1792353060

73-ჯერ დასმული სიმსივნის დიაგნოზი - პატარძალი, რომელმაც მსოფლიო აალაპარაკა

კანის კიბოს 73-ჯერ დასმული დიაგნოზი, მარტო გაზრდილი შვილები და სიყვარული, რომელიც წლების შემდეგ იპოვა – დღეს ჰილარია მირესკის ისტორია უნდა მოგიყვეთ, რომელიც გულგრილს ნამდვილად არ დაგტოვებთ.ბოლო პერიოდში სოციალურ ქსელში ალბათ ერთხელ მაინც შეგხვედრიათ ვიდეო, სადაც უჩვეულო გარეგნობის ქალისა და მამაკაცის ქორწილია ასახული.  მსოფლიომ ის სწორედ ამ კადრებით გაიცნო, თუმცა, მშობლიურ ბრაზილიაში მას დიდი ხანია, რაც მებრძოლ ჰილარიას ეძახიან. ეს არის ამბავი ქალზე, რომელმაც  ცხოვრებისეული სირთულეების მიუხედავად, საკუთარი თავის რწმენა არ დაკარგა და დღეს თავისი გამოცდილებით სხვა ადამიანებსაც აძლევს იმედს.ჰილარია ბრაზილიის ერთ-ერთ პატარა სოფელში დაიბადა. ბავშვობაში ფიზიკურად შრომა ხშირად უწევდა. 6 წლის ასაკიდან მამასთან ერთად მინდორში მუშაობდა. ათშვილიან ოჯახში გაზრდილს საკუთარი თავისთვის დრო თითქმის არ რჩებოდა.  სწავლისა და პროფესიული განვითარების შესაძლებლობებიც საკმაოდ შეზღუდული ჰქონდა. მოგვიანებით ოჯახი შექმნა. როგორც თავად ამბობს, მეუღლე მასზე ფიზიკურად ხშირად ძალადობდა და  ემუქრებოდა.  ქორწინებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ მან ურთულესი გადაწყვეტილება მიიღო: დატოვა ოჯახი, რომელშიც თავს უსაფრთხოდ ვერ გრძნობდა.განშორების შემდეგ ჰილარია 2 მცირეწლოვან ქალიშვილთან ერთად სრულიად მარტო დარჩა. უფროსი 4-ის, ხოლო უმცროსი 2 წლის იყო. საკმარისი განათლების არ არსებობის გამო, ქალაქში  სამსახურის პოვნა უჭირდა. ამიტომ წლების განმავლობაში ქუჩებს ასუფთავებდა, რათა ქალიშვილებისთვის უკეთესი მომავალი შეექმნა.ჯანმრთელობის პრობლემები 1998 წელს დაეწყო, როდესაც კანზე სხვადასხვა წარმონაქმნი და ლაქა გაუჩნდა.  ბიოფსიის  შემდეგ ექიმებმა მას კანის კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს. მოგვიანებით ჰილარიას გორლინ-გოლცის სინდრომი დაუდგინეს. ეს იშვიათი გენეტიკური დაავადებაა, რომელიც კანს, მხედველობასა და ძვლოვან  სისტემებს აზიარებს. ასევე, კარცინომის განვითარების რისკს საგრძნობლად ზრდის.ამ მდგომარეობის მქონე ადამიანებს კანზე სიმსივნური წარმონაქმნები შეიძლება არაერთხელ გაუჩნდეთ. მირესკის შემთხვევაში დაავადებასთან ბრძოლა წლები გაგრძელდა. მას კანის კიბოს  დიაგნოზი 73-ჯერ დაუსვეს.საჭირო ხდებოდა განმეორებითი გამოკვლევები, მკურნალობა, სხივური თერაპია და ქირურგიული ჩარევები.ყველაზე რთული მისთვის 2019 წელი აღმოჩნდა. სიმსივნის გამო ჰილარიას მარცხენა თვალისა და ცხვირის ნაწილის ამოკვეთა დასჭირდა. ფიზიკურ ტკივილს საზოგადოების წნეხიც ემატებოდა. უჩვეულო გარეგნობის გამო მას ხშირად დასცინოდნენ.  როგორც თავად იხსენებს, საავადმყოფოში პანიკური შეტევები ჰქონდა... უჭირდა იმ ცვლილებებთან შეგუება, რომლებსაც სარკეში ხედავდა.თუმცა, ამის გადალახვაც შეძლო. გადაწყვიტა გარეგნობა არ დაემალა და თავისი ისტორია ხმამაღლა მოეყოლა. მისი მიზანი მხოლოდ საკუთარი გამოცდილების გაზიარება არ ყოფილა - სურდა, ადამიანებისთვის ეჩვენებინა, რომ მძიმე განსაცდელის დროს მხარდაჭერა და თანაგრძნობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.არაერთი მძიმე გამოცდის შემდეგ, ჰილარიასთვის ბედნიერი დღეებიც დადგა. თან მაშინ, როდესაც ამ  ყველაფერს ყველაზე ნაკლებად ელოდა. ადაო პერეირას პირველად  7 წლის წინ საავადმყოფოში შეხვდა. ჰილარია იქ მკურნალობის მორიგ კურსს გადიოდა, ადაო კი ავადმყოფ მამას ახლდა თან. დროთა განმავლობაში ისინი დაახლოვდნენ. როდესაც ჰილარიას სამედიცინო ვიზიტებზე თანმხლები სჭირდებოდა და ქალიშვილები მის გვერდით ყოფნას ვერ ახერხებდნენ,  ამას ადაო აკეთებდა.რთულ პერიოდში დაწყებული ნაცნობობა თანდათან მზრუნველობასა და თანადგომაზე დაფუძნებულ ურთიერთობად გადაიქცა. 2026 წლის 10 ოქტომბერს მათ ურთიერთობის ოფიციალურად გაფორმება გადაწყვიტეს.. ქორწინების ცერემონია კათოლიკურ ეკლესიაში გაიმართა. კადრები კი ინტერნეტსივრცეში ვირუსულად გავრცელდა.ჰილარიასთვის, რომლის ცხოვრებაც ძალადობასთან, ჯანმრთელობის მძიმე პრობლემებსა და საზოგადოების მხრიდან მტკივნეულ დამოკიდებულებასთან ბრძოლით იყო სავსე, ეს დღე ცხოვრების ახალი ეტაპის დასაწყისად იქცა.მირესკის ბრძოლა ჯანმრთელობის პრობლემებთან კვლავ გრძელდება. მის დასახმარებლად ორგანიზებულმა შემოწირულობების კამპანიამ მნიშვნელოვანი თანხის მოგროვება შეძლო. ჰილარიას  სახის რეკონსტრუქციული ოპერაციის იმედი აქვს. მანამდე კი ქალების მხარდაჭერას აქტიურად განაგრძობს.  2026 წლის 28 ოქტომბერს ის ბრაზილიაში დაგეგმილ ღონისძიებაზე სიტყვით უნდა გამოვიდეს, რომელიც კიბოს წინააღმდეგ მებრძოლი ქალთა ორგანიზაციის ინიციატივით ტარდება. შეხვედრის  მიზანი მისი ისტორიის გაზიარება და ადამიანებში იმედის გაძლიერებაა.

1792262199

არქეოლოგებმა იერუსალიმში, იესო ქრისტეს სამარხის შესახებ ახალი აღმოჩენა გააკეთეს

არქეოლოგებმა მაცხოვრის საფლავის ტაძარში მარმარილოს წრიული ნაგებობის ნაშთებს მიაკვლიეს. მკვლევრების ვარაუდით, მონუმენტი შესაძლოა იმ სამარხის გარშემო აშენდა, რომელსაც ადრეული ქრისტიანები იესო ქრისტეს დაკრძალვის ადგილად მიიჩნევდნენ. გათხრებისას ასევე აღმოაჩინეს უძველესი გზის მონაკვეთი, რომელიც შესაძლოა გოლგოთისკენ მიმავალი მარშრუტის ნაწილი ყოფილიყო. - წერს dailymailიერუსალიმში, მაცხოვრის საფლავის ტაძარში ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა ახალი ინფორმაცია გამოავლინა იმ ადგილის ისტორიის შესახებ, რომელსაც ქრისტიანული ტრადიცია იესო ქრისტეს ჯვარცმას, დაკრძალვასა და აღდგომას უკავშირებს.მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ სამარხის გარშემო არსებული კლდის ნაწილი განზრახ იყო მოჭრილი და მოცილებული. არქეოლოგ ფრანჩესკა რომანა სტასოლას განმარტებით, სწორედ ამ ადგილას მდებარეობდა სამარხი, რომელშიც, ქრისტიანული გადმოცემის თანახმად, ქრისტე დაასვენეს.აღმოჩენა აჩენს შესაძლებლობას, რომ მონუმენტი სწორედ ამ კონკრეტული სამარხის გარშემო იმიტომ ააგეს, რომ ადრეულმა ქრისტიანულმა საზოგადოებამ იგი იესო ქრისტეს დაკრძალვის ადგილად მიიჩნია. მკვლევრების ვარაუდით, ეს რწმენა შესაძლოა თაობიდან თაობას გადაეცემოდა.მარმარილოს მონუმენტი და იმპერატორ კონსტანტინეს ეპოქაუძველესი ნაგებობის ფრაგმენტები დღევანდელი სამლოცველოს ქვეშ აღმოაჩინეს. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მონუმენტის წრიული ფორმა შესაძლოა იმ ნაგებობის იერსახეს იმეორებდეს, რომლის აგებაც რომის იმპერატორმა კონსტანტინემ თითქმის 1 700 წლის წინ ბრძანა.სტასოლას თქმით, სამარხის მონუმენტური გაფორმება მინიმუმამდე იყო დაყვანილი, რათა შეძლებისდაგვარად შეენარჩუნებინათ თავად სამარხის თავდაპირველი იერსახე.მიუხედავად იმისა, რომ შემორჩენილი მარმარილო შესაძლოა ნაგებობის უფრო გვიანდელ სამშენებლო ეტაპს ეკუთვნოდეს, არქეოლოგები აღმოჩენას ამ ადგილას პატივსაცემი სამარხის გარშემო აგებული მონუმენტის ყველაზე ადრეულ არქეოლოგიურად დადასტურებულ ნიმუშად მიიჩნევენ.სტასოლა არ გამორიცხავს, რომ სამარხის იდენტიფიცირება იესო ქრისტეს დაკრძალვის ადგილად ადრეულ ქრისტიანულ საზოგადოებაში ჩამოყალიბებული ისტორიული მეხსიერების წყალობით შენარჩუნდა.„შესაძლებელია, ამ სამარხის შესახებ მეხსიერება ადრეულ ქრისტიანულ საზოგადოებაში უკვე გამყარებული იყო და თაობიდან თაობას გადაეცემოდა“, — წერს არქეოლოგი გათხრების ანგარიშში.მაცხოვრის საფლავის ტაძარს ყოველწლიურად დაახლოებით ოთხი მილიონი ადამიანი სტუმრობს.როგორ აღმოაჩინეს იესო ქრისტეს სამარხი?ტრადიციული გადმოცემის თანახმად, მაცხოვრის საფლავის ტაძარი იმ ადგილას მდებარეობს, სადაც იესო ქრისტე ჯვარს აცვეს და დაკრძალეს.პირვანდელი ეკლესია 335 წელს აკურთხეს. მის აშენებამდე ამ ტერიტორიაზე არსებული რომაული ნაგებობები დაანგრიეს. მათ შორის, როგორც ტრადიციულად მიიჩნევა, იყო ქალღმერთ ვენერასადმი მიძღვნილი ტაძარიც.სამშენებლო სამუშაოებისას მუშებმა კლდეში გამოკვეთილი სამარხი აღმოაჩინეს, რომელიც იესო ქრისტეს დაკრძალვის ადგილად მიიჩნიეს. იმ დროისთვის ქრისტეს გარდაცვალებიდან თითქმის 300 წელი იყო გასული.იმპერატორ კონსტანტინეს ბრძანებით მოქმედმა მშენებლებმა ყურადღება გაამახვილეს კონკრეტულ სამარხზე, რომელსაც უკვე მიაგებდნენ პატივს, როგორც ქრისტეს საფლავს. მათ მის გარშემო კლდე მოაშორეს, რათა სამარხი მიმდებარე სამარხებისგან გამოეყოთ.დღევანდელი ეკლესიის ისტორია რამდენიმე დანგრევასა და აღდგენას მოიცავს. 614 წელს სპარსელ სასანიანთა შემოსევის დროს ნაგებობა დაზიანდა და ხანძარმა გაანადგურა. ამის შემდეგ, დაახლოებით 614–626 წლებში, ეკლესია აღადგინეს.მეცნიერთა მნიშვნელოვანი ნაწილი მხარს უჭერს მოსაზრებას, რომ იესო ქრისტეს სამარხი სწორედ მაცხოვრის საფლავის ტაძრის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ერთ-ერთ არგუმენტად მოჰყავთ იქ აღმოჩენილი პირველი საუკუნის კლდეში გამოკვეთილი სამარხები.თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც. ზოგიერთი მკვლევარი იერუსალიმში მდებარე ე.წ. ბაღის სამარხს მიიჩნევს ბიბლიურ აღწერილობებთან უფრო შესაბამის ადგილად.ამრიგად, ახალი აღმოჩენა დამატებით ინფორმაციას გვაწვდის ტაძრის ისტორიისა და სამარხის გარშემო ჩამოყალიბებული უძველესი ტრადიციის შესახებ, თუმცა თავისთავად არ წარმოადგენს საბოლოო მტკიცებულებას იმისა, რომ ეს ნამდვილად იესო ქრისტეს სამარხია.ახალი კვლევის შედეგები წარმოდგენილია 605-გვერდიან ანგარიშში, რომელიც 2022 წლის მაისიდან 2025 წლის ოქტომბრამდე ჩატარებულ არქეოლოგიურ სამუშაოებს აჯამებს.მკვლევრებმა აღმოაჩინეს მეორეული გამოყენების მარმარილოს ფილებისგან აგებული კონსტრუქცია. ფილები საგულდაგულოდ იყო დამუშავებული და დუღაბით ერთმანეთთან შეერთებული, რის შედეგადაც სამარხის გარშემო წრიული პლატფორმა შეიქმნა.არქეოლოგებმა მარმარილოში ვიწრო ღარიც გამოავლინეს. მათი ვარაუდით, იგი წყლის მონუმენტის გარშემო გადასაყვანად და ახლომდებარე შემკრებ სისტემაში მისაგზავნად იყო გაკეთებული.მარმარილოს ფილები ნაგებობის რთულ წარსულზეც მიანიშნებს. ორ შემორჩენილ ფილაზე უძველესი დეკორატიული ორნამენტების მკრთალი კვალი შენიშნეს. მათი სტილი, სავარაუდოდ, იმპერატორ კონსტანტინეს მმართველობის შემდგომ პერიოდს მიეკუთვნება.ეს გარემოება აჩენს ვარაუდს, რომ ნაგებობა თავდაპირველი აგების შემდეგ, საუკუნეების განმავლობაში, აღადგინეს ან შეაკეთეს.სტასოლა არ გამორიცხავს, რომ დღემდე შემორჩენილი მარმარილო 614 წელს იერუსალიმზე სპარსელთა თავდასხმის შემდეგ ჩატარებული აღდგენითი სამუშაოების დროს გამოიყენეს.ამ საკითხის გასარკვევად მკვლევრები ამჟამად ფილების ერთმანეთთან შემაერთებელ დუღაბს იკვლევენ. მასალის შესწავლა მათ საშუალებას მისცემს, დაადგინონ, როდის შეიქმნა ნაგებობის სხვადასხვა ნაწილი.მიუხედავად იმისა, რომ მონუმენტის ზუსტი დათარიღება ჯერ კიდევ დასაზუსტებელია, მისი წრიული ფორმა ძველ გამოსახულებებში წარმოდგენილ სამლოცველოს იერსახეს ემთხვევა. ამის საფუძველზე არქეოლოგები ვარაუდობენ, რომ მეოთხე საუკუნეში აგებული თავდაპირველი ნაგებობაც შესაძლოა მსგავსი ფორმის ყოფილიყო.ადრეულ მონუმენტს, სავარაუდოდ, მცირე ზომის სვეტების რგოლიც ამშვენებდა. ასეთი განლაგება ძველ გამოსახულებებში გვხვდება და მას მოგვიანებით წმინდა ადგილების მოსანახულებლად ჩასული მომლოცველებიც აღწერდნენ.თუმცა მარმარილოს საძირკვლის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი, რის გამოც მკვლევრებს თავდაპირველი ნაგებობის ზუსტი იერსახის აღდგენა ჯერ არ შეუძლიათ.ეკლესიის ქვეშ უძველესი გზაც აღმოაჩინეს — შესაძლოა, ის გოლგოთისკენ მიემართებოდაარქეოლოგიური გათხრებისას მკვლევრებმა ეკლესიის ტერიტორიიდან გამომავალი უძველესი გზის მონაკვეთიც აღმოაჩინეს. მათი ვარაუდით, ეს შესაძლოა იმ მარშრუტის ნაწილი ყოფილიყო, რომლითაც სიკვდილმისჯილებს საჯარო აღსრულების ადგილისკენ მიაცილებდნენ.შემორჩენილი მონაკვეთის ზომა დაახლოებით 3 × 3,7 მეტრია. ის ეკლესიის შიგნით, ჯვაროსნული ეპოქის დროინდელი ბილიკის ქვეშ მდებარეობს.გზის თავდაპირველი კიდეები აღარ არის შემორჩენილი, თუმცა მისი მოხაზულობა და მკვეთრი დახრილობა მიანიშნებს, რომ იგი სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით მაღლა მიემართებოდა.გათხრების ხელმძღვანელი, პროფესორი ფრანჩესკა რომანა სტასოლა, ანგარიშში წერს:„ერთი შესაძლებლობა — რომელიც ამ ეტაპზე მხოლოდ ჰიპოთეზად რჩება — არის ის, რომ ეს ყოფილიყო ქალაქის გარეუბანში გამავალი გზა, რომელიც გოლგოთის მიდამოებისკენ ადიოდა, იმ დაშვებით, რომ ეს ადგილი საჯარო სიკვდილით დასჯის ადგილად გამოიყენებოდა“.ბიბლიური გადმოცემის მიხედვით, იესო ქრისტე გოლგოთაზე აცვეს ჯვარს.სტასოლამ განიხილა სხვა შესაძლებლობაც — შესაძლოა, გზა რომაელ მშენებლებს გამოეყენებინათ. თუმცა ამ ვარაუდს გარკვეული გარემოებები ეწინააღმდეგება: გზაზე არსებული საფეხური მძიმე სამშენებლო მასალით დატვირთული ურმების გადაადგილებას გაართულებდა.გზის კონსტრუქცია და ზომებიც ნაკლებად შეესაბამება ვარაუდს, რომ ის მხოლოდ ახლომდებარე სამარხებთან მისასვლელი პატარა ბილიკი იყო.რომის იმპერიაში სიკვდილით დასჯა ხშირად საჯარო სანახაობად იმართებოდა. მსჯავრდებულის დასჯის ადგილამდე მისასვლელი გზა კი მაყურებელთა გადაადგილებისთვისაც უნდა ყოფილიყო მოსახერხებელი, რადგან ხალხის თანდასწრება დასჯილთა დამცირების ნაწილად მიიჩნეოდა.მიუხედავად ამ ვარაუდებისა, მკვლევრები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ გზის დანიშნულება ჯერ საბოლოოდ დადგენილი არ არის.არქეოლოგიური აღმოჩენები ახალ ცნობებს გვაწვდის მაცხოვრის საფლავის ტაძრის ისტორიის, მისი მონუმენტების მშენებლობისა და აღდგენის ეტაპების შესახებ. თუმცა სამარხის იდენტიფიცირება იესო ქრისტეს საფლავად და ახლომდებარე გზის გოლგოთასთან დაკავშირება კვლავ ისტორიული კვლევისა და განხილვის საგანია.

1792180500

"თოჯინა თავისით გადაადგილდებოდა და შეტყობინებებს ტოვებდა..." - იდუმალებით მოცული "ანაბელი"

თოჯინა, რომელიც თავისით გადაადგილდებოდა, შეტყობინებებს ტოვებდა და ადამიანებს აშინებდა... - მისი მფლობელები ამტკიცებდნენ, რომ ეს უბრალოდ სათამაშო აღარ იყო. ამიტომ ის ჩაკეტილ კარადაში მოათავსეს და თან გამაფრთხილებელი წარწერაც დაურთეს: შეხება სასტიკად აკრძალულია!უბრალო ნაჭრის თოჯინა ანაბელი - საშინელებათა ისტორიების ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სიმბოლოდ იქცა. მაგრამ რა მოხდა სინამდვილეში და რატომ სჯეროდათ, რომ სათამაშოში რაღაც ბოროტი იმალებოდა?ყველაფერი 1970 წელს დაიწყო, როდესაც დედამ თავის ქალიშვილს, სახელად დონას დაბადების დღეზე საჩუქრად ანტიკვარულ მაღაზიაში ნაყიდი თოჯინა მიუტანა.  დონას ის ძალიან მოეწონა, მაგრამ მან და მისმა მეგობრებმა მალევე შეამჩნიეს, რომ თოჯინა თავისით  იცვლიდა ადგილმდებარეობას.  ხშირად პოულობდნენ ბავშვის ხელით დაწერილ იდუმალ წერილებს წარწერით: „დაგვეხმარეთ“.  როგორც  დონა ამბობდა, ის მის მეგობარს ფიზიკურადაც დაესხა თავს.მოწვეულმა მედიუმმა მათ უთხრა, რომ თოჯინაში  7 წლის გარდაცვლილი გოგონას, ანაბელ ჰიგინსის სული იყო ჩასახლებული , რომელსაც უბრალოდ მათთან თამაში და ყურადღება სურდა. მოგვიანებით ამ ამბავში პარანორმალური მოვლენების მკვლევრებიც ჩაერთნენ. მათი დასკვნით, სათამაშოში არა ბავშვის სული, არამედ დემონური ძალა იყო ჩასახლებული რომელიც თოჯინით მანიპულირებდა, რათა საბოლოოდ ადამიანის სულს დაჰპატრონებოდა.ამის გამო  ის  ნაკურთხ მინის  ყუთში მოათავსეს წარწერით: „გაფრთხილება: კატეგორიულად არ გახსნათ“. წლების განმავლობაში ის კონექტიკუტში, უორენების ოკულტურ მუზეუმში ინახებოდა. თოჯინას სახელს დღემდე უკავშირებენ მუზეუმის იმ ვიზიტორების უცნაურ ავარიებსა და სიკვდილს, რომლებმაც ანაბელის დაცინვა სცადეს.მაგრამ მართლა იყო ანაბელი დაწყევლილი? მართლა ხდებოდა ის, რასაც დონა და მისი მეგობარი აღწერდნენ? იყო ეს პარანორმალური მოვლენა, მცდარი აღქმა თუ ამბავი, რომელმაც დროთა განმავლობაში შემზარავი დეტალები შეიძინა? - ამ კითხვებზე პასუხი დღემდე არ არსებობს.

1792161720

რატომ ატარებდნენ „შავი ჭირის“ დროს ექიმები ყვავის ნისკარტის ფორმის ნიღბებს - რა იმალებოდა უცნაური სამოსის მიღმა

შუა საუკუნეებში შავი ჭირის ეპიდემიის დროს ექიმები უჩვეულო ფორმით დადიოდნენ. გრძელი, ჩიტის ნისკარტის მსგავსი ნიღბებით, ფართო მოსასხამებით, ხელთათმანებითა და სპეციალური თავსაბურავებით.მათი გარეგნობა დღესაც ერთ-ერთ ყველაზე ცნობად სიმბოლოდ რჩება, რომელიც კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მომაკვდინებელ ეპიდემიას უკავშირდება.ნისკარტის ფორმის ნიღბის შიგნით ექიმები სურნელოვან მცენარეებს, ყვავილებსა და სხვა არომატულ ნივთიერებებს ათავსებდნენ. იმდროინდელი წარმოდგენით, დაავადება „ცუდი ჰაერით“ ვრცელდებოდა და მძაფრ სუნებს შეეძლო ინფექციისგან მათი დაცვა. თუმცა ეს მოსაზრება მცდარი აღმოჩნდა. შავ ჭირს ბაქტერია Yersinia pestis იწვევს.ასეთი სამოსი განსაკუთრებით XVII საუკუნეში გახდა ცნობილი და არა უშუალოდ XIV საუკუნის შავი ჭირის პირველი დიდი პანდემიის დროს.ნიღბის ნისკარტი ექიმებს სურნელოვანი ნივთიერებების მოთავსების საშუალებას აძლევდა, ხოლო ტყავის მოსასხამი და ხელთათმანები პაციენტებთან კონტაქტისას დაცვის საშუალებად მიიჩნეოდა.იმ პერიოდში ექიმებს დაავადების გადაცემის მექანიზმი სრულად არ ესმოდათ. დღეს ცნობილია, რომ შავი ჭირი ძირითადად ინფიცირებული რწყილების საშუალებით ვრცელდება, ხოლო ფილტვისმიერი ფორმა შესაძლოა ადამიანიდან ადამიანს სასუნთქი გზების წვეთებით გადაეცეს.ნისკარტიანი ნიღბები მედიცინის განვითარების იმ ეპოქის სიმბოლოდ იქცა, როდესაც ექიმები სასიკვდილო დაავადებასთან ბრძოლას ცდილობდნენ იმ ცოდნითა და საშუალებებით, რომლებიც იმ დროს ჰქონდათ.

1791984600

„რაღაც შეეჯახა კედელს და ყველაფერი შეზანზარდა, ყველანი შიშით კუთხეებს მიაწყდნენ...“ - ღვთის სასწაულის ერთი ამბავი

რა ჭირის მოტანა ძალუძს სიხარბეს საკუთარი თუ სხვისი სულისათვის, ან რა არის მისი წამალი, საუკუნენახევრის წინანდელი ქვემოთ მოყვანილი ამბავიც ცხადყოფს, რომელიც ერთ-ერთ ციმბირულ სოფელში მოხდა და ერთმა იქაურმა კაცმა ჩაიწერა:"მამა ნაკითხი კაცი იყო და წიგნი მეც შემაყვარა. ამდენად, ვისაც ჩემსავით კითხვა უყვარდა, უპირველეს მეგობრად მიმაჩნდა...ერთ მშვენიერ დღეს უფალმა ნუგეშად ახალგაზრდა კაცი მომივლინა, ოციოდ წლის ტიმოთე, და სწორედ მისი ამბის მოყოლას ვაპირებ:იგი ჩვენს დაბაში სულ ახალგაზრდა გადმოასახლეს, - ხმები დადიოდა, ობლად დარჩენილს გამზრდელმა ბიძამ, რომელიც მის ქონებას დახარბდა, ყველაფერი წაართვა, რის გამოც ტიმოთემ იარაღით გული გაუგმირაო, მაგრამ რადგან ახალგაზრდა გახლდათ, თანაც - პირველი გილდიის ვაჭარი, მხოლოდ გადასახლება აკმარესო.მის სულში კარგა ხანს დუღდა წყენა, რის გამოც ყველასგან შორს ეჭირა თავი... მუდამ შინ იჯდა და სასულიერო ლიტერატურას კითხულობდა და ერთმანეთსაც სწორედაც წიგნის სიყვარულმა დაგვაახლოვა. ხშირად ვსტუმრობდი და ისიც დიდი ხალისით მმასპინძლობდა ხოლმე...თავიდან მშობლებს ეუცხოვათ ჩვენი სიახლოვე, შემდეგ შეეჩვივნენ და აღარც შემწინააღმდეგებიან...მოგვიანებით მამაც ესტუმრა, შემდეგ ტიმოთეც გადმოვიპატიჟეთ და ჩვენები დარწმუნდნენ, რომ მართლაც ჩინებული ახალგაზრდა იყო. მალე შეუყვარდათ, თან ებრალებოდათ, სულ ნაღვლიანი რომ იარებოდა...თუ ვინმე, ნებსით თუ უნებლიეთ, ბიძას ან გადასახლების მიზეზს უხსენებდა, ფითრდებოდა და მოღუშული დაიწყებდა ხოლმე ბოლთის ცემას. ასეთ დროს აღარც წიგნი ახსოვდა და თვალებიც რისხვით წამოენთებოდა. უაღრესად პატიოსანი გახლდათ, თანაც შრომისმოყვარე, მაგრამ თავისი ჯავრის გადამკიდემ საქმეს გული ვეღარ დაუდო...უფალმა მის დარდს მალე უწამლა - თვალში ჩემი და მოუვიდა, ცოლად შეირთო და თითქოს დამშვიდდა... ათი წლის შემდგომ კი იმხელა ქონება დააგროვა, დაბის ყველაზე შეძლებული მოსახლე გახდა: - სასახლესავით ბინა წამოჭიმა, კარგი ცოლ-შვილი ჰყავდა, სხვა რაღა უნდა ესურვა?! თითქოს წარსულის დავიწყებაც შეიძლებოდა, თუმცა ტიმოთეს მაინც ტანჯავდა თავისი დარდი და ერთხელ, როდესაც ურმით მოვდიოდით, ფრთხილად დავეკითხე:- ძმაო, უწინდებურად განიცდი, რაც ადრე მოხდა?- რას გულისხმობ?- რაც დაკარგე, ახლა ხომ ყველაფერი შეიძინე!გაფითრდა და არაფერი უთქვამს... მოვუბოდიშე, - მეგონა, წყენამ გაგიარა-მეთქი.- რა მნიშვნელობა აქვს, რამდენი ხანიც უნდა გავიდეს, მაინც ყველაფერი მემახსოვრებაო...შემებრალა, ასეთი ამღვრეული სული რომ ჰქონდა... წმინდა წერილი კარგად იცოდა და სხვებსაც ჩინებულად მოძღვრავდა ხოლმე, მაგრამ თავად წყენას ვერ მორეოდა, რადგან, როგორც ჩანს, წმინდა სიტყვას გულამდე არ უშვებდა.ტიმოთემ შენიშნა, რომ გავირინდე და აღარ მომეშვა:- რამ ჩაგაფიქრა?- არაფერმა-მეთქი.- ვგრძნობ, ჩემზე ფიქრობ.- შენზეც ვფიქრობ და ნუ მიწყენ, თუ პირდაპირ გეტყვი: - წმინდა წერილი მშვენივრად იცი, მაგრამ გული მაინც მრისხანებით და ბოღმით გაქვს სავსე-მეთქი.მშვიდად მიპასუხა: - ქვეყნად ისეთი წყენაც არსებობს, რომლის არხსოვნაც შეუძლებელიაო და ბოლოს და ბოლოს გამიმხილა, რომ ბიძაზე ფულის გამო კი არა, იმ მიზეზით იყო ნაწყენი, რომ სიხარბის გამო მამამისს სასტიკად აწყენინა, დედა დარდით სამარემდე მიიყვანა, თავად ტიმოთეს ცილი დასწამა, შემდეგ კი მუქარით შეირთო გოგო, რომელიც ტიმოთეს ბავშვობიდან უყვარდა და ცოლად შერთვასაც აპირებდა.- განა შეიძლება ამის პატიება?! - ამას არასოდეს ვაღირსებო, - დასძინა ბოლოს.- მართლაც, საშინელება გადაიტანე, მაგრამ წმინდა წერილი რომ გულს გარეთ გრჩება, ესეც ფაქტია-მეთქი.ტიმოთე შეეცადა, თავი ემართლებინა, - ხან ძველი აღთქმიდან მოიყვანა მაგალითები და ხან - საიდან, მე კი ვურჩიე, ბიძისთვის მიეტევებინა და სული განეწმინდა.მისმინა, მისმინა, ხელზე ხელი მომიჭირა და ბოლოს მოკლედ მოჭრა: - თავი დამანებე, არ შემიძლია, ძალიან მიმძიმსო.გავიდა ექვსი წელიწადი, მაგრამ უწინდებურად იტანჯებოდა და სადმე ბიძამისს რომ გადაჰყროდა, წმინდა წერილს გვერდზე გადადებდა და შურს იძიებდა. მაგრამ რატომღაც მშვიდად ვიყავი, რადგან ვგრძნობდი, რომ მალე რაღაც შეიცვლებოდა და უფალი მას ამ სატანჯველისგან გამოიხსნიდა.ტიმოთე იმ დროს 37 წლისა იქნებოდა, შეძლებული და პატივცემული. ყვავილები, განსაკუთრებულად კი ვარდები უყვარდა და მთელი კარ-მიდამო სხვადასხვა ჯიშის ვარდებით ჰქონდა სავსე... წესად ჰქონდა, საღამოობით თავის ბაღნარში გამოსულიყო და იქაურობას მოჰფერებოდა, შემდეგ კი სკამზე ჩამომჯდარიყო და ასე ელოცა.ერთ მშვენიერ დღეს მივიდა ბაღში, გადაშალა სახარება და წაიკითხა, როგორ ესტუმრა ქრისტე ფარისეველს, რომელმაც ფეხსაბანად წყალიც კი არ მიართვა...ტიმოთეს იმდენად შეემუსრა გული, რომ ატირდა და სწორედ იმ წუთიდან დაიწყო ყველაფერი... აქედან უკვე მისივე ნაამბობს გავიმეორებ:"გარშემო მიმოვიხედე და გავიფიქრე: - რა სიმდიდრესა და ფუფუნებაში ვარ, უფალი ჩემი კი ასე ღარიბი და მიუსაფარი იყო-მეთქი... ისე ამევსო თვალები ცრემლით, ვეღარც ვახამხამებდი, ირგვლივ ყველაფერი გავარდისფრდა, შემდეგ თითქოს გული შემეკუმშა და უეცრად წამოვიძახე: - უფალო, ჩემთან რომ მოსულიყავი, საკუთარ თავსაც არ დაგიჭერდი-მეთქი!...და უეცრად საიდანღაც სუნთქვასავით გავიგონე:- მოვალ!"ტიმოთემ აღლვებულმა მოირბინა ჩემთან და მითხრა: - შენ როგორ ახსნიდი ამას, ნუთუ უფალს მართლა შეუძლია ჩვენთან სტუმრად მოსვლა?- ეს ჩემი ცოდნის მიღმაა, სახარება რას ღაღადებს ამის შესახებ?- წმინდა წერილი გვეუბნება: - იესო ქრისტე გუშინ და დღეს და თავადი არს უკუნისამდე. უფლება არ მაქვს, ეს არ ვირწმუნო.- ჰოდა, გწამდეს-მეთქი.- ვბრძანებ, სახვალიოდ სუფრა გაშალონ მისთვის, - წამოიძახა ტიმოთემ.მეორე დღესვე ტიმოთემ ცოლს სთხოვა, სუფრასთან ერთი თავისუფალი ადგილი დაეტოვებინა... დასხდებოდნენ სატრაპეზოდ ხუთნი - ტიმოთე და მისი ოჯახი, სუფრის თავში მეექვსე, ყველაზე საპატიო ადგილი კი ცარიელი რჩებოდა. დიასახლისს ცნობისწადილი კლავდა, თუ ვის ეკუთვნოდა ეს ადგილი, ტიმოთე კი პასუხობდა: - უპირველესი სტუმრისთვისააო, მაგრამ ჩვენ ორის გარდა არავინ იცოდა, თუ ვის უცდიდა....ელოდა ტიმოთე მაცხოვარს ბაღში გაგონილი სიტყვიდან მეორე, მესამე, მეოთხე დღეს... გადიოდა კვირები, თვეები, საეკლესიო დღესასწაულები, მაგრამ მოლოდინს ბოლო არ უჩანდა. თუმცა იმედი არ დაუკარგავს და სწამდა, რომ უფალი დანაპირებს უცილობლად შეუსრულებდა.ერთხელაც მითხრა: - ყოველდღე ველი და ვევედრები, მაგრამ პასუხი არ ისმისო.აღარ ვიცოდი, რა მეპასუხა და ხშირად იმასაც ვფიქრობდი, რომ ხიბლმა სძლია, თუმცა ღვთის განგებამ სხვაგვარად ინება...ქრისტეშობა ახლოვდებოდა, უმკაცრესი ზამთარი იდგა... წინა საღამოს ტიმოთემ გამიმხილა:- ძმაო, ხვალ უფალი მესტუმრება...- რატომ ხარ ამაში ასე დარწმუნებული-მეთქი?- დღეს შევევედრე თუ არა, სულისშემძვრელმა, საყვირივით ხმამ მიპასუხა: - მალე მოვალო. ხვალ ხომ მაცხოვრის შობაა და, როგორც მგონია, ამ დღეს ინება მობრძანება ჩემნაირ ცოდვილთან. შენიანებთან ერთად მეწვიე, თორემ სული ერთიანად შიშით მითრთისო.- ხომ იცი, რომ არ ძალმიძს, ეს დავიტიო, არც უფლის ნახვას ველი, რადგან ცოდვილი ვარ, მაგრამ რადგან ასე მთხოვ, გეწვევი და მოკრძალებით გირჩევ, თუ ძვირფას სტუმარს სასოებით ელი, მეგობრები კი არა, მისთვის სათნო კრებული დაახვედრე.- მიგიხვდი და ხვალ ყველა გაჭირვებულს, მშიერს, განსაცდელში მყოფსა და სნეულს მოვუხმობ, რომ ყველაფერი მცნებისაებრ იყოსო.შობა დღეს ოჯახითურთ ვესტუმრე ტიმოთეს.მთელი სახლი სავსე იყო გაჭირვებულებით, მაგიდები ხორაგს ვერ უძლებდა...მალე ყველა მოვიდა, შიკრიკებიც დაბრუნდნენ და აღარც არავის ელოდნენ, რადგან საშინელი ქარბუქი ამოვარდა, მაგრამ უპირველესი სტუმარი არა და არ ჩანდა...მალე ჩამობნელდა და სუფრასთან დასხდომის დრომაც მოაწია. ყველანი ხატების წინ დანთებული სანთლების შუქზე ვიცდიდით, მასპინძელი კი, შეშფოთებული, მოუსვენრად მიმოდიოდა, რადგან ხვდებოდა, რომ დიდებული სტუმარი აღარ მოუვიდოდა. ბოლოს ღრმად ამოიოხრა და მითხრა:- ვხედავ, რაღაც სათანადოდ ვერ აღვასრულე, ალბათ, ვერ შევძელი იმათი შეკრება, ვინც აქ უნდა ყოფილიყო. იყოს ნება ღვთისა, მოდი, ვილოცოთ და სუფრას მივუსხდეთ...ის იყო, ლოცვა იწყო, რომ გარედან რაღაც ისე შეეჯახა კედელს, ყველაფერი შეზანზარდა, მერე სასტუმრო ოთახის კარი თავისით გაიღო და ყველანი შიშით კუთხეებს მიაწყდნენ...უეცრად ზღურბლზე ჩამოძონძილი მოხუცი გამოჩნდა, რომელიც სიცივით ისე ცახცახებდა, ძლივსღა იმაგრებდა თავს, რომ არ დაცემულიყო... მალე მის ხელზე თვალშისაცემი, დიდი ხნის წინ შეხორცებული და ყინვისაგან გათეთრებული ნატყვიარიც გავარჩიეთ და ტიმოთემ წამოიძახა: - უფალო, ვხედავ და ვღებულობ მას შენი სახელისათვის! თავად შენ კი ნუ შემოხვალ, რადგან ცოდვილი ვარო.მერე მუხლებზე დაემხო და გულშემუსვრილმა ლოცვა იწყო... შემოიტანეს სანთლები. ტიმოთე წამოდგა, მოაჯირს ჩაბღუჯულ მოხუცს ხელი მოჰკიდა და უპირველესი სტუმრისათვის განკუთვნილ სკამზე დასვა...ალბათ, მიმიხვდით, ვინც იყო მოხუცი, - ტიმოთეს ბიძა, რომელმაც მოკლედ მოგვითხრო, როგორ წაუვიდა ცხოვრება უკუღმა და როგორ დაკარგა ოჯახიცა და ავლა-დიდებაც... შემდეგ დიდხანს ეძებდა ტიმოთეს, რომ მისთვის პატიება ეთხოვა...ამ ხეტიალსა და ქარბუქში კი გზა არეოდა, გაყინულიყო და სიკვდილსღა ელოდა...- მაგრამ უეცრად, - თქვა მოხუცებულმა, - ვიღაც უცნობმა შუქი მომფინა და მითხრა: "წადი, გათბი, ჩემთვის განკუთვნილ ადგილას დაჯექი და ჭამე ჩემი ჯამიდან!" შემდეგ ორივე ხელი წამავლო და ისე დამაყენა, თავადაც ვერ მივხვდი.- ვიცი, ბიძაჩემო, უფალი იყო შენი ჩემამდე მომცილებელი, რომელმაც ბრძანა: "შიოდის თუ მტერსა შენსა, პური ეც მას; და სწყუროდის თუ, ასუ მას". ჩემთან დაჯექი, მიიღე, რაც გსურს და დარჩი ამ სახლში სიცოცხლის ბოლომდე, - ყველას გასაგონად წარმოთქვა ტიმოთემ.იმ დღიდან მოხუცი აღარსად წასულა, სიკვდილის წინ აკურთხა ძმისშვილი და როგორც იქნა, ტიმოთემაც პოვა მოსვენება.ასე განისწავლა კაცი, თუ როგორ განემზადებინა გულში აკვანი მიწაზე შობილი ქრისტესთვის. ყოველ გულს ძალუძს, ასეთ აკვნად იქცეს, თუ აღასრულებს მცნებას: "გიყუარდეთ მტერნი თქუენნი და კეთილსა უყოფდით მოძულეთა თქუენთა". 

1791956907

ხიდზე გადასვლისას იმდენი ხალხი შეიკრიბა, რომ ამ ჭყლეტაში ბავშვი მდინარეში გადავარდა... - სვეტიცხოვლის სასწაული, რომელსაც ასობით ადამიანმა იხილა

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია დღეს სვეტიცხოვლობას აღნიშნავს. დღესასწაულთან დაკავშირებით, საზეიმო წირვა სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში ტარდება.ეკლესია ამ დღეს, ასევე წმიდა მოციქულთა სწორის მეფე მირიანისა და დედოფალ ნანას (IV); წმიდა სიდონიასა და აბიათარის (+IV) ხსენებასაც აღნიშნავს.სვეტიცხოველს არაერთი სასწაული უკავშირდება, რომლის ნაწილი საზოგადოებამ დღემდე არ იცის.X საუკუნის 30-იანი წლები იდგა. კონსტანტინოპოლში, ვლაქერნის ღვთისმშობლის ტაძარში, ღამისთევის ლოცვაზე უამრავი ხალხი შეკრებილიყო. პირველი ოქტომბერი, კვირადღე თენდებოდა. ღამის ოთხ საათზე ქრისტესთვის სულელმა წმინდა ანდრიამ აღაპყრო ზეცად თვალნი და იხილა მზეებრ ბრწყინვალე ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი, რომელიც ლოცულობდა და თავისი ომოფორით დაჰფარვიდა იქ მყოფთ. "ხედავ, შვილო, დედოფალს და ჩვენს უფალს, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელს, მთელი სამყაროსთვის მლოცველს?" - ჰკითხა წმინდა მამამ სულიერ შვილს ეპიფანეს. "ვხედავ, მამაო, და შევძრწუნდები", - უპასუხა მან. წმინდა ანდრიას ამ ხილვის აღსანიშნავად ეკლესიაში დღესასწაული დაწესდა. ალბათ არცთუ შემთხვევით, იმავე დღეს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია საუფლო კვართისა და ღმრთივბრწყინვალე სვეტის დღესასწაულს ვზეიმობთ. "ზეითგამოქსოილი" უფლის კვართი დამალავს "შიშვლოებასა სულისა ჩვენისა ცოდვისა მიერ". საუფლო კვართიც ხომ მცველად და მფარველად მოენიჭა, გადაეფარა ქართველ ერს, საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას. ნეტარება ჩვენ, ქართველებს, ამდენი სიწმინდის პატრონთ. აღმოსავლეთ საქართველოში უფლის კვართი და მისი ხელთუქმნელი ხატია დაბრძანებული, დასავლეთ საქართველოში - ღვთისმშობლის კვართი და სარტყელის ნაწილი. უფრო მეტი სასოებით რომ მივუახლოვდეთ უფლის კვართს და "ვიხილოთ და შევძრწუნდეთ" მისი სიწმინდით, ამისთვის კიდევ ერთხელ გავიხსენოთ სვეტიცხოვლის მიერ მოხდენილი სასწაულები.მას შემდეგ, რაც წმინდა სიდონიამ იერუსალიმიდან ძმის მიერ ჩამოტანილი საჩუქარი გულზე მიირქვა, გარდაიცვალა და კვართიანად დაკრძალეს, საუფლო კვართი არავის უხილავს. მისი მოძებნა სცადა მეფე არმაზელმა, მაგრამ საფლავის მთხრელთ თვალთ დაუბრმავდა. დროთა განმავლობაში დაიკარგა სიდონიას საფლავი და დაიკარგა უფლის კვართის სამყოფელიც. მაგრამ მასზე ამოსულმა კვიპაროსმა და ამავე ხისგან გამოთლილმა სვეტმა ცხოველმა დაარწმუნა ქართველები, რომ საუფლო კვართი იქვე არის დაკრძალული. ხის სვეტმა თავისი სიცოცხლე ხომ უფლის კვართისგან შეიძინა.როცა ცამდე ამაღლებული, მერე თავისით მიწამდე ჩამოშვებული "ჰაერთა ზედა საკვირველად დამოკიდებული" სვეტის ამბავი შეიტყვეს, მთელი მცხეთა და გარეშემო სოფლების მოსახლენი დაიძრნენ არაგვისა და მტკვრის შესართავისკენ, მეფის ბაღისკენ, იქით, სადაც ეს სასწაული ხდებოდა. მათ შორის იყო ერთი ურია დედაკაცი, წარმართი კერპთმსახური კაცის ცოლი, რომელსაც თან თავისი ოთხი წლის მხოლოდშობილი ძე მიჰყავდა. ხიდზე გადასვლისას იმდენი ხალხი შეიკრიბა, რომ ამ ჭყლეტაში ბავშვი მდინარეში გადავარდა, საცოდავი დედაც თან გადაჰყვა შვილს. ატყდა ერთი ვაი და ვიში. მაგრამ საკვირველ არიან საქმენი შენნი, ღმერთო! ადიდებული მდინარის წყლის ორმა ნაკადმა დედა-შვილი შეაერთა, გამძვინვარებულმა არაგვმა ჩამოიყვანა მეფის ბაღამდე და ნაპირზე გამორიყა. ვიდრე წყალი გამორიყავდა, დედა-შვილს თავზე ნათელი ედგათ, რომელიც იცავდა მათ კლდეებზე მიხეთქებისგან. შემოეხვია ხალხი. ეკითხებოდნენ, როგორ გადარჩითო. ქალი ტირილით ჰყვებოდა: "წყალში რომ აღმოვჩნდი, საკვირველი ნათელი ვიხილე ცეცხლის სვეტის სახით, რომელიც გამოდიოდა ამ ბაღიდან, იმ ადგილიდან, სადაც სვეტია აღმართული. ამ სვეტმა მე და ჩემი შვილი შეგვაერთა და ის გულში ჩავიკარი. უვნებლად გამოვცურეთ. სვეტი, როგორც ნავს საჭე, ისე გვმართავდა. არც ღელვა შეგვეხებოდა და არც კლდესთან მიგვიშვებდა. გამოგვიყვანა აქამდე და ის ნათელი ისევ სვეტში შევიდა, საიდანაც პირველად გამოვიდა, "რამეთუ სვეტსა ამას ცეცხლისასა (სვეტიცხოველი იმ დროს "ცეცხლისა სახედ იყო შეცვალებული") შეერთებულ არს სვეტი იგი ნათლისა, წიაღმყვანებელი ჩვენიო".

1791911393

„ისმოდა ნაბიჯების ხმა, ზარები თავისით რეკავდა, საგნები მოძრაობდა, მოჩვენება დაიარებოდა...“ - იდუმალებით მოცული სახლი ინგლისში

„ღამით ცარიელ დერეფნებში ნაბიჯების ხმა ისმოდა, ზარები თავისით რეკავდა, ნივთები ადგილს იცვლიდა, ზოგჯერ კი სახლში შავებში ჩაცმული მონაზვნის აჩრდილი ჩნდებოდა. ვინც ამ სახლში ცხოვრობდა, ამტკიცებდა, რომ იქ რაღაც აუხსნელი ხდებოდა„,- ეს ბორლის რექტორატის ისტორიაა - სახლის, რომელმაც ინგლისში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მოჩვენების ლეგენდა შექმნა.ყველაფერი მე-19 საუკუნის ბოლოს დაიწყო. ინგლისის პატარა სოფელ ბორლიში მდებარე რექტორატის მამულის მცხოვრები ოჯახები აცხადებდნენ, რომ თავისით ირეკებოდა ზარები, ტყდებოდა ფანჯრები, ჭურჭელი ჰაერში დაფრინავდა და  უცნაური ნაბიჯების ხმა ისმოდა.კედლებზე მოულოდნელად ჩნდებოდა წარწერები, რომლებშიც ვიღაც დახმარებას ითხოვდა - „მარიან, გთხოვ დამეხმარე აქედან თავის დაღწევაში“...ყველაზე შემზარავი ამბავი მონაზონს უკავშირდებოდა...1900 წელს ოჯახის ოთხმა წევრმა განაცხადა, რომ ბაღში შავებში ჩაცმული ქალის ფიგურა დაინახა. ის მონაზონს ჰგავდა და, როგორც თვითმხილველები აღწერდნენ, ნელა გადაადგილდებოდა.ადგილობრივების ცნობით,  მონაზონს შეუყვარდა ბერი. მათ გაქცევა დააპირეს, თუმცა დაიჭირეს… ბერს თავი მოჰკვეთეს, ხოლო მონაზონი რექტორატის სარდაფის კედელში ცოცხლად ჩააშენეს.ამბობდნენ, რომ ბაღის ბილიკებზე სწორედ მისი აჩრდილი დასეირნობდა. თუმცა მონაზვნის ამბის ისტორიული სიზუსტე დადასტურებული არ არის.ეს ამბავი პარანორმალური მოვლენების მკვლევრის,  ჰარი პრაისის ყურადღების ცენტრში მოექცა. მან სახლი გამოიკვლია, მოგვიანებით კი იქ დაკვირვებებისთვის სპეციალური ჯგუფიც გაგზავნა. თუმცა, რაც უფრო მეტ ადამიანს სჯეროდა ამ სახლის მოჩვენებების, მით უფრო იზრდებოდა ეჭვებიც. ზოგი მკვლევარი მიიჩნევდა, რომ უცნაური ხმების ნაწილი ბუნებრივი მიზეზებით შეიძლებოდა ახსნილიყო, ზოგი კი მოვლენების განზრახ გაყალბებაზე საუბრობდა.1939 წელს მამული ხანძარმა გაანადგურა, 5 წლის შემდეგ კი მისი ნანგრევებიც აიღეს, მაგრამ სახლის გაქრობასთან ერთად მისი საიდუმლო არ გამქრალა.ვინ იყო შავებში ჩაცმული მონაზონი? რატომ ისმოდა სახლში უცნაური ხმები? და რამდენად შეესაბამებოდა რეალობას ის ამბები, რომლებმაც ბორლის რექტორატს ინგლისის მოჩვენებებით სავსე სახლის სახელი დაუმკვიდრა?ფაქტები, ლეგენდები და ურთიერთგამომრიცხავი ცნობები დღემდე ერთმანეთშია არეული. შესაძლოა, სწორედ ამიტომ რჩება ბორლის რექტორატი ერთ-ერთ ყველაზე იდუმალ ადგილად ინგლისის ისტორიაში.

1791733249

„გარდაცვლილი ლიკა ქავჟარაძე პირველმა მე ვნახე... რა გიყვარსო, ბორში მეთქი... ბორში ცოტა მიმწვარი იყო, ჩემთვის უნდა დაეხვედრებინა“ - ზაზა კოლელიშვილი

2017 წლის 11 ოქტომბერს სამწუხარო ამბავმა მთელი ქვეყანა შეძრა - ლიკა 57 წლის იყო... ის ახლობლებმა თბილისში, აბაშიძის ქუჩაზე, საკუთარ სახლში გარდაცვლილი იპოვეს.ტრაგიკულ დღეს მსახიობი ზაზა კოლელიშვილი იხსენებს, რომელიც ლიკასთან სტუმრად უნდა მოსულიყო.„ბოლო სამი თვე განუწყვეტელი კავშირი გვქონდა. მივდიოდი, ნათიამ იცოდა, რომ ლიკასთან მივდიოდი, იქ საკმაოდ დიდხანს დავყოფდი ხოლმე, ვლაპარაკობდით... ვერ მოესწრო, ლიკას გავუკეთეთ მერე მისი ნახატების გამოფენა. გარდაცვლილიც პირველმა მე ვნახე... ბორშს აკეთებდა, მე უნდა მივსულიყავი...„ნატვრის ხის“ პერიოდში ჩვენ ხომ ბავშვები ვიყავით და ისეთი ურთიერთობა არ იყო... აქ - იყო. ლიკამ შეაფარა თითქოს ჩემს ჩრდილს თავი... ერთ დღეს დამირეკა, ზაზუშ, მოდი რა ჩემთან... ეგრევე მივვარდი, რა გინდა-მეთქი? მოდი, დავლიოთო... მერე მე ვუთხარი, მივხედოთ ახლა საქმეს, რა გიჭირს... რაღაცა პრობლემა იყო, გავაკეთეთ...მერე მითხრა, მოდი რა, ნათიას უთხარიო (ზაზა კოლელიშვილის მეუღლე), რომ სცენარი დაწეროსო და ფილმი გავაქართულოთო, „როუზების ოჯახი“. მე უნდა გადამეღო და მე და ლიკას უნდა გვეთამაშა. ნათია დაგვთანხმდა...მერე ოთხშაბათობით მიღება მქონდა ხოლმე, მაშინ საკრებულოში ვიყავი. ჩემი უფროსი გოგო მახლდა, ნინო. გავიარეთ და შენ-მეთქი ადი ნათიასთან, მე აქ ჩამოვალ, ლიკასთან-მეთქი... აუ, მამა, აზრი არა აქვს ახლა დამალვასო... თურმე იცის, დარეკეს... ლიკა აღარ არისო...ეს რომ მითხრა, თითქოს თავში რაღაც დამარტყეს... ავვარდი და პოლიციელები ამტვრევდნენ კარებს... გავაღეთ, გურამიც იქ იყო, ლიკას ბიძაშვილი, და შევედით... როგორ იწვა... ბორში ცოტა მიმწვარი იყო, ეტყობა, ბორშს აკეთებდა... რა გიყვარსო, მკითხა და ბორში მიყვარს-მეთქი... ჰოდა, ჩემთვის უნდა დაეხვედრებინა... და წამალს სვამდა გასახდომს რაღაცას, და ის წამალი ედო, და გულის... მოკლედ, ასეთი ამბავი იყო...“, - გაიხსენა ზაზა კოლელიშვილმა ზაკ მირიანაშვილის გადაცემაში „შანტრაპა“.

1790515500

„მრავალჯერ გაუმეორეს და არ დაიჩოქა. უცნაური სახელი ჰქონდა, ნამწვავით კოლოფზე დავწერე, რომ არ დამვიწყებოდა“ - წერილი, რომელიც პატრიარქს ჟიული შარტავაზე მოსწერეს

დღეს სოხუმის დაცემიდან 33 წელი გავიდა. ეს დღე ტრაგიკულია, მაგრამ ამავე დროს ჩვენს ეროვნულ გმირებს გვახსენებს. სოხუმს და აფხაზეთს უკავშირდება ჟიული შარტავას სახელიც. პატარა ისტორია, რომელიც გოდერძი შარაშიამ რამდენიმე წლის წინ ფეისბუქზე დაწერა, სწორედ მისი გმირობის ამბავს გვიამბობს."ეს ისტორია ჟიული შარტავას დამ მომიყვა, როცა მასზე გადაცემა მოვამზადე. წერილი, რომელიც აფხაზმა გლეხმა პატრიარქს მოწერა, შევარდნაძის კანცელარიაში მოხვდა და იქ დაიკარგა, მაგრამ მთავარი ისაა, რომ აქ ორი გმირის ისტორიაა - ეროვნული გმირის, ჟიული შარტავასი და აფხაზი გლეხის, რომელმაც ეს ამბავი ჩვენამდე საიდუმლო წერილით მოიტანა.1994 წელს აფხაზეთიდან პატრიარქის სახელზე საიდუმლო წერილი მოვიდა;აფხაზი გლეხი წერდა, რომ 1993 წლის 27 სექტემბერს ტყიდან ურმით შეშა მიჰქონდა, რა დროსაც დაინახა, რომ ერთ-ერთ ხიდთან ადამიანებს ხვრეტდნენ."ერთს რუსულად ეუბნებოდნენ, დაიჩოქეო და არ იჩოქებდა. მრავალჯერ გაუმეორეს და არც ერთხელ არ დაიჩოქა. უცნაური სახელი ჰქონდა და რომ არ დამვიწყნოდა, ასანთს წავუკიდე, ჩავაქრე და ნამწვავით კოლოფზე მისი სახელი, ჟიული დავწერე. გამაოცა მისმა სიმამაცემ, სამშობლოს სიყვარულმა და მინდოდა გცოდნოდათ ამ კაცის გმირული საქციელის შესახებ და ამიტომ გიგზავნით ამ წერილს."

1790247614

ტუტანხამონის საფლავის წყევლა და ძველი ისტორიები ისევ გაცოცხლდა - ნეფერტიტის სამარხის გაბურღვა იგეგმება

ტუტანხამონის სამარხის აღმოჩენამ 1922 წელს მთელი მსოფლიო მოიცვა, თუმცა ამ აღმოჩენამ არქეოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე გამძლე ლეგენდაც გააჩინა.ექსპედიციასთან დაკავშირებულ ადამიანებს შორის ავადმყოფობის, უბედური შემთხვევებისა და ნაადრევი სიკვდილის მთელი სერია დაიწყო, რამაც გააძლიერა მოსაზრება, თითქოს ახალგაზრდა ფარაონის განსასვენებელს სასიკვდილო წყევლა იცავდა.ახლა, როდესაც არქეოლოგები განიხილავენ ფარული კამერებისთვის გასახვრეტი სამუშაოების ჩატარებას, სადაც შესაძლოა დიდი ხნის წინ დაკარგული დედოფალ ნეფერტიტის სამარხი იმალებოდეს, ე.წ. „ფარაონის წყევლის“ შესახებ შემზარავი ისტორიებიც კვლავ აქტუალური გახდა.ტუტანხამონის სამარხის გახსნიდან სულ რაღაც ხუთ თვეში პირველი ადამიანი გახდა ის, ვინც, გავრცელებული რწმენით, წყევლის „მსხვერპლი“ აღმოჩნდა.ლორდ კარნარვონი — პირველი „მსხვერპლი“ლორდ კარნარვონი, რომელიც არქეოლოგიური პროექტის მთავარი ფინანსური მხარდამჭერი იყო, 1923 წლის 5 აპრილს სისხლის მოწამვლისა და პნევმონიის შედეგად გარდაიცვალა.მის სახეზე კოღოს ნაკბენი დაინფიცირდა, რამაც მძიმე გართულებები გამოიწვია.თუმცა ზოგიერთი ადამიანი ამტკიცებდა, რომ მის სიკვდილში შესაძლოა ფარაონის კრიპტიდან გავრცელებულ სპორებსაც შეეტანა წვლილი.ჭორებს კიდევ უფრო შეუწყო ხელი სერ ართურ კონან დოილმა — „შერლოკ ჰოლმსის“ სერიის ავტორმა. „გლაზგოუ ჰერალდში“ გამოქვეყნებულ წერილში მან განაცხადა, რომ შესაძლოა ლორდ კარნარვონის სასიკვდილო ავადმყოფობა „ბოროტ ელემენტს“ გამოეწვია.კონან დოილის სიტყვებით, უცნობი იყო, „რა ელემენტები არსებობდა იმ დღეებში და როგორი შეიძლებოდა ყოფილიყო მათი ფორმა“. მისი თქმით, ძველმა ეგვიპტელებმა ამ საკითხების შესახებ ჩვენზე გაცილებით მეტი იცოდნენ.ჯორჯ ჯეი გულდი — ავადმყოფობა სამარხის მონახულების შემდეგმეფე ტუტანხამონის სამარხის კიდევ ერთი „დაწყევლილი“ სტუმარი იყო მდიდარი ამერიკელი ფინანსისტი ჯორჯ ჯეი გულდი.მან 1923 წელს, ლორდ კარნარვონის სტუმრის სტატუსით, კრიპტა მოინახულა, თუმცა თითქმის მაშინვე შეუძლოდ გახდა.მისი მდგომარეობა აღარ გაუმჯობესებულა და რამდენიმე თვის შემდეგ პნევმონიით გარდაიცვალა.არტურ მეისი — არქეოლოგი, რომელიც სამარხის საგანძურს იკვლევდაარტურ მეისი არქეოლოგი იყო, რომელიც ტუტანხამონის სამარხის გაწმენდასა და აღმოჩენილი საგანძურის კატალოგიზაციაში მონაწილეობდა.სამარხში მუშაობის შემდეგ მისი ჯანმრთელობა თანდათან გაუარესდა. იგი 53 წლის ასაკში გარდაიცვალა პნევმონიასთან დაკავშირებული გართულებების შედეგად.ჰიუ ეველინ-უაიტი — „მე წყევლას შევეწირე“ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი სიკვდილი ჰიუ ეველინ-უაითის შემთხვევა იყო.არქეოლოგი სამარხის სამარხ დარბაზში შევიდა, ხოლო 1924 წელს მან სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.გავრცელებული ცნობების თანახმად, მან დატოვა ჩანაწერი, რომელშიც ეწერა:„მე წყევლას შევეწირე.“ზოგიერთი „მსხვერპლი“ სამარხში საერთოდ არ შესულაუცნაურია, მაგრამ წყევლის სავარაუდო „მსხვერპლთა“ შორის იყვნენ ადამიანები, რომლებსაც ტუტანხამონის სამარხში ფეხიც კი არ დაუდგამთ.ლორდ კარნარვონის ნახევარძმა, ობრი ჰერბერტი, ასევე 1923 წელს გარდაიცვალა — სამარხის გახსნიდან ცოტა ხნის შემდეგ.მას სტომატოლოგიური ოპერაციის შემდეგ სისხლის მოწამვლა განუვითარდა.ამ ფაქტმა კარნარვონის ოჯახთან დაკავშირებით არსებული სპეკულაციები კიდევ უფრო გააძლიერა. ზოგიერთი ადამიანი ვარაუდობდა, რომ ჰერბერტი წყევლის მსხვერპლი მხოლოდ იმიტომ გახდა, რომ ლორდ კარნარვონის ნათესავი იყო.აარონ ემბერი — ეგვიპტოლოგი, რომელიც ხანძარში დაიღუპამუმიის წყევლის კიდევ ერთ სავარაუდო მსხვერპლად სახელდება აარონ ემბერი, რომელიც 1926 წელს გარდაიცვალა.მართალია, იგი გათხრებში უშუალოდ არ მონაწილეობდა, მაგრამ ეგვიპტოლოგი ექსპედიციის რამდენიმე წევრის მეგობარი იყო.ემბერი სახლის ხანძრის დროს დაიღუპა, როდესაც უძველესი ეგვიპტური რწმენების შესახებ ხელნაწერის გადარჩენას ცდილობდა.მუმიფიცირებული ხელი და დამწვარი სახლიჰოვარდ კარტერი — ადამიანი, რომელსაც ტუტანხამონის სამარხის აღმოჩენის მთავარი დამსახურება მიეწერება — თითქოს თავად არ დაზარალებულა რაიმე იდუმალი უბედურებით.თუმცა იგივე ვერ ითქმის მის მეგობრებზე.გამომცემელმა და მეწარმემ სერ ბრიუს ინგრამმა, გავრცელებული ცნობებით, კარტერისგან საჩუქრად მუმიფიცირებული ხელი მიიღო, რომელსაც შემდეგ ქაღალდის საწონად იყენებდა.მალევე მისი სახლი, სავარაუდოდ, ხანძარმა გაანადგურა.შემდეგ, როდესაც შენობის აღდგენა მიმდინარეობდა, სახლს წყალდიდობამაც მიაყენა ზიანი.რადიოლოგი, რომელიც თითქოს ტუტანხამონის მუმიას რენტგენზე იღებდაწყევლის ისტორიებში კიდევ ერთი ხშირად ნახსენები პიროვნებაა რადიოლოგი სერ არჩიბალდ დუგლას რიდი.1920-იანი წლების პოპულარული ლეგენდებისა და სენსაციური საგაზეთო ცნობების თანახმად, სერ არჩიბალდმა ტუტანხამონის ნეშტის რენტგენოგრაფია ჩაატარა, სანამ მუმიას მუზეუმის წარმომადგენლებს გადასცემდნენ.მოგვიანებით ამბობდნენ, რომ რენტგენოგრაფიის შემდეგ, მეორე დღეს, იგი შეუძლოდ გახდა.ლეგენდის თანახმად, სამი დღის შემდეგ რიდი შვეიცარიაში გარდაიცვალა მუცლის ღრუს ოპერაციასთან დაკავშირებული გართულებების შედეგად.ჯეიმს ჰენრი ბრესტედი და მოკლული კანარის ისტორიაცნობილი ეგვიპტოლოგი ჯეიმს ჰენრი ბრესტედიც ჰოვარდ კარტერის გუნდთან ერთად მონაწილეობდა ტუტანხამონის სამარხის შესწავლაში.ლეგენდის თანახმად, აღმოჩენის შემდეგ, როდესაც ის სახლში დაბრუნდა, აღმოაჩინა, რომ მისი საყვარელი კანარი კობრას მოეკლა, რომელიც იმ დროს ჯერ კიდევ ჩიტის გალიაში იმყოფებოდა.კობრა ძველ ეგვიპტეში სამეფო ძალაუფლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სიმბოლო იყო და ფარაონების თავსაბურავებზე დაცვის ნიშნადაც გამოსახავდნენ.ამიტომ ეს შემთხვევა ფართოდ იქნა აღქმული, როგორც ავისმომასწავებელი გაფრთხილება.ჰოვარდ კარტერი — ადამიანი, რომელიც „წყევლამ“ ვერ შეიწირათუმცა, შესაძლოა, წყევლის წინააღმდეგ ყველაზე ძლიერი არგუმენტი თავად ჰოვარდ კარტერის ბედია.არქეოლოგმა, რომელმაც სამარხი აღმოაჩინა, მისი გათხრების პროცესს ხელმძღვანელობდა და სხვებზე მეტი დრო გაატარა მის შიგნით, კიდევ 17 წელი იცოცხლა.კარტერი 1939 წელს, 64 წლის ასაკში, კიბოთი გარდაიცვალა.მას არ ჰქონია რაიმე იდუმალი ან მოულოდნელი დასასრული და მისი შედარებით ხანგრძლივი სიცოცხლე ერთ-ერთი მიზეზია, რის გამოც ბევრი ისტორიკოსი ე.წ. „ფარაონის წყევლას“ უბრალო მითზე მეტად არაფრად მიიჩნევს — მითზე, რომელიც ერთმანეთთან დამთხვევებმა და შემთხვევითობებმა დააკავშირა.ახლა კი, როდესაც ტუტანხამონის სამარხში სავარაუდოდ დამალული კამერებით შეღწევა და იქ შესაძლოა ნეფერტიტის დიდი ხნის წინ დაკარგული სამარხის ძებნა კვლავ განიხილება, თითქმის საუკუნის წინანდელი „წყევლის“ ისტორიებიც თავიდან იჩენს თავს. - წერს უცხოური პრესა. 

1789562280

როგორ გადაარჩინა სტუდენტის მამამ, მთვარეზე გასეირნების უნიკალური ჩანაწერები განადგურებას

ისტორიის მაძიებელთაგან ცოტა თუ ათვალიერებს ჩამოწერილი სახელმწიფო ქონების ლიკვიდირებულ ნივთებსა და აუქციონებს. როგორც წესი, იქ მომგებიანი გარიგების დასადებად მიდია, რაღაცის გადასაყიდად ან ნაწილებად დასაშლელად და არა ისეთი ნივთის საპოვნელად, რომელსაც მარადიული ღირებულება აღმოაჩნდება.გერი ჯორჯი ერთ-ერთი ასეთი ხშირი სტუმარი იყო. იგი ლამარის უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტის სტუდენტი გახლდათ, რომელიც 1970-იანი წლების შუა ხანებში, ჰიუსტონში NASA-ს ჯონსონის სახელობის კოსმოსურ ცენტრში სტაჟირებისას, პერიოდულად ათვალიერებდა ლიკვიდაციის აუქციონებს. ის, რაც მან 1976 წლის ივნისის ერთ დღეს წამოიღო, მოიცავდა ნივთს, რომლის მნიშვნელობაც მხოლოდ ათწლეულების შემდეგ გახდა ნათელი - წერს The Times of India.ჯორჯმა 217,77 დოლარი გადაიხადა კოსმოსური სააგენტოს კუთვნილი მაგნიტური ფირის დაახლოებით 1150 კოჭასგან (ბობინისგან) შემდგარ პარტიაში. ძირითადად ეს იყო სტანდარტული სამაუწყებლო ფირები, რომელთა მიყიდვასაც ადგილობრივი ტელესადგურებისთვის აპირებდა, ხოლო ეს უკანასკნელნი მათ წაშლიდნენ და ხელახლა გამოიყენებდნენ.თუმცა ყუთებს შორის იმალებოდა სამი კოჭა წარწერით, რომელიც მაშინ მისთვის ბევრს არაფერს ნიშნავდა: „ხომალდგარეშე საქმიანობა Apollo 11, 20 ივლისი, 1969 წელი“. იმის დასანახად, თუ რატომ აღმოჩნდა ეს სამი კოჭა ასე მნიშვნელოვანი, ღირს თვალი გადავავლოთ იმას, თუ როგორ მოხვდა მთვარეზე გასეირნების ორიგინალური კადრები მთელი მსოფლიოს ტელეეკრანებზე.რატომ იყო ორიგინალური კადრები ასე ცოტა?როდესაც Apollo 11-ის ასტრონავტებმა მთვარის ზედაპირზე ფეხი დადგეს, კამერები ვიდეოს რეალურ დროში გადასცემდნენ თვალთვალის სამ სადგურს, რომლებიც სიგნალს გარდაქმნიდნენ მთელ მსოფლიოში სამაუწყებლო ქსელებით გავრცელებისთვის.NASA-ს დოკუმენტაციაში განმარტებულია, რომ ტელევიზიის სიგნალი, რომელიც ჰიუსტონამდე აღწევდა, უკვე გარდაქმნილი იყო ასტრონავტების ნელ-სკანირებადი ფორმატიდან, რის გამოც ტრანსლირებული გამოსახულება მნიშვნელოვნად კარგავდა სიმკვეთრეს თვალთვალის სადგურებზე ხილულ დაუმუშავებელ სიგნალთან შედარებით.და სწორედ ეს ჰიუსტონის ჩანაწერი და არა ფართოდ ტირაჟირებული ტელეკოპია აღმოჩნდა შეფუთული ჯორჯის შენაძენთან ერთად. წლების განმავლობაში ჯორჯმა არ იცოდა, რას ფლობდა, და კასეტებს ცოტა დააკლდა დანარჩენი პარტიის ბედის გაზიარებამდე.ჯორჯის მამის ყურადღება მიიპყრო სამივე კოჭაზე არსებულმა წარწერამ და ჯორჯს უთხრა, ცალკე გადაედო ისინი, არ გაეყიდა და ტელესადგურისთვის მათზე ხელახლა ჩაწერის უფლება არ მიეცა. ჯორჯმა ისინი შეინახა, თუმცა ორმოც წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ფირებზე თითქმის არ უფიქრია და არც კი ჩაურთავს.ფირებმა ახალი ყურადღება 2008 წლის დასაწყისში მიიპყრო, როდესაც ჯორჯმა შეიტყო, რომ NASA მისიის 40 წლისთავის წინ უშედეგოდ ეძებდა Apollo 11-ის ხომალდგარეშე საქმიანობის ორიგინალურ ჩანაწერებს. ჯორჯმა შენახული ფირები გამოიკვლია, გააციფრულა და გაირკვა, რომ ისინი შეიცავდნენ Apollo 11-ის მთვარეზე გასეირნების ტრანსლაციის იმ დროინდელ ჩანაწერს, გამოსახულების უჩვეულოდ მაღალი ხარისხით.ფირის მივიწყებული ყუთი ბოლო დროის ერთ-ერთ ყველაზე განხილვად კოსმოსურ ნივთად იქცია.2019 წლის 20 ივლისს Sotheby's-მა ეს სამი კოჭა ნიუ-იორკის აუქციონზე გამოიტანა, თარიღი განზრახ იყო შერჩეული, რადგან ის აღნიშნავდა 50 წლისთავს მას შემდეგ, რაც არმსტრონგმა და ოლდრინმა მთვარის ზედაპირზე ფეხი დადგეს.ვაჭრობის სამი მონაწილე (ონლაინ და ტელეფონით) იბრძოდა ამ ლოტისთვის, რომელიც საბოლოოდ გაიყიდა თანხად, რომელიც რვაათასზე მეტჯერ აღემატებოდა იმას, რაც ჯორჯმა 1976 წელს მთლიან 1150-კოჭიან პარტიაში გადაიხადა. Sotheby's-ის უფრო გვიანდელმა პრესრელიზმა აცნობა საზოგადოებას, რომ ჩანაწერებმა წინა აუქციონზე 1,82 მილიონი დოლარი მოიტანა, რამაც ის კოსმოსური კვლევებისადმი მიძღვნილი იმ წლის გაყიდვების მთავარ გარიგებად აქცია.ეს ისტორია იშვიათი შეხსენებაა იმისა, თუ როგორ შეიძლება ყველაზე  ინსტიტუციურმა არქივებმაც კი, როგორიც NASA-ს არქივია, დაკარგონ მასალის კვალი, რომელიც შემდგომში შეუცვლელი აღმოჩნდება.მიუხედავად ამისა, ჯორჯის ფირების გადარჩენამ შემოინახა Apollo 11-ის მთვარეზე გასეირნების იშვიათი იმ დროინდელი ჩანაწერი, რომელიც იძლევა ტრანსლაციის ბევრად უფრო მკაფიო წარმოდგენას, ვიდრე ის დეგრადირებული ტელეკოპიები, რომლებიც მაყურებელმა 1969 წელს იხილა.

1789385880

ბედნიერება ციფრული ეპოქის მიღმა - როგორ ცხოვრობს ქალი, რომელმაც 21-ე საუკუნეზე უარი თქვა

დღეს ადამიანების უმრავლესობას, ყოველდღიური ცხოვრების წარმოდგენაც კი გაგვიჭირდებოდა ელექტროენერგიის, წყალგაყვანილობის, მაცივრისა თუ ინტერნეტის გარეშე. თუმცა ირლანდიელმა მარგარეტ გალაჰერმა ამ ყველაფრის გარეშე მთელი თავისი ცხოვრება გაატარა და დღეს, ოთხმოცწლიან ზღვარს გადაცილებული, ამბობს, რომ არაფერი აკლია.200 წელზე მეტი ხნის ჩალით გადახურული სახლი ფერმანას საგრაფოში, ირლანდიის დასავლეთით, არა მხოლოდ მისი საცხოვრებელი, არამედ მისი ოჯახის ისტორიის ცოცხალი მეხსიერებაა - წერს Meglepetes.მარგარეტ გალაჰერი 1942 წელს იმავე სამოთახიან სახლში დაიბადა, სადაც დღემდე ცხოვრობს. საოჯახო მამული ბაბუამისმა 1887 წელს იყიდა და მას შემდეგ მან თითქმის უცვლელი სახე შეინარჩუნა. კედლები ადგილობრივი ქვისგან, თიხისა და ტორფიანი მიწისგანაა აშენებული, სახურავს ტრადიციული ჭვავის ჩალა ფარავს, ხოლო თვითონ სახლი დღეს არქიტექტურულ ძეგლად არის გამოცხადებული და სახელმწიფოს მიერ დაცულია.სახლში არ არის წყალგაყვანილობა, ცენტრალური გათბობა ან ელექტროქსელი. წყალი მას ყოველდღიურად უახლოესი წყაროდან მოაქვს, ხოლო საკვებს ისევ ღია ცეცხლზე ამზადებს.მარგარეტის დღე განთიადისას იწყება. ცეცხლის დანთება პირველი ამოცანაა, რასაც წყლის მოტანა და ყოველდღიური საქმეების სერია მოსდევს. სახლს ნავთის ლამპები და სანთლები ანათებს, ხოლო სითბოს ცეცხლი უზრუნველყოფს, რომელსაც ტორფით ანთებენ.თანამედროვე სამყარო, თუმცა, სრულად არ არის ამოღებული მისი ცხოვრებიდან. მას აქვს მობილური ტელეფონი, რომელსაც მზის დამტენით ან, საჭიროების შემთხვევაში, მანქანაში ტენის. თუმცა ტექნოლოგიები მის ცხოვრებაში მხოლოდ იმ დოზითაა, რამდენადაც ეს აბსოლუტურად აუცილებელია.„მე არასდროს მცოდნია სხვაგვარი ცხოვრება, გარდა ამისა. ადამიანს არ ენატრება ის, რაც მას არასდროს ჰქონია. ეს ჩემი სიმარტოვეა, ეს ჩემი ნუგეშია“,  - ამბობს მარგარეტი.ეს განსაკუთრებული სახლი არა მხოლოდ არქიტექტურული იშვიათობაა, არამედ ოჯახური მეხსიერების ადგილიც. მარგარეტის მამა იმავე სახლში დაიბადა 1888 წელს და იქვე გარდაიცვალა 92 წლის ასაკში. ირლანდიელის ბავშვობამ საოჯახო მეურნეობაში გაიარა, მოგვიანებით კი ის წლების განმავლობაში უვლიდა ავადმყოფ მამას.მარტო დარჩენის შემდეგ, მან საზოგადოებრივ საქმიანობაში ჩართვა დაიწყო. აქტიურად მონაწილეობდა ადგილობრივ კულტურულ ცხოვრებაში, დააარსა ისტორიული საზოგადოება და ბევრი რამ გააკეთა მხარის ტრადიციების შესანარჩუნებლად.მარგარეტი ხშირად ღიმილით ამბობს, რომ ის „ეკო-მეგობრული იყო ჯერ კიდევ მანამ, სანამ ეს მოდაში შევიდოდა“. სინამდვილეში, მისი ცხოვრების წესი უამრავ ისეთ ელემენტს შეიცავს, რომლებსაც დღეს მდგრადობის (სტაბილურობის) ნიმუშს უწოდებენ: ის იყენებს ადგილობრივ პროდუქტებს, თითქმის არ წარმოქმნის ნარჩენებს, აგროვებს წვიმის წყალს და ენერგიის მინიმალური მოხმარებით ცხოვრობს.ბუფეტზე დღესაც ის თეფშები და საოჯახო ნივთები დგას, რომლებითაც ოჯახის რამდენიმე თაობა სარგებლობდა.მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მას განდეგილად ჩათვლიდა, მარგარეტი სინამდვილეში ძალიან კომუნიკაბელური ადამიანია. ის სიამოვნებით იღებს სტუმრებს და სიხარულით ჰყვება ძველი ირლანდიური სოფლის ცხოვრების ტრადიციებზე.მისი საქმიანობა გაერთიანებულ სამეფოშიც აღნიშნეს. საზოგადოებრივი და კულტურული მოღვაწეობისთვის მან ჯილდო მიიღო და მას წილად ხვდა პატივი შეხვედროდა დედოფალ ელიზაბეტ II-ს, ასევე მომავალ მეფე ჩარლზ III-ს. ადამიანების უმეტესობისთვის მარგარეტ გალაჰერის ცხოვრება უჩვეულოა, თავად მისთვის კი - ბუნებრივი. ის უბრალოდ კი არ ცხოვრობს ძველ სახლში, არამედ აგრძელებს ცხოვრების წესს, რომელიც ირლანდიის ტერიტორიის დიდ ნაწილზე უკვე დიდი ხანია გაქრა.„ყველას აქვს უფლება იცხოვროს ისე, როგორც სურს. ის, თუ როგორ ცხოვრობ, აყალიბებს შენს პიროვნებას. ეს ცხოვრება მაძლევს ჩემს იდენტობას“, - აღნიშნა მან ერთ-ერთ ინტერვიუში.მიუხედავად იმისა, რომ იგი აღიარებს, რომ ზამთრის თვეები უფრო მძიმედ გადააქვს, ცხოვრების წესის შეცვლას არ გეგმავს. სანამ ჯანმრთელობა და ღონე უწყობს ხელს, მას სურს კვლავ იმავე ჩალით გადახურულ სახლში იცხოვროს, სადაც ოთხმოც წელზე მეტი ხნის წინ დაიბადა.ციფრული ეპოქის შუაგულში მარგარეტ გალაჰერის ისტორია გვახსენებს, რომ კომფორტი და ბედნიერება აუცილებლად ერთსა და იმავეს არ ნიშნავს. ზოგიერთი სიმშვიდეს უახლეს ტექნოლოგიებში პოულობს, ზოგი კი — ტორფით გამთბარი, ასწლოვანი სახლის შეთეთრებულ კედლებს შორის.