1791984600

„რაღაც შეეჯახა კედელს და ყველაფერი შეზანზარდა, ყველანი შიშით კუთხეებს მიაწყდნენ...“ - ღვთის სასწაულის ერთი ამბავი

რა ჭირის მოტანა ძალუძს სიხარბეს საკუთარი თუ სხვისი სულისათვის, ან რა არის მისი წამალი, საუკუნენახევრის წინანდელი ქვემოთ მოყვანილი ამბავიც ცხადყოფს, რომელიც ერთ-ერთ ციმბირულ სოფელში მოხდა და ერთმა იქაურმა კაცმა ჩაიწერა:"მამა ნაკითხი კაცი იყო და წიგნი მეც შემაყვარა. ამდენად, ვისაც ჩემსავით კითხვა უყვარდა, უპირველეს მეგობრად მიმაჩნდა...ერთ მშვენიერ დღეს უფალმა ნუგეშად ახალგაზრდა კაცი მომივლინა, ოციოდ წლის ტიმოთე, და სწორედ მისი ამბის მოყოლას ვაპირებ:იგი ჩვენს დაბაში სულ ახალგაზრდა გადმოასახლეს, - ხმები დადიოდა, ობლად დარჩენილს გამზრდელმა ბიძამ, რომელიც მის ქონებას დახარბდა, ყველაფერი წაართვა, რის გამოც ტიმოთემ იარაღით გული გაუგმირაო, მაგრამ რადგან ახალგაზრდა გახლდათ, თანაც - პირველი გილდიის ვაჭარი, მხოლოდ გადასახლება აკმარესო.მის სულში კარგა ხანს დუღდა წყენა, რის გამოც ყველასგან შორს ეჭირა თავი... მუდამ შინ იჯდა და სასულიერო ლიტერატურას კითხულობდა და ერთმანეთსაც სწორედაც წიგნის სიყვარულმა დაგვაახლოვა. ხშირად ვსტუმრობდი და ისიც დიდი ხალისით მმასპინძლობდა ხოლმე...თავიდან მშობლებს ეუცხოვათ ჩვენი სიახლოვე, შემდეგ შეეჩვივნენ და აღარც შემწინააღმდეგებიან...მოგვიანებით მამაც ესტუმრა, შემდეგ ტიმოთეც გადმოვიპატიჟეთ და ჩვენები დარწმუნდნენ, რომ მართლაც ჩინებული ახალგაზრდა იყო. მალე შეუყვარდათ, თან ებრალებოდათ, სულ ნაღვლიანი რომ იარებოდა...თუ ვინმე, ნებსით თუ უნებლიეთ, ბიძას ან გადასახლების მიზეზს უხსენებდა, ფითრდებოდა და მოღუშული დაიწყებდა ხოლმე ბოლთის ცემას. ასეთ დროს აღარც წიგნი ახსოვდა და თვალებიც რისხვით წამოენთებოდა. უაღრესად პატიოსანი გახლდათ, თანაც შრომისმოყვარე, მაგრამ თავისი ჯავრის გადამკიდემ საქმეს გული ვეღარ დაუდო...უფალმა მის დარდს მალე უწამლა - თვალში ჩემი და მოუვიდა, ცოლად შეირთო და თითქოს დამშვიდდა... ათი წლის შემდგომ კი იმხელა ქონება დააგროვა, დაბის ყველაზე შეძლებული მოსახლე გახდა: - სასახლესავით ბინა წამოჭიმა, კარგი ცოლ-შვილი ჰყავდა, სხვა რაღა უნდა ესურვა?! თითქოს წარსულის დავიწყებაც შეიძლებოდა, თუმცა ტიმოთეს მაინც ტანჯავდა თავისი დარდი და ერთხელ, როდესაც ურმით მოვდიოდით, ფრთხილად დავეკითხე:- ძმაო, უწინდებურად განიცდი, რაც ადრე მოხდა?- რას გულისხმობ?- რაც დაკარგე, ახლა ხომ ყველაფერი შეიძინე!გაფითრდა და არაფერი უთქვამს... მოვუბოდიშე, - მეგონა, წყენამ გაგიარა-მეთქი.- რა მნიშვნელობა აქვს, რამდენი ხანიც უნდა გავიდეს, მაინც ყველაფერი მემახსოვრებაო...შემებრალა, ასეთი ამღვრეული სული რომ ჰქონდა... წმინდა წერილი კარგად იცოდა და სხვებსაც ჩინებულად მოძღვრავდა ხოლმე, მაგრამ თავად წყენას ვერ მორეოდა, რადგან, როგორც ჩანს, წმინდა სიტყვას გულამდე არ უშვებდა.ტიმოთემ შენიშნა, რომ გავირინდე და აღარ მომეშვა:- რამ ჩაგაფიქრა?- არაფერმა-მეთქი.- ვგრძნობ, ჩემზე ფიქრობ.- შენზეც ვფიქრობ და ნუ მიწყენ, თუ პირდაპირ გეტყვი: - წმინდა წერილი მშვენივრად იცი, მაგრამ გული მაინც მრისხანებით და ბოღმით გაქვს სავსე-მეთქი.მშვიდად მიპასუხა: - ქვეყნად ისეთი წყენაც არსებობს, რომლის არხსოვნაც შეუძლებელიაო და ბოლოს და ბოლოს გამიმხილა, რომ ბიძაზე ფულის გამო კი არა, იმ მიზეზით იყო ნაწყენი, რომ სიხარბის გამო მამამისს სასტიკად აწყენინა, დედა დარდით სამარემდე მიიყვანა, თავად ტიმოთეს ცილი დასწამა, შემდეგ კი მუქარით შეირთო გოგო, რომელიც ტიმოთეს ბავშვობიდან უყვარდა და ცოლად შერთვასაც აპირებდა.- განა შეიძლება ამის პატიება?! - ამას არასოდეს ვაღირსებო, - დასძინა ბოლოს.- მართლაც, საშინელება გადაიტანე, მაგრამ წმინდა წერილი რომ გულს გარეთ გრჩება, ესეც ფაქტია-მეთქი.ტიმოთე შეეცადა, თავი ემართლებინა, - ხან ძველი აღთქმიდან მოიყვანა მაგალითები და ხან - საიდან, მე კი ვურჩიე, ბიძისთვის მიეტევებინა და სული განეწმინდა.მისმინა, მისმინა, ხელზე ხელი მომიჭირა და ბოლოს მოკლედ მოჭრა: - თავი დამანებე, არ შემიძლია, ძალიან მიმძიმსო.გავიდა ექვსი წელიწადი, მაგრამ უწინდებურად იტანჯებოდა და სადმე ბიძამისს რომ გადაჰყროდა, წმინდა წერილს გვერდზე გადადებდა და შურს იძიებდა. მაგრამ რატომღაც მშვიდად ვიყავი, რადგან ვგრძნობდი, რომ მალე რაღაც შეიცვლებოდა და უფალი მას ამ სატანჯველისგან გამოიხსნიდა.ტიმოთე იმ დროს 37 წლისა იქნებოდა, შეძლებული და პატივცემული. ყვავილები, განსაკუთრებულად კი ვარდები უყვარდა და მთელი კარ-მიდამო სხვადასხვა ჯიშის ვარდებით ჰქონდა სავსე... წესად ჰქონდა, საღამოობით თავის ბაღნარში გამოსულიყო და იქაურობას მოჰფერებოდა, შემდეგ კი სკამზე ჩამომჯდარიყო და ასე ელოცა.ერთ მშვენიერ დღეს მივიდა ბაღში, გადაშალა სახარება და წაიკითხა, როგორ ესტუმრა ქრისტე ფარისეველს, რომელმაც ფეხსაბანად წყალიც კი არ მიართვა...ტიმოთეს იმდენად შეემუსრა გული, რომ ატირდა და სწორედ იმ წუთიდან დაიწყო ყველაფერი... აქედან უკვე მისივე ნაამბობს გავიმეორებ:"გარშემო მიმოვიხედე და გავიფიქრე: - რა სიმდიდრესა და ფუფუნებაში ვარ, უფალი ჩემი კი ასე ღარიბი და მიუსაფარი იყო-მეთქი... ისე ამევსო თვალები ცრემლით, ვეღარც ვახამხამებდი, ირგვლივ ყველაფერი გავარდისფრდა, შემდეგ თითქოს გული შემეკუმშა და უეცრად წამოვიძახე: - უფალო, ჩემთან რომ მოსულიყავი, საკუთარ თავსაც არ დაგიჭერდი-მეთქი!...და უეცრად საიდანღაც სუნთქვასავით გავიგონე:- მოვალ!"ტიმოთემ აღლვებულმა მოირბინა ჩემთან და მითხრა: - შენ როგორ ახსნიდი ამას, ნუთუ უფალს მართლა შეუძლია ჩვენთან სტუმრად მოსვლა?- ეს ჩემი ცოდნის მიღმაა, სახარება რას ღაღადებს ამის შესახებ?- წმინდა წერილი გვეუბნება: - იესო ქრისტე გუშინ და დღეს და თავადი არს უკუნისამდე. უფლება არ მაქვს, ეს არ ვირწმუნო.- ჰოდა, გწამდეს-მეთქი.- ვბრძანებ, სახვალიოდ სუფრა გაშალონ მისთვის, - წამოიძახა ტიმოთემ.მეორე დღესვე ტიმოთემ ცოლს სთხოვა, სუფრასთან ერთი თავისუფალი ადგილი დაეტოვებინა... დასხდებოდნენ სატრაპეზოდ ხუთნი - ტიმოთე და მისი ოჯახი, სუფრის თავში მეექვსე, ყველაზე საპატიო ადგილი კი ცარიელი რჩებოდა. დიასახლისს ცნობისწადილი კლავდა, თუ ვის ეკუთვნოდა ეს ადგილი, ტიმოთე კი პასუხობდა: - უპირველესი სტუმრისთვისააო, მაგრამ ჩვენ ორის გარდა არავინ იცოდა, თუ ვის უცდიდა....ელოდა ტიმოთე მაცხოვარს ბაღში გაგონილი სიტყვიდან მეორე, მესამე, მეოთხე დღეს... გადიოდა კვირები, თვეები, საეკლესიო დღესასწაულები, მაგრამ მოლოდინს ბოლო არ უჩანდა. თუმცა იმედი არ დაუკარგავს და სწამდა, რომ უფალი დანაპირებს უცილობლად შეუსრულებდა.ერთხელაც მითხრა: - ყოველდღე ველი და ვევედრები, მაგრამ პასუხი არ ისმისო.აღარ ვიცოდი, რა მეპასუხა და ხშირად იმასაც ვფიქრობდი, რომ ხიბლმა სძლია, თუმცა ღვთის განგებამ სხვაგვარად ინება...ქრისტეშობა ახლოვდებოდა, უმკაცრესი ზამთარი იდგა... წინა საღამოს ტიმოთემ გამიმხილა:- ძმაო, ხვალ უფალი მესტუმრება...- რატომ ხარ ამაში ასე დარწმუნებული-მეთქი?- დღეს შევევედრე თუ არა, სულისშემძვრელმა, საყვირივით ხმამ მიპასუხა: - მალე მოვალო. ხვალ ხომ მაცხოვრის შობაა და, როგორც მგონია, ამ დღეს ინება მობრძანება ჩემნაირ ცოდვილთან. შენიანებთან ერთად მეწვიე, თორემ სული ერთიანად შიშით მითრთისო.- ხომ იცი, რომ არ ძალმიძს, ეს დავიტიო, არც უფლის ნახვას ველი, რადგან ცოდვილი ვარ, მაგრამ რადგან ასე მთხოვ, გეწვევი და მოკრძალებით გირჩევ, თუ ძვირფას სტუმარს სასოებით ელი, მეგობრები კი არა, მისთვის სათნო კრებული დაახვედრე.- მიგიხვდი და ხვალ ყველა გაჭირვებულს, მშიერს, განსაცდელში მყოფსა და სნეულს მოვუხმობ, რომ ყველაფერი მცნებისაებრ იყოსო.შობა დღეს ოჯახითურთ ვესტუმრე ტიმოთეს.მთელი სახლი სავსე იყო გაჭირვებულებით, მაგიდები ხორაგს ვერ უძლებდა...მალე ყველა მოვიდა, შიკრიკებიც დაბრუნდნენ და აღარც არავის ელოდნენ, რადგან საშინელი ქარბუქი ამოვარდა, მაგრამ უპირველესი სტუმარი არა და არ ჩანდა...მალე ჩამობნელდა და სუფრასთან დასხდომის დრომაც მოაწია. ყველანი ხატების წინ დანთებული სანთლების შუქზე ვიცდიდით, მასპინძელი კი, შეშფოთებული, მოუსვენრად მიმოდიოდა, რადგან ხვდებოდა, რომ დიდებული სტუმარი აღარ მოუვიდოდა. ბოლოს ღრმად ამოიოხრა და მითხრა:- ვხედავ, რაღაც სათანადოდ ვერ აღვასრულე, ალბათ, ვერ შევძელი იმათი შეკრება, ვინც აქ უნდა ყოფილიყო. იყოს ნება ღვთისა, მოდი, ვილოცოთ და სუფრას მივუსხდეთ...ის იყო, ლოცვა იწყო, რომ გარედან რაღაც ისე შეეჯახა კედელს, ყველაფერი შეზანზარდა, მერე სასტუმრო ოთახის კარი თავისით გაიღო და ყველანი შიშით კუთხეებს მიაწყდნენ...უეცრად ზღურბლზე ჩამოძონძილი მოხუცი გამოჩნდა, რომელიც სიცივით ისე ცახცახებდა, ძლივსღა იმაგრებდა თავს, რომ არ დაცემულიყო... მალე მის ხელზე თვალშისაცემი, დიდი ხნის წინ შეხორცებული და ყინვისაგან გათეთრებული ნატყვიარიც გავარჩიეთ და ტიმოთემ წამოიძახა: - უფალო, ვხედავ და ვღებულობ მას შენი სახელისათვის! თავად შენ კი ნუ შემოხვალ, რადგან ცოდვილი ვარო.მერე მუხლებზე დაემხო და გულშემუსვრილმა ლოცვა იწყო... შემოიტანეს სანთლები. ტიმოთე წამოდგა, მოაჯირს ჩაბღუჯულ მოხუცს ხელი მოჰკიდა და უპირველესი სტუმრისათვის განკუთვნილ სკამზე დასვა...ალბათ, მიმიხვდით, ვინც იყო მოხუცი, - ტიმოთეს ბიძა, რომელმაც მოკლედ მოგვითხრო, როგორ წაუვიდა ცხოვრება უკუღმა და როგორ დაკარგა ოჯახიცა და ავლა-დიდებაც... შემდეგ დიდხანს ეძებდა ტიმოთეს, რომ მისთვის პატიება ეთხოვა...ამ ხეტიალსა და ქარბუქში კი გზა არეოდა, გაყინულიყო და სიკვდილსღა ელოდა...- მაგრამ უეცრად, - თქვა მოხუცებულმა, - ვიღაც უცნობმა შუქი მომფინა და მითხრა: "წადი, გათბი, ჩემთვის განკუთვნილ ადგილას დაჯექი და ჭამე ჩემი ჯამიდან!" შემდეგ ორივე ხელი წამავლო და ისე დამაყენა, თავადაც ვერ მივხვდი.- ვიცი, ბიძაჩემო, უფალი იყო შენი ჩემამდე მომცილებელი, რომელმაც ბრძანა: "შიოდის თუ მტერსა შენსა, პური ეც მას; და სწყუროდის თუ, ასუ მას". ჩემთან დაჯექი, მიიღე, რაც გსურს და დარჩი ამ სახლში სიცოცხლის ბოლომდე, - ყველას გასაგონად წარმოთქვა ტიმოთემ.იმ დღიდან მოხუცი აღარსად წასულა, სიკვდილის წინ აკურთხა ძმისშვილი და როგორც იქნა, ტიმოთემაც პოვა მოსვენება.ასე განისწავლა კაცი, თუ როგორ განემზადებინა გულში აკვანი მიწაზე შობილი ქრისტესთვის. ყოველ გულს ძალუძს, ასეთ აკვნად იქცეს, თუ აღასრულებს მცნებას: "გიყუარდეთ მტერნი თქუენნი და კეთილსა უყოფდით მოძულეთა თქუენთა". 

1791956907

ხიდზე გადასვლისას იმდენი ხალხი შეიკრიბა, რომ ამ ჭყლეტაში ბავშვი მდინარეში გადავარდა... - სვეტიცხოვლის სასწაული, რომელსაც ასობით ადამიანმა იხილა

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია დღეს სვეტიცხოვლობას აღნიშნავს. დღესასწაულთან დაკავშირებით, საზეიმო წირვა სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში ტარდება.ეკლესია ამ დღეს, ასევე წმიდა მოციქულთა სწორის მეფე მირიანისა და დედოფალ ნანას (IV); წმიდა სიდონიასა და აბიათარის (+IV) ხსენებასაც აღნიშნავს.სვეტიცხოველს არაერთი სასწაული უკავშირდება, რომლის ნაწილი საზოგადოებამ დღემდე არ იცის.X საუკუნის 30-იანი წლები იდგა. კონსტანტინოპოლში, ვლაქერნის ღვთისმშობლის ტაძარში, ღამისთევის ლოცვაზე უამრავი ხალხი შეკრებილიყო. პირველი ოქტომბერი, კვირადღე თენდებოდა. ღამის ოთხ საათზე ქრისტესთვის სულელმა წმინდა ანდრიამ აღაპყრო ზეცად თვალნი და იხილა მზეებრ ბრწყინვალე ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი, რომელიც ლოცულობდა და თავისი ომოფორით დაჰფარვიდა იქ მყოფთ. "ხედავ, შვილო, დედოფალს და ჩვენს უფალს, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელს, მთელი სამყაროსთვის მლოცველს?" - ჰკითხა წმინდა მამამ სულიერ შვილს ეპიფანეს. "ვხედავ, მამაო, და შევძრწუნდები", - უპასუხა მან. წმინდა ანდრიას ამ ხილვის აღსანიშნავად ეკლესიაში დღესასწაული დაწესდა. ალბათ არცთუ შემთხვევით, იმავე დღეს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია საუფლო კვართისა და ღმრთივბრწყინვალე სვეტის დღესასწაულს ვზეიმობთ. "ზეითგამოქსოილი" უფლის კვართი დამალავს "შიშვლოებასა სულისა ჩვენისა ცოდვისა მიერ". საუფლო კვართიც ხომ მცველად და მფარველად მოენიჭა, გადაეფარა ქართველ ერს, საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას. ნეტარება ჩვენ, ქართველებს, ამდენი სიწმინდის პატრონთ. აღმოსავლეთ საქართველოში უფლის კვართი და მისი ხელთუქმნელი ხატია დაბრძანებული, დასავლეთ საქართველოში - ღვთისმშობლის კვართი და სარტყელის ნაწილი. უფრო მეტი სასოებით რომ მივუახლოვდეთ უფლის კვართს და "ვიხილოთ და შევძრწუნდეთ" მისი სიწმინდით, ამისთვის კიდევ ერთხელ გავიხსენოთ სვეტიცხოვლის მიერ მოხდენილი სასწაულები.მას შემდეგ, რაც წმინდა სიდონიამ იერუსალიმიდან ძმის მიერ ჩამოტანილი საჩუქარი გულზე მიირქვა, გარდაიცვალა და კვართიანად დაკრძალეს, საუფლო კვართი არავის უხილავს. მისი მოძებნა სცადა მეფე არმაზელმა, მაგრამ საფლავის მთხრელთ თვალთ დაუბრმავდა. დროთა განმავლობაში დაიკარგა სიდონიას საფლავი და დაიკარგა უფლის კვართის სამყოფელიც. მაგრამ მასზე ამოსულმა კვიპაროსმა და ამავე ხისგან გამოთლილმა სვეტმა ცხოველმა დაარწმუნა ქართველები, რომ საუფლო კვართი იქვე არის დაკრძალული. ხის სვეტმა თავისი სიცოცხლე ხომ უფლის კვართისგან შეიძინა.როცა ცამდე ამაღლებული, მერე თავისით მიწამდე ჩამოშვებული "ჰაერთა ზედა საკვირველად დამოკიდებული" სვეტის ამბავი შეიტყვეს, მთელი მცხეთა და გარეშემო სოფლების მოსახლენი დაიძრნენ არაგვისა და მტკვრის შესართავისკენ, მეფის ბაღისკენ, იქით, სადაც ეს სასწაული ხდებოდა. მათ შორის იყო ერთი ურია დედაკაცი, წარმართი კერპთმსახური კაცის ცოლი, რომელსაც თან თავისი ოთხი წლის მხოლოდშობილი ძე მიჰყავდა. ხიდზე გადასვლისას იმდენი ხალხი შეიკრიბა, რომ ამ ჭყლეტაში ბავშვი მდინარეში გადავარდა, საცოდავი დედაც თან გადაჰყვა შვილს. ატყდა ერთი ვაი და ვიში. მაგრამ საკვირველ არიან საქმენი შენნი, ღმერთო! ადიდებული მდინარის წყლის ორმა ნაკადმა დედა-შვილი შეაერთა, გამძვინვარებულმა არაგვმა ჩამოიყვანა მეფის ბაღამდე და ნაპირზე გამორიყა. ვიდრე წყალი გამორიყავდა, დედა-შვილს თავზე ნათელი ედგათ, რომელიც იცავდა მათ კლდეებზე მიხეთქებისგან. შემოეხვია ხალხი. ეკითხებოდნენ, როგორ გადარჩითო. ქალი ტირილით ჰყვებოდა: "წყალში რომ აღმოვჩნდი, საკვირველი ნათელი ვიხილე ცეცხლის სვეტის სახით, რომელიც გამოდიოდა ამ ბაღიდან, იმ ადგილიდან, სადაც სვეტია აღმართული. ამ სვეტმა მე და ჩემი შვილი შეგვაერთა და ის გულში ჩავიკარი. უვნებლად გამოვცურეთ. სვეტი, როგორც ნავს საჭე, ისე გვმართავდა. არც ღელვა შეგვეხებოდა და არც კლდესთან მიგვიშვებდა. გამოგვიყვანა აქამდე და ის ნათელი ისევ სვეტში შევიდა, საიდანაც პირველად გამოვიდა, "რამეთუ სვეტსა ამას ცეცხლისასა (სვეტიცხოველი იმ დროს "ცეცხლისა სახედ იყო შეცვალებული") შეერთებულ არს სვეტი იგი ნათლისა, წიაღმყვანებელი ჩვენიო".

1791911393

„ისმოდა ნაბიჯების ხმა, ზარები თავისით რეკავდა, საგნები მოძრაობდა, მოჩვენება დაიარებოდა...“ - იდუმალებით მოცული სახლი ინგლისში

„ღამით ცარიელ დერეფნებში ნაბიჯების ხმა ისმოდა, ზარები თავისით რეკავდა, ნივთები ადგილს იცვლიდა, ზოგჯერ კი სახლში შავებში ჩაცმული მონაზვნის აჩრდილი ჩნდებოდა. ვინც ამ სახლში ცხოვრობდა, ამტკიცებდა, რომ იქ რაღაც აუხსნელი ხდებოდა„,- ეს ბორლის რექტორატის ისტორიაა - სახლის, რომელმაც ინგლისში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მოჩვენების ლეგენდა შექმნა.ყველაფერი მე-19 საუკუნის ბოლოს დაიწყო. ინგლისის პატარა სოფელ ბორლიში მდებარე რექტორატის მამულის მცხოვრები ოჯახები აცხადებდნენ, რომ თავისით ირეკებოდა ზარები, ტყდებოდა ფანჯრები, ჭურჭელი ჰაერში დაფრინავდა და  უცნაური ნაბიჯების ხმა ისმოდა.კედლებზე მოულოდნელად ჩნდებოდა წარწერები, რომლებშიც ვიღაც დახმარებას ითხოვდა - „მარიან, გთხოვ დამეხმარე აქედან თავის დაღწევაში“...ყველაზე შემზარავი ამბავი მონაზონს უკავშირდებოდა...1900 წელს ოჯახის ოთხმა წევრმა განაცხადა, რომ ბაღში შავებში ჩაცმული ქალის ფიგურა დაინახა. ის მონაზონს ჰგავდა და, როგორც თვითმხილველები აღწერდნენ, ნელა გადაადგილდებოდა.ადგილობრივების ცნობით,  მონაზონს შეუყვარდა ბერი. მათ გაქცევა დააპირეს, თუმცა დაიჭირეს… ბერს თავი მოჰკვეთეს, ხოლო მონაზონი რექტორატის სარდაფის კედელში ცოცხლად ჩააშენეს.ამბობდნენ, რომ ბაღის ბილიკებზე სწორედ მისი აჩრდილი დასეირნობდა. თუმცა მონაზვნის ამბის ისტორიული სიზუსტე დადასტურებული არ არის.ეს ამბავი პარანორმალური მოვლენების მკვლევრის,  ჰარი პრაისის ყურადღების ცენტრში მოექცა. მან სახლი გამოიკვლია, მოგვიანებით კი იქ დაკვირვებებისთვის სპეციალური ჯგუფიც გაგზავნა. თუმცა, რაც უფრო მეტ ადამიანს სჯეროდა ამ სახლის მოჩვენებების, მით უფრო იზრდებოდა ეჭვებიც. ზოგი მკვლევარი მიიჩნევდა, რომ უცნაური ხმების ნაწილი ბუნებრივი მიზეზებით შეიძლებოდა ახსნილიყო, ზოგი კი მოვლენების განზრახ გაყალბებაზე საუბრობდა.1939 წელს მამული ხანძარმა გაანადგურა, 5 წლის შემდეგ კი მისი ნანგრევებიც აიღეს, მაგრამ სახლის გაქრობასთან ერთად მისი საიდუმლო არ გამქრალა.ვინ იყო შავებში ჩაცმული მონაზონი? რატომ ისმოდა სახლში უცნაური ხმები? და რამდენად შეესაბამებოდა რეალობას ის ამბები, რომლებმაც ბორლის რექტორატს ინგლისის მოჩვენებებით სავსე სახლის სახელი დაუმკვიდრა?ფაქტები, ლეგენდები და ურთიერთგამომრიცხავი ცნობები დღემდე ერთმანეთშია არეული. შესაძლოა, სწორედ ამიტომ რჩება ბორლის რექტორატი ერთ-ერთ ყველაზე იდუმალ ადგილად ინგლისის ისტორიაში.

1791733249

„გარდაცვლილი ლიკა ქავჟარაძე პირველმა მე ვნახე... რა გიყვარსო, ბორში მეთქი... ბორში ცოტა მიმწვარი იყო, ჩემთვის უნდა დაეხვედრებინა“ - ზაზა კოლელიშვილი

2017 წლის 11 ოქტომბერს სამწუხარო ამბავმა მთელი ქვეყანა შეძრა - ლიკა 57 წლის იყო... ის ახლობლებმა თბილისში, აბაშიძის ქუჩაზე, საკუთარ სახლში გარდაცვლილი იპოვეს.ტრაგიკულ დღეს მსახიობი ზაზა კოლელიშვილი იხსენებს, რომელიც ლიკასთან სტუმრად უნდა მოსულიყო.„ბოლო სამი თვე განუწყვეტელი კავშირი გვქონდა. მივდიოდი, ნათიამ იცოდა, რომ ლიკასთან მივდიოდი, იქ საკმაოდ დიდხანს დავყოფდი ხოლმე, ვლაპარაკობდით... ვერ მოესწრო, ლიკას გავუკეთეთ მერე მისი ნახატების გამოფენა. გარდაცვლილიც პირველმა მე ვნახე... ბორშს აკეთებდა, მე უნდა მივსულიყავი...„ნატვრის ხის“ პერიოდში ჩვენ ხომ ბავშვები ვიყავით და ისეთი ურთიერთობა არ იყო... აქ - იყო. ლიკამ შეაფარა თითქოს ჩემს ჩრდილს თავი... ერთ დღეს დამირეკა, ზაზუშ, მოდი რა ჩემთან... ეგრევე მივვარდი, რა გინდა-მეთქი? მოდი, დავლიოთო... მერე მე ვუთხარი, მივხედოთ ახლა საქმეს, რა გიჭირს... რაღაცა პრობლემა იყო, გავაკეთეთ...მერე მითხრა, მოდი რა, ნათიას უთხარიო (ზაზა კოლელიშვილის მეუღლე), რომ სცენარი დაწეროსო და ფილმი გავაქართულოთო, „როუზების ოჯახი“. მე უნდა გადამეღო და მე და ლიკას უნდა გვეთამაშა. ნათია დაგვთანხმდა...მერე ოთხშაბათობით მიღება მქონდა ხოლმე, მაშინ საკრებულოში ვიყავი. ჩემი უფროსი გოგო მახლდა, ნინო. გავიარეთ და შენ-მეთქი ადი ნათიასთან, მე აქ ჩამოვალ, ლიკასთან-მეთქი... აუ, მამა, აზრი არა აქვს ახლა დამალვასო... თურმე იცის, დარეკეს... ლიკა აღარ არისო...ეს რომ მითხრა, თითქოს თავში რაღაც დამარტყეს... ავვარდი და პოლიციელები ამტვრევდნენ კარებს... გავაღეთ, გურამიც იქ იყო, ლიკას ბიძაშვილი, და შევედით... როგორ იწვა... ბორში ცოტა მიმწვარი იყო, ეტყობა, ბორშს აკეთებდა... რა გიყვარსო, მკითხა და ბორში მიყვარს-მეთქი... ჰოდა, ჩემთვის უნდა დაეხვედრებინა... და წამალს სვამდა გასახდომს რაღაცას, და ის წამალი ედო, და გულის... მოკლედ, ასეთი ამბავი იყო...“, - გაიხსენა ზაზა კოლელიშვილმა ზაკ მირიანაშვილის გადაცემაში „შანტრაპა“.

1790515500

„მრავალჯერ გაუმეორეს და არ დაიჩოქა. უცნაური სახელი ჰქონდა, ნამწვავით კოლოფზე დავწერე, რომ არ დამვიწყებოდა“ - წერილი, რომელიც პატრიარქს ჟიული შარტავაზე მოსწერეს

დღეს სოხუმის დაცემიდან 33 წელი გავიდა. ეს დღე ტრაგიკულია, მაგრამ ამავე დროს ჩვენს ეროვნულ გმირებს გვახსენებს. სოხუმს და აფხაზეთს უკავშირდება ჟიული შარტავას სახელიც. პატარა ისტორია, რომელიც გოდერძი შარაშიამ რამდენიმე წლის წინ ფეისბუქზე დაწერა, სწორედ მისი გმირობის ამბავს გვიამბობს."ეს ისტორია ჟიული შარტავას დამ მომიყვა, როცა მასზე გადაცემა მოვამზადე. წერილი, რომელიც აფხაზმა გლეხმა პატრიარქს მოწერა, შევარდნაძის კანცელარიაში მოხვდა და იქ დაიკარგა, მაგრამ მთავარი ისაა, რომ აქ ორი გმირის ისტორიაა - ეროვნული გმირის, ჟიული შარტავასი და აფხაზი გლეხის, რომელმაც ეს ამბავი ჩვენამდე საიდუმლო წერილით მოიტანა.1994 წელს აფხაზეთიდან პატრიარქის სახელზე საიდუმლო წერილი მოვიდა;აფხაზი გლეხი წერდა, რომ 1993 წლის 27 სექტემბერს ტყიდან ურმით შეშა მიჰქონდა, რა დროსაც დაინახა, რომ ერთ-ერთ ხიდთან ადამიანებს ხვრეტდნენ."ერთს რუსულად ეუბნებოდნენ, დაიჩოქეო და არ იჩოქებდა. მრავალჯერ გაუმეორეს და არც ერთხელ არ დაიჩოქა. უცნაური სახელი ჰქონდა და რომ არ დამვიწყნოდა, ასანთს წავუკიდე, ჩავაქრე და ნამწვავით კოლოფზე მისი სახელი, ჟიული დავწერე. გამაოცა მისმა სიმამაცემ, სამშობლოს სიყვარულმა და მინდოდა გცოდნოდათ ამ კაცის გმირული საქციელის შესახებ და ამიტომ გიგზავნით ამ წერილს."

1790247614

ტუტანხამონის საფლავის წყევლა და ძველი ისტორიები ისევ გაცოცხლდა - ნეფერტიტის სამარხის გაბურღვა იგეგმება

ტუტანხამონის სამარხის აღმოჩენამ 1922 წელს მთელი მსოფლიო მოიცვა, თუმცა ამ აღმოჩენამ არქეოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე გამძლე ლეგენდაც გააჩინა.ექსპედიციასთან დაკავშირებულ ადამიანებს შორის ავადმყოფობის, უბედური შემთხვევებისა და ნაადრევი სიკვდილის მთელი სერია დაიწყო, რამაც გააძლიერა მოსაზრება, თითქოს ახალგაზრდა ფარაონის განსასვენებელს სასიკვდილო წყევლა იცავდა.ახლა, როდესაც არქეოლოგები განიხილავენ ფარული კამერებისთვის გასახვრეტი სამუშაოების ჩატარებას, სადაც შესაძლოა დიდი ხნის წინ დაკარგული დედოფალ ნეფერტიტის სამარხი იმალებოდეს, ე.წ. „ფარაონის წყევლის“ შესახებ შემზარავი ისტორიებიც კვლავ აქტუალური გახდა.ტუტანხამონის სამარხის გახსნიდან სულ რაღაც ხუთ თვეში პირველი ადამიანი გახდა ის, ვინც, გავრცელებული რწმენით, წყევლის „მსხვერპლი“ აღმოჩნდა.ლორდ კარნარვონი — პირველი „მსხვერპლი“ლორდ კარნარვონი, რომელიც არქეოლოგიური პროექტის მთავარი ფინანსური მხარდამჭერი იყო, 1923 წლის 5 აპრილს სისხლის მოწამვლისა და პნევმონიის შედეგად გარდაიცვალა.მის სახეზე კოღოს ნაკბენი დაინფიცირდა, რამაც მძიმე გართულებები გამოიწვია.თუმცა ზოგიერთი ადამიანი ამტკიცებდა, რომ მის სიკვდილში შესაძლოა ფარაონის კრიპტიდან გავრცელებულ სპორებსაც შეეტანა წვლილი.ჭორებს კიდევ უფრო შეუწყო ხელი სერ ართურ კონან დოილმა — „შერლოკ ჰოლმსის“ სერიის ავტორმა. „გლაზგოუ ჰერალდში“ გამოქვეყნებულ წერილში მან განაცხადა, რომ შესაძლოა ლორდ კარნარვონის სასიკვდილო ავადმყოფობა „ბოროტ ელემენტს“ გამოეწვია.კონან დოილის სიტყვებით, უცნობი იყო, „რა ელემენტები არსებობდა იმ დღეებში და როგორი შეიძლებოდა ყოფილიყო მათი ფორმა“. მისი თქმით, ძველმა ეგვიპტელებმა ამ საკითხების შესახებ ჩვენზე გაცილებით მეტი იცოდნენ.ჯორჯ ჯეი გულდი — ავადმყოფობა სამარხის მონახულების შემდეგმეფე ტუტანხამონის სამარხის კიდევ ერთი „დაწყევლილი“ სტუმარი იყო მდიდარი ამერიკელი ფინანსისტი ჯორჯ ჯეი გულდი.მან 1923 წელს, ლორდ კარნარვონის სტუმრის სტატუსით, კრიპტა მოინახულა, თუმცა თითქმის მაშინვე შეუძლოდ გახდა.მისი მდგომარეობა აღარ გაუმჯობესებულა და რამდენიმე თვის შემდეგ პნევმონიით გარდაიცვალა.არტურ მეისი — არქეოლოგი, რომელიც სამარხის საგანძურს იკვლევდაარტურ მეისი არქეოლოგი იყო, რომელიც ტუტანხამონის სამარხის გაწმენდასა და აღმოჩენილი საგანძურის კატალოგიზაციაში მონაწილეობდა.სამარხში მუშაობის შემდეგ მისი ჯანმრთელობა თანდათან გაუარესდა. იგი 53 წლის ასაკში გარდაიცვალა პნევმონიასთან დაკავშირებული გართულებების შედეგად.ჰიუ ეველინ-უაიტი — „მე წყევლას შევეწირე“ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი სიკვდილი ჰიუ ეველინ-უაითის შემთხვევა იყო.არქეოლოგი სამარხის სამარხ დარბაზში შევიდა, ხოლო 1924 წელს მან სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.გავრცელებული ცნობების თანახმად, მან დატოვა ჩანაწერი, რომელშიც ეწერა:„მე წყევლას შევეწირე.“ზოგიერთი „მსხვერპლი“ სამარხში საერთოდ არ შესულაუცნაურია, მაგრამ წყევლის სავარაუდო „მსხვერპლთა“ შორის იყვნენ ადამიანები, რომლებსაც ტუტანხამონის სამარხში ფეხიც კი არ დაუდგამთ.ლორდ კარნარვონის ნახევარძმა, ობრი ჰერბერტი, ასევე 1923 წელს გარდაიცვალა — სამარხის გახსნიდან ცოტა ხნის შემდეგ.მას სტომატოლოგიური ოპერაციის შემდეგ სისხლის მოწამვლა განუვითარდა.ამ ფაქტმა კარნარვონის ოჯახთან დაკავშირებით არსებული სპეკულაციები კიდევ უფრო გააძლიერა. ზოგიერთი ადამიანი ვარაუდობდა, რომ ჰერბერტი წყევლის მსხვერპლი მხოლოდ იმიტომ გახდა, რომ ლორდ კარნარვონის ნათესავი იყო.აარონ ემბერი — ეგვიპტოლოგი, რომელიც ხანძარში დაიღუპამუმიის წყევლის კიდევ ერთ სავარაუდო მსხვერპლად სახელდება აარონ ემბერი, რომელიც 1926 წელს გარდაიცვალა.მართალია, იგი გათხრებში უშუალოდ არ მონაწილეობდა, მაგრამ ეგვიპტოლოგი ექსპედიციის რამდენიმე წევრის მეგობარი იყო.ემბერი სახლის ხანძრის დროს დაიღუპა, როდესაც უძველესი ეგვიპტური რწმენების შესახებ ხელნაწერის გადარჩენას ცდილობდა.მუმიფიცირებული ხელი და დამწვარი სახლიჰოვარდ კარტერი — ადამიანი, რომელსაც ტუტანხამონის სამარხის აღმოჩენის მთავარი დამსახურება მიეწერება — თითქოს თავად არ დაზარალებულა რაიმე იდუმალი უბედურებით.თუმცა იგივე ვერ ითქმის მის მეგობრებზე.გამომცემელმა და მეწარმემ სერ ბრიუს ინგრამმა, გავრცელებული ცნობებით, კარტერისგან საჩუქრად მუმიფიცირებული ხელი მიიღო, რომელსაც შემდეგ ქაღალდის საწონად იყენებდა.მალევე მისი სახლი, სავარაუდოდ, ხანძარმა გაანადგურა.შემდეგ, როდესაც შენობის აღდგენა მიმდინარეობდა, სახლს წყალდიდობამაც მიაყენა ზიანი.რადიოლოგი, რომელიც თითქოს ტუტანხამონის მუმიას რენტგენზე იღებდაწყევლის ისტორიებში კიდევ ერთი ხშირად ნახსენები პიროვნებაა რადიოლოგი სერ არჩიბალდ დუგლას რიდი.1920-იანი წლების პოპულარული ლეგენდებისა და სენსაციური საგაზეთო ცნობების თანახმად, სერ არჩიბალდმა ტუტანხამონის ნეშტის რენტგენოგრაფია ჩაატარა, სანამ მუმიას მუზეუმის წარმომადგენლებს გადასცემდნენ.მოგვიანებით ამბობდნენ, რომ რენტგენოგრაფიის შემდეგ, მეორე დღეს, იგი შეუძლოდ გახდა.ლეგენდის თანახმად, სამი დღის შემდეგ რიდი შვეიცარიაში გარდაიცვალა მუცლის ღრუს ოპერაციასთან დაკავშირებული გართულებების შედეგად.ჯეიმს ჰენრი ბრესტედი და მოკლული კანარის ისტორიაცნობილი ეგვიპტოლოგი ჯეიმს ჰენრი ბრესტედიც ჰოვარდ კარტერის გუნდთან ერთად მონაწილეობდა ტუტანხამონის სამარხის შესწავლაში.ლეგენდის თანახმად, აღმოჩენის შემდეგ, როდესაც ის სახლში დაბრუნდა, აღმოაჩინა, რომ მისი საყვარელი კანარი კობრას მოეკლა, რომელიც იმ დროს ჯერ კიდევ ჩიტის გალიაში იმყოფებოდა.კობრა ძველ ეგვიპტეში სამეფო ძალაუფლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სიმბოლო იყო და ფარაონების თავსაბურავებზე დაცვის ნიშნადაც გამოსახავდნენ.ამიტომ ეს შემთხვევა ფართოდ იქნა აღქმული, როგორც ავისმომასწავებელი გაფრთხილება.ჰოვარდ კარტერი — ადამიანი, რომელიც „წყევლამ“ ვერ შეიწირათუმცა, შესაძლოა, წყევლის წინააღმდეგ ყველაზე ძლიერი არგუმენტი თავად ჰოვარდ კარტერის ბედია.არქეოლოგმა, რომელმაც სამარხი აღმოაჩინა, მისი გათხრების პროცესს ხელმძღვანელობდა და სხვებზე მეტი დრო გაატარა მის შიგნით, კიდევ 17 წელი იცოცხლა.კარტერი 1939 წელს, 64 წლის ასაკში, კიბოთი გარდაიცვალა.მას არ ჰქონია რაიმე იდუმალი ან მოულოდნელი დასასრული და მისი შედარებით ხანგრძლივი სიცოცხლე ერთ-ერთი მიზეზია, რის გამოც ბევრი ისტორიკოსი ე.წ. „ფარაონის წყევლას“ უბრალო მითზე მეტად არაფრად მიიჩნევს — მითზე, რომელიც ერთმანეთთან დამთხვევებმა და შემთხვევითობებმა დააკავშირა.ახლა კი, როდესაც ტუტანხამონის სამარხში სავარაუდოდ დამალული კამერებით შეღწევა და იქ შესაძლოა ნეფერტიტის დიდი ხნის წინ დაკარგული სამარხის ძებნა კვლავ განიხილება, თითქმის საუკუნის წინანდელი „წყევლის“ ისტორიებიც თავიდან იჩენს თავს. - წერს უცხოური პრესა. 

1789562280

როგორ გადაარჩინა სტუდენტის მამამ, მთვარეზე გასეირნების უნიკალური ჩანაწერები განადგურებას

ისტორიის მაძიებელთაგან ცოტა თუ ათვალიერებს ჩამოწერილი სახელმწიფო ქონების ლიკვიდირებულ ნივთებსა და აუქციონებს. როგორც წესი, იქ მომგებიანი გარიგების დასადებად მიდია, რაღაცის გადასაყიდად ან ნაწილებად დასაშლელად და არა ისეთი ნივთის საპოვნელად, რომელსაც მარადიული ღირებულება აღმოაჩნდება.გერი ჯორჯი ერთ-ერთი ასეთი ხშირი სტუმარი იყო. იგი ლამარის უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტის სტუდენტი გახლდათ, რომელიც 1970-იანი წლების შუა ხანებში, ჰიუსტონში NASA-ს ჯონსონის სახელობის კოსმოსურ ცენტრში სტაჟირებისას, პერიოდულად ათვალიერებდა ლიკვიდაციის აუქციონებს. ის, რაც მან 1976 წლის ივნისის ერთ დღეს წამოიღო, მოიცავდა ნივთს, რომლის მნიშვნელობაც მხოლოდ ათწლეულების შემდეგ გახდა ნათელი - წერს The Times of India.ჯორჯმა 217,77 დოლარი გადაიხადა კოსმოსური სააგენტოს კუთვნილი მაგნიტური ფირის დაახლოებით 1150 კოჭასგან (ბობინისგან) შემდგარ პარტიაში. ძირითადად ეს იყო სტანდარტული სამაუწყებლო ფირები, რომელთა მიყიდვასაც ადგილობრივი ტელესადგურებისთვის აპირებდა, ხოლო ეს უკანასკნელნი მათ წაშლიდნენ და ხელახლა გამოიყენებდნენ.თუმცა ყუთებს შორის იმალებოდა სამი კოჭა წარწერით, რომელიც მაშინ მისთვის ბევრს არაფერს ნიშნავდა: „ხომალდგარეშე საქმიანობა Apollo 11, 20 ივლისი, 1969 წელი“. იმის დასანახად, თუ რატომ აღმოჩნდა ეს სამი კოჭა ასე მნიშვნელოვანი, ღირს თვალი გადავავლოთ იმას, თუ როგორ მოხვდა მთვარეზე გასეირნების ორიგინალური კადრები მთელი მსოფლიოს ტელეეკრანებზე.რატომ იყო ორიგინალური კადრები ასე ცოტა?როდესაც Apollo 11-ის ასტრონავტებმა მთვარის ზედაპირზე ფეხი დადგეს, კამერები ვიდეოს რეალურ დროში გადასცემდნენ თვალთვალის სამ სადგურს, რომლებიც სიგნალს გარდაქმნიდნენ მთელ მსოფლიოში სამაუწყებლო ქსელებით გავრცელებისთვის.NASA-ს დოკუმენტაციაში განმარტებულია, რომ ტელევიზიის სიგნალი, რომელიც ჰიუსტონამდე აღწევდა, უკვე გარდაქმნილი იყო ასტრონავტების ნელ-სკანირებადი ფორმატიდან, რის გამოც ტრანსლირებული გამოსახულება მნიშვნელოვნად კარგავდა სიმკვეთრეს თვალთვალის სადგურებზე ხილულ დაუმუშავებელ სიგნალთან შედარებით.და სწორედ ეს ჰიუსტონის ჩანაწერი და არა ფართოდ ტირაჟირებული ტელეკოპია აღმოჩნდა შეფუთული ჯორჯის შენაძენთან ერთად. წლების განმავლობაში ჯორჯმა არ იცოდა, რას ფლობდა, და კასეტებს ცოტა დააკლდა დანარჩენი პარტიის ბედის გაზიარებამდე.ჯორჯის მამის ყურადღება მიიპყრო სამივე კოჭაზე არსებულმა წარწერამ და ჯორჯს უთხრა, ცალკე გადაედო ისინი, არ გაეყიდა და ტელესადგურისთვის მათზე ხელახლა ჩაწერის უფლება არ მიეცა. ჯორჯმა ისინი შეინახა, თუმცა ორმოც წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ფირებზე თითქმის არ უფიქრია და არც კი ჩაურთავს.ფირებმა ახალი ყურადღება 2008 წლის დასაწყისში მიიპყრო, როდესაც ჯორჯმა შეიტყო, რომ NASA მისიის 40 წლისთავის წინ უშედეგოდ ეძებდა Apollo 11-ის ხომალდგარეშე საქმიანობის ორიგინალურ ჩანაწერებს. ჯორჯმა შენახული ფირები გამოიკვლია, გააციფრულა და გაირკვა, რომ ისინი შეიცავდნენ Apollo 11-ის მთვარეზე გასეირნების ტრანსლაციის იმ დროინდელ ჩანაწერს, გამოსახულების უჩვეულოდ მაღალი ხარისხით.ფირის მივიწყებული ყუთი ბოლო დროის ერთ-ერთ ყველაზე განხილვად კოსმოსურ ნივთად იქცია.2019 წლის 20 ივლისს Sotheby's-მა ეს სამი კოჭა ნიუ-იორკის აუქციონზე გამოიტანა, თარიღი განზრახ იყო შერჩეული, რადგან ის აღნიშნავდა 50 წლისთავს მას შემდეგ, რაც არმსტრონგმა და ოლდრინმა მთვარის ზედაპირზე ფეხი დადგეს.ვაჭრობის სამი მონაწილე (ონლაინ და ტელეფონით) იბრძოდა ამ ლოტისთვის, რომელიც საბოლოოდ გაიყიდა თანხად, რომელიც რვაათასზე მეტჯერ აღემატებოდა იმას, რაც ჯორჯმა 1976 წელს მთლიან 1150-კოჭიან პარტიაში გადაიხადა. Sotheby's-ის უფრო გვიანდელმა პრესრელიზმა აცნობა საზოგადოებას, რომ ჩანაწერებმა წინა აუქციონზე 1,82 მილიონი დოლარი მოიტანა, რამაც ის კოსმოსური კვლევებისადმი მიძღვნილი იმ წლის გაყიდვების მთავარ გარიგებად აქცია.ეს ისტორია იშვიათი შეხსენებაა იმისა, თუ როგორ შეიძლება ყველაზე  ინსტიტუციურმა არქივებმაც კი, როგორიც NASA-ს არქივია, დაკარგონ მასალის კვალი, რომელიც შემდგომში შეუცვლელი აღმოჩნდება.მიუხედავად ამისა, ჯორჯის ფირების გადარჩენამ შემოინახა Apollo 11-ის მთვარეზე გასეირნების იშვიათი იმ დროინდელი ჩანაწერი, რომელიც იძლევა ტრანსლაციის ბევრად უფრო მკაფიო წარმოდგენას, ვიდრე ის დეგრადირებული ტელეკოპიები, რომლებიც მაყურებელმა 1969 წელს იხილა.

1789385880

ბედნიერება ციფრული ეპოქის მიღმა - როგორ ცხოვრობს ქალი, რომელმაც 21-ე საუკუნეზე უარი თქვა

დღეს ადამიანების უმრავლესობას, ყოველდღიური ცხოვრების წარმოდგენაც კი გაგვიჭირდებოდა ელექტროენერგიის, წყალგაყვანილობის, მაცივრისა თუ ინტერნეტის გარეშე. თუმცა ირლანდიელმა მარგარეტ გალაჰერმა ამ ყველაფრის გარეშე მთელი თავისი ცხოვრება გაატარა და დღეს, ოთხმოცწლიან ზღვარს გადაცილებული, ამბობს, რომ არაფერი აკლია.200 წელზე მეტი ხნის ჩალით გადახურული სახლი ფერმანას საგრაფოში, ირლანდიის დასავლეთით, არა მხოლოდ მისი საცხოვრებელი, არამედ მისი ოჯახის ისტორიის ცოცხალი მეხსიერებაა - წერს Meglepetes.მარგარეტ გალაჰერი 1942 წელს იმავე სამოთახიან სახლში დაიბადა, სადაც დღემდე ცხოვრობს. საოჯახო მამული ბაბუამისმა 1887 წელს იყიდა და მას შემდეგ მან თითქმის უცვლელი სახე შეინარჩუნა. კედლები ადგილობრივი ქვისგან, თიხისა და ტორფიანი მიწისგანაა აშენებული, სახურავს ტრადიციული ჭვავის ჩალა ფარავს, ხოლო თვითონ სახლი დღეს არქიტექტურულ ძეგლად არის გამოცხადებული და სახელმწიფოს მიერ დაცულია.სახლში არ არის წყალგაყვანილობა, ცენტრალური გათბობა ან ელექტროქსელი. წყალი მას ყოველდღიურად უახლოესი წყაროდან მოაქვს, ხოლო საკვებს ისევ ღია ცეცხლზე ამზადებს.მარგარეტის დღე განთიადისას იწყება. ცეცხლის დანთება პირველი ამოცანაა, რასაც წყლის მოტანა და ყოველდღიური საქმეების სერია მოსდევს. სახლს ნავთის ლამპები და სანთლები ანათებს, ხოლო სითბოს ცეცხლი უზრუნველყოფს, რომელსაც ტორფით ანთებენ.თანამედროვე სამყარო, თუმცა, სრულად არ არის ამოღებული მისი ცხოვრებიდან. მას აქვს მობილური ტელეფონი, რომელსაც მზის დამტენით ან, საჭიროების შემთხვევაში, მანქანაში ტენის. თუმცა ტექნოლოგიები მის ცხოვრებაში მხოლოდ იმ დოზითაა, რამდენადაც ეს აბსოლუტურად აუცილებელია.„მე არასდროს მცოდნია სხვაგვარი ცხოვრება, გარდა ამისა. ადამიანს არ ენატრება ის, რაც მას არასდროს ჰქონია. ეს ჩემი სიმარტოვეა, ეს ჩემი ნუგეშია“,  - ამბობს მარგარეტი.ეს განსაკუთრებული სახლი არა მხოლოდ არქიტექტურული იშვიათობაა, არამედ ოჯახური მეხსიერების ადგილიც. მარგარეტის მამა იმავე სახლში დაიბადა 1888 წელს და იქვე გარდაიცვალა 92 წლის ასაკში. ირლანდიელის ბავშვობამ საოჯახო მეურნეობაში გაიარა, მოგვიანებით კი ის წლების განმავლობაში უვლიდა ავადმყოფ მამას.მარტო დარჩენის შემდეგ, მან საზოგადოებრივ საქმიანობაში ჩართვა დაიწყო. აქტიურად მონაწილეობდა ადგილობრივ კულტურულ ცხოვრებაში, დააარსა ისტორიული საზოგადოება და ბევრი რამ გააკეთა მხარის ტრადიციების შესანარჩუნებლად.მარგარეტი ხშირად ღიმილით ამბობს, რომ ის „ეკო-მეგობრული იყო ჯერ კიდევ მანამ, სანამ ეს მოდაში შევიდოდა“. სინამდვილეში, მისი ცხოვრების წესი უამრავ ისეთ ელემენტს შეიცავს, რომლებსაც დღეს მდგრადობის (სტაბილურობის) ნიმუშს უწოდებენ: ის იყენებს ადგილობრივ პროდუქტებს, თითქმის არ წარმოქმნის ნარჩენებს, აგროვებს წვიმის წყალს და ენერგიის მინიმალური მოხმარებით ცხოვრობს.ბუფეტზე დღესაც ის თეფშები და საოჯახო ნივთები დგას, რომლებითაც ოჯახის რამდენიმე თაობა სარგებლობდა.მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მას განდეგილად ჩათვლიდა, მარგარეტი სინამდვილეში ძალიან კომუნიკაბელური ადამიანია. ის სიამოვნებით იღებს სტუმრებს და სიხარულით ჰყვება ძველი ირლანდიური სოფლის ცხოვრების ტრადიციებზე.მისი საქმიანობა გაერთიანებულ სამეფოშიც აღნიშნეს. საზოგადოებრივი და კულტურული მოღვაწეობისთვის მან ჯილდო მიიღო და მას წილად ხვდა პატივი შეხვედროდა დედოფალ ელიზაბეტ II-ს, ასევე მომავალ მეფე ჩარლზ III-ს. ადამიანების უმეტესობისთვის მარგარეტ გალაჰერის ცხოვრება უჩვეულოა, თავად მისთვის კი - ბუნებრივი. ის უბრალოდ კი არ ცხოვრობს ძველ სახლში, არამედ აგრძელებს ცხოვრების წესს, რომელიც ირლანდიის ტერიტორიის დიდ ნაწილზე უკვე დიდი ხანია გაქრა.„ყველას აქვს უფლება იცხოვროს ისე, როგორც სურს. ის, თუ როგორ ცხოვრობ, აყალიბებს შენს პიროვნებას. ეს ცხოვრება მაძლევს ჩემს იდენტობას“, - აღნიშნა მან ერთ-ერთ ინტერვიუში.მიუხედავად იმისა, რომ იგი აღიარებს, რომ ზამთრის თვეები უფრო მძიმედ გადააქვს, ცხოვრების წესის შეცვლას არ გეგმავს. სანამ ჯანმრთელობა და ღონე უწყობს ხელს, მას სურს კვლავ იმავე ჩალით გადახურულ სახლში იცხოვროს, სადაც ოთხმოც წელზე მეტი ხნის წინ დაიბადა.ციფრული ეპოქის შუაგულში მარგარეტ გალაჰერის ისტორია გვახსენებს, რომ კომფორტი და ბედნიერება აუცილებლად ერთსა და იმავეს არ ნიშნავს. ზოგიერთი სიმშვიდეს უახლეს ტექნოლოგიებში პოულობს, ზოგი კი — ტორფით გამთბარი, ასწლოვანი სახლის შეთეთრებულ კედლებს შორის.

1788992579

იოანე ნათლისმცემლის თავის ქალას უცნობი ისტორია, რომელიც მორწმუნეებმა უნდა იცოდნენ

მართლმადიდებლური სამყარო იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღეს ახალი სტილით 11 სექტემბერს (ძვ. სტილით 29 აგვისტოს) აღნიშნავს. ქრისტიანები ამ დღეს მარხულობენ. ტაძრებში კი წირვა-ლოცვა აღევლინება.უფალმა იოანე ნათლისმცემლის ხელიდან მიიღო ნათლობის მადლი, ნათლობა სინანულისა, ამიტომ ეწოდა მას “ნათლისმცემელი”. უდიდესი წინასწარმეტყველი, უფლის წინამორბედი, რომელმაც მაცხოვარს სამოღვაწეო ასპარეზი განუმზადა მოწამეობრივად აღესრულა.იოანე ნათლისმცემლის სიკვდილი უკავშირდება ჰეროდე ანტიპას, ჰეროდეადასა და სალომეას სახელებს. სწორედ მათი ხელით აღესრულა კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი ადამიანი.850 წელს წმინდა იოანეს თავის ქალას ერთ-ერთი ნაწილი აღმოჩნდა ქალაქ პეტრაში, პროდრომოსის მონასტერში, კიდევ ერთი – წინამორბედის სახელობის სტუდიის მონასტერში.ამ სავანეში დაცული თავის ქალას სახის ნაწილი ჯერ კიდევ 1200 წელს მოსალოცად ჩამოსულმა ანტონიმ მოინახულა, მაგრამ უკვე 1204 წელს ჯვაროსნებმა სიწმინდე საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქალაქ ამიენში გაიტანეს.წმინდა დიმიტრი როსტოველის “წმინდანთა ცხოვრების” მინაწერი კიდევ სამ ადგილს მიუთითებს, სადაც იოანე ნათლისმცემლის თავის ქალას ნაწილები იყო დაბრძანებული: ათონის დიონისეს მონასტერი, კალუის უგროვლახეთის სავანე და პაპ სილვერის ეკლესია რომში, სადაც ამიენიდან გადმოიტანეს სიწმინდის მცირე ნაწილი.საფრანგეთში წმინდა იოანეს თავის გამოჩენის ისტორია არაფრით განსხვავდება სხვა ქრისტიანული სიწმინდეების ისტორიებისგან, რომლებიც დასავლეთში აღმოჩნდა.1204 წლის 13 აპრილს, მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს, დასავლეთის რაინდებმა ბიზანტიის დედაქალაქი, კონსტანტინოპოლი, აიღეს, დაარბიეს და გაძარცვეს. როგორც ლათინთა გადმოცემა მოწმობს, ვალონ დე სარტონმა, რომელიც პიკინიიდან იყო, ერთ-ერთი სასახლის ნანგრევებში იპოვა ფუტლიარი, რომელშიც ვერცხლის მოზრდილ თეფშზე, შუშის ზარხუფის ქვეშ, იდო ადამიანის თავის ქალას სახის ნაწილი ქვედა ყბის გარეშე.მარცხენა წარბის ზემოთ ღრმული მოჩანდა, სავარაუდოდ, ნახანჯლარი. ვალონმა თეფშზე ბერძნული წარწერა ამოიკითხა, რომელიც ადასტურებდა, რომ ეს წმინდა იოანე ნათლისმცემლის ნაწილი იყო. ამასთან, წარბთან არსებული ღრმული თანხვდებოდა იმ ფაქტს, რომელსაც ნეტარი იერონიმე აღწერდა. მისი მოწმობით, გაცეცხლებულმა ჰეროდიადამ წმინდანის მოჭრილ თავს ხანჯალი ჩასცა.ვალონ დე სარტონმა გადაწყვიტა, წინამორბედის თავი საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, პიკარდიაში ჩაეტანა. 1206 წლის 17 დეკემბერს ქალაქ ამიენის კათოლიკე ეპისკოპოსი რიჩარდ გებეროელი ქალაქის კარიბჭესთან ზეიმით მიეგება იოანე ნათლისმცემლის წმინდა ნაწილებს.ალბათ, ეპისკოპოსი დარწმუნებული იყო ნაწილების ნამდვილობაში, რაც იმ დროს ადვილი გადასამოწმებელი იქნებოდა. ამ დროიდან მოყოლებული, ამიენში და მთლიანად პიკარდიაში იწყება იოანე წინამორბედის თავის ქალას წინა, სახის მხარის, ნაწილის თაყვანისცემა.1220 წელს ამიენის ეპისკოპოსმა საფუძველი ჩაუყარა ახალ კათოლიკურ ტაძარს, რომელიც გოთური სტილის ერთ-ერთ ყველაზე დიდებულ ნაგებობად იქცა. აქ გადმოაბრძანეს ქალაქის მთავარი სიწმინდე – იოანე ნათლისმცემლის თავის ქალას ნაწილი.თანდათან ამიენი არა მხოლოდ უბრალო მოქალაქეთა, არამედ საფრანგეთის მეფეების, პრინცებისა და დიდებულების მოსალოც ადგილად გადაიქცა. პირველად წმინდა იოანეს თავის თაყვანსაცემად მივიდა საფრანგეთის მეფე ლუდოვიკო IX (კათოლიკურმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა), შემდეგ – შარლ VI, შარლ VII, რომელმაც დიდძალი შესაწირი გაიღო წმინდა ნაწილების შესამკობად.1604 წელს რომის პაპმა კლიმენტი VII-მ, რომელსაც სურდა, რომში წინამორბედის სახელობის ეკლესია მისი წმინდა ნაწილით გაემდიდრებინა, ამიენის მღვდელმსახურებს სიწმინდის მცირე ნაწილი გამოსთხოვა, ძირითადი ნაწილი კი კვლავ ამიენის საკათედრო ტაძარში დარჩა.

1788542995

ლოცვა, რომელიც მსწრაფლშემსმენელი ხატის წინ იკითხება

"ქრისტიანებმა მომმართონ მე გასაჭირის ჟამს, და არავის დავტოვებ შეუსმენელს: ყოველთა ჩემდამი სასოებით მოლტოლვილთა ვექმნები შუამდგომელად და მათ თხოვნას ჩემი ოხით შეისმენს ძე და ღმერთი ჩემი. დღეიდან ეს ხატი წოდებულ იქნება „მ ს წ რ ა ფ ლ შ ე მ ს მ ე ნ ე ლ ა დ“, რამეთუ ყოველთა მვედრებელთა მოვუვლენ წყალობას და მათ თხოვნას მსწრაფლ შევისმენ“. - ეს სიტყვები მოესმა ბერს ხატიდან, რომელსაც სასწაულებრივად აეხილა თვალები.ლ ო ც ვ აჰოჲ, ყოვლადწმიდაო ღვთისმშობელო “მსწაფლშემსმენელო”, მრავალ სასწაულთა მოქმედო, ათონის მთის სიწმიდეთა საუნჯეო, ყოვლადწმიდა სამების თაყვანისცემისა მასწავლელო, შევრდომით გევედრებით ჩვენ ცოდვილნი და უღირსნი ესე, მეოხ გვეყავ წინაშე ერთარსისა და სამგვამოვანისა ღმრთისა ჩვენისა, რათა შუამდგომელობითა შენითა ყოვლადსახიერმან სამებამან გარდამოგვივლინოს საღმრთო მადლი უძლურთა კურნებისა და ნაკლულევანთა აღვსებისა, სასიცოცხლო ძალთაგან დაშრეტილთა და უღონო ქმნილთა, ბოროტის მანქანებათაგან მრავალ გზის კვეთებულთა და გვემულთა, მართლმადიდებელთა ქრისტიანეთა.ჰოჲ, ყოვლადწმიდაო ღვთისმშობელო, “მსწრაფლშემსმენელად” წოდებულო, ევედრე სამებასა ყოვლადწმიდასა, უცვალებელსა, გამოუკვლეველსა, ერთღმრთეებად ქებულსა, ყოველთა არსებათა წამისყოფით დამბადებელსა, გარეშეუწერელსა, მართლმადიდებელთა მაცხოვნებელსა, რათა შუამდგომელობითა შენითა სამებამან ერთღვთაებამან გარდამოგვივლინოს შეცნობა და სწრაფვაჲ ზეციურისა მოქალაქობისა, სინანული უღმრთოისა ცხოვრებისა, ძლევაჲ საცდურთა სიმრავლისა, ძალი და შეწევნაჲ დაცემათაგან აღდგომისა და აღმართებისა, რამეთუ უკეთუ არა მსწრაფლშემწეობა შენი, ვითარ განვერნეთ ბოლო ჟამის მოძალებულ უსჯულოებათა ნიაღვარსა შინა დანთქმისა და წალეკვისაგან.ჰოჲ, ყოვლადწმიდაო ღვთისმშობელო, “მსწრაფლშემსმენელო”, ნუ უგულებელსჰყოფ ვედრებასა ჩვენსა, შენდამი აღძრულ სასოებასა, შენდამი მოლტოლვილთა აღსარებასა, არამედ შუამავალ გვექმენ წინაშე ყოვლადწმიდისა სამებისა, განუყოფელისა და დაუსრულებელისა, რათა მოიხილოს ჩვენზედა წყალობითა და მოწყალებითა და კაცთმოყვარებითა თვისითა, გარე წარაქციოს რისხვაჲ მარადის ჩვენზედა მომავალი და გვიხსნას ჩვენ სამართლად ჩვენზედა მოწევნულისა რისხვისაგან და შეგვიწყალნეს ჩვენ, რათა ყოველგან და ყოველსა ჟამსა ვადიდებდეთ სახელსა მისსა წმინდასა მამისა და ძისა და წმინდისა სულისა აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე, ამინ.ხატის ისტორიის და სასწაულის შესახებ ინფორმაციის მისაღებად წაიკითხეთ აქ...

1788435153

დავით აღმაშენებლის გამზირი - რა იმალება თბილისის ერთ-ერთი ყველაზე ისტორიული ქუჩის მიღმა

დავით აღმაშენებლის გამზირი თბილისის ცენტრალური ნაწილია, რომელიც ისტორიულად და კულტურულად მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს.თავდაპირველად ცნობილი იყო როგორც მიხეილის გამზირი, რომელიც კავკასიის მეფისნაცვლის, მიხეილ ნიკოლოზის ძე რომანოვის პატივსაცემად ერქვა. ეს სახელი შემორჩა კიდეც საავადმყოფოს, რომელიც დღესაც „მიხაილოვის“ სახელწოდებით მოიხსენიება.1918 წელს გამზირს ეწოდა პლეხანოვის გამზირი, სახელწოდება რუსი მარქსისტი გიორგი პლეხანოვის გარდაცვალების შემდეგ. საბჭოთა პერიოდში ეს სახელი უცვლელად დარჩა, თუმცა 1990 წელს გამზირს განახლებული სახელწოდება – დავით აღმაშენებლის გამზირი – დაერქვა.თბილისის მერიამ 2009 წელს დაიწყო დავით აღმაშენებლის გამზირის მნიშვნელოვანი რეაბილიტაციის პროცესი. გეგმის მიხედვით, ამ გამზირს უნდა დაებრუნებინა თავისი ისტორიული მნიშვნელობა, როგორც სავაჭრო და კულტურული ცენტრიც. 2011 წლის 23 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა და თბილისის მერმა ოფიციალურად გახსნეს განახლებული გამზირი, რომელიც ახლა გთავაზობთ მაცდურ და მრავალფეროვან გარემოს.დავით აღმაშენებლის გამზირი დღესდღეობით არა მხოლოდ ერთი ქუჩა, არამედ თბილისში ყველაზე დინამიკური, ვრცელი და გამორჩეული კულტურული ცენტრი გახდა... ვრცლად

1788295103

„მრევლში არის რამდენიმე ადამიანი, რომელიც ხედავს სხივს ამ ხატზე“ - სასწაულთმოქმედი „შენ ხარ ვენახის“ ისტორია

წმინდა მოციქულთა პეტრესა და პავლეს სასაფლაოზე არსებულ პეტრე-პავლეს ტაძარში დაბრძანებულია სასწაულთმოქმედი დედაღვთისმშობლის ხატი - "შენ ხარ ვენახი", რომელიც 1995 წელს დეკანოზ არჩილ მინდიაშვილის კურთხევით დაიწერა. როგორც სასულიერო პირი ჰყვება, ხატი დიდი ნუგეშისა და მადლის წყაროა და მან უამრავი სასწაული მოახდინა...წმ. პეტრესა და პავლეს სახელობის ტაძრის წინამძღვარი, დეკანოზი არჩილ მინდიაშვილი: 1995 წელს ქაშვეთის ერთ-ერთი მრევლთაგანის მიწვევით გახლდით კაბადოკიაში. გიორემის ხეობაში ულამაზესი სანახაობები გადაგვეშალა თვალწინ. იქაურ ტაძართაგან დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ტოკალის ეკლესიამ. ეს გამოქვაბულის ტაძარი თქვენი განმანათლებლის, წმინდა ნინოს სახელობისააო, გვითხრა თურქმა გიდმა, რომელიც გადმოცემით კაბადოკიელი ქართველი იყოო. გადავწყვიტე წმინდა ნინოს პარაკლისი აღმევლინა. სწორედ მაშინ, როცა პარაკლისის აღსავლენად ვემზადებოდი, ჩემი ყურადღება კანკელის კუთხეში მარჯვენა მხარეს მდებარე ღვთისმშობლის ერთ-ერთმა გამოსახულებამ მიიპყრო.ეს არის ღვთისმშობელი მარიამი ღვთიური ყრმით. ამ ფრესკაზე დედაღვთისას ძალიან ღრმა გამომეტყველება აქვს. თითქოს აწყმოდან მომავალში იმზირებაო.ჩვენთან იყო ხატმწერი ირაკლი ცინცაძე, რომელსაც ვუთხარი: ყურადღებით დააკვირდი და გულის სიღრმეში აღიბეჭდე მშვენიერება ამ ფრესკისა. როდესაც საქართველოში დავბრუნდებით ჩვენ, უნდა შევქმნათ ხატი.ამ დროს პეტრე-პავლეს ტაძარი იხატებოდა, განზრახული გვქონდა, ქრისტეშობის დღეებში გვეკურთხებინა ახლად შექმნილი ხატი. რამდენადაც გვიანდებოდა, ირაკლის ცოტა არ იყოს მკაცრად ვუთხარი, შეწყვიტე ტაძრის მოხატვა და ეს ხატი დაასრულე-მეთქი. ვთხოვე, ძე ხორციელისთვის არ ეჩვენებინა და არაფერი ეთქვა ამ ხატის შესახებ.როცა დასრულდა და ხატს ჩამოფარებული თეთრი ზეწარი ავხადე, გავოცდი, ახლად შექმნილი ხატი იმდენად მადლმოსილი იყო, რომ თითქოს კურთხევასაც აღარ საჭიროებდა.უნდა წამესვენებინა საპატრიარქოში, რომ უწმინდესს ეკურთხა, მაგრამ გულის ხმამ მითხრა, მანქანა შემებრუნებინა და პეტრეპავლეს ეკლესიისკენ წამომებრძანებინა. ასეც მოვიქეცი.ქრისტეშობის წინა დღე იყო, ლიტანიობას იკურთხა ეს ხატიც. ხატმა ენით აუწერელი სიხარული და ეიფორია გამოიწვია მრევლში.იმ საღამოსვე მოახდინა პირველი სასწაული, ათეისტზე. ალექსანდრას მეუღლე საშინელი ათეისტი იყო, რომელმაც ორჯერ-სამჯერ, სიშლეგეში, სახლიდან გადაუყარა წმინდა ხატები. ცოლმა სთხოვა, ერთხელ წამომყევი ეკლესიაში თუ რამე დამაბრკოლებელს ნახავ, პირობას გაძლევ, აღარ წავალ ეკლესიაშიო. და იმ ღამეს წამოჰყვა ქმარი ტაძარში და პირველად იცხო ზეთი. ემთხვია ახლად შექმნილ ხატს და ერთდროულად ორი მამაკაცური დაავადებისგან განიკურნა.შემდეგ თვით ათეისტებიც ამოდიოდნენ და ამბობდნენ, ჩვენ არ გვწამს, მაგრამ გვჯერა ამ ხატის, რადგან ჩემი ნათესავი განიკურნა, ჩემი ახლობელი გამოჯანმრთელდაო და ასე შემდეგ.მცხეთის ჯვრის მონასტრის ერთ-ერთი მრევლი მოვიდა ამ ტაძარში და ნახა, ათინათს გადმოსცემდა ეს ხატი. იფიქრა მზის სხივი ეცემოდა და ადგილი შეიცვალა, მაგრამ სადაც არ დადგა, სხივმდინარება ამ ხატიდან არ შეწყვეტილა.მრევლში მუდმივად არის რამდენიმე ადამიანი, რომელიც მუდმივად ხედავს იმ სხივს, რაც მისტიკურად არის ამ ხატზე. დაუჯდომელის კითხვის დროს ყველას კი არ ეფინა ნათელი ხატიდან, არამედ ზოგიერთ მათგანს. ვინც სულიერად სავსეა, მას ეფინება ნათელი ხატიდან.მას შემდეგ უამრავი ხალხი მოაწყდა...