დემენციის ადრეული ნიშნები, რომლებიც უყურადღებოდ არ უნდა დავტოვოთ – როდის უნდა მივმართოთ ექიმს

დემენცია მხოლოდ მეხსიერების დაქვეითება არ არის. ეს არის სიმპტომების ერთობლიობა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის აზროვნებაზე, მეტყველებაზე, ქცევასა და ყოველდღიური საქმიანობის შესრულების უნარზე.

მიუხედავად იმისა, რომ დემენცია უფრო ხშირად ხანდაზმულ ასაკში ვითარდება, მისი პირველი ნიშნები შესაძლოა შეუმჩნეველი დარჩეს. ხშირად ოჯახის წევრები ცვლილებებს ასაკს, დაღლილობას ან სტრესს უკავშირებენ.

სპეციალისტების განმარტებით, დემენციის ადრეული სიმპტომების ამოცნობა მნიშვნელოვანია, რადგან დროული დიაგნოსტიკა და შესაბამისი დახმარება პაციენტის ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნებას უწყობს ხელს.

1. მეხსიერების ხშირი პრობლემები

დემენციის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ადრეული ნიშანი ახლახან მიღებული ინფორმაციის დავიწყებაა. ადამიანს შესაძლოა დაავიწყდეს ცოტა ხნის წინ გამართული საუბარი, მნიშვნელოვანი თარიღები ან მოვლენები. ზოგჯერ ის ერთსა და იმავე კითხვას რამდენჯერმე სვამს და ახლობლებისგან მიღებულ პასუხებს ვერ იმახსოვრებს. ჩვეულებრივი გულმავიწყობისგან განსხვავებით, ასეთი ცვლილებები თანდათან უფრო შესამჩნევი ხდება და ყოველდღიურ ცხოვრებაზე მოქმედებს.

2. ნაცნობი საქმეების შესრულების გაძნელება

ადამიანს შესაძლოა გაუჭირდეს ისეთი მოქმედებების შესრულება, რომლებსაც წლების განმავლობაში უპრობლემოდ აკეთებდა. მაგალითად, ნაცნობი კერძის მომზადება, გადასახადების გადახდა, საყოფაცხოვრებო ტექნიკის გამოყენება ან ყოველდღიური საქმეების დაგეგმვა. განსაკუთრებით საყურადღებოა, თუ მსგავსი სირთულეები ხშირად მეორდება.

3. დროისა და სივრცის აღქმის დარღვევა

დემენციის ადრეულ ეტაპზე ადამიანს შესაძლოა აერიოს თარიღები, კვირის დღეები ან გაუჭირდეს იმის გახსენება, როგორ აღმოჩნდა კონკრეტულ ადგილას. ზოგჯერ მას უჭირს ნაცნობ გარემოში ორიენტირება და ადრე კარგად ცნობილი მარშრუტის გახსენება.

4. მეტყველების პრობლემები

ერთ-ერთი საყურადღებო სიმპტომია საუბრის დროს საჭირო სიტყვების გახსენების გაძნელება. ადამიანმა შესაძლოა საუბრის შუაში აზრი დაკარგოს, ხშირად გაიმეოროს ერთი და იგივე სიტყვები ან ნაცნობ საგნებს არასწორი სახელები უწოდოს. ასეთი ცვლილებები ზოგჯერ კომუნიკაციას მნიშვნელოვნად ართულებს.

5. ხასიათისა და ქცევის ცვლილებები

დემენციის ადრეული ნიშნები ყოველთვის მეხსიერებას არ უკავშირდება. ზოგიერთ ადამიანს უჩნდება უჩვეულო გაღიზიანება, შფოთვა, ეჭვიანობა ან აპათია. შესაძლოა, შემცირდეს ინტერესი იმ საქმიანობების მიმართ, რომლებიც ადრე სიამოვნებას ანიჭებდა. ოჯახის წევრებმა განსაკუთრებით უნდა მიაქციონ ყურადღება პიროვნებისა და ქცევის ისეთ ცვლილებებს, რომლებიც ადრე დამახასიათებელი არ იყო.

6. გადაწყვეტილებების მიღების გაძნელება

ადამიანს შესაძლოა გაუჭირდეს ფინანსური საკითხების მართვა, ხარჯების სწორად შეფასება ან ყოველდღიური გადაწყვეტილებების მიღება. ზოგჯერ იზრდება თაღლითობის მსხვერპლად გახდომის რისკიც, რადგან ადამიანს უჭირს საეჭვო სიტუაციების ამოცნობა.

7. ნივთების უჩვეულო ადგილებში მოთავსება

გასაღების ან ტელეფონის დაკარგვა ყველას შეიძლება დაემართოს, თუმცა საყურადღებოა, როდესაც ადამიანი ნივთებს სრულიად შეუსაბამო ადგილებში ათავსებს და შემდეგ ვერ იხსენებს, როგორ აღმოჩნდა ისინი იქ. ზოგჯერ მას უჭირს საკუთარი მოქმედებების თანმიმდევრობის აღდგენა.

8. სოციალური ურთიერთობებისგან თავის არიდება

დემენციის ადრეულ ეტაპზე ადამიანმა შესაძლოა უარი თქვას მეგობრებთან შეხვედრებზე, საყვარელ საქმიანობაზე ან საზოგადოებრივ აქტივობებში მონაწილეობაზე. ამის მიზეზი ზოგჯერ კომუნიკაციის სირთულე, დაბნეულობა ან საკუთარი შესაძლებლობების მიმართ თავდაჯერების დაკარგვაა.

როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?

მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ მეხსიერების პრობლემები ყოველთვის დემენციას არ ნიშნავს. მსგავსი სიმპტომები შესაძლოა გამოწვეული იყოს დეპრესიით, ძილის დარღვევით, B12 ვიტამინის დეფიციტით, ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემებით ან გარკვეული მედიკამენტების მოქმედებით.

თუ მეხსიერების, აზროვნების ან ქცევის ცვლილებები გრძელდება, პროგრესირებს და ყოველდღიურ ცხოვრებას აფერხებს, აუცილებელია ოჯახის ექიმთან ან ნევროლოგთან კონსულტაცია.

თუ დაბნეულობა, მეტყველების დარღვევა ან სხვა ნევროლოგიური სიმპტომები უეცრად განვითარდა, საჭიროა გადაუდებელი სამედიცინო შეფასება, რადგან მიზეზი შესაძლოა ინსულტი ან სხვა მწვავე მდგომარეობა იყოს.

დემენციის ადრეული ნიშნების დროული ამოცნობა მნიშვნელოვანია. მიუხედავად იმისა, რომ დემენციის მრავალი ფორმის სრულად განკურნება ამჟამად შეუძლებელია, ადრეული დიაგნოსტიკა ხელს უწყობს მკურნალობისა და მხარდაჭერის სწორად დაგეგმვას, შესაძლო შექცევადი მიზეზების გამოვლენასა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას.