1776768662
The National Interest: საქართველოს სტრატეგიული მდებარეობა და ინფრასტრუქტურა სამხრეთ კავკასიისა და შავი ზღვის მიმართულებით ვაშინგტონის პოლიტიკისთვის შეუცვლელია
რატომ უნდა აღადგინოს
აშშ-მა საქართველოსთან
ურთიერთობები,- ამ სათაურით
საავტორო სტატიას
ამერიკული გამოცემა The National
Interest აქვეყნებს.სტატიის
ავტორი არის ბუდაპეშტში
მდებარე დუნაის
ინსტიტუტის
მეცნიერ-თანამშრომელი
სტეფანო აროკე, რომელიც
ცენტრალური და აღმოსავლეთ
ევროპის პოლიტიკურ
საკითხებს იკვლევს.როგორც
აროკე აღნიშნავს,
საქართველოს სტრატეგიული
მდებარეობა და
ინფრასტრუქტურა
შეუცვლელია სამხრეთ
კავკასიისა და შავი ზღვის
მიმართულებით ვაშინგტონის
პოლიტიკისთვის.სტატიაში
საუბარია აშშ-ის
ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი
ვენსის ვიზიტზე სომხეთსა
და აზერბაიჯანში. ავტორის
აზრით, ამ ვიზიტის შედეგები
სათანადოდ არ ყოფილა
დაფასებული.„ამ ვიზიტმა
საქართველო კვლავ
ყურადღების ცენტრში
მოაქცია, მიუხედავად იმისა,
რომ ქვეყანა ვენსის
ოფიციალურ მარშრუტში არ
შედიოდა“, – ნათქვამია
სტატიაში.„საქართველო,
რომელიც ოდესღაც აშშ-ის
სამხრეთ კავკასიის
პოლიტიკაში ცენტრალურ
ადგილს იკავებდა, თითქოს
„განუდგა“ დასავლეთს. ამ
ნარატივის მიხედვით,
მიზეზი არის ქვეყნის
სუვერენისტული საშინაო და
საგარეო პოლიტიკა, რომელიც
2020-იან წლებში ჩამოყალიბდა
და რომელიც მას რუსეთთან და
ჩინეთთან ერთ რიგში
აყენებს. ზოგიერთი კი
ამტკიცებს, რომ ამის
შედეგად ქვეყნის
სტრატეგიული მნიშვნელობა
შემცირდა და სწორედ ეს
გახდა ვენსის მიერ
თბილისისთვის გვერდის
ავლის მთავარი მოტივი.
ამავე არგუმენტის
თანახმად, საქართველო
ნაკლებად მიმზიდველია
ვაშინგტონისთვის და იგი
ჩაანაცვლა სომხეთმა,
რომელსაც
პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ
ფაშინიანი ხელმძღვანელობს
და რომელიც ამჟამად
ევროატლანტიკური
ენთუზიაზმის
პიკშია“.სტატიის ავტორის
თქმით, ეს ინტერპრეტაცია
ფუნდამენტურად მცდარია,
რადგან ვენსის ვიზიტის
მთავარი მიზანი იყო პროექტ
„ტრამპის მარშრუტი
საერთაშორისო მშვიდობისა
და კეთილდღეობისთვის“ (TRIPP)
პოპულარიზაცია და ეს არ
წარმოადგენდა კავკასიურ
ტურნეს.„ვენსის ვიზიტს არ
გაუმყარებია სომხეთის
პოზიცია, როგორც სამხრეთ
კავკასიის ახალი
მიზიდულობის ცენტრისა, რაც,
თითქმის დანამდვილებით
გამოიწვევდა აზერბაიჯანის
მძაფრ რეაქციას.
მიუხედავად ამისა, ეს
არასწორი ინტერპრეტაცია
გავრცელდა ევროპისა და
აშშ-ის გარკვეულ საგარეო
პოლიტიკურ წრეებში. მცირე
წინააღმდეგობაც კი მის
საბაზისო დაშვებებზე,
მაგალითად, თბილისის
სავარაუდო პრორუსულ
მიდგომასთან
დაკავშირებით, საზიანო
აღმოჩნდა აშშ-ის მხრიდან
საქართველოს მიმართ
თანმიმდევრული პოლიტიკის
შემუშავებისთვის“, –
აღნიშნულია
სტატიაში.„მართალია, აშშ-სა
და საქართველოს
ურთიერთობები, რომლებიც
ოდესღაც ვაშინგტონის
სამხრეთ კავკასიის
პოლიტიკის ხერხემალს
წარმოადგენდა, თითქმის
ნახევარი ათწლეულია,
საუკეთესო შემთხვევაში,
გრილი იყო. თუმცა ეს არ არის
გამოწვეული საქართველოს
მხრიდან ინტერესის
ნაკლებობით. ამას
ადასტურებს თბილისის
არაერთი ოფიციალური და
არაოფიციალური მცდელობა
ტრამპის
ადმინისტრაციასთან
დაახლოებისკენ. ასევე, ეს
არ არის გამოწვეული
მოსკოვთან რაიმე სახის
დაახლოებით, რაც კვლავ
პოლიტიკურ და სამხედრო
„წითელ ხაზად“ რჩება
საქართველოს ნებისმიერი
მთავრობისთვის,
მიუხედავად იმისა, რას
იმეორებენ ხშირად
დასავლური და ადგილობრივი
ოპოზიციური
მედიასაშუალებები
ჰიპერბოლიზებული ტონით“, –
წერს The National Interest.ამ
კონტექსტში ავტორი
იხსენებს გასულ მაისში
საქართველოს
პრემიერ-მინისტრ ირაკლი
კობახიძის მიერ პრეზიდენტ
დონალდ ტრამპისა და
ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი
ვენსისთვის გაგზავნილ ღია
წერილს, სადაც კობახიძემ
„ხაზი გაუსვა პროგრამულ
მსგავსებას საქართველოს
მთავრობასა და ტრამპის
ადმინისტრაციას
შორის“.„ამ წერილში
კობახიძემ უკმაყოფილება
გამოთქვა ტრამპის
ადმინისტრაციის მხრიდან
საქართველოსადმი
დამოკიდებულების გამო,
მიუხედავად პოლიტიკური
სიახლოვისა და იმ საერთო
გამოწვევებისა, რომელთა
წინაშეც თბილისი და
ვაშინგტონი დგანან
არასამთავრობო და
საერთაშორისო აქტორების
მხრიდან. ქართული
პერსპექტივიდან წერილის
შინაარსი ლოგიკურია:
ურთიერთობების გაუარესება
ვაშინგტონიდან დაიწყო და
არა თბილისიდან, და ეს
ტრამპისა და მისი
კაბინეტის მიუხედავად
მოხდა“, – ნათქვამია
სტატიაში.პუბლიკაციის
ავტორის თქმით,
„ვაშინგტონსა და
ბრიუსელში საქართველოს
მიმართ ანტაგონიზმი
უკავშირდება რუსეთთან და
ირანთან სავარაუდო
კავშირებს, რომლებიც
სხვადასხვაგვარად
მიეწერება სახელმწიფოს,
მმართველ პარტიას ან მის
კონკრეტულ
ლიდერებს“.„ევროპაში,
განსაკუთრებით ბრიუსელში,
დიპლომატები,
პოლიტიკოსები უფრო ღიად
საუბრობენ თავიანთ
მოტივაციაზე: ეს არის
თბილისის წინააღმდეგობა
დასავლური ლიბერალური
დიქტატის მიმართ, იქნება ეს
უკრაინასთან
დაკავშირებული საკითხები,
სოციალური თემები (მათ
შორის ლგბტ პოლიტიკა) თუ
არასამთავრობო
ორგანიზაციების როლი შიდა
პოლიტიკაში. შედეგად,
საქართველო ევროკავშირის
მხრიდან გაზრდილი
ფინანსური და პოლიტიკური
ზეწოლის ქვეშ მოექცა.ბოლო
თვეებში ევროკავშირმა
არაერთხელ სცადა
საქართველოსთვის
სანქციების დაწესება,
თუმცა უნგრეთმა და
სლოვაკეთმა ეს მცდელობები
დაბლოკეს. სანქციების ბოლო
პაკეტში ბრიუსელი იქამდეც
კი მივიდა, რომ ისეთი
სტრატეგიული
ინფრასტრუქტურის მიმართ
სანქციების დაწესების
შეთავაზებით გამოვიდა,
როგორიცაა ყულევის პორტი,
რომელსაც აზერბაიჯანის
სახელმწიფო
ნავთობკომპანია SOCAR იყენებს
შავი ზღვის
ოპერაციებისთვის. ასევე,
ევროკავშირმა შეუჩერა
უვიზო მიმოსვლა
საქართველოს
დიპლომატიური,
სამსახურებრივი და
ოფიციალური პასპორტების
მფლობელებს“, რაც იყო
პასუხი საქართველოში
„დემოკრატიულ უკუსვლასა“
და სხვა ხარვეზებზე“, –
აღნიშნულია
სტატიაში.ავტორის
შეფასებით, აღნიშნული
ბრალდებები „უსაფუძვლოდ
ჟღერს საერთაშორისო
ინსტიტუტების მხრიდან
საქართველოს ზოგადად
პოზიტიური შეფასებების
ფონზე“.„მაგალითად,
საერთაშორისო სავალუტო
ფონდმა გასულ წელს შეაქო
ქვეყანა გეოპოლიტიკური
გამოწვევების პირობებში
მდგრადი ეკონომიკური
ზრდისთვის. ეკონომიკური
თავისუფლების მაჩვენებლით
კი, საქართველო
ევროკავშირის 17 წევრ
ქვეყანას უსწრებს“, – წერს
ავტორი.მისივე მტკიცებით,
ბრიუსელის მსგავსად
საქართველოს მიმართ
სანქციების დაწესება და
სხვა მსგავსი მცდელობები
განხორციელდა ე.წ.
საქართველოს ქონების –
რადიკალურად განწყობილთა
არაფორმალური კოალიციის
მიერ, რომლის ყველაზე
ცნობილი წარმომადგენელია
კონგრესმენი ჯო
უილსონი.„უილსონმა
წარადგინა „მეგობარი
აქტი“, კანონპროექტი,
რომელიც საქართველოს
მთავრობის
წარმომადგენლებისთვის
სანქციების დაწესებას
ითვალისწინებს. დოკუმენტი
წარმომადგენელთა პალატამ
დაამტკიცა, თუმცა სენატში
იგი უმრავლესობის ლიდერმა,
ჯონ თუნმა შეაჩერა“, –
ნათქვამია სტატიაში.ამ
ყველაფრის
გათვალისწინებით, სტატიის
ავტორი აცხადებს, რომ
„აშშ-სთვის
საქართველოსთან
ურთიერთობების
გამოსწორება ყველაზე
გონივრული პოლიტიკური
არჩევანია.მისი თქმით,
„პოლიტიკური პროგრამების
თვალსაზრისით, საქართველო
ცენტრალურ და აღმოსავლეთ
ევროპაში ყველაზე მეტად
უახლოვდება ტრამპის
ადმინისტრაციის
იდეოლოგიურ პოზიციას“.
აშშ-საქართველოს ალიანსის
განახლების საფუძველი
კიდევ უფრო განმტკიცდა
ტრამპის ადმინისტრაციის
მიერ 2025 წელს
გამოქვეყნებული ეროვნული
უსაფრთხოების სტრატეგიით,
რომელიც ლიბერალური
საერთაშორისო წესრიგის
აქსიომატური ხედვიდან
საგარეო პოლიტიკის
„ცივილიზაციურ“ მიდგომაზე
გადასვლაზე
მიანიშნებს.ეროვნული
უსაფრთხოების სტრატეგია
სწორად განსაზღვრავს
ევროპას, როგორც დასავლური
სამყაროს ცივილიზაციურ
ბირთვს, რომელიც 1945 წლიდან
აშშ-ის ლიდერობის ქვეშ
იმყოფება. ამ კულტურული
მემკვიდრეობის
შენარჩუნება და,
შეძლებისდაგვარად, მისი
პოლიტიკური და
დემოგრაფიული აღორძინება
განიხილება სტრატეგიულ
იმპერატივად ვაშინგტონის
ყველა პოლიტიკაში
დასავლელი მოკავშირეების
მიმართ. ეს კონცეფცია
სრულად შეესაბამება
მმართველი პარტიის,
„ქართული ოცნების“
მსოფლმხედველობას, რომლის
სამ მთავარ სვეტს
მართლმადიდებლური
ქრისტიანობა, საქართველოს
ეროვნული მემკვიდრეობა და
ევროპულ და დასავლურ
ცივილიზაციურ სივრცეში
სუვერენიტეტის დაცვა
წარმოადგენს.ამრიგად,
თბილისი მოქმედებს
ტრადიციონალისტური
კონსერვატიზმის ჩარჩოში,
რომელიც ერთდროულად არის
ტიპური ქართული და ასევე
შესაბამისობაშია
ვაშინგტონის ახალ
ცივილიზაციურ
პრიორიტეტებთან.
ბრიუსელისა და
ბერლინისგან
განსხვავებით, ტრამპის
ვაშინგტონი, როგორც ჩანს,
არ ეპყრობა ამ
ღირებულებებს ზიზღით.
საქართველოს, როგორც აშშ-ის
მოკავშირის გამოცდილება
კიდევ უფრო ამყარებს
ორმხრივ ურთიერთობებში
ცივილიზაციაზე
ორიენტირებული
გადატვირთვის არგუმენტს.
ამერიკის იმიჯი
პოსტსაბჭოთა სივრცეში
კვლავ ყალიბდება როგორც
ცივი ომის მემკვიდრეობით,
როგორც დასავლური,
არაკომუნისტური სამყაროს
„გარანტისა“, ისე
დღევანდელი გარემოებებით.
ამერიკასთან მტკიცე
ურთიერთობები აღიქმება
როგორც სასიცოცხლო
მნიშვნელოვანი
„გეოპოლიტიკური
დასავლეთისადმი“
კუთვნილებისთვის, თუმცა
ბოლო ათწლეულის
განმავლობაში დასავლეთის
მიერ
ლიბერალურ-პროგრესული
იდეოლოგიის პროპაგანდამ
ნაწილობრივ დააზიანა ეს
რეპუტაცია. საქართველოს
მთავრობის მიერ
ტრადიციონალისტური
კონსერვატიზმის ადრეული
მიღება შეიძლება გავიგოთ,
როგორც ქართული იდენტობის
(ანუ დემოკრატიული
თვითგამორკვევის) და
საერთო ევროპული, და
მაშასადამე დასავლური
ღირებულებებისადმი
ერთგულების გულწრფელი
დაპირება, მაშინაც კი,
როდესაც ისინი თითქოს
დავიწყებული ჰქონდათ მათ
მცველებს. თუმცა, აშშ-ის
ეროვნული უსაფრთხოების
სტრატეგიით
გათვალისწინებული
გადატვირთვა გზას უხსნის
პოლიტიკურ დაახლოებას, რაც
ვაშინგტონს სთავაზობს
იდეოლოგიურად თანხვედრაში
მყოფ ევროპელ პარტნიორს,
რომელიც მზად არის, არა
მხოლოდ აღადგინოს ეს
ალიანსი, არამედ
თანამედროვე რეალობას
მოარგოს“, – ნათქვამია
სტატიაში.პუბლიკაციაში
ასევე ხაზგასმულია, რომ
ახლა „ხელსაყრელი დროა“
აშშ-ის მხრიდან
საქართველოსთან
ურთიერთობების
აღსადგენად, სამხრეთ
კავკასიის მიმართ აშშ-ის
მიმდინარე ცვლილებების
ფონზე.„რუსეთის
ჩართულობამ უკრაინის ომში
შეამცირა მისი
შესაძლებლობა, მართოს
რეგიონი, რამაც გახსნა
შეზღუდული სტრატეგიული
ფანჯარა, რომელიც
ვაშინგტონმა სომხეთისა და
აზერბაიჯანის ნაწილობრივი
თანხვედრის მეშვეობით
გამოიყენა. საქართველოს
ჩართვა, თავისი
სტრატეგიული პოზიციით
შავი ზღვის აღმოსავლეთ
ფლანგზე, განამტკიცებდა ამ
ტრაექტორიას.საბოლოო
ჯამში, ქვეყანა საკვანძო
როლს ასრულებს
ტრანსკასპიურ
საერთაშორისო
სატრანსპორტო მარშრუტში,
რომელიც ცნობილია როგორც
„შუა დერეფანი“ და
აკავშირებს შავ ზღვას
კასპიის ზღვასთან, იქიდან
კი, ჩინეთთან. ჰორმუზის
სრუტისა და წითელი ზღვის
გარშემო ირანის ომის გამო
შექმნილი შეფერხებების
ფონზე, შუა დერეფანი
ერთადერთი
სიცოცხლისუნარიანი
ნეიტრალური სახმელეთო
გზაა (რადგან „ჩრდილოეთის
დერეფანი“ გადის რუსეთზე,
რაც ვაშინგტონისთვის
მიუღებელია). აქ არსებობს
კომერციული
შესაძლებლობები, თუ
ვაშინგტონი სწორად
იმოქმედებს. საქართველოს
მთავარი საზღვაო პორტი,
ფოთი, შავი ზღვის
სატრანსპორტო
ინფრასტრუქტურის
გადამწყვეტი ნაწილი და შუა
დერეფნის განვითარების
სტრატეგიული იმპერატივია.
ბოლო წლებში დანიის
მფლობელობაში არსებულ
პორტში, ქართულ და უცხოურ
კაპიტალთან ერთად,
ყაზახეთიდან და
აზერბაიჯანიდანაც
მნიშვნელოვანი
ინვესტიციები შევიდა.
ანალოგიურად, თბილისი სულ
უფრო მეტად ხდება
რეგიონული სამოქალაქო
ავიაციის ჰაბი. მხოლოდ
გასულ წელს შოთა
რუსთაველის სახელობის
აეროპორტმა თითქმის 6
მილიონი მგზავრი მიიღო, რაც
14 პროცენტით მეტია 2024 წელთან
შედარებით. ზრდა იმდენად
დიდია, რომ ახლახან
დაიგეგმა აეროპორტის
მასშტაბური გაფართოება.
დამატებით 1.8 მილიონმა
მგზავრმა ისარგებლა
საქართველოს მეორე
უდიდესი აეროპორტით,
ქუთაისში. ამრიგად,
„ტრამპის მარშრუტსა“ და
შუა დერეფანში აშშ-ის
ჩართულობის გაფართოება
საქართველოს ჩასართავად
მხოლოდ დროის საკითხია“, –
წერს The National Interest.სტატიის
ავტორის დასკვნის სახით
აცხადებს, რომ „სამხრეთ
კავკასიის ნებისმიერი
პოლიტიკური სტრატეგია,
რომელიც არ მოიცავს
საქართველოს, სავარაუდოდ
უფრო მეტ სირთულესა და
ხარვეზს გამოიწვევს, ვიდრე
პრაქტიკულ შედეგს,
განსაკუთრებით
გრძელვადიან
პერსპექტივაში“.„საქართველო,
უძველესი ქრისტიანული
ქვეყანა კონსერვატიული
მთავრობით, ბუნებრივი
პარტნიორია აშშ-ის იმ
ადმინისტრაციისთვის,
რომელიც აცნობიერებს
ისტორიული და კულტურული
კავშირების მნიშვნელობას
გეოპოლიტიკასა და
დიპლომატიაში.
საქართველოს სტრატეგიული
როლი შუა დერეფანში და
სწრაფად მზარდი
სატრანსპორტო
ინფრასტრუქტურა კიდევ
ერთხელ ადასტურებს
თბილისის, როგორც
პარტნიორის მნიშვნელობას.
ურთიერთობების
გადატვირთვისთვის დრო
იდეალურია ორივე
მხარისთვის. ვაშინგტონმა
მაქსიმალურად უნდა
გამოიყენოს ეს
შესაძლებელობა“, –
ნათქვამია სტატიაში.