1789244804

საქართველოში მიწისძვრა მოხდა

საქართველოში მიწისძვრა მოხდა.ინფორმაციას დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა ინსტიტუტის სეისმური მონიტორინგის ეროვნული ცენტრი ავრცელებს.თბილისის დროით 00:10-ზე, ბიძგები ნინოწმინდაში, სოფელ სამებასთან დაფიქსირდა.მიწისძვრის სიმძლავრემ 3 მაგნიტუდა შეადგინა.

1789244514

„გზა, რომელმაც ჩვენი ცხოვრება შეცვალა...“ - თეოფილე მალაქიას სტუდენტი წლების შემდეგ დუმილს არღვევს

თეოფილე მალაქიას სტუდენტი სოციალურ ქსელში ვრცელ პოსტს აქვეყნებს, სადაც 1994 წელს საქართველოდან ემიგრაციის გზაზე წასვლის ისტორიას იხსენებს.მისი თქმით, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ქვეყანაში მძიმე სოციალური და ეკონომიკური ვითარება იყო. სწორედ ამ პერიოდში ბატონი რეზო ბაქრაძე ქვეყნის დატოვების გეგმაზე ფიქრობდა, რამაც მოგვიანებით მის გარშემო მყოფ ახალგაზრდებზეც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა.„გადაწყვეტილება, რომელმაც თითოეული ჩვენგანის ცხოვრება შეცვალა.სულ რამდენიმე წელი იყო გასული საბჭოთა კავშირის დაშლიდან.ქვეყანაში, პატრიოტული სულისკვეთების მიუხედავად, უმუშევრობა, ძარცვა და მკვლელობები მძვინვარებდა. ამ ყველაფერს ემატებოდა სიბნელე სოციალური, მსოფლმხედველობრივი და რელიგიური თვალსაზრისით.ბატონ რეზო ბაქრაძის პიროვნებაში უკვე რამდენიმე წლის განმავლობაში მწიფდებოდა ქვეყნის დატოვების გეგმა.ჩვენთვის, ვინც მის ოჯახთან დაახლოებულები ვიყავით — ახალგაზრდებისთვის, დაახლოებით 24-დან 33 წლამდე — იმ მძიმე პერიოდში ერთ-ერთი იშვიათი ნათელი წერტილი ბატონი რეზოს საგანმანათლებლო და ანალიტიკური საუბრების მოსმენა იყო.უმეტესობას უმაღლესი სასწავლებელი გვქონდა დამთავრებული.ზოგი მისი ყოფილი სტუდენტი იყო, ზოგი — მისი ყოფილი სტუდენტების მეგობარი, ზოგი — თავად ბატონი რეზოსა და მისი მეუღლის ახლობელი ან მეგობარი, ზოგიც კი მათი ნათესავი. ჩვენს შორის იყო შეუღლებული წყვილები, დები, და-ძმა და ნათესავები.მას შემდეგ, რაც ბატონი რეზოს გადაწყვეტილებისა და გეგმის შესახებ გავიგეთ, ჩვენშიც დაიწყო კიდევ უფრო ღრმა ფიქრი იმაზე, თუ რა ქვეყანაში ვცხოვრობდით და რამდენად რეალური იყო იმ პირობებში ჩვენი ახალგაზრდული მისწრაფებებისა და პიროვნული შესაძლებლობების რეალიზება.ვხედავდით, რომ ქვეყნის განვითარებისკენ სწრაფვა ძირითადად ზედაპირულ ხასიათს ატარებდა და არა იმ სიღრმისეულ ცვლილებებს, რომლებიც განათლების დონის ამაღლებასა და ადამიანების მსოფლმხედველობის შეცვლას მოითხოვდა.ამიტომ ინტუიციურად ვხვდებოდით, რომ ჩვენთვის სასიკეთოდ ბევრი რამ უახლოეს წლებში არ შეიცვლებოდა.ბატონი რეზოს გადაწყვეტილების სისრულეში მოყვანას რამდენიმე წელი დასჭირდა. ეს მართლაც ძალიან საპასუხისმგებლო ნაბიჯი იყო და ბევრ რამეს მოითხოვდა — მათ შორის ფსიქოლოგიურ და ეკონომიკურ მომზადებას.ჩვენ არ ვიცოდით, როდის გადადგამდა ბატონი რეზო ამ ნაბიჯს და საერთოდაც, საბოლოოდ მოიყვანდა თუ არა თავის გეგმას სისრულეში.ამიტომ რამდენიმე ახალგაზრდა დამოუკიდებლად დაადგა ემიგრაციის გზას.იმ დროისთვის შედარებით გაადვილებული იყო თურქეთის ვიზის აღება, ხოლო მცირე თანხის სანაცვლოდ ჰოლანდიის ტურისტული ვიზის მიღებაც შეიძლებოდა.ასე აირჩია ზოგიერთმა თურქეთის გზა, ზოგმა კი — ჰოლანდიის. ეს ადამიანები ჩვენზე რამდენიმე წლით ადრე გავიდნენ საქართველოდან.სხვათა შორის, ბატონ რეზოზე გავრცელებულ ცრუ ბრალდებებსა და სხვადასხვა რეპორტაჟში სწორედ ეს ადამიანები არიან მოხსენიებული ისე, თითქოს ისინი ქვეყნიდან ბატონმა რეზომ გაიყვანა.არადა ბატონი რეზოს გამგზავრება, მათი წასვლიდან რამოდენიმე წლის მერე მოხდა.დაწვრილებით რომ არ მოვყვე ყველა ამბავი და თავი არ შეგაწყინოთ — ამის შესახებ მომავალშიც გავავრცელებ აუდიომასალებს მათთვის, ვისაც ამ ისტორიის უფრო დეტალურად გაცნობა სურს — ახლა გადავიდეთ შემდეგ ეტაპზე.1994 წლის ივლისი.1994 წლის ივლისში საქართველოდან წასვლა გადავწყვიტეთ ბატონმა რეზომ, მისმა მეუღლემ, მისმა 12 წლის ვაჟიშვილმა, დისშვილმა და 28-მა ახალგაზრდამ.იმის გამო, რომ ჩვენი გადაწყვეტილების შესახებ უშიშროების კომიტეტისთვის ცნობილი გახდა და ბატონი რეზო დაიბარეს, ქვეყნის დატოვების თარიღი მოულოდნელად გადაწყდა.17 ივლისს ერთმანეთს შევატყობინეთ სატელეფონო ზარის საშუალებით: ავტობუსი დაქირავებული იყო სტამბოლის მიმართულებით და რამდენიმე საათში უნდა შევკრებილიყავით. თურქეთის ვიზები ყველას უკვე გამზადებული გვქონდა. ოჯახიდან თითქმის ყველას გვქონდა გარკვეული თანხა — ზოგს დაახლოებით 200 დოლარი, ერთ-ორ ადამიანს კი დაახლოებით 1000 დოლარამდე, რამდენიმე ადამიანს საერთოდ არაფერი გააჩნდა. ჩანთებიც ჩალაგებული გვქონდა და გზისთვის საკვებიც მომზადებული.ჩემთვის პირადად დედას საკვები ნახევრად გამზადებული ჰქონდა.ბოლომდე გაკეთება ვეღარ მოასწრო და ამიტომ მხოლოდ ცოტაოდენი ტკბილეულითა და ერთი ბოთლი ნუშის ლიქიორით მომიწია წასვლა.ავტობუსამდე მშობლებმა და ოჯახის წევრებმა მიგვაცილეს.და ასე, იმ ღამეს, ჩვენი ავტობუსი თურქეთისკენ დაიძრა.18 ივლისს, დილით 11 საათზე უკვე საბაჟოსთან ვიყავით.გზაში ბატონ რეზოს ერთი წუთითაც არ უძინია, რადგან ყოველ ნაბიჯზე საფრთხე იყო მოსალოდნელი. გზებზე ყაჩაღობდნენ შეიარაღებული ჯგუფები, რომლებიც მგზავრებს აჩერებდნენ და ძარცვავდნენ. ხშირად გვაჩერებდა პოლიციაც და ქრთამს ითხოვდა.საბაჟოზეც, რა თქმა უნდა, თანხა მოგვთხოვეს. ბატონმა რეზომ მათ უპასუხა:„უკან რომ ჩამოვალთ, ერთი-ორად გადაგიხდითო.“ ასე გავცდით საქართველო-თურქეთის საზღვარს.რამდენიმე დღის შემდეგ, 20 ივლისის საღამოს, უკვე სტამბოლში ვიყავით.ეს გზა ახალგაზრდებისთვის ერთდროულად იყო ღელვითა და ხალისით სავსე, ბატონი რეზოსთვის კი — უძილობისა და ტკივილნარევი სევდის გზა.სტამბოლში დაგვხვდა დალი ყარაულაშვილი. ის ადამიანი, რომელიც იმ მომენტში ჩვენი ერთ-ერთი მთავარი დამხმარე უნდა ყოფილიყო, ჩვენთვის მალევე სრულიად განსხვავებული სახით წარმოჩნდა. მოგვიანებით მისგან წამოსულმა ჭორებმა, ბრალდებებმა და ჩვენ შესახებ გავრცელებულმა ინფორმაციამ ამ დახმარების ფასიც დაგვანახა. დალიმ სასტუმროში წაგვიყვანა, სადაც ერთი ღამე გავატარეთ — რა თქმა უნდა, ჩვენი ხარჯებით.მეორე დღეს კი წაგვიძღვა თავისი ნაცნობი თურქი მამაკაცების — როგორც თავად უწოდებდა, ბიზნესპარტნიორების — ბინაში. ბინა სტამბოლის უბან ქადიქოიში (Kadıköy) მდებარეობდა.დალის ნაცნობები კარგად დაგვხვდნენ. სუფრა ხილითა და წვენებით იყო გაშლილი. ჩვენც, დაღლილები, მაგრამ ენთუზიაზმით აღსავსე, განვთავსდით ბინაში. საღამოს კი აღმოჩნდა, რომ ეს ბინა მთლიანად ჩვენთვის არ იყო დათმობილი. იმავე ბინაში უნდა ეცხოვრათ მათაც და დალისაც, თავის დისშვილთან ერთად. რაღას გავაწყობდით — იმ ეტაპზე ჩვენი ფინანსური შესაძლებლობები უკეთეს ვარიანტს ვერ გვთავაზობდა. განვთავსდით ოთახებში და დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში ვცდილობდით, მაქსიმალურად მშვიდად, წყნარად და უხმაუროდ გვეცხოვრა, სანამ ახალ ბინას და სამსახურს ვიშოვიდით.პარალელურად მივმართეთ ამერიკის საკონსულოსა და United Church-ს დახმარებისთვის.ამერიკის საკონსულოდან უარი მივიღეთ. საქართველოსთან დაკავშირების შემდეგ მათგან შესაბამისი მითითება მიიღეს.United Church-ის დახმარებით კი ბინა ვიშოვნეთ. ერთ-ერთმა პიროვნებამ, ამერიკის მოქალაქე Larry Snider -მა, რომლის ფოტოსაც ქვემოთ იხილავთ, თავისი ბინა შემოგვთავაზა. ჩვენი სტამბოლში ჩასვლიდან დაახლოებით ერთი თვის შემდეგ სწორედ იქ გადავედით.უბნის სახელი ასეთი იყო - Topkapı. ჩვენი სახლის ფოტოც ქვემოთ შეგიძლიათ იხილოთ. ფანჯრიდან ბატონი რეზოს ვაჟიშვილი ზვიადი იყურება. დალის ბინის ახალი მისამართი არ ვუთხარით. იმ პერიოდში ჩვენ ამას უსაფრთხოების აუცილებელ ზომად მივიჩნევდით, რადგან მისი თურქი ნაცნობები კრიმინალები და ნარკომანები იყვნენ და მათი გარემოცვა ჩვენთვის საფრთხის შემცველი იყო.მოგვიანებით, რამდენიმე თვეში ეს ადამიანები მართლაც დააკავეს. ეს იყო ჩვენი პირველი დღეები თურქეთში — გზა, რომელმაც თითოეული ჩვენგანის ცხოვრება შეცვალა.ამ ისტორიას კიდევ გავაგრძელებთ“

1789244023

ლოცვა, რომელიც დღეს უნდა წაიკითხოთ

13 სექტემბერს მართლმადიდებელი ეკლესია ზეიმობს ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის პატიოსანი სარტყლის დადებას და ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატის, „ყოველთა დედუფლის“ („პანტანასას“) დღესასწაულს.ამ დღეს იკითხება ღვთისმშობლის სარტყლის ტროპარი და „პანტანასას“ ლოცვა.ღვთისმშობლის პატიოსანი სარტყლის ტროპარი:„ღმრთის მშობელო ქალწულო, კაცთა მფარველო, სამოსელი და სარტყელი წმიდაჲ ჴორცთა შენთაჲ, ურღვეველად ერსა შენსა მოანიჭე, მეოხებითა შენითა, რამეთუ შობისა მიზეზი მართლმადიდებელთა მეფეთა ყოველთვის განმაძლიერებელ ხარ, მხოლოო მწყალობელო.“ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ლოცვა („პანტანასა“ / „ყოველთა დედუფალი“)სიმსივნით დაავადებულთა და სნეულთა განსაკურნებლად მიმართავენ ხატს შემდეგი ვედრებით:„ყოველლადსახიერო, ღირსადსაკვირველო ღმრთისმშობელო, ყოველთა დედუფალო, პანტანასა! არა ღირს-ვარ, რათა სართულსა ქუეშე ჩემსა შემოჰხვიდე! გარნა, რამეთუ ხარ დედაჲ ღმრთისა სახიერისაჲ, თქმულისაებრ შენისა ღირს-მიყავ მე, რათა განვკურნდე სენისაგან და განვძლიერდე სულითა...“

1789242041

როგორი ამინდი იქნება სწავლის დაწყების პირველ დღეს - სინოპტიკოსების უახლესი პროგნოზი

15 სექტემბერი, 2026წ. - სამშაბათიდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. უმეტეს რაიონში ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, ზოგან შესაძლებელია ძლიერი. დასავლეთის ქარი  10-15მ/წმ, ელჭექის დროს ზოგან შესაძლებელია ქარის გაძლიერება. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +16, +21°, დღისით +22, +27°; მთაში ღამით  +13, +18°, დღისით +20,  +25°; მაღალმთაში ღამით +8,  +13°, დღისით  +18, +23°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ზოგან ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, შესაძლებელია სეტყვა. დასავლეთის ქარი 10-15მ/წმ, დღისით ზოგან შესაძლებელია ძლიერი 17-22მ/წმ.  ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +14, +19°, დღისით +23, +28°; ზოგან +32°-მდე; მთაში ღამით +10, +15°, დღისით +23, +28°; მაღალმთაში ღამით +7, +12°, დღისით  +18, +23°;

1789241369

„წვიმა, ელჭექი, სეტყვა...“ - როგორი ამინდი იქნება მომდევნო სამი დღის განმავლობაში

13 სექტემბერი, 2026წ. - კვირადასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. უნალექოდ. აღმოსავლეთის ქარი  10-15მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობშიღამით +16, +21°, დღისით +28, +33°; მთაში ღამით +12, +17°, დღისით +27, +32°; მაღალმთაში ღამით +6, +11°, დღისით +24, +29°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით უმეტესად უნალექოდ, დღის მეორე ნახევრიდან ზოგან შესაძლებელია მცირე ხანმოკლე წვიმა. აღმოსავლეთის ქარი 10-15მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +12, +17°, დღისით +26, +31°; მთაში ღამით +7, +12°, დღისით +25, +30°; მაღალმთაში ღამით  +3, +8°, დღისით +16, +21°, ზოგან +27°-მდე.14 სექტემბერი, 2026წ. - ორშაბათიდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით უმეტესად უნალექოდ, დღისით ზოგან შესაძლებელია ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი. აღმოსავლეთის ქარი 10-15მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +14, +19°, დღისით +28, +33°; მთაში ღამით +11, +16°, დღისით +28, +33°; მაღალმთაში ღამით +6,  +11°, დღისით  +25, +30°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით უმეტესად უნალექოდ, დღისით ზოგან შესაძლებელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით და სეტყვა. ცვალებადი მიმართულების ქარი 8 -13მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +12, +17°, დღისით +27, +32°; მთაში ღამით +7, +12°, დღისით +27, +32°; მაღალმთაში ღამით +5, +10°, დღისით +17, +22°, ზოგან +27°-მდე.15 სექტემბერი, 2026წ. - სამშაბათიდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. უმეტეს რაიონში ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, ზოგან შესაძლებელია ძლიერი. დასავლეთის ქარი  10-15მ/წმ, ელჭექის დროს ზოგან შესაძლებელია ქარის გაძლიერება. ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +16, +21°, დღისით +22, +27°; მთაში ღამით  +13, +18°, დღისით +20,  +25°; მაღალმთაში ღამით +8,  +13°, დღისით  +18, +23°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ზოგან ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, შესაძლებელია სეტყვა. დასავლეთის ქარი 10-15მ/წმ, დღისით ზოგან შესაძლებელია ძლიერი 17-22მ/წმ.  ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +14, +19°, დღისით +23, +28°; ზოგან +32°-მდე; მთაში ღამით +10, +15°, დღისით +23, +28°; მაღალმთაში ღამით +7, +12°, დღისით  +18, +23°;

1789239774

რატომ ვამბობთ ტელეფონზე საუბრის დროს „ალო-ს“ - ცოტამ თუ იცის, რა სიტყვას გვთავაზობდნენ მის სანაცვლოდ

როდესაც სატელეფონო ზარს ვპასუხობთ, ჩვეულ „ალოს“ თითქმის ავტომატურად ვამბობთ და იშვიათად ვფიქრობთ იმაზე, თუ რატომ იწყება საუბარი მაინცდამაინც ამ სიტყვით.  ტელეფონის გამოგონების დროს ერთიანი მისალმება არ არსებობდა და შესაფერისი ვარიანტიც, რომელიც შორს არის იდეალურისგან, მაშინვე არ გაჩენილა.ვინ მოიფიქრა სიტყვა „ალო“, საიდან წარმოიშვა ის და რატომ გახდა დროთა განმავლობაში ეს მოკლე მისალმება მილიონობით ადამიანისთვის ჩვეული ფორმა.ვინ შემოგვთავაზა საუბრის დასაწყისში „ალოს“ თქმა?1870-იანი წლების ბოლოს, მავთულის ტელეფონი ტექნიკის ნამდვილ საოცრებად ითვლებოდა. წარმოიდგინეთ, ადამიანი იღებდა ყურმილს და ესმოდა თანამოსაუბრის ხმა, რომელიც შესაძლოა მრავალი კილომეტრის დაშორებით ყოფილიყო. თუმცა, ახალ გამოგონებასთან ერთად, მოულოდნელი პრობლემაც გაჩნდა, ადამიანებმა უბრალოდ არ იცოდნენ, რით დაეწყოთ სატელეფონო საუბარი. ზოგი ყურმილში ახველებდა, ზოგი რაღაც ასეთს ყვიროდა: „ეი! ვინ არის იქ?“, ხანდახან კი აბონენტები უბრალოდ დუმდნენ.იმ წლებში კავშირის ხარისხიც შორს იყო იდეალურისგან: საუბარს თან ახლდა ტკაცუნი და ხმაური. ამიტომ საჭირო იყო მოკლე და მკაფიოდ გასაგები სიტყვა, რომლითაც ხაზის მეორე ბოლოში მყოფი ადამიანი მაშინვე მიხვდებოდა, რომ კავშირი დამყარდა.ტელეფონის გამომგონებელმა ალექსანდრ ბელმა ამისთვის საზღვაო მისალმების - „Ahoy!“ („აჰოი!“) გამოყენება შემოგვთავაზა. XIX საუკუნეში ეს სიტყვა კარგად ნაცნობი იყო, მას მეზღვაურები იყენებდნენ დისტანციაზე სხვა გემის ან ადამიანის ყურადღების მისაქცევად.თუმცა, ჩვეულებრივი სატელეფონო საუბრისთვის „Ahoy!“ საკმაოდ უჩვეულოდ ჟღერდა. მიუხედავად ამისა, თავად ბელს საკუთარ იდეაზე უარი არ უთქვამს და საკმაოდ დიდხანს აგრძელებდა სატელეფონო ზარებზე ასე პასუხს.პასუხის საკუთარი ვერსია შემოგვთავაზა ბელის კონკურენტმა, თომას ედისონმა. სატელეფონო აღჭურვილობაზე ექსპერიმენტების დროს იგი იყენებდა წამოძახილს „Hullo!“ - სიტყვას, რომლითაც ინგლისურ ენაში უხსოვარი დროიდან იპყრობდნენ ყურადღებას ან შორიდან ეძახდნენ ადამიანს. სწორედ ედისონს უკავშირდება დიდწილად ის, თუ საიდან წარმოიშვა სიტყვა „ალო“ სატელეფონო საუბარში. 1877 წელს მან წერილში შემოგვთავაზა „Hello“-ს გამოყენება სატელეფონო მისალმებად. მოკლე და ჟღერადი სიტყვა კარგად ერგებოდა იმ დროის არასრულყოფილ კავშირს და თანდათან დაიწყო ბელის მიერ შეთავაზებული „Ahoy“-ს გამოდევნა.თვითონ „hello“ ტელეფონის გამოგონებამდე  გაჩნდა. თავდაპირველად ეს უფრო, არა  მისალმება, არამედ ძახილი იყო, შინაარსით „ეი!“ ან „აუ!“-ს მსგავსი. სწორედ ტელეფონმა აქცია ის საუბრის დაწყების ჩვეულ ხერხად. სხვა ენებში ინგლისური მისალმება თანდათან შეიცვალა. ფრანგულში დამკვიდრდა ფორმა „allô“, რომელსაც დღესაც იყენებენ სატელეფონო ზარზე პასუხისას. მსგავსი „ალო“ შემდგომში ჩვენს ენაშიც შემოვიდა.ახლა, რა თქმა უნდა, რთული წარმოსადგენია, რომ სატელეფონო საუბრები სულ სხვაგვარად შეიძლებოდა დაწყებულიყო: ჩვეული „ალო, დედა!“-ს ნაცვლად, სრულიად შესაძლებელი იყო გვეთქვა „აჰოი, დედა!“.

1789238167

ხელოვნური ინტელექტის ახალი მიღწევა მედიცინაში - თვალის ფოტოთი დაავადების პროგნოზირება იქნება შესაძლებელი

ოსტეოპოროზს ხშირად „ჩუმ ქურდს“ უწოდებენ, რადგან დაავადება წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ ვითარდება და ადამიანების უმეტესობა მის შესახებ მხოლოდ მაშინ იგებს, როცა უკვე მძიმე მოტეხილობა ვითარდება. თუმცა, სულ ახლახან, მეცნიერებმა ოსტეოპოროზის რისკის განსაზღვრის სრულიად ახალ, მარტივ და არაინვაზიურ გზას მიაგნეს - დაავადების პროგნოზირება თვალის ფსკერის ფოტოსურათით გახდა შესაძლებელი.სინგაპურის, დიდი ბრიტანეთისა და სხვა წამყვანი ქვეყნების მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფის დასკვნით, ბადურის ბიოლოგიური ასაკი პირდაპირ კავშირშია ოსტეოპოროზისა და მოტეხილობების განვითარების რისკთან. კვლევის მასალები და შედეგები ცნობილ სამეცნიერო გამოცემაში, PLOS Digital Health-ში გამოქვეყნდა.მეცნიერებმა კვლევაში გამოიყენეს სპეციალური ხელოვნური ინტელექტის (AI) ალგორითმი, სახელწოდებით RetiAGE. ეს უნიკალური სისტემა თვალის ფსკერის (ბადურის) ფოტოების გაანალიზების საფუძველზე, ზუსტად აფასებს ბადურის ბიოლოგიურ ასაკს.თვალი ადამიანის ორგანიზმის ერთადერთი ორგანოა, სადაც მიკროსისხლძარღვოვანი ქსელის დანახვა ყოველგვარი ქირურგიული ჩარევის გარეშეა შესაძლებელი. ბადურაზე მიმდინარე ცვლილებები და მისი "დაბერების" ტემპი კარგად ასახავს ორგანიზმის სისტემურ დაბერების პროცესებს, მათ შორის — ძვლოვანი ქსოვილის ცვლილებებსაც. თავდაპირველად, მკვლევრებმა თითქმის 2000 ხანდაზმული სინგაპურელის მონაცემები შეისწავლეს, რის შემდეგაც საკუთარი დასკვნები გლობალური ბაზის, UK Biobank-ის გამოყენებით გადაამოწმეს, რომელიც 43 000-ზე მეტი მონაწილის სამედიცინო ისტორიას აერთიანებდა.კვლევის ძირითადი მიგნებები:შედეგებმა აჩვენა, რომ ადამიანებს, რომელთაც ხელოვნურმა ინტელექტმა „ხანდაზმული“ ბადურა დაუდგინა, რიგი სამედიცინო პრობლემები აღენიშნებოდათ:მნიშვნელოვნად ჰქონდათ შემცირებული ძვლის მინერალური სიმკვრივე;აღენიშნებოდათ ძვლის მოტეხილობების გაზრდილი რისკი;ჰქონდათ მომავალში ოსტეოპოროზის განვითარების ბევრად უფრო მაღალი ალბათობა.კვლევის თანახმად, ბადურის ასაკის განმსაზღვრელი RetiAGE ქულის თითოეული ერთეულით ზრდა, ოსტეოპოროზის განვითარების რისკს დაახლოებით 12 პროცენტით ზრდიდა.რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ ბადურას ვიზუალიზაცია შესაძლოა მალე ოსტეოპოროზის ადრეული გამოვლენის ოქროს სტანდარტად იქცეს.ამჟამად, ოსტეოპოროზის დიაგნოსტირება ძირითადად დენსიტომეტრიის (ორმაგენერგეტიკული რენტგენული აბსორბციომეტრია - DXA) საშუალებით ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მეთოდი ზუსტია, ის საკმაოდ ძვირად ღირებულია, მოითხოვს სპეციალურ აპარატურას და ფართო პოპულაციის სკრინინგისთვის ყოველთვის ხელმისაწვდომი არ არის. ამის გამო, დაავადების დიაგნოსტირება ხშირად დაგვიანებით, უკვე მომხდარი მოტეხილობის (მაგალითად, ბარძაყის ყელის ან მალების მოტეხილობის) შემდეგ ხდება.თვალის ფსკერის ფოტოგრაფირება კი გაცილებით იაფი, სწრაფი და მარტივად ხელმისაწვდომი პროცედურაა. ხელოვნური ინტელექტის ამ ტექნოლოგიის დანერგვა პაციენტებს მისცემს საშუალებას, რუტინული ოფთალმოლოგიური შემოწმებისას პარალელურად ძვლების მდგომარეობაც შეამოწმონ, რაც დაავადების პრევენციისა და დროული მკურნალობისთვის გადამწყვეტი ნაბიჯი იქნება.

1789236576

საშიშია თუ არა პროტეინი თქვენი თმისთვის? - რას ამბობს 2026 წლის ახალი კვლევა

ექსპერტები სპორტული დარბაზების ვიზიტორებს, რომლებიც რეგულარულად სვამენ პროტეინის კოქტეილებს, მოუწოდებენ, ნუ იჩქარებენ თმის ცვლილებების უპირობოდ სხვა მიზეზებზე გადაბრალებას.აქ მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ამ ეტაპზე არ არსებობს იმის მტკიცებულება, რომ პროტეინის კოქტეილები პირდაპირ იწვევს თმის ცვენას. თუმცა, ექსპერტების თქმით, მათ შეუძლიათ დააჩქარონ თმის გათხელება იმ მამაკაცებში, რომელთაც ანდროგენული ალოპეციისადმი გენეტიკური განწყობა აქვთ, წერს Mirror.მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს მყარი კლინიკური მტკიცებულება იმისა, რომ სუფთა შრატის პროტეინი (Whey Protein) პირდაპირ იწვევს მამაკაცებში თმის გათხელებას, პოპულარული თეორიის თანახმად, დანამატების ინტენსიურმა მოხმარებამ შესაძლოა დააჩქაროს ეს პროცესი მათში, ვისაც უკვე აქვს ამ ბუნებრივი მდგომარეობისადმი მიდრეკილება.შრატის პროტეინი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებადი სპორტული დანამატია. მას კოქტეილებში ჩვეულებრივ ამატებენ ადამიანები, რომლებიც ცდილობენ ცილის მიღების გაზრდას, კუნთოვანი მასის შენებას ან ვარჯიშის შემდეგ აღდგენას. თუმცა, ყველა პროტეინის კოქტეილი არ შეიცავს შრატს; ალტერნატიულ ვარიანტებს შორის არის მცენარეული ცილა, რძის სხვა ცილები და კვერცხის ცილა.ახალმა კვლევამ, რომელიც ჟურნალ JAAD Reviews-ის 2026 წლის სექტემბრის ნომერში გამოქვეყნდა, შეისწავლა შრატის პროტეინის პოტენციური გავლენა თმაზე. მკვლევრები აკვირდებოდნენ პოტენციურ ეფექტებს ჰორმონებზე, ინსულინისმაგვარ ზრდის ფაქტორ 1-ზე (IGF-1) და ანდროგენებთან დაკავშირებულ გზებზე.მკვლევრები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ მტკიცებულებები ჯერ კიდევ შეზღუდული და წინააღმდეგობრივია. ამჟამად არ არსებობს მყარი კლინიკური გამოცდები, რომლებიც დაამტკიცებდა, რომ შრატის პროტეინის მოხმარება პირდაპირ იწვევს თმის ცვენას.დოქტორი ემრა ჯინიკი, თმის მკურნალობის კლინიკის დამფუძნებელი, აღნიშნავს, რომ ეს ზღვარი ძალიან მნიშვნელოვანია.პრობლემას გლობალურად უნდა შევხედოთ;დოქტორი ჯინიკი აცხადებს, რომ ადამიანები, რომლებიც თმის ცვლილებებს დარბაზში ვარჯიშის ახალი პროგრამის დაწყების შემდეგ ამჩნევენ, მაინც სრულ სურათს უნდა შეხედონ და არ ივარაუდონ, რომ მხოლოდ გენეტიკაა დამნაშავე.„დამტკიცებული არ არის, რომ შრატის პროტეინი ადამიანებს გამელოტებას იწვევს, და ადამიანმა, რომელიც ჩვეულებრივ პროტეინის კოქტეილს სვამს, დაშინებული სათაურის ნახვის გამო ქილა მაშინვე სანაგვეზე არ უნდა გადააგდოს,“ - აღნიშნა დოქტორმა.  „ამ ახალ მიმოხილვაში საინტერესო ის არის, რომ მკვლევრებს აინტერესებთ, არსებობს თუ არა ბიოლოგიური გზები, რომლებსაც პოტენციურად შეუძლია დააკავშიროს შრატის მოხმარება და თმის მდგომარეობა კონკრეტულ პირებში“.თუ ვინმეს უკვე აქვს ანდროგენული ალოპეციისადმი გენეტიკური მიდრეკილება და ამჩნევს თმის ცვლილებებს დიეტაში, დანამატებსა და ვარჯიშის რეჟიმში რამდენიმე ცვლილების შეტანის შემდეგ, გონივრულია თმის ცვენის შეფასებისას ყველა ამ ცვლილების გათვალისწინება.ახალმა მიმოხილვამ შეისწავლა არსებული ექსპერიმენტული, კლინიკური და დაკვირვებითი კვლევები შრატის პროტეინსა და თმის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით. მკვლევრები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ შესაძლო ეფექტები შეიძლება მოიცავდეს ცვლილებებს შრატის ამინომჟავურ შემადგენლობაში, IGF-1-სა და სხვა ჰორმონალურ გზებში, თუმცა დასძინეს, რომ სპეციალური კლინიკური გამოცდები კვლავ არასაკმარისია.„შესაძლოა ვინმემ იანვარში დაიწყოს დარბაზში სიარული, დაიწყოს შრატის პროტეინის დალევა, მკვეთრად შეამციროს კალორიები და ერთდროულად საგრძნობლად დაიკლოს წონაში. შემდეგ, სამი თვის თავზე, შეამჩნიოს, რომ შხაპის მიღებისას ბევრად მეტი თმა სცვივა და გადაწყვიტოს, რომ ამაში პროტეინის ფხვნილია დამნაშავე. სინამდვილეში იქ ერთდროულად რამდენიმე ცვლილება ხდება და ზოგ მათგანს უკვე აქვს დადასტურებული კავშირი თმის ცვენასთან“.დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის ეროვნული სამსახური (NHS) წონის დაკლებას, სტრესს, ავადმყოფობასა და რკინის დეფიციტს დროებითი თმის ცვენის შესაძლო მიზეზებად მიიჩნევს. წონის მნიშვნელოვანმა დაკლებამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ტელოგენური ალოპეცია — თმის ჭარბი ცვენის ფორმა, რომელიც ჩვეულებრივ შესამჩნევი ხდება პირველადი ტრიგერიდან რამდენიმე თვის შემდეგ და არა დაუყოვნებლივ.ამერიკის დერმატოლოგიის აკადემია აცხადებს, რომ 9 კგ-ის ან მეტის დაკლება შეიძლება იყოს სტრესული ფაქტორი, რომელიც თმის ჭარბ ცვენასთან არის დაკავშირებული.„თუ ვინმემ დაიწყო ინტენსიური ფიტნეს-პროგრამა და ჭამს მნიშვნელოვნად ნაკლებს სწრაფი გახდომის მცდელობაში, ეს მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა,“ — დასძინა დოქტორმა ჯინიკმა. — „შრატის პროტეინზე უარის თქმა ულტრა-შეზღუდული დიეტის გაგრძელების ფონზე, აუცილებლად ვერ აღმოფხვრის იმას, რაც სინამდვილეში იწვევს თმის ცვენას“.თმის ექსპერტი აღნიშნავს, რომ ადამიანებმა, რომლებიც თმის უეცარ ცვენას განიცდიან, უნდა იფიქრონ არა მხოლოდ იმაზე, თუ რა ჭამეს ან დალიეს იმ დილით. ის განმარტავს, რომ თმა ხშირად ნელა რეაგირებს ორგანიზმის სხვა ნაწილებში მომხდარ ცვლილებებზე, რაც ნიშნავს, რომ შესაბამისი ტრიგერი შესაძლოა მოხდა კვირებით ან თვეებით ადრე, სანამ ადამიანი გაძლიერებულ ცვენას შეამჩნევს.„თუ თქვენი თმა უცებ ყველგან ცვივა და არა თანდათანობით იხევს უკან საფეთქლებთან ან თხელდება თხემზე, გაიხსენეთ წინა ორი-სამი თვე,“ — განაცხადა მან. — „ხომ არ დაიკელით მნიშვნელოვნად წონაში? ხომ არ გაზარდეთ მკვეთრად ვარჯიშის ინტენსივობა კალორიების შეკვეცის პარალელურად? ხომ არ იყავით ავად? ხომ არ გადაიტანეთ ძალიან სტრესული პერიოდი? ხომ არ დაიწყეთ ერთდროულად რამდენიმე დანამატის მიღება?“.ეს შეკითხვები ბევრად უფრო სასარგებლოა, ვიდრე სამზარეულოს თაროზე ყველაზე ახალი პროდუქტის არჩევა და იმის დაშვება, რომ დამნაშავე სწორედ ის არის.კვლევები აჩვენებს, რომ მამაკაცური ტიპის გამელოტება ჩვეულებრივ პროგრესირებს თანდათანობით და ყველაზე ხშირად მოიცავს საფეთქლებს, თმის ზრდის შუბლის ხაზსა და თხემს. ტელოგენური ალოპეცია, როგორც წესი, იწვევს უფრო დიფუზურ (თანაბარ) ცვენას თავის მთელ კანზე.უეცარი გამელოტება, თავის კანის ანთება ან სწრაფი, დაუსაბუთებელი თმის ცვენა უბრალოდ შრატის პროტეინს არ უნდა გადააბრალოთ სათანადო შეფასების გარეშე. ექსპერტი ასევე აფრთხილებს მკითხველს, რომ ცილის მოხმარება თვითნებურად არ შეამცირონ, თვითონ თმა დიდწილად შედგება სტრუქტურული ცილისგან, რომელსაც კერატინი ეწოდება, და სრულფასოვანი საერთო კვება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია თმის ნორმალური ზრდისთვის.NHS ურჩევს ადამიანებს, რომლებიც შეწუხებულნი არიან თმის ცვენით, მიმართონ თერაპევტს მიზეზის დადგენამდე, სანამ კომერციულ კლინიკებს მიაკითხავენ. მათ მონაცემებზე დაყრდნობით, მამაკაცებში გამელოტების შემთხვევების უმეტესობა გენეტიკურია და ოჯახის წევრებისგან გადაეცემა.ბუნებრივი ჰორმონი, რომელსაც დიჰიდროტესტოსტერონი (DHT) ეწოდება, დროთა განმავლობაში ამოკლებს და აპატარავებს თმის ფოლიკულებს. ეს პროცესი თმას ხდის უფრო მოკლესა და თხელს, სანამ ის საერთოდ შეწყვეტს ზრდას.NHS აცხადებს, რომ დღეში 50–100 ღერი თმის დაკარგვა ნორმალურია. ასაკის მატებასთან ერთად, ტიპობრივი გამელოტება უფრო გავრცელებული ხდება; მამაკაცების უმეტესობა თმის გარკვეულ გათხელებას 60 წლისთვის ამჩნევს.

1789235782

გაბრიელ ჩადუნელის დედა, თაკო ბარბაქაძე სოციალურ ქსელში შვილის კადრებს გვიზიარებს

 პატარა გაბრიელ ჩადუნელის დედა, თაკო ბარბაქაძე სოციალურ ქსელში შვილის ვადეოს გვიზიარებს.პატარა ბიჭუნა, რომელიც გერმანიაში მკურნალობს და საავადმყოფოდან ბინაში აგვისტოში დაბრუნდა, თავს კარგად გრძნობს:"დედას სულო და გული როგორი ბედნიერი ხარ დე გარეთ. როგორ უყურებს იხვებს რომ იცოდეთ რა ყურადღებით.. ახლა იცნობს სამყაროს რა ქნას მოსწონს ეს საოცარი ქმნილებები.. ჩემთვის კი საოცრება გაბის ყურება არის ამდენი წამების შემდეგ",- წერს გაბრიელის დედა.

1789234224

თუ მარტო ყოფნა გიყვართ, ეს შესაძლოა თქვენს ინტელექტზე მეტყველებდეს - ფსიქოლოგის განმარტება

 ფსიქოლოგ რაკელ კორდობას თქმით, საკუთარი არჩევანით მარტო ყოფნასა და არასასურველ მარტოობას შორის დიდი განსხვავებაა. როდესაც ადამიანი მარტო ყოფნას თავად ირჩევს და ამ დროს თავს კომფორტულად გრძნობს, ეს შესაძლოა თვითრეგულაციისა და საკუთარ თავთან კარგი ურთიერთობის ნიშანი იყოს.ფსიქოლოგის განმარტებით, ინტელექტი მხოლოდ IQ-ს არ ნიშნავს. მასში შედის ემოციური ინტელექტი, თვითრეგულაცია, შემოქმედებითობა, საკუთარ ემოციებზე ფიქრისა და საკუთარი თავისა და სხვების უკეთ გაგების უნარიც.ამიტომ მარტო ყოფნის სიყვარული თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ადამიანი სხვებზე „ჭკვიანია“, თუმცა მდიდარი შინაგანი სამყარო და მაღალი გონებრივი დატვირთვა ადამიანს სიმშვიდისა და განმარტოების მოთხოვნილებას უჩენს.ასეთ ადამიანებს ხშირად სიამოვნებთ კითხვა, სეირნობა, ბუნებაში ყოფნა, შემოქმედებითი საქმიანობა ან უბრალოდ მშვიდად დასვენება. განმარტოება მათთვის ერთგვარი „გადატვირთვის“ საშუალებაა.ამასთან, მარტო ყოფნა იზოლაციას არ ნიშნავს. ფსიქოლოგის აზრით, ჯანსაღი მდგომარეობა მაშინ მიიღწევა, როდესაც ადამიანს შეუძლია თავი კარგად იგრძნოს როგორც სხვებთან ურთიერთობისას, ისე საკუთარ თავთან მარტო დარჩენის დროს.საინტერესოა ისიც, რომ საპირისპირო ქცევას - მუდმივად ადამიანებთან ყოფნისა და საკუთარი თავისთვის თავისუფალი დროის არქონის სურვილს - ზოგჯერ სხვა მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს. ეს შეიძლება უბრალოდ ექსტრავერტული ხასიათი იყოს, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში ადამიანი მუდმივი აქტიურობითა და ურთიერთობებით საკუთარი ფიქრებისა და ემოციებისგან გაქცევას ცდილობს.ექსპერტის თქმით, საკუთარი თავის უკეთ გაცნობა ადამიანს მარტო ყოფნის კომფორტულად აღქმაშიც ეხმარება. ამის სწავლა კი შესაძლებელია - მაგალითად, თავიდან დღეში მხოლოდ 20-30 წუთი დაუთმეთ საკუთარ თავს, ტელეფონის გარეშე, და ეს დრო სასიამოვნო საქმიანობას დაუკავშირეთ.მთავარი კი ისაა, რომ მარტო ყოფნა და მარტოობა ერთი და იგივე არ არის. თუ საკუთარ თავთან დროის გატარება სიამოვნებას განიჭებთ, ეს შესაძლოა სწორედ იმაზე მიუთითებდეს, რომ საკუთარ ემოციებსა და საჭიროებებთან კარგი კავშირი გაქვთ.წყარო:

1789233774

„ექიმმა თქვა, დიპლომს დავხევ თუ ეს ქალი დაორსულდებაო… დღეს ის დედაა!“ - ემბრიოლოგი, ნინო მუსერიძე უნიკალურ შემთხვევაზე საუბრობს

ემბრიოლოგი, მედიცინის დოქტორი, პროფესორი, ნინო მუსერიძე გადაცემაში „მეგი საჯაიას სამედიცინო პოდკასტი“ უნიკალურ სამედიცინო შემთხვევას იხსენებს, როდესაც 2023 წელს დონორი უჯრედების გადანერგვის შედეგად საქართველოში დაიბადა პირველი ბავშვი:„რთული პაციენტი იყო, ქალსაც პრობლემა ჰქონდა, მამაკაცსაც. ჩვენ გავაკეთეთ დონორი უჯრედების გადანერგვა. გავაკეთეთ უახლესი სამი ინვიტრო განაყოფიერება, დონორი უჯრედები და ერთ მშვენიერ დღეს ერთ-ერთმა ექიმმა თქვა, რომ არაფერი არ გამოგვივაო. ვუთხარი ერთხელ კიდევ ვცადოთ თქო და მისმა ექიმმა მითხრა, რომ დიპლომს დავხევ, თუ ეს ქალი დაორსულდებაო… დღეს ის დედაა. ეს არის უდიდესი ბედნიერება, არ დავნებდებით, დღეს ვარ უბედნიერესი. სადაც წავსულვარ ყველგან ვამბობდი, რომ დონორი უჯრედების გადანერგვის შედეგად საქართველოში 2023 წელს პირველი ბავშვი დაიბადა…“ — იხსენებს ნინო მუსერიძე.

1789227650

როგორი ამინდი იქნება 14 სექტემბრამდე საქართველოში

უახლოეს დღეებში საქართველოში შენარჩუნებული იქნება თბილი და უმეტესად უნალექო ამინდი - ინფორმაციას გარემოს ეროვნული სააგენტო ავრცელებს.14 სექტემბერადე საქართველოში მოსალოდნელი ამინდი:  ქ. თბილისში უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +27, +29 გრადუსი დაფიქსირდება.  სანაპირო რაიონებში (ბათუმი, ქობულეთი, ანაკლია, ფოთი): უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +26, +28 გრადუსი დაფიქსირდება.  დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში (ზესტაფონი, ქუთაისი, სამტრედია, ზუგდიდი, მარტვილი, ოზურგეთი): უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +29, +31 გრადუსი დაფიქსირდება.  დასავლეთ საქართველოს მთიან რაიონებში (ამბროლაური, ონი, ცაგერი, შოვი, ჭიათურა, საჩხერე, ხულო, რიკოთის უღელტეხილი): უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +27, +29 გრადუსი დაფიქსირდება.  დასავლეთ საქართველოს მაღალმთიან რაიონებში (მესტია, ბახმარო): უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +24, +26 გრადუსი დაფიქსირდება.  ქართლში (რუსთავი, ბოლნისი, მარნეული, გარდაბანი, გორი, ცხინვალი): უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +29, +31 გრადუსი დაფიქსირდება.  კახეთში (საგარეჯო, თელავი, გურჯაანი, სიღნაღი, ლაგოდეხი, ყვარელი, ახმეტა, დედოფლისწყარო): უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +28, +30 გრადუსი დაფიქსირდება.  აღმოსავლეთ საქართველოს მთიან რაიონებში (ახალციხე, ბორჯომი, დუშეთი, თიანეთი, ფასანაური): უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +24, +26 გრადუსი დაფიქსირდება.  აღმოსავლეთ საქართველოს მაღალმთიან რაიონებში (ახალქალაქი, წალკა, ბაკურიანი, გუდაური, ომალო): უმეტესად უნალექო ამინდია მოსალოდნელი. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +20, +22 გრადუსი დაფიქსირდება.