სკანდალი კანადაში: 83 წლის ქალს ევთანაზიის პროცედურა მისი თანხმობის გარეშე ჩაუტარდა - მიმდინარეობს გამოძიება

კანადის ქალაქ ბელვილის პოლიციამ დაიწყო გამოძიება 83 წლის ბრიჯიტ შტეგემანის გარდაცვალების გარემოებების დასადგენად. ქალი ონტარიოს პროვინციაში, კანიფტონის დასახლებაში მდებარე ხანდაზმულთა მოვლის დაწესებულება The Pearl-ში ცხოვრობდა და კუჭის მეოთხე სტადიის სიმსივნეს ებრძოდა.

შტეგემანი 2026 წლის 10 ივლისს გარდაიცვალა მას შემდეგ, რაც მას Medical Assistance in Dying (MAID) — სიცოცხლის დასრულების სამედიცინო დახმარების პროცედურა ჩაუტარდა.

მისი ოჯახის განცხადებით, ქალი მანამდე მკაფიოდ ამბობდა, რომ ევთანაზია არ სურდა და გადაწყვეტილებას ქრისტიანული რწმენით ხსნიდა. ახლობლები ახლა ეჭვქვეშ აყენებენ იმასაც, ჰქონდა თუ არა მას პროცედურის დროს გადაწყვეტილების მიღების სათანადო უნარი და მისცა თუ არა უშუალოდ პროცედურის წინ საბოლოო თანხმობა.

ბელვილის პოლიციამ მედიას დაუდასტურა, რომ საქმე გახსნილია და მას კრიმინალური გამოძიების განყოფილება იძიებს. სამართალდამცველებს დამატებითი დეტალები ამ ეტაპზე არ გაუვრცელებიათ.

ოჯახის ინფორმაციით, შტეგემანს სიცოცხლის დასრულებაში სამედიცინო დახმარების პროცედურა დაახლოებით ორი თვით ადრე შესთავაზეს, თუმცა მან უარი თქვა.

მისი შვილიშვილის, ბრიჯიტ კრანენდონკის თქმით, ბებიამ გადაწყვეტილება საკუთარი ქრისტიანული რწმენით ახსნა და თქვა, რომ ბუნებრივი სიკვდილი სურდა.

კრანენდონკი აცხადებს, რომ ის 12 წლის განმავლობაში ბებიის მთავარი მომვლელი და მისი ინტერესების დამცველი იყო. მას ასევე ჰქონდა ბებიის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საკითხებში სამართლებრივი მინდობილობა.

ოჯახის თქმით, ვითარება შეიცვალა მაშინ, როდესაც კრანენდონკი მეუღლესთან ერთად ათდღიან მოგზაურობაში იმყოფებოდა.

შტეგემანის ოჯახის მიერ გავრცელებული ვერსიის თანახმად, სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო MAID-ის პროცედურის ხელახლა განხილვა და გაფორმება.

ოჯახი ამტკიცებს, რომ მათთვის გაუგებარია, ვინ წამოიწყო პროცედურის ახალი ეტაპი და რატომ გაკეთდა ეს მაშინ, როდესაც ქალი მანამდე მასზე უარს ამბობდა.

კრანენდონკის განცხადებით, ბებიას MAID-ისთვის გადაწყვეტილების მიღების უნარის შეფასების დროს უჭირდა საკუთარი ოჯახის შესახებ ელემენტარული ინფორმაციის გახსენება.

ოჯახის ვერსიით, შტეგემანს არ შეეძლო სწორად ეპასუხა კითხვებისთვის საკუთარი და-ძმების შესახებ და ზოგიერთ შემთხვევაში ვერ იხსენებდა, რამდენი და-ძმა ჰყავდა და ვინ იყო ცოცხალი.

მიუხედავად ამისა, ოჯახის თქმით, ექიმმა იგი პროცედურაზე თანხმობის მიცემის უნარის მქონედ მიიჩნია.

ამ საკითხის დამოუკიდებელი დადასტურება ამ ეტაპზე შეუძლებელია, რადგან ოჯახი სამედიცინო დოკუმენტაციის სრულად გაცნობას ითხოვს, ხოლო პოლიციის გამოძიება ჯერ მიმდინარეობს.

ოჯახის განცხადებით, დაგეგმილ MAID პროცედურამდე ორი დღით ადრე შტეგემანი ემოციურად რეაგირებდა, როდესაც მისთვის განმარტეს, რომ პროცედურა მის სიკვდილს გამოიწვევდა.

შვილიშვილის თქმით, ქალი ტიროდა და ამბობდა, რომ შეცდომა დაუშვა.

ოჯახის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ შტეგემანი საკუთარ მდგომარეობასა და დაგეგმილ პროცედურასთან დაკავშირებით დაბნეული ჩანდა.

თუმცა ეს დეტალები ამ ეტაპზე ოჯახის ჩვენებას წარმოადგენს და დამოუკიდებლად დადასტურებული არ არის.

შტეგემანის ახლობლების ყველაზე მნიშვნელოვანი პრეტენზია უშუალოდ პროცედურის დღეს, 10 ივლისს მომხდარს ეხება.

ოჯახის განცხადებით, დილით, როდესაც MAID-ის პროცედურა დაიწყო, ქალს საბოლოო სიტყვიერი თანხმობა არ უთქვამს.

ოჯახი ასევე აცხადებს, რომ პროცედურის დროს შტეგემანი ჩუმად იყო და ხელები ლოცვის პოზიციაში ჰქონდა შეკრული.

ამ გარემოების სამართლებრივი შეფასება ახლა გამოძიების ერთ-ერთი მთავარი საკითხია.

კანადის მოქმედი წესების მიხედვით, MAID-ის მიღებამდე პაციენტს, როგორც წესი, უნდა მიეცეს შესაძლებლობა, უარი თქვას პროცედურაზე და დაადასტუროს, რომ თანხმობას ინარჩუნებს.

არსებობს გამონაკლისი — ე.წ. final consent waiver, ანუ საბოლოო თანხმობის წინასწარ მოხსნის შესახებ შეთანხმება.

ეს შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, როდესაც პაციენტის ბუნებრივი სიკვდილი გონივრულად მოსალოდნელია, იგი შეფასებული და დამტკიცებულია MAID-ის მისაღებად, არსებობს გადაწყვეტილების მიღების უნარის დაკარგვის რისკი და პაციენტს ექიმთან წინასწარ აქვს გაფორმებული წერილობითი შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც პროცედურა შეიძლება ჩატარდეს განსაზღვრულ დღეს მაშინაც, თუ ამ დროისთვის მას საბოლოო თანხმობის მიცემის უნარი აღარ ექნება.

თუმცა აქ მნიშვნელოვანი შეზღუდვაც არსებობს: წინასწარი შეთანხმება ძალას კარგავს, თუ პაციენტი, რომელსაც უკვე აღარ აქვს გადაწყვეტილების მიღების უნარი, პროცედურის დროს სიტყვებით, ბგერებით ან ჟესტებით უარს ან წინააღმდეგობას გამოხატავს.

კანადის ჯანდაცვის სამინისტროს განმარტებით, უნებლიე მოძრაობა, მაგალითად შეხებაზე ან ნემსის ჩხვლეტაზე ავტომატური რეაქცია, თავისთავად უარის გამოხატვად არ ითვლება.

შესაბამისად, შტეგემანის საქმეში ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იქნება იმის დადგენა, არსებობდა თუ არა ასეთი წინასწარი წერილობითი შეთანხმება და რა მოხდა პროცედურის უშუალოდ დაწყებისას.

შტეგემანის ოჯახის წევრებმა მოითხოვეს მისი სამედიცინო ჩანაწერების გაცნობა.

მათ სურთ მიიღონ, მათ შორის, MAID-ის მოთხოვნის ფორმა, ექიმების მიერ ჩატარებული შეფასებები და ინფორმაცია იმის შესახებ, არსებობდა თუ არა წერილობითი შეთანხმება საბოლოო თანხმობის წინასწარ მოხსნის შესახებ.

საქმის გამოძიებამ უნდა დაადგინოს, რა ვითარებაში მოხდა MAID-ის პროცედურა, ჰქონდა თუ არა შტეგემანს გადაწყვეტილების მიღების უნარი, არსებობდა თუ არა წინასწარი წერილობითი შეთანხმება საბოლოო თანხმობის შესახებ და აკმაყოფილებდა თუ არა პროცედურა კანონის ყველა მოთხოვნას.

ამ დროისთვის შტეგემანის ოჯახის ბრალდებები დამოუკიდებლად დადასტურებული არ არის და კონკრეტული პირების პასუხისმგებლობაზე საბოლოო დასკვნა არ არსებობს.