1792354473

​რა ნიშნებით შეიძლება, ალცჰაიმერის დაავადება ადრეულ ეტაპზე ამოვიცნოთ - სპეციალისტი საუბრობს

ნევროლოგი ნონა მინდიაშვილი გადაცემაში "პირადი ექიმი მარი მალაზონია" ალცჰაიმერის დაავადების რისკების განვითარებასა და ადრეულ ეტაპზე საყურადღებო ნიშნების აღმოჩენის მნიშვნელობაზე საუბრობს:„ეს ძალიან მნიშვნელოვანი და საჭირბოროტო კითხვაა, რომელიც ყველას გვაწუხებს. დღეს მედიცინა იმ აზრზე ჩამოყალიბდა, რომ ამ პრობლემის ეფექტური მართვა ჯერჯერობით მხოლოდ ადრეულ ეტაპზე - კოგნიტური დისფუნქციის დასაწყისშია შესაძლებელი. ​ყველა ის ინოვაციური პრეპარატი, რომელიც შეიქმნა და მსოფლიოს ზოგიერთ ქვეყნებში გამოიყენება, სწორედ ამ საწყის ეტაპზე მოქმედებს. როდესაც ეს მედიკამენტები საქართველოშიც გახდება ხელმისაწვდომი, ისინიც სწორედ ამ ეტაპზე გამოიყენება. ​უმთავრესი ამოცანა კოგნიტური დისფუნქციის საწყისი პერიოდის მაქსიმალური გახანგრძლივებაა, რათა დრო მოვიგოთ. ამ ეტაპის გახანგრძლივებით პაციენტს, ოჯახსა და საზოგადოებას სერიოზულ პრობლემებს აარიდებთ. სადიაგნოსტიკო ტესტებიც სწორედ ამ პრინციპზეა დაფუძნებული. სერიოზული პლატფორმა უკვე მომზადებულია და მალე საქართველოშიც დაინერგება ტესტი, რომელიც სისხლის ანალიზით კოგნიტური დისფუნქციის ეტაპსა და მისი პროგრესირების ხარისხს განსაზღვრავს. ამ საკითხზე მოლაპარაკებები უკვე დასრულებულია. ​რაც შეეხება მკურნალობას, აქ ორი მიმართულება არსებობს: პირველი - მონოკლონურ ანტისხეულებზე დაფუძნებული თანამედროვე თერაპიაა, რომელიც მსოფლიოში უკვე გამოიყენება და გარკვეული გამოცდილებაც დაგროვდა; მეორე - ტრადიციული პრეპარატებია, რომლებიც საქართველოშიც ხელმისაწვდომია. ადრეული დემენციის ან კოგნიტური დისფუნქციის ფაზაში მყოფ პაციენტებში ეს მედიკამენტები მეხსიერებას აუმჯობესებს და დაავადების სრულ გამოვლინებამდე დროს ახანგრძლივებს.რამდენიმე ხნის წინ კონსულტაციაზე მამაკაცი მოვიდა მეუღლესა და ქალიშვილთან ერთად. ოჯახის წევრები ამბობდნენ, რომ პრობლემა სულ რაღაც ექვსი თვის წინ დაიწყო. სამედიცინო გამოცდილებითა და დაკვირვებით, პაციენტის ოთახში შემოსვლისთანავე უკვე განსაზღვრული წარმოდგენა გექმნება. ​როგორც გაირკვა, ამ მამაკაცმა სამი წლის წინ სამსახური დატოვა. მეზობლის თქმით, იგი დაითხოვეს, თუმცა მეუღლეს უთხრა, რომ თავისი ნებით წამოვიდა. მას საკმაოდ პასუხსასაგები პოზიცია ეჭირა, თუმცა წამოსვლის რეალური მიზეზით ოჯახში არავინ დაინტერესებულა. სინამდვილეში, პროფესიულ საქმიანობაში დაშვებული შეცდომის გამო იგი სამსახურიდან უხმაუროდ დაითხოვეს. სწორედ ასეთი ყურადღებაა ყველაზე მეტად საჭირო.უნდა დააკვირდეთ, ახმარს თუ არა ადამიანი იმავე დროს იმ საქმიანობას, რასაც ადრე მარტივად აკეთებდა. ეს ეხება სადილის მომზადებას, საყოფაცხოვრებო ტექნიკის შეკეთებას თუ ელემენტარულად ჩაცმას. მნიშვნელოვანია დაკვირვება, თუ რამდენ დროს უთმობს იგი ჩაცმას, რამდენჯერ ბრუნდება ოთახში ნივთების გამოსატანად და ასე შემდეგ. როდესაც ჩვეული მოქმედებები იმაზე მეტ დროს მოითხოვს, ვიდრე ადრე, ეს უკვე ყურადსაღები ნიშანია.​შემდეგი ნიშანია დაწყებული წინადადების დასრულება. როდესაც ადამიანს სასურველი სიტყვის მოძებნა უჭირს, იგი მას რამდენიმე სიტყვის კომბინაციით ან რთული წინადადებით ჩაანაცვლებს, რათა სათქმელი მაინც გადმოსცეს. როდესაც აზრის მკაფიოდ და მოკლედ გამოხატვას მეტი დრო სჭირდება, ესეც საყურადღებოა. ​ასევე, ყურადსაღებია, როდესაც ადამიანი სტუმართან საუბარში არ ერევა. ეს იმას ნიშნავს, რომ მან ან ბოლომდე ვერ იცნო სტუმარი, ან განსახილველი თემა მისთვის უკვე რთულია და თავის არიდებას ცდილობს. ​ასეთი მცირე დაკვირვებებიდან გროვდება ის ინფორმაცია, რომელიც შემდგომში გადამწყვეტი ხდება.არც ერთი უცნაურობა გულგრილად არ უნდა დავტოვოთ - ყველაფერი სპეციალისტის მიერ უნდა შეფასდეს. ოჯახის წევრების ასეთი დაკვირვებულობა პაციენტისთვის ფასდაუდებელია, რადგან დაავადების შორსწასულ სტადიაზე პროცესის მართვა ბევრად რთულია და რესურსებიც შეზღუდულია.თუმცა, იმასაც აღვნიშნავ, რომ ის პაციენტები, რომლებსაც შვილები გულმოდგინედ უვლიან, მდგომარეობას ყველაზე ხანგრძლივად ინარჩუნებენ. სათანადო მოვლა, მედიკამენტების რეგულარული მიღება და ქრონიკული პათოლოგიების მკურნალობა ზოგადი ჯანმრთელობის სტატუსის შენარჩუნებისთვის ნებისმიერ ეტაპზე უმნიშვნელოვანესია",- ამბობს ნონა მინდიაშვილი. 

1792354420

როგორ და რა შემთხვევაში ხდება მოსწავლის სასკოლო ფორმის ტარებისგან გათავისუფლება

2026-2027 სასწავლო წლიდან, საქართველოს საჯარო სკოლების I-VI კლასების მოსწავლეებისთვის სასკოლო ფორმის ტარება სავალდებულოა. პირველკლასელებმა ფორმები უკვე მოირგეს, დაწყებითი საფეხურის სხვა კლასებისთვის კი სასკოლო სამოსის რეალიზაცია მიმდინარე წლის ოქტომბერ-დეკემბერში იგეგმებოდა, მაგრამ ირკვევა, რომ ფორმები ჯერ ჩინეთიდანაც არ არის ჩამოტანილი და შესაბამისად, სად და რა თარიღიდან შეიძენენ მოსწავლეების მშობლები მას, ამ ეტაპზე გაურკვეველია.თუმცა, გარკვეულია, რომ მოსწავლე სასკოლო ფორმის სავალდებულოდ ტარებისგან სხვადასხვა ობიექტური მიზეზის, მათ შორის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, შეიძლება გათავისუფლდეს.EDU.ARIS.GE-მ ნახა რამდენიმე ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულების შინაგანაწესი, რომელშიც მათ შორის განსაზღვრულია, თუ როგორ ხდება, ჯანმრთელობის გამო, მოსწავლის  ფორმის ტარებისგან გათავისუფლება.აი, რა წერია სკოლების შინაგანაწესში:ობიექტური გარემოებების გამო სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის გარეშე სკოლაში გამოცხადება1. სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის გარეშე სკოლაში გამოცხადების შემთხვევის აღმოჩენისას კლასის დამრიგებელი ან უსაფრთხოებაზე პასუხისმგებელი პირი მოსწავლის მშობლეთან/ კანონიერ წარმომადგენელთან კომუნიკაციის საფუძველზე, ადგენს სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის გარეშე მოსწავლის სკოლაში გამოცხადების მიზეზს.2. დისციპლინური ღონისძიება არ გამოიყენება, თუ სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის გარეშე სკოლაში გამოცხადება გამოწვეულია:-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ან შესაბამისი ზომის მიუწოდებლობით;-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის გაცვლის ან დაბრუნების მიმდინარე პროცედურით;-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის დაზიანებით, დაკარგვით ან სხვა დროებითი ობიექტური გარემოებით;-ჯანმრთელობის მდგომარეობით და ამასთან დაკავშირებული განცხადების განხილვის პერიოდით.3. რომელიმე ასეთ შემთხვევაში მშობელი სკოლას წინასწარ აწვდის ინფორმაციას სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის გარეშე მოსწავლის სკოლაში გამოცხადების ობიექტური მიზეზების შესახებ.4. ასეთ შემთხვევებში მოსწავლე სკოლაში უნდა გამოცხადდეს ჩაცმულობით (ე.წ. „ჩაცმის წესი“) რომელიც დამტკიცებული სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ძირითად ფერთა გამასა და საერთო ვიზუალურ იერსახესთან არის შესაბამისობაში.ჯანმრთელობის გამო სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ტარებისგან გათავისუფლება1. მოსწავლე სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან შეიძლება გათავისუფლდეს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, საჯარო სკოლის სამინისტროსთან წერილობით შეთანხმების საფუძველზე.2. მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობისა და ექიმის რეკომენდაციის გათვალისწინებით, სამინისტროსთან წერილობითი შეთანხმებით, შეიძლება განისაზღვროს:-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ინდივიდუალური ადაპტაცია;-კონკრეტული კომპონენტის ტარებისგან გათავისუფლება;-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ტარებისგან დროებითი ან სრული გათავისუფლება.-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის შესაბამისი კომპონენტის განსხვავებული ქსოვილისგან დამზადებული ვარიანტის გამოყენება;-სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის შესაბამისი კომპონენტის განსხვავებული ჭრით, ზომით ან კონსტრუქციით დამზადება;-საყელოს, ნაკერის, ეტიკეტის, ღილის, ელვის ან სხვა შესაკრავის შეცვლა ან მოცილება;-სხვა ინდივიდუალური ადაპტაცია, რომელიც აუცილებელია მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე სასწავლო პროცესში სრულფასოვანი მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად.3. მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ტარებისაგან მოსწავლის გათავისუფლებასთან (ნაწილობრივი ან სრული) დაკავშირებით განცხადების მიღებიდან, სამინისტროსთან შეთანხმების საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, სკოლა უფლებამოსილია, მოსწავლე დროებით დაუშვას ჯანმრთელობის საჭიროებასთან თავსებადი სამოსით. ასეთ შემთხვევაში სავალდებულოა, მოსწავლე გამოცხადდეს გონივრულად მისადაგებული ჩაცმულობით, რომელიც შესაბამისობაშია სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ფერთა გამასა და საერთო ვიზუალურ იერსახესთან სკოლის შინაგანაწესის შესაბამისად.4. მოსწავლის ჯანმრთელობის, დიაგნოზისა და გათავისუფლების მიზეზის შესახებ ინფორმაცია კონფიდენციალურია. მასწავლებელს ეცნობება მხოლოდ:რომ მოსწავლე გათავისუფლებულია ან იყენებს ადაპტირებულ სამოსს;რა ტიპის სამოსია მისთვის დაშვებული;გადაწყვეტილების მოქმედების ვადა.5. კლასის დამრიგებელსა და საგნის მასწავლებელს არ უნდა გადაეცეს მოსწავლის სამედიცინო ცნობა ან დიაგნოზის შესახებ ინფორმაცია, თუ ამის აუცილებლობა არ არსებობს.6. განსხვავებული ქსოვილისგან ან განსხვავებული ჭრით დამზადებული ადაპტირებული სასკოლო ფორმის ტანსაცმელი, შესაძლებლობის ფარგლებში, უნდა ინარჩუნებდეს დამტკიცებული სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ძირითად ფერთა გამასა და საერთო ვიზუალურ იერსახეს.7. ადაპტირებული სასკოლო ფორმის ტანსაცმელი ან ალტერნატიული სამოსი არ უნდა იქცეს მოსწავლის სხვა მოსწავლეებისგან დამამცირებელი ფორმით გამორჩევის საფუძვლად.მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან გათავისუფლების საკითხის შეთანხმების წესი ასეთია:1. მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან გათავისუფლების საკითხის სკოლაში განხილვის საფუძველია – საჯარო სკოლისადმი მოსწავლის მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის შესაბამისი განცხადება (წერილობითი მიმართვა), რომელსაც თან უნდა ერთვოდეს სამედიცინო დაწესებულების (ექიმ-სპეციალისტი, რომლის კომპეტენციასაც მიეკუთვნება კონკრეტული დიაგნოზის პაციენტების მართვა) მიერ გაცემული „ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის შევსების წესისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2007 წლის 9 აგვისტოს №338/ნ ბრძანების №2 დანართით დამტკიცებული ცნობა ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ (ფორმა IV–100/ა). ამასთან, აღნიშნული ცნობის მე-9 პუნქტში მითითებული უნდა იყოს ძირითადი და თანმხლები დაავადებები, ხოლო მე-17 პუნქტში, რომელიც მოიცავს სამკურნალო და შრომით რეკომენდაციებს, ექიმის გადაწყვეტილების შესაბამისად, მითითებული უნდა იყოს სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმისგან მოსწავლის გათავისუფლების დეტალური რეკომენდაცია (ვადის მითითებით).2. მოსწავლის მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის განცხადება ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან მოსწავლის გათავისუფლების თაობაზე, წარმოდგენიდან არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა, რეგისტრირდება საჯარო სკოლის კანცელარიაში და რეგისტრაციის დღის განმავლობაში გადაეცემა საჯარო სკოლის დირექტორის მიერ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით შექმნილ მიზნობრივ, მუდმივმოქმედ სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელს (შემდგომ – სამუშაო ჯგუფი).3. მოსწავლის მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის განცხადებას, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან მოსწავლის გათავისუფლების თაობაზე, სამუშაო ჯგუფი იხილავს სკოლაში მისი რეგისტრაციიდან 3 სამუშაო დღის ვადაში.4. სამუშაო ჯგუფის წევრი ვალდებულია:ა) დაამუშაოს მხოლოდ საკითხის განხილვისა და შესაბამისი პოზიციის ჩამოყალიბებისთვის აუცილებელი ინფორმაცია;ბ) უზრუნველყოს მოსწავლის პერსონალური, მათ შორის ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებული მონაცემების კონფიდენციალურობა;გ) განაცხადოს შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტის შესახებ და ინტერესთა კონფლიქტის არსებობის შემთხვევაში არ მიიღოს საკითხის განხილვაში მონაწილეობა.5. სამუშაო ჯგუფმა მოსწავლის მშობელი/კანონიერი წარმომადგენელი, საჭიროების შემთხვევაში, შეიძლება მოიწვიოს საკითხის განხილვაში მონაწილეობის მისაღებად.6. მოსწავლის საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით, აუცილებლობის შემთხვევაში, მისი ასაკის, განვითარების დონისა და ინდივიდუალური შესაძლებლობების მიხედვით, უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს მისი მოსაზრების მოსმენა და სათანადო გათვალისწინება.7. სამუშაო ჯგუფი, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, მოსწავლის საკითხის შესათანხმებლად საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროსთვის (შემდგომში „სამინისტრო“) მიმართვის მიზანშეწონილობის თაობაზე დასკვნის მისაღებად, აფასებს:ა) საკმარისია თუ არა წარმოდგენილი დოკუმენტაცია და ინფორმაცია;ბ) სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის რომელ ელემენტს – პიჯაკს, შარვალს, ქვედაბოლოს ან მის რომელ მახასიათებელს უკავშირდება მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობა;გ) შესაძლებელია თუ არა საკითხის გადაწყვეტა სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ან მისი ცალკეული ელემენტის ადაპტირებული სამოსით ჩანაცვლებით;დ) საჭიროების შემთხვევაში, შესაძლებელია თუ არა განსხვავებული ქსოვილის, ჭრის ან სხვა მახასიათებლის მქონე, ვიზუალურად სასკოლო ფორმის ტანსაცმელთან მიახლოებული სამოსის გამოყენება;ე) აუცილებელია თუ არა სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან დროებითი ან ხანგრძლივი გათავისუფლება;ვ) დროებითი ღონისძიების შემთხვევაში, რა ვადით არის მიზანშეწონილი შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღება და საჭიროა თუ არა მისი განმეორებით შეფასება;ზ) სხვა საკითხებს, რაც დაკავშირებულია ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო მოსწავლის სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმისგან გათავისუფლებასთან.8. სამუშაო ჯგუფის შეფასება ეფუძნება წარმოდგენილ სამედიცინო დოკუმენტს და მიმართულია იმის განსაზღვრისკენ, თუ რა გავლენას ახდენს ჯანმრთელობის მდგომარეობა სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის შესაძლებლობაზე და რა სახის გადაწყვეტილების მიღებაა აუცილებელი.9. თუ წარმოდგენილ სამედიცინო დოკუმენტში არ არის სრულყოფილად ასახული ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ინფორმაცია, სამუშაო ჯგუფი განცხადების მიღებიდან 2 სამუშაო დღის ვადაში მოსწავლის მშობელს/კანონიერ წარმომადგენელს აცნობებს საკითხის გადასაწყვეტად, დამატებითი ან დაზუსტებული სამედიცინო დოკუმენტის წარმოდგენის საჭიროების შესახებ, რისთვისაც განუსაზღვრავს 3 სამუშაო დღის ვადას.10. საკითხის განხილვისა და განხორციელებული შეფასების საფუძველზე, სამუშაო ჯგუფი განცხადების განხილვის დასრულების დღესვე, საჯარო სკოლის დირექტორს წარუდგენს საკითხის შესათანხმებლად სამინისტროსთვის მიმართვის მიზანშეწონილობის თაობაზე სარეკომენდაციო დასკვნას, რომელშიც აისახება:ა) მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობა და მისი გავლენა სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმაზე;ბ) განხილული ადაპტაციის შესაძლებლობები;გ) სამუშაო ჯგუფის მიერ მიზანშეწონილად მიჩნეული ღონისძიების სახე;დ) სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმისგან მოსწავლის გათავისუფლების რეკომენდებული ვადა და განმეორებითი შეფასების საჭიროება.11. სამუშაო ჯგუფის სარეკომენდაციო დასკვნის საფუძველზე, მისი გაზიარების შემთხვევაში, სკოლის დირექტორი, აღნიშნული დასკვნის მიღებიდან არაუმეტეს 2 სამუშაო დღის ვადაში, საკითხის შეთანხმების მიზნით, წერილობით მიმართავს სამინისტროს.12. თუ სამუშაო ჯგუფის სარეკომენდაციო დასკვნით მიზანშეწონილია პირდაპირ ეთქვას დასაბუთებული უარი მოსწავლის მშობელს/კანონიერ წარმომადგენელს მოსწავლის სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისაგან განთავისუფლებაზე და აღნიშნულ რეკომენდაციას ეთანხმება დირექტორი, მას უფლება აქვს სამუშაო ჯგუფის დასკვნის მიღებიდან 2 სამუშაო დღის ვადაში, საკითხის სამინისტროსთან შემდგომი შეთანხმების გარეშე, გამოსცეს შესაბამისი დასაბუთებული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტი, რომელიც კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ეცნობება განმცხადებელს – მოსწავლის მშობელს/კანონიერ წარმომადგენელს.13. სკოლის დირექტორის მიერ სამინისტროსთვის წარდგენილი დოკუმენტაცია უნდა შემოიფარგლოს კონკრეტული გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელი მოცულობით და მიმართვას თან უნდა ერთვოდეს:ა) მოსწავლის მშობლის/კანონიერი წარმომადგენლის მიერ საჯარო სკოლაში წარდგენილი განცხადება;ბ) სამუშაო ჯგუფის სარეკომენდაციო დასკვნა;გ) სამედიცინო დოკუმენტი, რომელიც შეიცავს გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელ ინფორმაციას მოსწავლის ჯანმრთელობის მდგომარეობით განპირობებული შეზღუდვისა და რეკომენდებული ღონისძიების შესახებ;ე) სხვა დოკუმენტი ან ინფორმაცია – მხოლოდ იმ შემთხვევაში და იმ მოცულობით, თუ იგი აუცილებელია კონკრეტული საკითხის გადასაწყვეტად.14. სამინისტროს წერილობითი თანხმობის ან თანხმობაზე უარის მიღების შემდეგ, სკოლის დირექტორი კანონმდებლობით დადგენილი წესით, არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა, გამოსცემს შესაბამის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომელშიც როგორც წესი მიეთითება:ა) მოსწავლის სახელი, გვარი, საჯარო სკოლის დასახელება, კლასი;ბ) მოსწავლის სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან გათავისუფლების სახე, ვადა ან/და დაშვებული ადაპტაცია (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);გ) სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის რომელი ელემენტის – პიჯაკის, შარვლის ან ქვედაბოლოს ჩაცმა რჩება სავალდებულო (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);დ) ადაპტირებული სამოსის გამოყენების შემთხვევაში – მისი მახასიათებლები, რომელთა განსაზღვრაც აუცილებელია გადაწყვეტილების შესასრულებლად;ე) გადაწყვეტილების მოქმედების ვადა, თუ გადაწყვეტილება დროებითია;ვ) განმეორებითი შეფასების საჭიროება და ვადა (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);ზ) აქტის გასაჩივრების წესი და ვადა.15. მოსწავლის მშობელს/კანონიერ წარმომადგენელს მიღებული გადაწყვეტილება ეცნობება კანონმდებლობით დადგენილი წესით.16. სამინისტროს მიერ წერილობით თანხმობაზე უარის შემთხვევაში, სკოლის დირექტორი გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს საჯარო სკოლის დაწყებითი საფეხურის მოსწავლის სასკოლო ფორმის ჩაცმის ვალდებულებისგან გათავისუფლებაზე უარის შესახებ, რომელსაც აცნობებს განმცხადებელს – მოსწავლის მშობელს/კანონიერ წარმომადგენელს. აღნიშნული აქტი უნდა შეიცავდეს სათანადო დასაბუთებას, მისი მიღების საფუძველსა და გასაჩივრების შესაძლებლობას კანონმდებლობით დადგენილი წესით.17. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სკოლაში სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ჩაცმის ვალდებულებისგან მოსწავლის გათავისუფლების თაობაზე სკოლის დირექტორის ინდივიადუალურ-ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამოცემის შემდეგ მოსწავლე სკოლაში უნდა გამოცხადდეს გონივრულად მისადაგებული ჩაცმულობით, რომელიც შესაბამისობაშია სასკოლო ფორმის ტანსაცმლის ფერთა გამასა და საერთო ვიზუალურ იერსახესთან სკოლის შინაგანაწესის შესაბამისად.

1792354181

7 "წითელი დროშა", რომლებსაც ბავშვებში კუჭ-ნაწლავის პრობლემების დროს ყურადღება უნდა მიაქციოთ

ბავშვთა გასტროენტეროლოგი, პროფესორი, ციცი ფარულავა, გადაცემაში "პირადი ექიმი მარი მალაზონია" საუბრობს 7 "წითელი დროშის" შესახებ, რომლებსაც ბავშვებში კუჭ-ნაწლავის პრობლემების დროს მშობლებმა განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციონ:- ზრდისა და წონის მატების პრობლემა ​- პირველ რიგში, მხედველობაში ბავშვის ზრდის მაჩვენებლების ასაკობრივ ნორმასთან ჩამორჩენა მაქვს. ასევე საგანგაშოა, როდესაც წონის მატების ტემპი მცირდება ან ბავშვი წონას კარგავს. მაშინაც კი, თუ მაჩვენებელი ასაკობრივ ნორმაში ჯდება, წინა შემოწმებასთან შედარებით კლება საყურადღებოა. სწორედ ამიტომ, ბავშვის ანთროპომეტრული მონაცემები ნებისმიერ ვიზიტზე უნდა შეფასდეს. თუმცა, ერთი შედეგი განგაშის საფუძველს არ იძლევა. საბოლოო დასკვნის გამოსატანად, მონაცემები ექვსი თვის განმავლობაში დინამიკაში, სულ მცირე ორჯერ ან სამჯერ უნდა შემოწმდეს. ​მუცლის ტკივილი - ​მუცლის ტკივილს ბევრი ფუნქციური დარღვევა იწვევს, რაც ყოველთვის საგანგაშო არ არის, თუმცა ჩარევას მაინც საჭიროებს. განსაკუთრებულ ყურადღებას ისეთი ტკივილი მოითხოვს, რომლის ინტენსივობაც იმატებს ან ბავშვს ღამით აღვიძებს, რადგან ფუნქციური ტკივილი ბავშვს ძილში არასოდეს აწუხებს. ასევე, როდესაც ტკივილის ლოკალიზაცია მუდმივია და ჭიპიდან მაქსიმალურადაა დაშორებული. თუ მუცლის ტკივილს ღებინება, ფაღარათი ან წონის კლებაც ახლავს, ასეთ შემთხვევაში, მუცლის ტკივილს შეფასება სჭირდება. ​დიარეა და ყაბზობა - ​თუ დიარეა ორ ან სამ კვირაზე მეტხანს გრძელდება, საქმე მარტივად არ უნდა მივიჩნიოთ, რადგან მწვავე ინფექციური გასტროენტერიტი მაქსიმუმ ორ კვირაში გაივლის. ყურადღება მაღალ დეფეკაციას და განავლოვან მასებში ლორწოს, ჩირქის ან სისხლის არსებობასაც უნდა მივაქციოთ. ასეთ შემთხვევაში, საქმე მარტივად არ უნდა იყოს. ყაბზობის დროს კი საგანგაშოა, როდესაც დაყოვნება რამდენიმე დღეს გრძელდება. ხანდახან შვიდი დღეა დაყოვნება. თუ დეფეკაციის შემდეგ მხოლოდ ალისფერი სისხლი ჩნდება, ეს ხშირად მექანიკური ტრავმით გამოწვეული ფისურაა. თუმცა, თუ სისხლი განავლოვან მასებს ერევა, განმეორებითი ხასიათისაა და მუქი ფერისაა, ბავშვი ჯერ პედიატრმა უნდა გასინჯოს, საჭიროების შემთხვევაში კი რეფერალი გასტროენტეროლოგთან გაკეთდეს. ​სისხლდენა კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან - ​სისხლიანი ღებინება და სისხლიანი განავალი ყოველთვის დიდ ყურადღებას მოითხოვს. მნიშვნელოვანია სისხლის ფერიც: ღებინებისას ის შეიძლება ალისფერი ან ყავისფერი იყოს, განავალში კი - შავი (საგოზავისებური), ალისფერი ან შინდისფერი. ნებისმიერ შემთხვევაში, სისხლის არსებობა აუცილებელ ყურადღებას საჭიროებს. ​არაგასტროენტეროლოგიური (ექსტრაინტესტინალური) სიმპტომები - ​ზოგჯერ დაავადება ისეთი ნიშნებით ვლინდება, რომლებიც კუჭ-ნაწლავის პრობლემას პირდაპირ არ ჰგავს. მაგალითად, ნაწლავის ანთებით დაავადებებს შეიძლება ცხელება, სახსრების ტკივილი ან თვალის დაზიანება (უვეიტი) ახლდეს. ასევე, გამონაყარი, მორეციდივე სტომატიტები ან რკინარეზისტენტული ანემია ხშირად ცელიაკიის თანმდევი სიმპტომებია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს კლინიკურად წამყვანი ნიშნები არ არის, ისინი მაინც გასტროენტეროლოგიურ პრობლემაზე მიუთითებენ.​კვების წესის შეცვლა - ​თუ ბავშვმა კვების ჩვევები მოულოდნელად შეიცვალა, სიფრთხილეა საჭირო. მაგალითად, დაიწყო ნელა ჭამა, ყოველ ულუფაზე წყლის მიყოლება ან საკვების დიდხანს ღეჭვა. უარს აცხადებს მკვრივ საკვებზე და უპირატესობას თხევადს ანიჭებს. ან მიუთითებს, რომ კისრისა და გულმკერდის არეში რაღაც აქვს გაჩხერილი. ეს შეიძლება ფსიქოგენური მომენტი ან აგრავაცია იყოს, თუმცა ზოგჯერ ამას უცხო სხეულიც იწვევს, ამიტომ თადარიგი დროულად უნდა დავიჭიროთ. ​ოჯახური ანამნეზი - ​თუ ოჯახის წევრებს ონკოლოგიური, რევმატული, ნაწლავის ანთებითი დაავადებები, ცელიაკია ან ეოზინოფილური ეზოფაგიტი აწუხებთ, ბავშვის ნებისმიერი გასტროენტეროლოგიური ჩივილი უფრო სერიოზულ ყურადღებას მოითხოვს. 

1792354125

„რატომ დაინგრა შენი ქორწინება?“ - რას ამბობს ნინი ქარსელაძე პირადზე

მომღერალი ნინი ქარსელაძე გადაცემის „ნოესთან“ სტუმარი იყო, სადაც პირად ცხოვრებაზეც ისაუბრა. წამყვანის კითხვაზე, „შენ როგორც გინდა, ისე გვიპასუხე: რატომ დაინგრა შენი ქორწინება?“ - მისი პასუხი ასეთია:„კი, არ მაქვს პრობლება, თამამად ვსაუბრობ ამ თემაზე. ერთი, რასაც გეტყვი - ჩემი ცხოვრების ყველაზე დიდი შეცდომა იყო ეს ქორწინება. მაგრამ გამოცდილება ძალიან დიდი და კარგი მივიღე. 2 წელზე მეტია, განქორწინებულები ვართ“, - ამბობს ნინი ქარსელაძე.ცნობისთვის, მომღერალ ნინი ქარსელაძის ყოფილი მეუღლე ბიზნესმენი თაზო (თამაზ) ჯახუტაშვილი იყო. ნინი და თაზო 2021 წელს დაქორწინდნენ. მათი ქორწინების შესახებ ინფორმაცია თავდაპირველად ნინის დედამ, ხათუნა ჟორდანიამ გაასაჯაროვა.2024 წლის ნოემბერში ნინი ქარსელაძემ თავად დაადასტურა, რომ მეუღლეს დაშორდა. მისი თქმით, ისინი დაახლოებით ხუთი წლის განმავლობაში იყვნენ დაქორწინებული, თუმცა დაშორების მიზეზებზე საჯაროდ საუბარი არ ისურვა.

1792352435

„7 წლის ბავშვი ვენახში, მბრუნავ აპარატს შეეხო, რომელიც ტრაქტორზე იყო დამონტაჟებული...“ - როგორია მძიმედ დაშავებული მოზარდის მდგომარეობა

გორის მუნიციპალიტეტში, ვენახში, 7 წლის ბავშვი დაშავდა. დაშავებული გოგონა გუშინ „გორმედის“ კლინიკაში მიიყვანეს, თუმცა მალევე თბილისში ბავშვთა საავადმყოფოში გაგზავნეს. ამის შესახებ „ქართლის ამბები“ წერს.„ვინაიდან ჩვენთან არ გვაქვს ბავშვთა რეანიმაციული განყოფილება, მდგომარეობიდან გამომდინარე თბილისში გადავიყვანეთ“ - ამბობენ კლინიკაში.არსებული ინფორმაციით, ბავშვის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია. წინასწარი ინფორმაციით, ის ვენახში მბრუნავ აპარატს შეეხო, რომელიც დამონტაჟებული იყო ტრაქტორზე.შსს-ს ცნობით, გამოძიება 124-ე მუხლით დაიწყო.

1792352294

„მძლევარის" ტრიუმფი პოლონეთში

ვაჟთა გუნდი „მძლევარი“ ტრიუმფალური გამარჯვებით ბრუნდება პოლონეთიდან თბილისში. გუნდმა მონაწილეობა მიიღო საკონკურსო ფესტივალში Gaude Cantem და განსაკუთრებულ  წარმატებას მიაღწია.ფესტივალში მონაწილე 28 გუნდს შორის, გუნდი „მძლევარი“  დაჯილდოვდა  პირველი ადგილითა  და ოქროს დიპლომით - კამერული გუნდების კატეგორიაში, ოქროს დიპლომით - ერთგვაროვანი გუნდების კატეგორიაში და  სპეციალური პრიზითა  და დიპლომით - ქართული მუსიკის პოპულარიზაციისთვის.საკონკურსო დღეების შემდეგ, უკვე ხვალ,  ბიჭები გლივიცესა და ზაბჟეს ეწვევიან, სადაც ჩაატარებენ სოლო კონცერტს. აღსანიშნავია, რომ გუნდის  კახა ონაშვილი პოლონეთში  მიწვეულია ქართული  ხალხული  პოლიფონიის  მასტერკლასების  ჩასატარებლად.  გამარჯვებული გუნდი თბილისში 22 ოქტომბერს დაბრუნდება.  

1792350345

VIDEO: 20-დღიანი პატიმრობის შემდეგ გათავისუფლებული „ზურა ბიძია“ პირველ კადრებს აქვეყნებს

ზურა კენჭიაშვილი, რომელიც სოციალურ ქსელებში „ზურა ბიძიასა“ და „Mr GOOD“-ის სახელით არის ცნობილი, 20-დღიანი პატიმრობის შემდეგ გათავისუფლდა. ცოტა ხნის წინ, ტიკტოკზე მისი მორიგი ვიდეო გავრცელდა.  @kargiakargiakargia1971 #SIXSEVENGEORGIAGOODGOOD #FORIYOUGLOBAL #VIRAL67 #FYP ♬ оригинальный звук - MR.GOOD   @kargiakargiakargia1971   ♬ оригинальный звук - MR.GOOD კენჭიაშვილი მოქალაქეების შეურაცხყოფისა და წვრილმანი ხულიგნობისთვის დააკავეს. მისი დაკავება სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ ვიდეოებს მოჰყვა, რომლებშიც ის გამვლელებს, მათ შორის არასრულწლოვნებს უცენზურო სიტყვებით მიმართავდა და მათთან კონფლიქტში შედიოდა.„ზურა ბიძია“ საზოგადოებისთვის მანამდეც იყო ცნობილი ვიდეოებით, რომლებშიც ბავშვებთან კომუნიკაცია და ფრაზა - „კარგია, კარგია, კარგია“ - ხშირად ფიგურირებდა. მისი ეს ქცევა სოციალურ ქსელებში არაერთხელ გამხდარა კრიტიკისა და განხილვის საგანი.

1792349259

ქუჩები, სადაც 19 ოქტომბერს შუქი გაითიშება - გადაამოწმეთ მისამართი

გადაუდებელი სამუშაოების გამო, თბილისის რამდენიმე ქუჩაზე, 19 ოქტომბერს ელექტრომომარაგება დროებით შეიზღუდება. კონკრეტული გრაფიკისა და მისამართების შესახებ ინფორმაციას კომპანია "თელასი" ავრცელებს.ნაძალადევის რაიონიგადაუდებელი სამუშაოების გამო 11:00 საათიდან 18:00 საათამდე შეზღუდვა შეეხება: თემქის დასახლების XI მიკრორაიონის I, II კვარტლების და ანაპის 414-ე დივიზიის ქუჩის მოსახლეობას.კომპანია ბოდიშს უხდის მომხმარებლებს შექმნილი დისკომფორტის გამო. სამუშაოების დასრულების შემდეგ აბონენტებს ელექტრომომარაგება აღუდგება.

1792348307

საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრი სამწუხარო ინფორმაციას ავრცელებს

საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრი ღრმა მწუხარებას გამოთქვამს კინოპროდიუსერისა და მენეჯერის ოთარ ბუბაშვილის გარდაცვალების გამო.„ოთარ ბუბაშვილი წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა კინოთეატრების ქსელს „კავეას“, “ამირანს“ და “რუსთაველს”, ასევე სტრიმინგ - პლატფორმა „კავეა პლუსს“.იგი გახლდათ ქართული კინოს დიდი გულშემატკივარი, მოამაგე და ინდუსტრიის განვითარების ერთ-ერთი გამორჩეული მხარდამჭერი. მისი უდროო გარდაცვალება უდიდესი დანაკლისია მთელი ქართული კინემატოგრაფისა და კულტურის სფეროსთვის.საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრი თანაუგრძნობს გარდაცვლილის ოჯახს, ახლობლებსა და კოლეგებს“. -წერია გავრცელებულ ინფორმაციაში.

1792347451

უნიკალური ოპერაცია - ცოცხალი ჭია ადამიანის თვალში, რომლის ორგანიზმში მოსახვედრად შესაძლოა, მწერის ერთი ნაკბენიც საკმარისი აღმოჩნდეს

იშვიათი დილოფილარია ექიმებმა პაციენტის თვალის ბუდიდან ამოიყვანეს.თეორიული ცნობებით, ეს პარაზიტი ადამიანის ორგანიზმში დასნებოვნებული მწერის ნაკბენით ხვდება, ძირითადი გადამტანი არის კოღო. ჰელმითები მიგრირებენ კანქვეშა ქსოვილებში და მათი მაქსიმალური სიგრძე შეიძლება იყოს 17 სანტიმეტრი.თუმცა ამგვარი ლარვების ორგანიზმში მოხვედრის შემთხვევები იმდენად იშვიათია, რომ მაგალითად, საქართველოს მედიცინის ისტორიაში ამის დადასტურებული ანამნეზი ამ დრომდე არ ყოფილა.ლაშა ჭულიხაძეს მწერის კბენის ეპიზოდი არ ახსენდება, მან ოფთალმოლოგს უბრალოდ თვალის ტკივილის ჩივილით მიმართა.მიუხედავად იმისა, რომ თვალში წარმოქმნილი კაფსულური წანაზარდი ძალიან ჰგავდა სხვა დაავადებასაც, ექიმმა ეჭვი მაინც იშვიათი პარაზიტის შემთხვევაზე მიიტანა და მართალი აღმოჩნდა.უნიკალურ ოპერაციას წინ რამდენიმე კვირით უსწრებდა ექიმის მიერ მომზადებული სტატია სწორედ დილოფილარიის ჰელმითებზე, როგორც უიშვიათეს კლინიკურ შემთხვევაზე.დამუშავებულმა სტატიამ ექიმს დიაგნოზის დასმა გაუმარტივა, მაგრამ ყველაზე მეტად გამართლება აღმოჩნდა პაციენტისთვის.ცუდი შედეგი შეიძლებოდა ყოფილიყო - თვალის დაკარგვა ან კიდევ უარესი - ლეტალური გამოსავალი, თუ მოხდებოდა პარაზიტის მიგრაცია თავის ტვინში ან გულსისხლძარღვთა სისტემაში, თუმცა საუნივერსიტეტო კლინიკის ექიმებმა უნიკალური, თითქმის 2 საათიანი ოპერაცია ისე ჩაატარეს, რომ პაციენტს თვალიც შეუნარჩუნეს და მზერაც.ეს შემთხვევა დილოფილარიის ჰელმითების იშვიათი, მაგრამ რეალური შემთხვევების სტატისტიკას შეემატა. ამ შემთხვევის შესახებ ასწავლიან სტუდენტებსაც და იქნება მაგალითი, რომ იშვიათად, მაგრამ მაინც, მწერის ნაკბენიც შეიძლება  მძიმე გართულებების მიზეზი გახდეს.

1792345861

„კავეას“ თანადამფუძნებელი და გენერალური დირექტორი ოთარ ბუბაშვილი, იგივე „ბებეტო“ გარდაიცვალა

„კავეას“ თანადამფუძნებელი და გენერალური დირექტორი ოთარ ბუბაშვილი, იგივე „ბებეტო“ გარდაიცვალა. სამწუხარო ინფორმაცია სოციალურ მედიაში გავრცელდა.„რამდენჯერ მომიწია, მიწევს და ალბათ კიდევ მომიწევს ჩემს არქივებში გარდაცვლილი მეგობრების, ახლობლებისა თუ ნაცნობების ფოტოების მოძებნა და გაზიარება.არც ერთი ეს ფოტო არ გადამიღია იმ ფიქრით, რომ ერთ დღეს შეიძლება სწორედ ამისთვის დამჭირვებოდა. იმ დროს უბრალოდ ვიღებდი ადამიანს, მომენტს, ჩვენს შეხვედრას, ჩვეულებრივ დღეს.ყოველ ჯერზე მადლიერი ვარ ჩემი პროფესიის, რომ მაქვს შესაძლებლობა, ადამიანების სახეები, მათი ცხოვრების პატარა მონაკვეთები შემომრჩეს.და ამავე დროს, ყოველ ჯერზე, როცა არქივში სწორედ ამ მიზეზით მიწევს დაბრუნება, ვნადგურდები.ბებეტო“, - წერს ლელი ბლაგონრავოვა.„ჩემი ოთო, ჩვენი ოთო, უსაყვარლესი ბებეტო! ოქროს კაცი და ნამდვილი ადამიანი! უნიჭიერესი და უჭკვიანესი, უწესიერესი კაცი!!! წავიდა… სადაც მართალნი განისვენებენ…“;„სიტყვები არ მყოფნის… გარდა იმისა, რომ ბებეტო, ყველას ძალიან დაგვაკლდება, ქართულ კინოსაც უდიდესი დანაკლისი ექნება. ძალიან დიდი ტკივილია“;„ბებეტო ... 1979 წელი 13 სექტემბერი - 2026 წელი 16 ოქტომბერი. მარტო უფალმა იცის უკვე რა საშინლად მენატრები. მადლობა, ოთო“ - წერენ გარდაცვლილის მეგობრები.არსებული ინფორმაციით, გარდაცვალების მიზეზად თრომბი სახელდება.

1792344921

ამინდი გაუარესდება

19 ოქტომბერი, 2026წ. - ორშაბათიდასავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით უმეტეს, დღისით ზოგიერთ რაიონში ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, ღამით ზოგან ძლიერი. დასავლეთის ქარი 10-15 მ/წმ, ღამით ზოგან ძლიერი17-22 მ/წმ.  ჰაერის ტემპერატურა: დაბლობში ღამით +12 +17°, დღისით +17, +22°; მთაში ღამით +9, +14°, დღისით +16, +21°; მაღალმთაში ღამით +3,  +8°, დღისით +13, +18°.აღმოსავლეთ საქართველოში - დროგამოშვებით ღრუბლიანობის მომატება. ღამით უმეტეს, დღისით ზოგიერთ რაიონში ხანმოკლე წვიმა და ელჭექი, შესაძლებელია სეტყვა, ღამით ზოგან ძლიერი.დასავლეთის ქარი 10-15 მ/წმ, ზოგან ძლიერი 17-22 მ/წმ. ჰაერის ტემპერატურა: ბარში ღამით +12, +17°, დღისით +21, +26°; მთაში ღამით +6, +11°, დღისით +18, +23°; მაღალმთაში ღამით +4, +9°, დღისით  +13,