1780433576
ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე და მომაკვდინებელი დაავადების, პანკრეასის კიბოს, მკურნალობაში მეცნიერებმა უპრეცედენტო წარმატებას მიაღწიეს. ჩიკაგოში, კლინიკური ონკოლოგიის ამერიკული საზოგადოების (ASCO) ყოველწლიურ ღონისძიება წარდგენილმა კლინიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ ახალმა ექსპერიმენტულმა ტაბლეტმა, სახელწოდებით დარაქსონრასიბი (daraxonrasib), სიმსივნის შორსწასული ფორმის მქონე პაციენტების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა გააორმაგა. წამყვანი სპეციალისტები ამ აღმოჩენას ბოლო ათწლეულების უდიდეს გარღვევად მოიაზრებენ.პანკრეასის კიბოს ადრეულ ეტაპზე აღმოჩენა უკიდურესად რთულია, რის გამოც პაციენტთა ნახევარზე მეტს დიაგნოზს მხოლოდ მას შემდეგ უსვამენ, რაც სიმსივნე სხვა ორგანოებზეც ვრცელდება. ამასთან, სტანდარტული ქიმიოთერაპია დღემდე ძალიან დაბალ ეფექტურობას აჩვენებდა. სწორედ ამიტომ, ბოსტონის დანა-ფარბერის კიბოს ინსტიტუტის მეცნიერებმა ახალი პრეპარატი 500 ისეთ პაციენტზე გამოსცადეს, რომელთა მეტასტაზურ სიმსივნეზე მკურნალობამ შედეგი ვერ გამოიღო.შედეგები იმდენად შთამბეჭდავი აღმოჩნდა, რომ დარაქსონრასიბის მიმღები პაციენტების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობამ 13.2 თვე შეადგინა, მაშინ როდესაც სტანდარტული ქიმიოთერაპიის ჯგუფში ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 6.6-დან 6.7 თვემდე იყო. არიზონას უნივერსიტეტის კიბოს ცენტრის ონკოლოგიის ხელმძღვანელმა, დოქტორმა რაჩნა შროფმა აღიარა, რომ კვლევის შედეგების გაცნობისას ემოციები ვერ შეიკავა და ატირდა, რადგან პანკრეასის კიბოს მკურნალობის თავის 16-წლიან პრაქტიკაში პაციენტების გადარჩენის მსგავსი უპრეცედენტო მაჩვენებელი არასდროს უნახავს.როგორ მუშაობს ეს პრეპარატი?ამ ინოვაციური მედიკამენტის წარმატების საიდუმლო მის უნიკალურ მოქმედების მექანიზმში მდგომარეობს, ის მიზანმიმართულად ბლოკავს მუტაციურ პროტეინს – Kras-ს, რომელიც თითქმის ყველა პანკრეასის სიმსივნის ზრდასა და გავრცელებას აპროგრამებს. Kras გენი ათწლეულების განმავლობაში მეცნიერებისთვის „მიუწვდომელ სამიზნედ“ (undruggable) რჩებოდა მისი სტრუქტურის გამო, თუმცა დარაქსონრასიბი ე.წ. „მოლეკულური წებოს“ პრინციპით მუშაობს, შედეგად მყარად უერთდება მუტაციურ ცილებს და თიშავს მათ აქტივობას, რითაც სიმსივნის პროგრესირებას აჩერებს.მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ყოველდღიური მისაღები ტაბლეტი პაციენტებმა ბევრად უფრო დიდხანს და მარტივად აიტანეს, ვიდრე ტრადიციული ქიმიოთერაპია, რაც მათი ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაზე, ტკივილის შემცირებასა და სიმსივნური კვანძების ზომაში კლებაზე აისახა. რაც შეეხება გვერდით ეფექტებს, მედიკამენტის გამოყენებისას ძირითადად ფიქსირდება კანზე გამონაყარი და პირის ღრუს წყლულები, რაც გაცილებით მსუბუქია ქიმიოთერაპიის ტოქსიკურობასთან შედარებით.ამჟამად აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაცია (FDA) გეგმავს დააჩქაროს წამლის განხილვისა და ავტორიზაციის პროცესი, პარალელურად კი უკვე ამუშავდა სპეციალური პროგრამა (expanded access), რომელიც კრიტერიუმების მქონე პაციენტებს ექსპერიმენტულ პრეპარატზე წვდომას ოფიციალურ დამტკიცებამდე აძლევს. კლინიკურმა კვლევამ უკვე გამოიწვია პაციენტებისა და ექიმების უზარმაზარი მოთხოვნა, რადგან ამ დიაგნოზის მქონე ადამიანებისთვის ყოველი დამატებითი თვე საყვარელ ადამიანებთან ერთად გასატარებლად ფასდაუდებელია.მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ დარაქსონრასიბი პანკრეასის კიბოს მკურნალობის ახალ სტანდარტად იქცევა და მის გამოყენებას დაავადების უფრო ადრეულ ეტაპებზეც გამოსცდიან. გარდა ამისა, ვინაიდან Ras ოჯახის მუტაციური გენები სხვა ონკოლოგიურ პათოლოგიებსაც ასაზრდოებს, ანალოგიური მექანიზმის მქონე პრეპარატების ტესტირება უკვე მიმდინარეობს ფილტვისა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს სამკურნალოდაც.























