი წრე: ტექნოლოგიის გამოყენებით დავალებების შესრულება ჩქარდება, რაც სისწრაფეზე მოლოდინებს ზრდის; გაზრდილი მოლოდინი კი თანამშრომლებს კიდევ უფრო მეტ საქმეს აკისრებს და მათ დამოკიდებულებას აძლიერებს AI-ზე.ჰაასის ბიზნესსკოლის მკვლევრები კომპანიებს ურჩევენ, ტექნოლოგიების გამოყენებისთვის მკაფიო გაიდლაინები და სტრუქტურა შეიმუშაონ. მათი შეფასებით, AI-ს დანერგვამ შეიძლება მოჰყვეს ისეთი შედეგები, რომლებიც დამატებით კვლევასა და მართვას საჭიროებს, რათა სამუშაო გარემოზე უარყოფითი გავლენა შემცირდეს.

1771350707

ჩერნობილში კატასტროფის დროს მომუშავეთა შვილების დნმ-ში მცირე მუტაციები აღმოაჩინეს - კვლევა

1986 წლის ჩერნობილის ბირთვული კატასტროფის შედეგად გამოყოფილი მაიონიზებელი რადიაციის გავლენა შესაძლოა მომდევნო თაობის დნმ-ზეც აისახოს — ასეთ დასკვნამდე მივიდნენ გერმანიის ბონის უნივერსიტეტის მკვლევრები. მეცნიერებმა პირველად გამოავლინეს აშკარა თაობათშორისი კავშირი დასხივებული მშობლებისა და მათი შვილების გენეტიკურ ცვლილებებს შორის.წინა კვლევები ვერ ადასტურებდა, გადაეცემოდა თუ არა რადიაციით გამოწვეული გენეტიკური დაზიანება მშობლიდან შვილს. ახალ კვლევაში მეცნიერებმა ყურადღება გაამახვილეს ე.წ. შეჯგუფებულ დე-ნოვო მუტაციებზე (cDNM) — ორ ან მეტ მუტაციაზე, რომლებიც ერთმანეთთან ახლოს მდებარეობს და ბავშვებში გვხვდება, თუმცა მშობლებში არ ფიქსირდება. ასეთი მუტაციები შესაძლოა მშობლების დნმ-ზე რადიაციის ზემოქმედებით გამოწვეული დაზიანების შედეგი იყოს.კვლევა ეფუძნება მთლიანი გენომის სეკვენირებას, რომელიც ჩაუტარდა ჩერნობილის დასუფთავებაში მონაწილე პირების 130 შვილს, გერმანიის სამხედრო რადარის ოპერატორთა 130 შვილს და საკონტროლო ჯგუფის 1275 შვილს, რომლებიც რადიაციის ზემოქმედების ქვეშ არ ყოფილან.შედეგების მიხედვით, ჩერნობილის ჯგუფში ბავშვზე საშუალოდ 2,65 შეჯგუფებული მუტაცია დაფიქსირდა, რადარის ჯგუფში — 1,48, ხოლო საკონტროლო ჯგუფში — 0,88. სტატისტიკური გასწორების შემდეგაც კი სხვაობა მნიშვნელოვნად დარჩა. ამასთან, რაც უფრო მაღალი იყო მშობლების მიერ მიღებული რადიაციის დოზა, მით მეტი აღმოჩნდა მუტაციათა კლასტერების რაოდენობა შვილებში.მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ჯანმრთელობის რისკი შედარებით მცირეა. მუტაციების უმეტესობა არაკოდირებულ დნმ-ში ფიქსირდება და არა იმ გენებში, რომლებიც ცილებს შიფრავენ, ამიტომ დაავადებების განვითარების ალბათობა დაბალია. მათი შეფასებით, ასაკოვანი მამების შემთხვევაში შვილებისთვის მუტაციების გადაცემის რისკი უფრო მაღალია, ვიდრე ამ კვლევაში განხილული რადიაციული ზემოქმედების პოტენციური საფრთხე.მიუხედავად ამისა, ავტორები ხაზს უსვამენ კვლევის გარკვეულ შეზღუდვებს — დასხივების შეფასება ისტორიულ მონაცემებს ეყრდნობოდა, ხოლო მონაწილეები მოხალისეები იყვნენ, რაც შესაძლოა გარკვეულ მიკერძოებას იწვევდეს.შეზღუდვების მიუხედავად, მეცნიერები ასკვნიან, რომ მაიონიზებელი რადიაციის ხანგრძლივმა ზემოქმედებამ შესაძლოა მცირე, თუმცა დაფიქსირებადი კვალი დატოვოს მომავალ თაობათა დნმ-ში. მათი თქმით, ეს კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს რადიაციული უსაფრთხოების ზომების მკაცრად დაცვის აუცილებლობას.

1771348560

პირველად ისტორიაში, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ თირკმლის კენჭებში ბაქტერიები იმალება

პირველად ისტორიაში, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ თირკმლის კენჭებში ბაქტერიები იმალება. პატარა კრისტალების ეს გაქვავებული კენჭები შედგება შარდში არსებული ქიმიური ნივთიერებებისგან და მიჩნეულია, რომ წარმოიქმნება სითხის ნაკლებობით ან მინერალებისა და ქიმიურ ნივთიერებათა მაღალი კონცენტრაციით.მიჩნეულია, რომ ორგანიზმიდან გამოსვლის შემდეგ, თირკმლის კენჭების უმეტესობა არაინფექციურია. თუმცა, ეს შეიძლება უკვე აღარ იყოს სიმართლე.ლოს-ანჯელესის კალიფორნიის უნივერსიტეტის (UCLA) მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ კალციუმის ოქსალატის თირკმლის კენჭები (ყველაზე გავრცელებული ტიპი) გამდიდრებულია ბაქტერიებით.უფრო მეტიც, შინაგან სტრუქტურის სახით, ეს კენჭები ბაქტერიების ფენებს შეიცავს.„აღმოჩენა უმნიშვნელოვანესია და ეჭვქვეშ აყენებს დიდი ხნის მოსაზრებას, რომ ეს კენჭები მხოლოდ ქიმიური და ფიზიკური პროცესების მეშვეობით ყალიბდება; აჩვენებს, რომ კენჭებში შეიძლება ბაქტერიები იყოს და აქტიური წვლილი შეჰქონდეთ მათ წარმოქმნაში. ამ ახალი მექანიზმის აღმოჩენით, კვლევა კარს უხსნის ახალ თერაპიულ სტრატეგიებს, რომლებიც მიზანში ამოიღებს თირკმლის ქვების მიკრობულ გარემოს“, — ამბობს UCLA-ს უროლოგი კიმორა სკოტლანდი.აღმოჩენა მიუთითებს, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში, როცა თირკმლის კენჭები ხელახლა ჩნდება, შეიძლება ბაქტერიული ინფექცია იყოს თირკმელებში, შარდსაწვეთში ან შარდის ბუშტში და დაავადების ხელახლა დაბრუნებაში სწორედ ამას შეჰქონდეს წვლილი.თუკი ამ ინფექციას ვუმკურნალებთ, შეიძლება მხოლოდ ძალიან ცოტა კენჭი წარმოიქმნას.ელექტრონული და ფლუორესცენტული მიკროსკოპის გამოყენებით, პაციენტისგან აღებულ კალციუმის ოქსალატის კენჭებში მკვლევრებმა აღმოაჩინეს ბაქტერიების სტრუქტურული და ქიმიური მტკიცებულება.ასე აღმოჩნდა კვლევის იმ მონაწილეებშიც, რომლებსაც იმჟამად საშარდე გზების ინფექციები არ ჰქონდათ.„ვიპოვეთ კენჭების წარმოქმნის ახალი მექანიზმი, რომლის საშუალებითაც შეიძლება ავხსნათ, რატომაა თირკმლის კენჭები ასე გავრცელებული. შედეგებმა ასევე შეიძლება ახსნას კავშირი საშარდე გზების მორეციდივე ინფექციებსა და თირკმლის ქვების მორეციდივე წარმოქმნას შორის; ასევე მოგვაწოდოს ცნობები ამ დაავადების პოტენციურ სამომავლო სამკურნალო საშუალებათა შესახებ“, — ამბობს სკოტლანდი.თირკმლის კენჭები ცხოვრების განმავლობაში, ყოველი 11 ადამიანიდან ერთს უჩნდება; შემთხვევათა 70 პროცენტი კი დაკავშირებულია კალციუმის ოქსალატის ქვებთან.თუკი მათ წარმოქმნაში ბაქტერიები ასრულებენ მნიშვნელოვან როლს, მაშინ საჭირო გახდება პრეპარატებისა და სახელმძღვანელოების განახლება.კვლევა ჟურნალ PNAS-ში გამოქვეყნდა.მომზადებულია uclahealth.org-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით, რომელიც მიხეილ ჭაბუკაშვილმა თარგმნა

1771319805

არქეოლოგები ვარაუდობენ, რომ ჰანიბალის ჯარში საბრძოლო სპილოების არსებობის მტკიცებულება იპოვეს

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ლეგენდარული კართაგენელი სარდლის, ჰანიბალის მიერ რომის რესპუბლიკის წინააღმდეგ წარმოებულ ლაშქრობაში საბრძოლო სპილოების გამოყენების პირველი მატერიალური მტკიცებულება იპოვეს. სამხრეთ ესპანეთში, კორდოვას მახლობლად, არქეოლოგებმა რკინის ხანის ფენების გათხრებისას სპილოს ტერფის ძვალი აღმოაჩინეს.ჰანიბალის არმიაში საბრძოლო სპილოების არსებობის შესახებ ანტიკური ხანის ისტორიკოსები, პოლიბიოსი და ტიტუს ლივიუსი, თავიანთ ნაშრომებში წერდნენ.არქეოლოგებმა, პროფესორ რაფაელ მ. მარტინეს სანჩესის ხელმძღვანელობით, ძვალი დანგრეული კედლის ქვეშ, კოლინა დე ლოს კემადოსის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს. რადიონახშირბადულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ნაპოვნი ნაშთი სწორედ მეორე პუნიკური ომის პერიოდს (ძვ. წ. 218-201 წწ.) მიეკუთვნება. გათხრებისას ნაპოვნი არტილერია, მონეტები და კერამიკა კი დამატებითი მტკიცებულება გახდა იმისა, რომ სპეციალისტები უშუალოდ ბრძოლის ველს იკვლევდნენ. ვინაიდან სპილოები ევროპაში არ ბინადრობდნენ, მეცნიერთა დასკვნით, ისინი იქ გემებით უნდა გადაეყვანათ.

1771270980

მეცნიერებმა შექმნეს მალარიის საწინააღმდეგო ვაქცინა, რომელსაც კოღოები ავრცელებენ

 მეცნიერებმა ინოვაციური ვაქცინაციის მეთოდს მიაგნეს, რომელიც მალარიის საწინააღმდეგოდ არის მიმართული, - ნათქვამია The New England Journal of Medicine-ის მიერ გავრცელებულ სტატიაში.ვაქცინაციის ახალი მეთოდი კოღოების ნაკბენზე არის აგებული. მათში მოთავსებულია სპეციალურად მოდიფიცირებული მალარიის პარაზიტი, რომელიც იძლევა იმუნურ პასუხს, თუმცა არ იწვევს დაავადებას.კლინიკურმა ცდებმა აჩვენეს, რომ ამ მეთოდის ეფექტურობა 90%-ს აღწევს. აქამდე არსებული მალარიის საწინააღმდეგო ვაქცინების ეფექტურობა მხოლოდ 75%-ს აღწევდა და განმეორებით ვაქცინაციას საჭიროებდა. ამიტომ, იმუნოლოგები აგრძელებდნენ ალტერნატიული გზების ძებნას.ეს აღმოჩენა შეიძლება გახდეს გარდამტეხი მალარიასთან ბრძოლაში. ამჟამად, მეცნიერები აპირებენ მასშტაბური ცდების ჩატარებას, რათა ამ მეთოდის ვაქცინაცია უფრო ფართოდ იყოს გამოყენებული.მალარია ხასიათდება ცხელების შეტევებით, ანემიით, ღვიძლისა და ელენთის გადიდებით. მალარიას იწვევს ერთუჯრედიანი ორგანიზმი - პლაზმოდიუმი, რომელიც გადააქვს მალარიის კოღოს - ანოფელესს. მალარია გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და სამხრეთ ამერიკის ზოგიერთი რაიონის ჭაობიან ადგილებში.

1771262837

კიბოს მეტასტაზები უხილავი ბუშტუკებით ვრცელდება - მკვლევრებმა მათი შეჩერების შესაძლო მეთოდს მიაგნეს

ერთი ორგანოდან მეორეში კიბო უხილავი ბუშტუკების საშუალებით გადადის. ამ მიკროსკოპული შიკრიკების უკეთესად შესწავლამ შეიძლება შეცვალოს მეტასტაზებთან ბრძოლა. მონრეალის უმაღლესი ტექნოლოგიების სკოლის (ÉTS) ელექტროინჟინერიის დეპარტამენტის მკვლევართა ჯგუფის მიზანი იყო სხეულში კიბოს გავრცელების შეჩერება. ჯგუფს ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი ვაჰე ნერგიზიანი ხელმძღვანელობდა.მაკგილის უნივერსიტეტის ჯანდაცვის ცენტრის პროფესორ ჯულია ბარნიესთან და ბიოლოგიის სპეციალისტებთან თანამშრომლობით, ისინი იკვლევენ, როგორ გადაიქცევა კიბო მეტასტაზებად, ანუ, როგორ იჭრება სხვა ორგანოებში.ნერგიზიანის ჯგუფი რვა წლის განმავლობაში სწავლობდა ლიპიდურ ნანონაწილაკებს, რომელთა ზომა 100 ნანომეტრი ძლივს არის და შეუიარაღებელი თვალით უხილავია. მათი პირველი ამოცანა მეტასტაზების გზის დადგენა იყო. შემდეგ სცადეს სხეულში პრეპარატების შეყვანის სხვადასხვა გზის განსაზღვრა.ისეთი ლიპიდური ნანონაწილაკები, როგორიცაა ლიპოსომები, განსხვავდება კიბოს მკურნალობის ტრადიციული მიდგომებისგან, რადგან მათ პრეპარატი პირდაპირ სიმსივნურ უჯრედებში მიაქვთ. ეს კი ზრდის მათ ეფექტიანობას და ამცირებს ტოქსიკურობას ტრადიციულ ქიმიოთერაპიასთან შედარებით.მკვლევრებმა აჩვენეს, რომ ლიპოსომები სიმსივნეებს უფრო ეფექტიანად იღებენ მიზანში და ამცირებენ გვერდით ეფექტებს; სხვა მკვლევრებმა კი ასევე აჩვენეს, რომ ეს ნანონაწილაკები აუმჯობესებენ პრეპარარის შეღწევადობას და სპეციფიკურობას, განსაკუთრებით მეტასტაზების შემთხვევაში. ასეთი შედეგები ადასტურებს, რომ ნანოპრეპარატები კიბოს მკურნალობას უფრო მიზანმიმართულს და ეფექტიანს ხდის და აუმჯობესებს მათ ტოლერანტულობას.

1771189914

ევროკავშირში რილსების დაუსრულებელი "სქროლვა" შეიზღუდება

ევროკავშირში შეუზღუდავი, დაუსრულებელი "სქროლვა", ანუ ე.წ. რილსების ულიმიტო თვალიერება შეიზღუდება. ევროპულმა კომისიამ გადაწყვეტილება უკვე მიიღო და პირველი ტექნოლოგიური კომპანია, რომელსაც ამ მხრივ შესაბამისი ზომების გატარება მოსთხოვა, ჩინური TikTok-ის შემქმნელი ByteDance-ია. როგორც ირკვევა, ციფრული გართობის პოპულარულ პლატფორმაზე უნდა დაწესდეს ეკრანის გამოყენების დროის ლიმიტი, რათა გარკვეული პერიოდის შემდეგ პროგრამამ მომხმარებელს აღარ მისცეს ახალი “რილსების” ყურების საშუალება და აიძულოს, დროებით შეწყვიტოს მისი გამოყენება. ევროკავშირმა ეს გადაწყვეტილება ციფრული მომსახურების აქტის ფარგლებში მიიღო და მის აღსასრულებლად ByteDance-სს რამდენიმე კვირა მიეცა. თუ ჩინური ტექ-გიგანტი საჭირო ზომებს არ გადადგამს და TikTok-ში ახალ დიზაინს არ ჩააშენებს, ის დაჯარიმდება და პირველ ჯერზე წლიური შემოსავლების 6%-ის გადახდა მოუწევს.ევროპულ კომისიაში აცხადებენ, რომ ეს იქნება პირველი, თუმცა არა უკანასკნელი შემთხვევა, როცა ევროკავშირი ციფრული მომსახურების აქტის ფარგლებში კომპანიებს მსგავსი ზომების შემოღებას დაავალდებულებს. არსებული ინფორმაციით, დაწყებულია მოლაპარაკებები მარკ ცუკერბერგის ტექ-გიგანტ Meta-სთან, რომლის საკუთრებაშიცაა სოციალური მედიის პლატფორმები: Facebook-ი და Instagram-ია. ასევე Google-თან, რომელიც Youtube-ს ფლობს. ე.წ. დაუსრულებელი სქროლვის შეზღუდვის მიზეზებზე საუბრისას ევროკავშირის ტექნოლოგიური კომისარი, ჰენა ვირკუნენი აცხადებს, რომ თანამედროვე ევროპაში მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს როგორც ჩინური, ისე ამერიკული ტექნოლოგიური კომპანიების მიერ მომხმარებლების მონაცემების მოპოვება და დამუშავება. რადგან ეს მათ ევროკავშირის მოქალაქეების ერთგვარი ციფრული პროფილის შექმნაში, მათი ქცევების განსაზღვრასა და შემდგომი გადაწყვეტილებების მიღებისას მათზე ზეგავლენის მოხდენაში ეხმარება.წყარო:

1771015557

მეცნიერები საზოგადოებას აფრთხილებენ, რამდენად სარისკოა სამედიცინო რჩევები ჩატბოტისგან - ახალი კვლევა

სამედიცინო გადაწყვეტილებების მისაღებად ხელოვნური ინტელექტის (AI) ჩატბოტების გამოყენება შესაძლოა პაციენტებისთვის სარისკო იყოს — ასეთ დასკვნას აქვეყნებს სამეცნიერო ჟურნალი Nature, სადაც ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევართა ახალი ნაშრომი გამოქვეყნდა.კვლევის ავტორების თქმით, მიუხედავად ტექნოლოგიის სწრაფი განვითარების და მაღალი ინტერესისა, დიდი ენობრივი მოდელებზე (LLM) დაფუძნებული სისტემები ჯერ კიდევ არ არიან მზად ექიმის როლის შესასრულებლად. მთავარი პრობლემა, მათი შეფასებით, არის „არაზუსტი და არათანმიმდევრული ინფორმაციის მიწოდებისადმი მიდრეკილება“, რაც რეალურ მომხმარებლებს შეცდომაში შეჰყავს.კვლევის თანაავტორი, ზოგადი პროფილის ექიმი დოქტორი რებეკა პეინი აღნიშნავს, რომ პაციენტებმა უნდა გაითვალისწინონ რისკები:„სიმპტომების შესახებ დიდი ენობრივი მოდელისთვის კითხვის დასმა შეიძლება სახიფათო იყოს — მან შესაძლოა მცდარი დიაგნოზი დასვას ან ვერ ამოიცნოს, რომ საქმე გადაუდებელ მდგომარეობასთან გვაქვს,“ — აცხადებს პეინი.კვლევის ფარგლებში დაახლოებით 1 300 მონაწილეს სთხოვეს, სხვადასხვა ჰიპოთეტურ სცენარში ჯანმრთელობის შესაძლო პრობლემები ამოეცნოთ და შესაბამისი მოქმედების გეგმა შეერჩიათ. მონაწილეთა ნაწილი AI პროგრამებს იყენებდა, ნაწილი კი ტრადიციულ მეთოდებს მიმართავდა, მათ შორის ექიმთან კონსულტაციას.შედეგების ანალიზმა აჩვენა, რომ AI სისტემები ხშირად გასცემდნენ „სწორი და მცდარი ინფორმაციის ნაზავს“, ხოლო მომხმარებლებს უჭირდათ მათი ერთმანეთისგან გამიჯვნა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩატბოტები სტანდარტიზებულ სამედიცინო ტესტებში მაღალ შედეგებს აჩვენებენ, რეალურ პირობებში მათი გამოყენება, ავტორთა შეფასებით, დამატებით რისკებს ქმნის.კვლევის მთავარი ავტორი, ენდრიუ ბინი, აცხადებს, რომ ადამიანებთან ეფექტიანი ინტერაქცია საუკეთესო LLM-ებისთვისაც კი გამოწვევად რჩება.მისი თქმით, კვლევის მიზანია ხელი შეუწყოს უფრო უსაფრთხო და პრაქტიკულად გამოსადეგი AI სისტემების განვითარებას, განსაკუთრებით ისეთ მგრძნობიარე სფეროებში, როგორიც ჯანმრთელობის დაცვაა.მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ ხელოვნური ინტელექტი შეიძლება იყოს დამხმარე ინსტრუმენტი, თუმცა ამ ეტაპზე ის ვერ ჩაანაცვლებს კვალიფიციურ სამედიცინო სპეციალისტს.

1770999129

კვლევა: წერა, კითხვა და ენების სწავლა დემენციის რისკს 40%-ით ამცირებს

მუდმივი ინტელექტუალური აქტივობა, მათ შორის წერა, კითხვა და უცხო ენების შესწავლა, დემენციის განვითარების ალბათობას თითქმის 40%-ით ამცირებს, - ასეთ დასკვნამდე ჩიკაგოს რაშის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის მეცნიერები მივიდნენ, რომლებმაც შესაბამისი კვლევა ჩაატარეს.დემენცია გლობალური ჯანდაცვის ერთ-ერთ ყველაზე სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს. მედიკოსების პროგნოზით, საუკუნის შუა პერიოდისთვის ამ დიაგნოზის მქონე პაციენტების რაოდენობა გასამმაგდება და 150 მილიონს გადააჭარბებს, რაც სოციალური უზრუნველყოფის სისტემებზე უპრეცედენტო დატვირთვას შექმნის.მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში გონებრივი სტიმულაციის მქონე აქტივობებში ჩართულობა პირდაპირ კავშირშია ალცჰაიმერის დაავადების დაბალ რისკთან და კოგნიტიური ფუნქციების შენელებულ გაუარესებასთან.„ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ კოგნიტიური ჯანმრთელობა ხანდაზმულ ასაკში დიდწილად დამოკიდებულია მთელი ცხოვრების განმავლობაში ინტელექტუალურად მდიდარი გარემოს ზემოქმედებაზე“, - აღნიშნა კვლევის ავტორმა ანდრეა ცამიტმა.კვლევის ფარგლებში, სპეციალისტები აკვირდებოდნენ თითქმის 2000 ადამიანს, რომელთა საშუალო ასაკი 80 წელი იყო და თავიდან კოგნიტიური დარღვევები არ აღენიშნებოდათ. 8 წლის განმავლობაში მონაწილეები ავსებდნენ კითხვარებს, რომლებიც ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე - ახალგაზრდობაში, სიმწიფესა და სიბერეში მათ გონებრივ აქტივობას აფასებდა.კვლევის მიმდინარეობის პერიოდში ალცჰაიმერის დაავადება 551 ადამიანს განუვითარდა, ხოლო 719-ს - მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევა.ყველაზე მაღალი და ყველაზე დაბალი ინტელექტუალური აქტივობის მქონე ჯგუფების შედარებამ მკვეთრი კონტრასტი აჩვენა: პირველ ჯგუფში ალცჰაიმერი მონაწილეთა 21%-ს განუვითარდა, მაშინ როცა მეორეში ეს მაჩვენებელი 34% იყო.ასაკისა და განათლების დონის გათვალისწინების შემდეგ, მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ მთელი ცხოვრების მანძილზე მაღალი ინტელექტუალური აქტივობა ალცჰაიმერის დაავადების რისკს 38%-ით, ხოლო მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევების რისკს 36%-ით ამცირებს. გარდა ამისა, ინტელექტუალურად ყველაზე აქტიურ ადამიანებში ალცჰაიმერის დიაგნოსტირება საშუალოდ 94 წლის ასაკში ხდებოდა, რაც 5 წლით გვიანია, ვიდრე ნაკლებად აქტიურ ჯგუფში. მსუბუქი კოგნიტიური დარღვევების განვითარების დაყოვნებამ კი 7 წელი შეადგინა.იმ მონაწილეთა მონაცემების ანალიზმა, რომლებსაც ავტოფსია ჩაუტარდათ, ასევე აჩვენა, რომ მაღალი ინტელექტუალური აქტივობის მქონე ადამიანებს სიცოცხლის ბოლომდე უკეთ ჰქონდათ შენარჩუნებული მეხსიერება და აზროვნება, ხოლო მათი გაუარესების პროცესი სიკვდილის წინ გაცილებით ნელა მიმდინარეობდა.

1770990420

ბრიტანელმა სტუდენტებმა შექმნეს მაჯის საათი, რომელიც ადამიანებს ალერგიული შეტევისგან იხსნის

ადამიანებისთვის, რომლებსაც ალერგიის მძიმე ფორმები აწუხებთ, ეპინეფრინის ნემსი მწვავე შეტევის ბლოკირების თითქმის ერთადერთი საშუალებაა. სპეციალისტები ამბობენ რომ წამალი და ნემსი ალერგიის მძიმე ფორმებით დაავადებულებს მუდამ თან უნდა ჰქონდეთ.ბრიტანელმა სტუდენტებმა გამოიგონეს  მაჯის საათი EpiWear-ი, რომელიც კრიტიკულ მომენტში ავადმყოფს გადაარჩენს.მაჯის საათში დევს დასაკეცი შპრიცი, რომელშიც ალერგიის საწინააღმდეგო წამალია. შეტევის დროს საკმარისია მოწყობილობის გახსნა, მისი ფეხზე დადება, ღილაკზე ხელის დაჭერა და შპრიციდან წამალი პირდაპირ კანქვეშ ხვდება. EpiWear -ი 3D -დეტალებისგან არის დამზადებული. გამომგონებლების გეგმებში შედის მოდელის სრულყოფა, რომ სიბნელეში საათი ხილვადი გახდეს. ასევე განიხილება ინსტრუმენტისთვის ახალი ფუნქციების დამატება. თუმცა მანამდე ქსელში საათი ამ ფუნქციებით გაიყიდება. 

1770924216

აღმოაჩინეს ცილა, რომელმაც შეიძლება ტვინის დაბერება შეანელოს

ჩვენი ტვინი დანარჩენ სხეულთან ერთად ბერდება და შედეგად, სულ უფრო ნაკლებ ტვინის ახალ უჯრედებს წარმოქმნის. ახლახან, მეცნიერებმა აღმოაჩინეს საკვანძო მექანიზმი, რომლის მეშვეობითაც შეიძლება შენელდეს ასაკთან დაკავშირებული ტიპური დაქვეითება ნეირონების წარმოებაში.სიბერეში, ნერვული ღეროვანი უჯრედები (NSC), რომლებიც სრულფასოვან ნეირონებად გარდაიქმნებიან, უფრო მიძინებული ხდებიან — თითქოს პენსიაზე გადიან ძალიან ხანგრძლივი მუშაობის შემდეგ. როცა ეს ხდება, კოგნიტური დაქვეითება თანდათან იზრდება.მთავარი მიზეზი, რის გამოც ნერვული ღეროვანი უჯრედების აქტივობა ასაკთან ერთად მიილევა, არის ტელომერების ცვეთა — დნმ-ის ბოლოებზე არსებული დამცავი ქუდების. ტელომერები უჯრედის ყოველ გაყოფისას ცოტა უფრო მეტად იშლება და დროთა განმავლობაში, ეს აზიანებს უჯრედის ზრდისა და გაყოფის უნარს, რაც იწვევს უჯრედების სიკვდილიანობის ზრდას.სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებულ ახალ კვლევაში დეტალურად შეისწავლეს ამ საქმეში ჩართული მექანიზმები, რათა ენახათ, შეეძლოთ თუ არა ეპოვათ გაცვეთილი ნერვული ღეროვანი უჯრედების აღდგენის გზა.„ნერვული ღეროვანი უჯრედების რეგენერაციის დარღვევა დიდი ხანია ასოცირდება ნევროლოგიურ დაბერებასთან. მათი არასათანადო რეგენერაცია ბლოკავს სწავლისა და მეხსიერების ფუნქციებისთვის საჭირო ახალი უჯრედების წარმოქმნას. მართალია, კვლევებმა დაადგინა, რომ ნერვული ღეროვანი უჯრედების დეფექტიანი რეგენერაცია შეიძლება ნაწილობრივ აღდგეს, მისი ძირითადი მექანიზმები ჯერ კიდევ ცუდად არის შესწავლილი“, — ამბობს სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის ქიმიური ბიოლოგი დერიკ სეკ ტონგ ონგი.ლაბორატორიაში ადამიანის ნერვული ღეროვანი უჯრედების ანალიზისა და თაგვებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების კომბინირებით, მკვლევრებმა გამოყვეს ცილა, რომელსაც ციკლინ D-შემაკავშირებელი myb-ის მსგავსი ტრანსკრიფციის ფაქტორი 1 (DMTF1) ეწოდება. DMTF1-ის მსგავსი ტრანსკრიფციის ფაქტორები უკავშირდება დნმ-ს, რათა გენები ჩართოს ან გამორთოს.DMTF1 ახალი არ არის, მაგრამ მისი როლი ნერვულ ღეროვან უჯრედებზე გავლენაზე, ნამდვილად ახალია. ჯგუფმა დაადგინა, რომ ის უფრო უხვადაა ახალგაზრდა და ჯანმრთელ თავის ტვინში, და მეტი DMTF1-ის დამატება აგულიანებს ნერვული ღეროვანი უჯრედების ზრდას და დაყოფას — პოტენციურად აღადგენს ახალგაზრდა თავის ტვინისთვის დამახასიათებელ ნეირონების ბუნებრივ წარმოებას.მიუხედავად იმისა, რომ უფრო მოკლე ტელომერები, როგორც ჩანს, ხელს უწყობდა DMTF1 დონის შემცირებას, როცა უჯრედებში ხელოვნურად გაზარდეს DMTF1-ის რაოდენობა, ტელომერების სიგრძე უცვლელი დარჩა — შესაბამისად, ტრანსკრიფციის ფაქტორმა, როგორც ჩანს, გვერდის ავლის გზა იპოვა... სრულად

1770904200

გამოიგონეს კანის პრინტერი, რომელიც ადამიანს აახალგაზრდავებს

Opte - ასე ჰქვია სახის კანისა და ხელების სკანერს, რომლის პრეზენტაციაც კომპანია Procter and Gamble-მა კალიფორნიაში, CES 2019-ზე გააკეთა. ამის შესახებ BBC წერს.მოწყობილობა ჰიპერპიგმენტაციის ან ასაკობრივ ლაქებს აშორებს, აუფერულებს. Opte-ში კამერაა ინტეგრირებული, რომელიც წამში 200 სურათს იღებს. სკანერი სახის კანის ფერზე დაკვირვებით აგროვებს მონაცემებს და მას მიკროპროცესორზე გზავნის. ამის შემდეგ, მიღებული მასალა ე.წ. თერმულ inkjet პრინტერზე იგზავნება, რომელიც პროდუქტს პირდაპირ მომხმარებლის სახეზე ბეჭდავს.მოწყობილობა კანის სამ ფერზე მუშაობს: ღია, საშუალო და მუქი, რაც იმას ნიშნავს, რომ Opte-ს ყველა ტიპის კანის გაახალგაზრდავებას შეძლებს.