1791812520

მეცნიერებმა შეიმუშავეს მეთოდი, რომლითაც სინათლის საშუალებით ნერვული უჯრედების აქტივობის კონტროლი ხდება შესაძლებელი

ადამიანის ტვინში მილიარდობით ნერვული უჯრედია. მაგრამ როგორ გავიგოთ, კონკრეტულად რაზეა პასუხისმგებელი თითოეული მათგანი?მეცნიერებმა ამის შესწავლის სრულიად ახალ მეთოდს მიაკვლიეს - დღეს უკვე შესაძლებელია სინათლით კონკრეტული ნეირონის გააქტიურება ან დათრგუნვა.სწორედ ტვინის ქსოვილის ოპტოგენეტიკური კვლევისთვის, სამ მეცნიერს - კარლ დეისეროთს, პიტერ ჰეგემანსა და გეორგ ნაგელს ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში 2026 წლის ნობელის პრემია გადაეცა. პრემია, რომელიც, ალფრედ ნობელის ანდერძის საფუძველზე, 1901 წლიდან გაიცემა, უკვე საუკუნეზე მეტია, იმ ადამიანებს აჯილდოებს, რომლებმაც მეცნიერებასა და კაცობრიობის ცხოვრებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიეს.ოპტოგენეტიკის განვითარება პოტენციურად შესაძლებელს ხდის აუტიზმზე, შფოთვაზე, დეპრესიაზე, ხასიათსა და მეხსიერებაზე, ასევე პარკინსონზე პასუხისმგებელი ტვინის უჯრედების ფუნქციის, დაავადების მექანიზმისა და მკურნალობის შესწავლას.ოპტოგენეტიკის მიხედვით, მეცნიერები ნერვულ უჯრედებს ისე ცვლიან, რომ ისინი სინათლეზე რეაგირებას იწყებენ. ამის შემდეგ უკვე შესაძლებელია მათი გააქტიურება ან გათიშვა და იმის შემოწმება, როგორ უკავშირდება კონკრეტული ნეირონი მეხსიერებას, ემოციას ან ქცევას.ამ აღმოჩენის ისტორია ადამიანის ტვინით საერთოდ არ დაწყებულა. მიღწევას სათავე ერთუჯრედიანი წყალმცენარის შესწავლამ დაუდო. ქლამიდომონას ერთი განსაკუთრებული თვისება აქვს - წყალში მცხოვრები ეს მიკროსკოპული ორგანიზმი სინათლის მიმართულებით გადაადგილდება. როგორ პოულობს წყალმცენარე სინათლეს? პიტერ ჰეგემანისა და გეორგ ნაგელის კვლევებმა კი ამ კითხვას პასუხი გასცა.აღმოჩნდა, რომ წყალმცენარეში განსაკუთრებული ცილაა. სინათლესთან შეხებისას, უჯრედში ელექტრული სიგნალი ჩნდება, რაც მიმართულებას ამავე სინათლისკენ უცვლის. თუ ეს ცილა წყალმცენარეს სინათლის აღქმაში ეხმარება, შეიძლებოდა თუ არა მისი სხვა უჯრედში გადატანა და იმ უჯრედის სინათლით მართვა? პასუხი დადებითი აღმოჩნდა. და სწორედ აქედან დაიწყო გზა, რომელმაც მეცნიერები ერთუჯრედიანი წყალმცენარიდან ადამიანის თავის ტვინის კვლევამდე მიიყვანა.2005 წელს, კარლ დეისეროთმა და მისმა კოლეგებმა ნერვულ უჯრედებში სინათლისადმი მგრძნობიარე ცილა შეიტანეს და სპეციალური სინათლის იმპულსით გაააქტიურეს. შემდეგ ეს მეთოდი ცოცხალი ცხოველების ტვინზეც გამოიყენეს და დააკვირდნენ, როგორ იცვლებოდა ცხოველის ქცევა. ოპტოგენეტიკით, მეცნიერებმა იმის შესწავლაც დაიწყეს, თუ როგორ ინახავს ტვინი ინფორმაციას, როგორ წარმოიქმნება მოგონებები და რა როლი აქვთ ნერვულ წრეებს შიშის, მოძრაობის, ძილისა და სხვა ქცევების დროს.ოპტოგენეტიკა დღეს უკვე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია ტვინის ისეთი დაავადებების შესასწავლადაც, როგორიცაა პარკინსონი და ეპილეფსია. უკვე იმას იკვლევენ, შეიძლება თუ არა ამ ტექნოლოგიით დაზიანებული ნერვული სისტემის ფუნქციის აღდგენა?ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიული მიმართულება თვალის დაავადებების მკურნალობაა. მაგალითად, რეტინიტის პიგმენტოზის დროს, თვალის ბადურის სინათლის აღქმაზე პასუხისმგებელი უჯრედები თანდათან ზიანდება. საბოლოოდ, ადამიანმა შეიძლება მხედველობა სრულად დაკარგოს. თუ დაზიანებული უჯრედების აღდგენა შეუძლებელია, ოპტოგენეტიკური თერაპიით, გადარჩენილი უჯრედები შეიძლება სინათლისადმი მგრძნობიარე გავხადოთ.2026 წელს გამოქვეყნებულ კლინიკურ კვლევაში მსგავსმა მიდგომამ ზოგიერთ პაციენტში მხედველობის ფუნქციის გაუმჯობესება აჩვენა, თუმცა ეს ჯერ სრულფასოვანი მხედველობის დაბრუნებას არ ნიშნავს და ოპტოგენეტიკური თერაპიები ჯერ კიდევ კლინიკური კვლევის ეტაპზეა.ეს არის ისტორია იმაზე, როგორ შეიძლება, ერთი პატარა ორგანიზმის შესწავლით მიღებულმა ცოდნამ მეცნიერები წყალმცენარიდან ნეირონებამდე, ადამიანის ტვინამდე და საბოლოოდ, მკურნალობის ახალ შესაძლებლობებამდე მიიყვანოს.

1791812400

გულის დაავადებები და დემენცია - რა კავშირი აღმოაჩინეს მეცნიერებმა

გულის ჯანმრთელობა შესაძლოა ტვინის ფუნქციონირებაზეც აისახოს. ახალი კვლევები აჩვენებს, რომ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, სისხლის მიმოქცევის დარღვევა და საერთო რისკფაქტორები შესაძლოა ხანდაზმულ ასაკში კოგნიტიური პრობლემების განვითარებას უკავშირდებოდეს.გული და ტვინი ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული - გულის ფუნქციონირებაზე დამოკიდებულია, რამდენად ეფექტიანად მიეწოდება ტვინს ჟანგბადითა და საკვები ნივთიერებებით მდიდარი სისხლი. სწორედ ამიტომ, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებები მეცნიერებისთვის დემენციისა და მეხსიერების დაქვეითების შესაძლო რისკფაქტორების შესწავლისას მნიშვნელოვანი მიმართულებაა.რას აჩვენებს ახალი კვლევა?კვლევამ შეისწავლა 65 წლისა და უფროსი ასაკის 25 176 პაციენტის მონაცემები, რომლებიც 2010-2020 წლებში მწვავე კორონარული სინდრომით იყვნენ ჰოსპიტალიზებული.მონაცემების ანალიზისას, დაკვირვების მედიანური პერიოდის განმავლობაში, რომელიც 4,8 წელს შეადგენდა, პაციენტების 9%-ს დემენციის დიაგნოზი დაუსვეს. მკვლევრებმა შეისწავლეს, განსხვავდებოდა თუ არა დემენციის განვითარების რისკი იმ პაციენტებს შორის, რომლებმაც გულის სისხლძარღვების გამტარობის აღსადგენად ჩარევა ჩაიტარეს და მათ შორის, ვინც ასეთი ჩარევის გარეშე მკურნალობდა.შედეგებმა აჩვენა, რომ სხვა მნიშვნელოვანი ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგ, სისხლძარღვოვანი ჩარევა დემენციის მომატებულ რისკთან სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად დაკავშირებული არ იყო. ასევე არ გამოვლენილა მნიშვნელოვანი განსხვავება სტენტირების გზით ჩატარებულ ჩარევასა და კორონარულ შუნტირებას შორის.კვლევის ავტორების შეფასებით, დემენციის განვითარებაში შესაძლოა უფრო მნიშვნელოვანი იყოს პაციენტის საერთო ჯანმრთელობის მდგომარეობა, სისხლძარღვთა დაავადებების ხანგრძლივი გავლენა და სხვა თანმხლები რისკფაქტორები, ვიდრე უშუალოდ ჩატარებული პროცედურა. როგორ შეიძლება იმოქმედოს გულის დაავადებამ ტვინზე?ამერიკის გულის ასოციაციის სამეცნიერო მიმოხილვის თანახმად, გულის უკმარისობა, წინაგულების ფიბრილაცია და გულის კორონარული დაავადება შესაძლოა კოგნიტიური ფუნქციის გაუარესებასთან იყოს დაკავშირებული.ამის რამდენიმე შესაძლო მექანიზმი არსებობს:ტვინისთვის სისხლის მიწოდების შემცირება - გულის ფუნქციის დარღვევამ შესაძლოა შეამციროს ტვინამდე მისული სისხლის ნაკადი.ინსულტის რისკი - წინაგულების ფიბრილაციის დროს სისხლის კოლტების წარმოქმნისა და ინსულტის რისკი იზრდება, ინსულტმა კი შესაძლოა მეხსიერებასა და აზროვნებაზე ხანგრძლივი გავლენა მოახდინოს.სისხლძარღვების დაზიანება - მაღალი არტერიული წნევა, დიაბეტი და ათეროსკლეროზი აზიანებს სისხლძარღვებს და შესაძლოა ტვინის სისხლის მიმოქცევაზეც აისახოს.ქრონიკული ანთება და სხვა მეტაბოლური ცვლილებები - მეცნიერები იკვლევენ, როგორ შეიძლება ეს პროცესები ერთდროულად მოქმედებდეს გულსა და ტვინზე. შესაძლებელია თუ არა რისკის შემცირება?მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის დაცვა ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნების მნიშვნელოვანი ნაწილია. ამისთვის რეკომენდებულია არტერიული წნევის, სისხლში გლუკოზისა და ქოლესტერინის კონტროლი, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, მოწევისთვის თავის დანებება და დაბალანსებული კვება.მნიშვნელოვანია გულის რიტმის დარღვევებისა და სხვა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების დროული გამოვლენა და მკურნალობა. ამასთან, რისკფაქტორების კონტროლი დემენციის სრულად თავიდან აცილების გარანტია არ არის, რადგან მის განვითარებაში ასაკი, გენეტიკური თავისებურებები და სხვა ფაქტორებიც მონაწილეობს. რას ნიშნავს ეს აღმოჩენა?კვლევა არ ამტკიცებს, რომ გულის დაავადება აუცილებლად იწვევს დემენციას, ან რომ გულის მკურნალობა დემენციისგან იცავს. ის აჩვენებს, რომ ხანდაზმული ადამიანების ჯანმრთელობის შეფასებისას მნიშვნელოვანია როგორც გულის, ისე ტვინის მდგომარეობის გათვალისწინება.მკვლევრებისთვის შემდეგი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია იმის გარკვევა, თუ რომელი სისხლძარღვოვანი და მეტაბოლური ფაქტორები ახდენს ყველაზე დიდ გავლენას კოგნიტიურ ჯანმრთელობაზე და რამდენად შეიძლება მათი დროული მართვით დემენციის შემთხვევების შემცირება.

1791811980

ლევან მაჭავარიანი: ბრიუსელი გაბუტვის რეჟიმშია, რადგან საქართველომ უარი განაცხადა, იყოს გამოყენებული პროქსი ქვეყნად, მათ მოუწევთ გადახედონ თავიანთ მიდგომებს

ყველამ კარგად ვიცით, რომ ბრიუსელის მხრიდან დეზინფორმაცია, სიცრუე, ბრალდებები იმიტომ დაიწყო, რომ უარი განვაცხადეთ, საქართველო პროქსი ქვეყნად გამოეყენებინათ, – ამის შესახებ „ქართული ოცნების“ წევრმა, ლევან მაჭავარიანმა განაცხადა.მისი თქმით, ბრიუსელი გაბუტვის რეჟიმშია მხოლოდ იმიტომ, რომ საქართველომ უარი განაცხადა მეორე ფრონტის გახსნაზე.„ჩვენ ურთიერთობას ვინარჩუნებთ ცალკეულ წევრ ქვეყნებთან და გვაქვს ურთიერთობები, ბოლო დროინდელი ვიზიტებიც ამას ცხადყოფს, თუმცა ბრიუსელი გაბუტვის რეჟიმშია მხოლოდ იმიტომ, რომ საქართველომ უარი განაცხადა, იყოს გამოყენებული პროქსი ქვეყნად, ასევე მეორე ფრონტის გახსნაზე. მათ მოუწევთ გადახედონ თავიანთ მიდგომებს. მათი მხრიდან მხოლოდ სამართლიან მიდგომაზე გვაქვს საუბარი. არაერთხელ გაგვიცხადებია ყველა დონეზე, რომ, ამდენი უსამართლობის მიუხედავად, პოლიტიკაში ემოციების ადგილი არ არის და მზად ვართ, გადავფურცლოთ ყველაფერი და ახალი ფურცლიდან დავიწყოთ ურთიერთობა“, – განაცხადა ლევან მაჭავარიანმა.მისივე თქმით, როგორც საქართველოს სჭირდება ევროკავშირი, არანაკლებ სჭირდება ევროკავშირს საქართველო, უნიკალური ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე.„ვიდრე ისინი არ შეიმჩნევენ, რომ საქართველო არის შუა დერეფნის მონაწილე ქვეყანა, მარტივ ჭეშმარიტებას არ გაიზიარებენ, რომ ჩვენ ნამდვილად შავ ზღვას ვესაზღვრებით, საღ საუბარზე ლაპარაკი ზედმეტია. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ შუა დერეფნიდან და გაზრდილი როლიდან გამომდინარე, რაც შუა დერეფანს ეთმობა, მოუწევთ, ადრე თუ გვიან დასხდნენ და გვესაუბრონ. შეეგუონ იმ მოცემულობას, რომ მიუხედავად იმისა, წინასაარჩევნო კამპანიები რადიკალურ ოპოზიციას თავად ჩაუტარეს, არჩევნების გზით მაინც ვერ ჩაგვანაცვლეს. მოუწევთ შეგუება, რომ, ამდენი დაფინანსებული რევოლუცის მიუხედავად, საქართველოში რევოლუცია ვერ მოახდინეს. დასხდნენ და გააგრძელონ ჩვენთან საუბარი“, – განაცხადა ლევან მაჭავარიანმა.

1791811743

პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლების ფიზიკური შეურაცხყოფის ფაქტებზე 3 მსჯავრდებულს ბრალდება წარუდგინეს

საქართველოს პროკურატურამ პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლების ფიზიკური შეურაცხყოფის ფაქტებზე 3 მსჯავრდებულს ბრალდება წარუდგინა. ინფორმაციას პროკურატურა ავრცელებს.„იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიერ ჩატარებული გამოძიებით დადგინდა, რომ მიმდინარე წლის 2 ოქტომბერს, სპეციალური პენიტენციური სამსახურის N6 დაწესებულების, ერთ-ერთი საცხოვრებელი კორპუსის საკანში მოთავსებულმა განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის მსჯავრდებულმა ბ. ჭ.-მ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა საკანთან შემოწმების მიზნით მისულ დაწესებულების დირექტორის მოადგილეს. ასევე, 4 ოქტომბერს N6 პენიტენციური დაწესებულებაში, სასეირნო სივრციდან დაბრუნებისას განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის მსჯავრდებული ჯ. ჯ. და მძიმე დანაშაულისთვის მსჯავრდებული ვ. თ. თავს დაესხნენ და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს დაწესებულების სამართლებრივი რეჟიმის განყოფილების მთავარ ინსპექტორს. მსჯავრდებულ ბ.ჭ.-ს, რომელმაც წარსულშიც იძალადა პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომელზე, ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 378-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით და ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით (განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის მსჯავრდებულის მიერ პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლის ფიზიკური შეურაცხყოფა არაერთგზის) წარედგინა, ხოლო მსჯავრდებულებს ჯ.ჯ.-ს და ვ.თ.-ს ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 378-ე მუხლის მე-5 ნაწილით (მძიმე და განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის მსჯავრებული პირის მიერ პენიტენციური დაწესებულების თანამშრომლის ფიზიკური შეურაცხყოფა) წარედგინათ, რაც სასჯელის სახედ და ზომად 12 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.პროკურატურა სასამართლოს ბრალდებულების მიმართ წინასასამართლო სხდომის განსაზღვრის შუამდგომლობით მიმართავს.

1791811620

გივი მიქანაძემ სამედიცინო განათლების საერთაშორისო კონფერენციის - "ECCES 2026" გახსნაში მიიღო მონაწილეობა

თბილისში იმართება სამედიცინო განათლების ორდღიანი საერთაშორისო კონფერენცია - “ECCES 2026”, რომლის გახსნაში მონაწილეობა მიიღეს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრმა გივი მიქანაძემ და ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ.გივი მიქანაძემ სიტყვით გამოსვლისას სამედიცინო განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის მნიშვნელობაზე, ამ მიმართულებით საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერების აუცილებლობასა და საქართველოში სამედიცინო განათლების განვითარებაში კენ ვოლკერის მიერ შეტანილ წვლილზე ისაუბრა.მინისტრმა ყურადღება გაამახვილა სამედიცინო განათლების ხარისხის უზრუნველყოფის მიმართულებით საქართველოს მიღწევებზე. როგორც მან აღნიშნა, 2018 წელს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნულმა ცენტრმა სამედიცინო განათლების მსოფლიო ფედერაციის (WFME) აღიარება ათი წლის ვადით მოიპოვა, რაც მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯია საქართველოს სამედიცინო განათლების აკრედიტაციის სისტემის განვითარებისა და ქართული სამედიცინო პროგრამების კურსდამთავრებულთა საერთაშორისო მობილობის ხელშეწყობისთვის.კონფერენციის მონაწილეებს მისასალმებელი სიტყვით მიმართეს ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ, კენ ვოლკერის საერთაშორისო უნივერსიტეტის რექტორმა ეკა ეკალაძემ, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის რექტორმა ირაკლი ნატროშვილმა.ორდღიანი კონფერენცია თემაზე – „სამედიცინო განათლების განვითარება: ინტერნაციონალიზაცია, ინოვაცია და აკადემიური წარმატება“ – ემორის უნივერსიტეტის მედიცინისა და ნევროლოგიის პროფესორის, დოქტორ კენ ვოლკერის დაბადებიდან 90 წლის იუბილეს ეძღვნება.კონფერენციის ფარგლებში მონაწილეები იმსჯელებენ სამედიცინო განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე, საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერებაზე, სწავლების ინოვაციურ მიდგომებზე, ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებაზე სასწავლო პროცესში და სტუდენტთა აკადემიური წარმატების ხელშეწყობაზე.კონფერენციის პროგრამა მოიცავს ძირითად მოხსენებებს, პანელურ დისკუსიებს, სამეცნიერო პრეზენტაციებს, სტუდენტთა კვლევითი ნამუშევრების გამოფენას, ინტერაქციულ სამუშაო შეხვედრებს და კლინიკურ მასტერკლასებს.საერთაშორისო კონფერენცია მიზნად ისახავს გამოცდილების გაზიარებისა და ახალი აკადემიური კავშირების ჩამოყალიბების შესაძლებლობის შექმნას და ხელს შეუწყობს საერთაშორისო პარტნიორობის განვითარებასა და სამედიცინო განათლების თანამედროვე სტანდარტების დანერგვას.ღონისძიებაში მონაწილეობენ ემორის უნივერსიტეტის პროფესორები, სამედიცინო განათლების საერთაშორისო და ადგილობრივი ექსპერტები, უნივერსიტეტების ხელმძღვანელები, პროფესორები, მკვლევრები, სტუდენტები და პარტნიორი ინსტიტუციების წარმომადგენლებს.

1791811380

კბილების ღრჭიალი ძილში, დილის თავის ტკივილი და ყბის ტკივილი - რა უნდა ვიცოდეთ ბრუქსიზმის შესახებ

ბრუქსიზმი - კბილების უნებლიე დაჭერა ან ღრჭიალი - პრობლემა, რომელსაც ბევრი ადამიანი ყურადღებას მხოლოდ მაშინ აქცევს, როდესაც კბილები ზიანდება, დილით ყბის ტკივილით იღვიძებს ან თავის ხშირი ტკივილი აწუხებს. თუმცა, ეს მხოლოდ სტომატოლოგიური პრობლემა არ არის - ბრუქსიზმის განვითარებას შესაძლოა უკავშირდებოდეს სტრესი, ემოციური დაძაბულობა, ძილის დარღვევები და გარკვეული მედიკამენტების მიღებაც კი.როგორ ამოვიცნოთ ბრუქსიზმი მაშინ, როდესაც მისი არსებობის შესახებ წარმოდგენაც არ გვაქვს? რა საფრთხეს უქმნის ის კბილებსა და ყბის სახსარს, რამდენად ეფექტიანია დამცავი კაპა და როდის არის საჭირო სპეციალისტთან ვიზიტი? - ამ თემებზე სტომატოლოგი მაგდა ბენიძე „mkurnali.ge“-ს ესაუბრა.- ბრუქსიზმი დღესდღეობით მართლაც ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული, თუმცა ხშირად „ფარული“ სტომატოლოგიური და ნევროლოგიური პრობლემაა. ბრუქსიზმი არის საღეჭი კუნთების უნებლიე, განმეორებადი აქტივობა, რომელიც გამოიხატება კბილების ძლიერი დაჭერით, ღრჭიალით.სრულიად შესაძლებელია, ადამიანს ჰქონდეს ბრუქსიზმი და ამის შესახებ წლების განმავლობაში არაფერი იცოდეს. ვინაიდან ღამის ბრუქსიზმი ძილის დროს, ქვეცნობიერ დონეზე ხდება, პაციენტი ხშირად ვერ აცნობიერებს პრობლემას. მასზე პირველად ინფორმაციას იღებენ ოჯახის წევრებისგან (რომელთაც ღამით კბილების ღრჭიალის ხმა ესმით) ან სტომატოლოგისგან, რომელიც გეგმური დათვალიერებისას ამჩნევს კბილების დამახასიათებელ ცვეთას.- რა იწვევს ბრუქსიზმს? რამდენად დიდ როლს თამაშობს სტრესი, შფოთვა, გადაღლა და ძილის დარღვევები, მედიკამენტები?- ბრუქსიზმი მულტიფაქტორული მდგომარეობაა და იშვიათად აქვს მხოლოდ ერთი კონკრეტული მიზეზი.სტრესი, შფოთვა და გადაღლა: ეს არის მთავარი მიზეზი ბრუქსიზმის განვითარების. ცენტრალური ნერვული სისტემა ზედმეტ სტრესსა და ემოციურ დაძაბულობას ხშირად სწორედ საღეჭი კუნთების ჰიპერტონუსით პასუხობს.ძილის დარღვევები: ბრუქსიზმი მჭიდროდაა დაკავშირებული ძილის დარღვევასთან და მიეკუთვნება პარასომნიებს (ძილთან დაკავშირებულ ქცევით დარღვევებს).ნახეთ სრული ინტერვიუ:

1791811062

უზბეკეთის ინვესტიციების, ინდუსტრიისა და ვაჭრობის მინისტრი – ჩვენ ძალიან დიდი ინტერესი გვაქვს, მონაწილეობა მივიღოთ ანაკლიის პორტის განვითარებაში

განვიხილეთ ის ნაბიჯები, რომლებსაც ორი ქვეყნის მთავრობები გადადგამენ, რათა ჩვენს ქვეყნებს შორის სავაჭრო ბრუნვამ 1 მილიარდ დოლარს მიაღწიოს, – ამის შესახებ უზბეკეთის ინვესტიციების, ინდუსტრიისა და ვაჭრობის მინისტრმა, ლაზიზ კუდრატოვმა საქართველო-უზბეკეთის ეკონომიკური თანამშრომლობის მთავრობათაშორისი კომისიის მე-11 სხდომის შემდეგ განაცხადა.კომისიის თანათავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ შეხვედრაზე კონკრეტული ნაბიჯები განისაზღვრა ორ ქვეყანას შორის პარტნიორობის ახალ ეტაპზე გადასასვლელად.„განვსაზღვრეთ კონკრეტული ნაბიჯები, რომლებიც დაგვეხმარება, ჩვენი პარტნიორობა ახალ ეტაპზე ავიყვანოთ. ივლისში შედგა უზბეკეთის პრეზიდენტის, შავკატ მირზიოევის ვიზიტი საქართველოში. ამ ვიზიტმა და ორ ლიდერს შორის გამართულმა დისკუსიებმა მყარი საფუძველი ჩაუყარა პარტნიორობასა და ჩვენი სავაჭრო-საინვესტიციო ურთიერთობების გაფართოებას. დღეს ჩვენ დეტალურად განვიხილეთ ის მოქმედებები, რომლებსაც ორი ქვეყნის მთავრობა განახორციელებს, რათა ჩვენმა სავაჭრო ბრუნვამ 1 მილიარდ დოლარს მიაღწიოს. ეს ერთი. ჩვენ ასევე გავუწევთ პოპულარიზაციასა და ხელშეწყობას ერთობლივ საწარმოებსა და ინვესტიციებს, როგორც უზბეკეთიდან საქართველოში, ისე ქართულ ინვესტიციებს უზბეკეთში. უკვე გამოვყავით კონკრეტული სფეროები და კომპანიები, რომლებიც განახორციელებენ კონკრეტულ პროექტებს“, – განაცხადა უზბეკეთის ინვესტიციების, ინდუსტრიისა და ვაჭრობის მინისტრმა.ლაზიზ კუდრატოვმა აღნიშნა, რომ დიდი ინტერესი არსებობს ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მიმართ.„უზბეკური კომპანიები დებენ ინვესტიციებს ფოთის ლოგისტიკურ ინფრასტრუქტურაში. გარდა ამისა, ჩვენ ძალიან დიდი ინტერესი გვაქვს, მონაწილეობა მივიღოთ ანაკლიის პორტის განვითარებაში. ასევე დაინტერესებულები ვართ, აქ გვქონდეს საწარმოო სიმძლავრეები ტექსტილის, ელექტრონიკის, ელექტროტექნიკისა და კვების პროდუქტების მიმართულებით, რაც საშუალებას მოგვცემს, ვაწარმოოთ საქართველოში და საქართველოდან განვახორციელოთ ექსპორტი დასავლურ ბაზრებზე.საქართველო ჩვენთვის ევროპულ ბაზრებზე გასასვლელი ბუნებრივი კარიბჭეა და გვსურს, სრულად გამოვიყენოთ ყველა შესაძლებლობა და არსებული ინფრასტრუქტურა. ჩვენ შევქმენით სპეციალური სამუშაო ჯგუფები, რომლებიც კონცენტრირებულნი იქნებიან ვაჭრობის, ტრანზიტისა და ტრანსპორტის საკითხებზე.მჯერა, ეს სისტემური მიდგომა უახლოეს მომავალში კონკრეტული შედეგების მიღწევის საშუალებას მოგვცემს“, – აღნიშნა  ლაზიზ კუდრატოვმა.მან ასევე მადლობა გადაუხადა საქართველოს მთავრობას კომისიის მასპინძლობისთვის და უზბეკეთის დელეგაციისადმი გამოჩენილი სტუმართმოყვარეობისთვის.

1791811007

რიკარდ იოზვიაკი: ევროკავშირის მინისტრების პოზიცია უცვლელი დარჩა, თუმცა არსებობს გარკვეული ინტერესი პოლიტიკურ დონეზე დაბლა, ისეთ საკითხებზე თანამშრომლობისთვის, როგორიცაა დაკავშირებადობა

„რადიო თავისუფლების“ ევროპის ბიუროს ხელმძღვანელი რიკარდ იოზვიაკი აცხადებს, რომ დღეს ლუქსემბურგში, ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა შეხვედრაზე საქართველოს საკითხზე მოკლე დისკუსია გამართეს.მისი თქმით, ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრების პოზიცია უცვლელი დარჩა, რომ საქართველოში პოლიტიკური უკუსვლა მნიშვნელოვნად გაღრმავდა.ამასთან, როგორც იოზვიაკმა აღნიშნა, მინისტრებს შორის უფრო ფართო დისკუსია იანვარში იქნება მოსალოდნელი.„არსებითად, მათი პოზიცია უცვლელი დარჩა – ქვეყანაში პოლიტიკური უკუსვლა მნიშვნელოვნად გაღრმავდა, თუმცა არსებობს გარკვეული ინტერესი პოლიტიკურ დონეზე დაბლა, ისეთ საკითხებზე თანამშრომლობის გასაგრძელებლად, როგორიცაა დაკავშირებადობა. მინისტრებს შორის უფრო ფართო დისკუსია იანვარშია მოსალოდნელი“, – წერს „რადიო თავისუფლების“ ევროპის ბიუროს ხელმძღვანელი.

1791810720

ეხმარება თუ არა ბავშვს ალტერნატიული კომუნიკაცია მეტყველების განვითარებაში

როდესაც ბავშვი ვერ ან ჯერ კიდევ შეზღუდულად საუბრობს, მშობლებს ხშირად უჩნდებათ კითხვა: ხომ არ შეუშლის ხელს ალტერნატიული კომუნიკაციის გამოყენება მეტყველების განვითარებას? კვლევები აჩვენებს, რომ ალტერნატიული და აუგმენტური კომუნიკაცია (AAC) მეტყველების განვითარებას არ აფერხებს. პირიქით, მას შეუძლია ხელი შეუწყოს ბავშვის კომუნიკაციური უნარებისა და ენობრივი შესაძლებლობების განვითარებას. ალტერნატიული და აუგმენტური კომუნიკაცია მოიცავს სხვადასხვა საშუალებას, რომელთა დახმარებითაც ბავშვს საკუთარი სურვილების, საჭიროებების, აზრებისა და ემოციების გამოხატვა შეუძლია. ეს შეიძლება იყოს ჟესტები, სურათები, სიმბოლოები, საკომუნიკაციო დაფები ან სპეციალური ელექტრონული მოწყობილობები. რატომ არის ალტერნატიული კომუნიკაცია მნიშვნელოვანი?1. ბავშვი იღებს კომუნიკაციის შესაძლებლობას.როდესაც ბავშვს სიტყვებით გამოხატვა უჭირს, მას მაინც სჭირდება, რომ გვითხრას, რა უნდა, რა არ მოსწონს, რას გრძნობს ან რისი გაზიარება სურს. ალტერნატიული კომუნიკაცია მას ამ შესაძლებლობას აძლევს.2. მცირდება კომუნიკაციური სირთულეებით გამოწვეული იმედგაცრუება ან რთული ქცევა.როდესაც ბავშვს სათქმელის გადმოცემა არ შეუძლია, შესაძლოა გაღიზიანდეს, იტიროს, უარი თქვას აქტივობაზე ან ქცევით გამოხატოს ის, რისი თქმაც სიტყვებით ვერ მოახერხა. კომუნიკაციის დამატებითი საშუალება მას საკუთარი საჭიროებების უფრო გასაგებად გამოხატვაში ეხმარება.3. ხელს უწყობს მეტყველებისა და ენის განვითარებას.ბავშვი სწავლობს, რომ სიმბოლოს, ჟესტს ან სიტყვას კონკრეტული მნიშვნელობა აქვს და მათი გამოყენებით შეიძლება სხვა ადამიანთან ურთიერთობა. როდესაც ზრდასრული საუბრის პარალელურად თავადაც იყენებს სურათებს ან სიმბოლოებს, ბავშვს ენობრივი კავშირების გაგებაში ეხმარება.4. ავითარებს დამოუკიდებლობასა და ინიციატივას.ბავშვი მხოლოდ სხვისი შეკითხვის პასუხად კი არ გამოხატავს საკუთარ სურვილს, არამედ თავადაც იწყებს კომუნიკაციას, აკეთებს არჩევანს, ითხოვს დახმარებას და მონაწილეობს ყოველდღიურ ურთიერთობებში.5. ქმნის სწავლისა და სოციალური ურთიერთობების მეტ შესაძლებლობას.როდესაც ბავშვს კომუნიკაციის ხელმისაწვდომი საშუალება აქვს, მას მეტი შესაძლებლობა ეძლევა თამაშში, სწავლასა და სოციალურ ურთიერთობებში ჩასართავად.უნდა დაველოდოთ, როდის დაიწყებს ბავშვი ლაპარაკს?არა. არ არის აუცილებელი, ბავშვმა ჯერ მეტყველება განავითაროს და მხოლოდ ამის შემდეგ დაიწყოს ალტერნატიული კომუნიკაციის გამოყენება. საჭიროების შემთხვევაში მისი დანერგვა ადრეული ეტაპიდან შეიძლება.მნიშვნელოვანია, რომ კომუნიკაციის საშუალება ბავშვის ინდივიდუალურ საჭიროებებს შეესაბამებოდეს. მისი გამოყენებისას ზრდასრულმა უნდა მისცეს ბავშვს მოდელი, გამოიყენოს სიმბოლოები ბუნებრივ სიტუაციებში და არ მოსთხოვოს ბავშვს მათი გამოყენება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამისთვის მზად არ არის.ალტერნატიული კომუნიკაცია არ ნიშნავს მეტყველებაზე უარის თქმას. ის ბავშვს აძლევს შესაძლებლობას, კომუნიკაცია ახლავე შეძლოს, მეტყველების განვითარების მოლოდინში კი ურთიერთობისა და საკუთარი საჭიროებების გამოხატვის შესაძლებლობის გარეშე არ დარჩეს.გახსოვდეთ: კომუნიკაცია მხოლოდ სიტყვების წარმოთქმა არ არის. კომუნიკაციაა სურვილის გამოხატვა, უარის თქმა, არჩევანის გაკეთება, დახმარების თხოვნა, ემოციის გაზიარება და სხვა ადამიანთან ურთიერთობის დამყარება.ბავშვს არ უნდა უწევდეს ლოდინი, სანამ ალაპარაკდება, რათა მისი ხმა გაიგონ. მას კომუნიკაციის შესაძლებლობა ახლავე სჭირდება.შენიშვნა: ალტერნატიული კომუნიკაციის საშუალება ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს, საჭიროებისამებრ მეტყველებისა და ენის სპეციალისტის გამოცდილ პროფესიონალთან თანამშრომლობით.

1791809220

როგორი იქნება 12-18 ოქტომბრის კვირა ზოდიაქოს თითოეული ნიშნის წარმომადგენლისთვის

კვირის დასაწყისი საკმაოდ ინტენსიური და ემოციურად დატვირთული იქნება. მომდევნო დღეებში განწყობა შედარებით ოპტიმისტური გახდება, თუმცა მოვლენები შესაძლოა, კვლავ დაუგეგმავად განვითარდეს. კვირის დასასრული კი პრაგმატულ მიდგომას, დისციპლინასა და პასუხისმგებლობას მოითხოვს.კვირის დასაწყისში ყურადღების ცენტრში მოექცევა ძლიერი ემოციები, ეჭვიანობა, ფინანსური საკითხები და კონტროლის სურვილი. მოგვიანებით ამ ყველაფერს შთაგონება, თავისუფლებისკენ სწრაფვა და მოულოდნელი ცვლილებები ჩაანაცვლებს. კვირის ბოლოს კი მნიშვნელოვანი გახდება რეალობის ობიექტურად შეფასება და პრაქტიკული გადაწყვეტილებების მიღება.განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ იმას, რომ სიყვარულისა და ურთიერთობების პლანეტა, ვენერა, მორიელის ნიშანში რეტროგრადულ მოძრაობას განაგრძობს. ასტროლოგების თქმით, ეს პერიოდი სიყვარულთან, ფინანსებთან და თვითშეფასებასთან დაკავშირებული საკითხების გადახედვას მოითხოვს. ამიტომ, ახალი ურთიერთობებისა და მნიშვნელოვანი წამოწყებებისგან თავის შეკავება სასურველია. კვირის ხელსაყრელი დღეებია ხუთშაბათი, 15 ოქტომბერი, და კვირა. ხუთშაბათს პლანეტების ჰარმონიული განლაგება ხელსაყრელ პირობებს შექმნის სხვადასხვა საქმისთვის, კვირა კი ბიზნესსაქმიანობისა და სამომავლო გეგმების დასახვისთვის კარგი დრო იქნება.უფრო კონკრეტულად, როგორი კვირა ელის ზოდიაქოს თითოეულ ნიშანს, ქვემოთ გაგიზიარებთ:ვერძიამ კვირაში ყურადღების ცენტრში მოექცევა საერთო ფინანსები, რომანტიკული ურთიერთობები და ფინანსური რესურსები. ორშაბათს შესაძლოა, თავი იჩინოს ეჭვიანობამ, ფინანსურმა უთანხმოებამ და ყველაფრის გაკონტროლების სურვილმა. ამ დღეს უმჯობესია, ურთიერთობების გარკვევას მოერიდოთ და კრედიტის აღებისგან თავი შეიკავოთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება სწავლისთვის, მოგზაურობისა და მოლაპარაკებებისთვის. შეგიძლიათ, სამომავლო გეგმებიც დასახოთ. პარასკევსა და შაბათს კი კარიერულ საკითხებში სიფრთხილე გმართებთ - შესაძლოა, შეცდომაში შეგიყვანოთ მცდარმა წარმოდგენებმა ან ფსიქოლოგიურმა ზეწოლამ (ასევე დაგაინტერესებთ: ზოდიაქოს 3 ნიშანი, რომლებსაც ოქტომბერში გეგმების შეცვლა მოუწევს - ასტროლოგების პროგნოზი).ასტროლოგების რჩევა: ეჭვიანობის ნიადაგზე ნუ გაამწვავებთ ურთიერთობებს და ნაჩქარევი გადაწყვეტილებებისგან თავი შეიკავეთ.კურომთელი კვირის განმავლობაში ყურადღების ცენტრში პარტნიორული ურთიერთობები მოექცევა. შესაძლოა, კვლავ გამოჩნდნენ ყოფილი პარტნიორები ან წარსულთან დაკავშირებულმა წყენამ შეგახსენოთ თავი. ორშაბათს მოერიდეთ პარტნიორზე ზეწოლას და ურთიერთობის გარკვევას, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ემოციების მართვა გიჭირთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება ურთიერთობებში ჰარმონიის აღსადგენად და სამომავლო გეგმებზე შესათანხმებლად. პარასკევსა და შაბათს კი ფინანსურ საკითხებში შესაძლოა, გაურკვევლობა ან შეზღუდვები შეგექმნათ.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ ახალი საქმიანი თუ პირადი ურთიერთობების დაწყებასა და მსხვილი შენაძენების გაკეთებას.ტყუპებიამ კვირაში მთავარი ყურადღება სამუშაოსა და ჯანმრთელობაზე გამახვილდება. შესაძლოა, ძველი კოლეგები კვლავ გამოჩნდნენ ან სამუშაო ვალდებულებების გადახედვა მოგიწიოთ. ორშაბათს სამსახურში უთანხმოების ალბათობა გაიზრდება, ამიტომ ეცადეთ, ემოციებს არ აჰყვეთ და დაძაბულ სიტუაციებში სიმშვიდე შეინარჩუნოთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება პარტნიორებთან მოლაპარაკებისა და მნიშვნელოვანი საკითხების მოსაგვარებლად. გამოიყენეთ ეს შესაძლებლობა, რათა სათქმელი მშვიდად და მკაფიოდ ჩამოაყალიბოთ.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ ახალ სამსახურში გადასვლასა და ყოველდღიური რეჟიმის მკვეთრად შეცვლას.კირჩხიბიამ კვირაში კვლავ აქტუალური გახდება სიყვარული, შემოქმედება და შვილებთან დაკავშირებული საკითხები. შესაძლოა, ძველი გრძნობები გაცოცხლდეს ან წარსულმა ურთიერთობებმა კვლავ შეგახსენოთ თავი. ორშაბათს სასიყვარულო ურთიერთობებში მოსალოდნელია ეჭვიანობა და უთანხმოება. ეცადეთ, ემოციების გავლენით ნაჩქარევი გადაწყვეტილებები არ მიიღოთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება სამუშაოსა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საკითხების მოსაგვარებლად. პარასკევსა და შაბათს კი პარტნიორულ ურთიერთობებში შესაძლოა, გაურკვევლობა და ემოციური დაძაბულობა იგრძნოთ.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ ახალი რომანტიკული ურთიერთობის დაწყებასა და შემოქმედებით პროექტებში დიდი თანხის დაბანდებას. მეტი ყურადღება დაუთმეთ საკუთარ თავსა და ჯანმრთელობას.ლომიამ კვირაში ყურადღება საოჯახო საკითხებზე გადაინაცვლებს. შესაძლოა, ნათესავები გესტუმრონ ან წარსულში გადაუჭრელი ოჯახური პრობლემები კვლავ წამოიჭრას. ორშაბათს სახლში უთანხმოებისა და კონფლიქტის ალბათობა გაიზრდება, ამიტომ შეეცადეთ, სიმშვიდე შეინარჩუნოთ და დაძაბულობა არ გაამწვავოთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება შემოქმედებითი საქმიანობისთვის, რომანტიკული ურთიერთობებისა და შვილებთან დროის გასატარებლად. გამოიყენეთ ეს დღე სასიამოვნო საქმიანობისა და ახლობლებთან ურთიერთობისთვის.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ რემონტის დაწყებას, უძრავი ქონების შეძენასა და ოჯახური უთანხმოების გამწვავებას.ქალწულიამ კვირაში განსაკუთრებული ყურადღება კომუნიკაციასა და ახლო გარემოცვასთან ურთიერთობას დაეთმობა. შესაძლოა, თქვენი მხარდაჭერა და-ძმებს ან მეზობლებს დასჭირდეთ. აქტუალური გახდება მოკლე მგზავრობებიც. მოსალოდნელია ძველი საუბრების გაგრძელება, წარსულში წამოჭრილი საკითხების დაბრუნება და კამათი.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება ოჯახური საკითხების მოსაგვარებლად. შესაძლოა, სახლში მეტმა სიმშვიდემ და ურთიერთგაგებამ დაისადგუროს, რაც დაგეხმარებათ, დაგროვილი პრობლემები მშვიდად განიხილოთ.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ ახალი ტექნიკის შეძენას, საბუთებზე ხელის მოწერასა და შორ მანძილზე მოგზაურობას.სასწორიმთელი კვირის განმავლობაში ყურადღების ცენტრში ფინანსები და თვითშეფასება მოექცევა. შესაძლოა, ვალების დაბრუნების საკითხი გააქტიურდეს ან ხარჯების გადახედვა დაგჭირდეთ. ორშაბათს ფულთან დაკავშირებული უთანხმოების ალბათობა გაიზრდება, ამიტომ ფინანსური საკითხების განხილვისას სიფრთხილე გამოიჩინეთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად, სწავლისა და მოგზაურობის გეგმების განსახილველად. გამოიყენეთ ეს დღე მნიშვნელოვანი საუბრებისა და სამომავლო გეგმების დასასახავად.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ მსხვილ შენაძენებს, კრედიტის აღებასა და გარეგნობის მკვეთრად შეცვლას.მორიელიამ კვირაში მნიშვნელოვანი გახდება საკუთარი სურვილების, სასიყვარულო ურთიერთობებისა და პირადი ღირებულებების გადაფასება. ორშაბათს ემოციები შესაძლოა, განსაკუთრებით გამძაფრდეს, მოიმატოს ეჭვიანობამ და ურთიერთობაში ძალაუფლებისთვის ბრძოლა დაიწყოს. შეეცადეთ, საკუთარი რეაქციები აკონტროლოთ და ენერგია უფრო სასარგებლო მიმართულებით წარმართოთ.ხუთშაბათი ხელსაყრელი იქნება ფინანსური საკითხების მოსაგვარებლად და სამომავლო გეგმების დასახვეწად. პარასკევსა და შაბათს კი ურთიერთობებში შესაძლოა, გაურკვევლობა შეიქმნას და რთული საუბრების გამართვაც მოგიწიოთ.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ ახალი ურთიერთობების დაწყებას, პლასტიკურ ოპერაციებს, კოსმეტიკურ პროცედურებსა და გარეგნობასთან დაკავშირებულ მკვეთრ ცვლილებებს.მშვილდოსანიამ კვირაში ყურადღება შინაგან სამყაროზე, დაფარულ საკითხებსა და დაუსრულებელი საქმეების მოწესრიგებაზე გამახვილდება. ორშაბათს შესაძლოა, ფარული კონფლიქტები წარმოიშვას, ამიტომ ეცადეთ, გაუგებრობები დროულად გაარკვიოთ და ნაჩქარევი დასკვნები არ გამოიტანოთ.ხუთშაბათი განსაკუთრებით ხელსაყრელი იქნება თვითგამოხატვისთვის, მოგზაურობისა და სწავლისთვის. კვირას კი პრაქტიკულ საკითხებზე დაფიქრება და საკუთარ თავთან გულწრფელი საუბარი დაგეხმარებათ, უკეთ გააცნობიეროთ თქვენი პრიორიტეტები.ასტროლოგების რჩევა: მოერიდეთ საიდუმლოებების დამალვას, ფარულ რომანტიკულ ურთიერთობებს, ალკოჰოლის მიღებასა და სარისკო მოგზაურობებს...ვრცლად

1791808920

ნაწლავის კიბოს მკურნალობაში ახალი იმედი - იმუნოთერაპიის შემდეგ პაციენტებს დაავადება თითქმის სამი წლის განმავლობაში არ დაბრუნებიათ

ბრიტანეთში ჩატარებულმა კლინიკურმა კვლევამ იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა: ნაწლავის კიბოს კონკრეტული გენეტიკური ტიპის მქონე 32 პაციენტს იმუნოთერაპიისა და ოპერაციის შემდეგ, თითქმის სამი წლის განმავლობაში, დაავადების რეციდივი არ განუვითარდა.კვლევა NEOPRISM-CRC, რომელსაც ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯისა (UCL) და საუნივერსიტეტო საავადმყოფოების მკვლევრები ხელმძღვანელობდნენ, ნაწლავის კიბოს მკურნალობის ახალი მიდგომის შესწავლას ისახავდა მიზნად. შედეგები 2026 წლის აპრილში ამერიკის კიბოს კვლევის ასოციაციის (AACR) ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარადგინეს.კვლევაში მონაწილე პაციენტებს დაავადების მეორე ან მესამე სტადია ჰქონდათ. მათ კიბოს ისეთი გენეტიკური მახასიათებელი აღმოაჩნდათ, რომელიც ცნობილია როგორც MMR-ის დეფიციტი ან MSI-high. ეს თავისებურება სიმსივნურ უჯრედებში დნმ-ის დაზიანებების გამოსწორების მექანიზმის დარღვევას უკავშირდება და შესაძლოა სიმსივნე იმუნოთერაპიის მიმართ უფრო მგრძნობიარე გახადოს.როგორ ჩატარდა კვლევა?კვლევაში გაერთიანებული იყო გაერთიანებული სამეფოს ხუთი საავადმყოფოს 32 პაციენტი. სტანდარტული მიდგომისგან განსხვავებით, რომლის დროსაც ოპერაციის შემდეგ შესაძლოა ქიმიოთერაპია დაინიშნოს, მონაწილეებმა ოპერაციამდე იმუნოთერაპიული პრეპარატი - პემბროლიზუმაბი - მიიღეს.მკურნალობა მაქსიმუმ ცხრა კვირას გრძელდებოდა. პრეპარატი იმუნური სისტემის უნარს აძლიერებს, ამოიცნოს და შეებრძოლოს სიმსივნურ უჯრედებს. მისი მოქმედება PD-1 ცილის ბლოკირებას ეფუძნება, რაც იმუნური უჯრედების სიმსივნის წინააღმდეგ გააქტიურებას უწყობს ხელს.მკურნალობის შემდეგ პაციენტებს დაგეგმილი ოპერაცია ჩაუტარდათ, რის შემდეგაც მკვლევრები მათ ჯანმრთელობის მდგომარეობას ხანგრძლივად აკვირდებოდნენ.რა შედეგები მიიღეს მეცნიერებმა?კვლევის საწყის ეტაპზე, პაციენტების დაახლოებით 59%-ს ოპერაციის დროს აღებულ ქსოვილებში სიმსივნის ნარჩენი უჯრედები აღარ აღმოაჩნდა. ეს ე.წ. პათოლოგიური სრული პასუხია, რაც მკურნალობაზე განსაკუთრებით კარგ რეაქციას ნიშნავს.თუმცა ყველაზე საყურადღებო შედეგი შემდგომ დაკვირვებას უკავშირდება: მკურნალობიდან დაახლოებით 33 თვის შემდეგ, კვლევის 32 მონაწილიდან არცერთს კიბოს დაბრუნება არ აღენიშნებოდა.მნიშვნელოვანია, რომ დაავადების რეციდივი არ დაფიქსირებულა იმ პაციენტებშიც, რომელთა ოპერაციის შემდგომ ნიმუშებში სიმსივნის მცირე ნარჩენები კვლავ ჩანდა. დაკვირვების პერიოდში ეს ნარჩენი დაავადება არ გაზრდილა და არ გავრცელებულა.მკვლევართა შეფასებით, შედეგები მიუთითებს, რომ პაციენტების შერჩეულ ჯგუფში ოპერაციამდე ჩატარებულმა ხანმოკლე იმუნოთერაპიამ შესაძლოა ხანგრძლივი სარგებელი მოიტანოს. ნიშნავს თუ არა ეს, რომ ქიმიოთერაპია აღარ იქნება საჭირო?კვლევის შედეგები იმედისმომცემია, თუმცა ამ ეტაპზე მათი ყველა პაციენტზე გავრცელება არ შეიძლება.კვლევა მცირე ჯგუფს მოიცავდა და მხოლოდ ნაწლავის კიბოს კონკრეტულ გენეტიკურ ტიპზე იყო ორიენტირებული. შესაბამისად, მიღებული შედეგები არ ნიშნავს, რომ იმუნოთერაპია ყველა პაციენტისთვის ჩაანაცვლებს ქიმიოთერაპიას ან ოპერაციის შემდგომ მკურნალობას.მკურნალობის არჩევა დამოკიდებულია სიმსივნის სტადიაზე, გენეტიკურ მახასიათებლებზე, პაციენტის საერთო ჯანმრთელობასა და სხვა კლინიკურ ფაქტორებზე. იმუნოთერაპიასაც შეიძლება ახლდეს გვერდითი მოვლენები, მათ შორის იმუნური სისტემის მიერ ჯანმრთელი ორგანოების დაზიანება.სწორედ ამიტომ, სპეციალისტებისთვის მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ იმის დადგენა, რამდენად ეფექტიანია მკურნალობა, არამედ ისიც, თუ რომელი პაციენტები მიიღებენ მისგან ყველაზე დიდ სარგებელს და რამდენად ხანგრძლივი იქნება ეს შედეგი.რა იქნება შემდეგი ნაბიჯი?მეცნიერები მონაწილეთა ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე დაკვირვებას აგრძელებენ, რათა დაადგინონ, შენარჩუნდება თუ არა მიღებული შედეგები უფრო ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში. ამასთან, იკვლევენ ბიოლოგიურ მარკერებს, რომლებმაც შესაძლოა მომავალში ექიმებს მკურნალობაზე პასუხის წინასწარ შეფასებაში დაეხმაროს.NEOPRISM-CRC-ის შედეგები ნაწლავის კიბოს მკურნალობის პერსონალიზებული მიდგომის განვითარების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა ჯერ მცირეა და დამატებით დადასტურებას საჭიროებს, ის აჩვენებს, რომ სწორად შერჩეულ პაციენტებში იმუნოთერაპიას შესაძლოა დაავადების ხანგრძლივი კონტროლის მნიშვნელოვანი პოტენციალი ჰქონდეს.

1791808680

სიდნი სვინი და მერილინ მონრო ნათესავები აღმოჩნდნენ

როგორც აღმოჩნდა, სიდნი სვინსა და მერილინ მონროს შორის კავშირი მხოლოდ გარეგნულ მსგავსებასა და ვარსკვლავურ იმიჯს არ უკავშირდება.ახალი გენეალოგიური კვლევის მიხედვით, „ეიფორიას“ ვარსკვლავი და მონრო მეცხრე თაობის ბიძაშვილები არიან. უცხოური მედიის ცნობით, მსახიობებს საერთო წინაპარი მამის ხაზით ჰყავთ.აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ სვინი წლების განმავლობაში მერილინის მიმართ აღფრთოვანებას ღიად გამოხატავდა და მის სტილს არაერთხელ იმეორებდა.როგორც გამოცემა „ფეიჯ სიქსი“ წერს, სიდნი „თანამედროვე მონროა“.