ცნობილი ხდება ორი ქართველი სპორტსმენის ვინაობა, რომლებსაც შოტლანდიის პოლიცია ეძებს
1790104308
ბრაზილიის ესპირიტუ-სანტუს შტატში მცხოვრები 36 წლის ფერმერი თითქმის ორი თვის განმავლობაში ChatGPT-ს თავის რვა წლის შვილის მკვლელობის გეგმაზე ესაუბრებოდა. OpenAI-მ აღნიშნული ინფორმაცია FBI-ს გადასცა, რის შემდეგაც ბრაზილიის პოლიციამ მამაკაცი სავარაუდო დანაშაულის თარიღამდე ერთი დღით ადრე დააკავა.
BBC-ის ცნობით, ეს ნეირონული ქსელების ეპოქაში მსგავსი შემთხვევის პირველი სამართლებრივი პრეცედენტია.
როგორ გადასცა ხელოვნურმა ინტელექტმა მიმოწერა ბრაზილიის პოლიციას
ფერმერი, სახელად ჟუანი — სახელი შეცვლილია — დაახლოებით ორი თვის განმავლობაში ChatGPT-ის ჩატბოტს ესაუბრებოდა.
ესპირიტუ-სანტუსის სამოქალაქო პოლიციის მონაცემებით, მიმოწერის შინაარსი მიუთითებდა მამაკაცის რვა წლის შვილის შესაძლო მკვლელობის გეგმაზე, ასევე თვითმკვლელობისთვის მზადებაზე.
მიმოწერა, რომელიც FBI-ის ხელში აღმოჩნდა, აჩვენებდა, რომ მამაკაცი ჩატბოტს ტოქსიკური ნივთიერებების ადამიანის ორგანიზმზე ზემოქმედების შესახებ ეკითხებოდა. ის ასევე აღიარებდა, რომ ბავშვის მკვლელობისთვის ფულის შეთავაზება ჰქონდა და წერდა, რომ სხვა ადამიანების ტანჯვის დანახვისას კმაყოფილებას განიცდიდა.
OpenAI-ის ავტომატურმა უსაფრთხოების სისტემამ ეს შეტყობინებები საფრთხის ნიშნად ამოიცნო და ინფორმაცია სამართალდამცველებს გადასცა.
მამაკაცი ChatGPT-ს ასევე იყენებდა სკოლებზე, ეკლესიებსა და პოლიციის თანამშრომლებზე თავდასხმების შესახებ ინფორმაციის მოსაძიებლად. გამოძიების მონაცემებით, ეს მოთხოვნები ზოგადი ხასიათის იყო და კონკრეტულ დეტალებს არ შეიცავდა. მიუხედავად ამისა, პოლიცია მიიჩნევს, რომ ფერმერი არა მხოლოდ შვილის მკვლელობას, არამედ სხვა შესაძლო თავდასხმებსაც განიხილავდა.
ადგილობრივი პოლიციის ხელმძღვანელის განცხადებით, ზოგიერთ დიალოგში ფერმერი ChatGPT-ის მიერ დაწესებული შეზღუდვების გვერდის ავლას ცდილობდა და პოტენციურად აკრძალულ კითხვებს სხვა ფორმულირებით სვამდა.
მაგალითად, ის რიცინის — მცენარეული წარმოშობის უკიდურესად ტოქსიკური ცილოვანი შხამის — ადამიანის ორგანიზმზე ზემოქმედების შესახებ ეკითხებოდა, შემდეგ კი აზუსტებდა, რომ ეს ინფორმაცია „წმინდა მეცნიერული ინტერესიდან გამომდინარე“ სჭირდებოდა.
სან-გაბრიელ-და-პალიაშის დაკავების ქრონოლოგია
საქმის შესახებ ინფორმაცია ესპირიტუ-სანტუსის სამოქალაქო პოლიციას 16 ივნისს მიაწოდა კიბეროპერაციების ლაბორატორიამ Ciberlab-მა — შტატის იუსტიციისა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების სამინისტროს შესაბამისმა დანაყოფმა.
სამი დღის შემდეგ, 19 ივნისს, პოლიციამ ფერმერი საკუთარი სახლის გასასვლელთან დააკავა. სახლი სან-გაბრიელ-და-პალიას მუნიციპალიტეტის სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობდა.
დაკავება 20 ივნისამდე ერთი დღით ადრე მოხდა — სწორედ ამ თარიღზე, გამოძიების ინფორმაციით, ბავშვის მკვლელობა იყო დაგეგმილი.
ჟუანი 19 ივნისს დააკავეს, თუმცა 13 აგვისტოს გაათავისუფლეს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ გამოძიების ვადები გაუმართლებლად გაიწელა. ბრაზილიის კანონმდებლობა დაკავების კონკრეტულ ვადას არ ადგენს, თუმცა გამოძიების „გონივრულ ვადაში“ დასრულებას მოითხოვს.
50 დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში პოლიციამ საქმეზე რაიმე საბოლოო დასკვნა ვერ გამოიტანა. პროკურატურასაც არ წარუდგენია მამაკაცისთვის ოფიციალური ბრალი. შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მისი შემდგომი პატიმრობა თავისუფლების უკანონო შეზღუდვას წარმოადგენდა.
საერთო ჯამში, მამაკაცმა პატიმრობაში 54 დღე გაატარა.
ამასთან, სასამართლომ მას აუკრძალა შვილთან და ბავშვის დედასთან მიახლოება და მათთან ნებისმიერი სახის კონტაქტი.
კიბერდანაშაულთან ბრძოლის განყოფილების ხელმძღვანელის, ბრენო ანდრადერასის თქმით, ფერმერი საკუთარ შვილთან საერთოდ არ ურთიერთობდა და მხოლოდ ალიმენტს იხდიდა.
გამოძიების ვერსიით, სწორედ ალიმენტის გადახდა გახდა დაგეგმილი დანაშაულის ერთ-ერთი მოტივი. ChatGPT-სთან მიმოწერაში თავად მამაკაცი წერდა, რომ აღარ სურდა ალიმენტის გადახდა.
რა აღმოაჩინეს ეჭვმიტანილის სახლში
მამაკაცის სახლში ჩხრეკისას სამართალდამცველებმა ოთხი ბოთლი უცნობი ნივთიერებითა და თოკი აღმოაჩინეს.
გამოძიების აზრით, ეს ნივთები შესაძლო თვითმკვლელობის განზრახვაზე მიუთითებდა. ამ დროისთვის პოლიცია ნივთებზე სასამართლო-კრიმინალისტიკური ექსპერტიზის შედეგებს ელოდება.
ეჭვმიტანილს ასევე ჩამოართვეს მობილური ტელეფონი სასამართლო-ტექნიკური ექსპერტიზისთვის.
გამოძიებას სურს დაადგინოს, მართლაც ჰქონდა თუ არა მამაკაცს კავშირი დაქირავებულ მკვლელთან, როგორც ის ChatGPT-სთან მიმოწერაში ამტკიცებდა.
თუ ასეთი საუბარი ან მკვლელისთვის თანხის გადახდის ფაქტი დადასტურდება, პოლიციის აზრით, საქმე შეიძლება შეიცვალოს უბრალო განზრახვიდან დანაშაულის მომზადების აქტიურ ქმედებამდე.
ამ შემთხვევაში გამოძიების პოზიციით, დანაშაული მხოლოდ მამაკაცის დაკავების გამო არ იქნა ბოლომდე მიყვანილი.
დაცვის მხარე: „არანაირი დანაშაული არ ჩადენილა“
ფერმერის ადვოკატი პედრო პესი ამტკიცებს, რომ მისი დაცვის ქვეშ მყოფს არანაირი დანაშაული არ ჩაუდენია.
„თუ ხელოვნურ ინტელექტთან საუბარი და ყველანაირ სისულელეზე ლაპარაკი დანაშაულად ჩაითვლება, მაშინ ყველა ციხეში აღმოჩნდება“, — განაცხადა BBC-სთან საუბრისას ადვოკატმა პედრო პესიმ, რომელიც დაცვის ჯგუფში შედის.
დაცვის მხარის განცხადებით, ბავშვის მამას მიმოწერაში განხილული გეგმების განხორციელებისთვის კონკრეტული ნაბიჯები არ გადაუდგამს, არაფერს ამზადებდა და უშუალოდ შვილისთვისაც არ დაუმუქრებია.
საქმის ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა ის არის, რომ პოლიციამ არ იცის, კონკრეტულად რას პასუხობდა ChatGPT მამაკაცს.
OpenAI-მ ბრაზილიის ხელისუფლებას მხოლოდ ეჭვმიტანილის მიერ დასმული კითხვები გადასცა, თუმცა დიალოგების სრული სახით სკრინშოტები არ წარუდგენია.
ადვოკატმა და ჟეტულიუ ვარგასის ფონდის ლექტორმა მაირა ფერნანდესმა აღნიშნა, რომ პასუხების არარსებობა საუბრის კონტექსტის სრულად გაგებას ართულებს და შეუძლებელს ხდის მისი თავდაპირველი შინაარსის შენარჩუნებას.
მისი თქმით, ხელოვნურ ინტელექტთან დიალოგის შესახებ მონაცემები ხელისუფლებას ავთენტურობისა და მთლიანობის გარანტიებით უნდა მიეწოდოს და არა ამონარიდის ან კომპანიის მიერ საშიშად მიჩნეული, რედაქტირებული ვერსიის სახით.
თავად OpenAI-ს არ უპასუხია კითხვაზე, რატომ გადასცა ბრაზილიის ხელისუფლებას მიმოწერის მხოლოდ ნაწილი.
„როდესაც აღმოვაჩენთ დიალოგებს, რომლებიც მიუთითებს გარშემომყოფებისთვის ზიანის მიყენების უშუალო და რეალურ საფრთხეზე, შესაძლოა, სამართალდამცველებს შევატყობინოთ. ბრაზილიაში მომხდარი ბოლოდროინდელი შემთხვევები ასეთი უსაფრთხოების ზომების მნიშვნელობას აჩვენებს“, — ნათქვამია კომპანიის ოფიციალურ განცხადებაში.
კომპანიაში განმარტეს, რომ სამართალდამცველებისთვის ინფორმაციის გადაცემა მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, საფრთხის მაღალი ხარისხის არსებობისას არის გათვალისწინებული.
სამართლებრივი პრეცედენტი
ეს საქმე მნიშვნელოვან საკითხს აჩენს, რომელზედაც მოქმედ კანონმდებლობას ამ ეტაპზე მკაფიო პასუხი არ აქვს: შეიძლება თუ არა ხელოვნურ ინტელექტთან მიმოწერა დანაშაულის მომზადების მტკიცებულებად იქცეს?
ექსპერტების აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ ეს შეტყობინებები მამაკაცის პრევენციული დაკავების საფუძველი გახდა, მხოლოდ მათი არსებობა მამისთვის დანაშაულის ბრალის წარსადგენად საკმარისი არ არის.
ფერმერის საქმის საბოლოო შედეგი იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რა სხვა მტკიცებულებებს წარადგენს გამოძიება ჩატბოტთან მიმოწერის გარდა.
ასეთი მტკიცებულება შეიძლება იყოს ჩხრეკისას ამოღებული ნივთები, სხვადასხვა ნივთიერების შეძენის ფაქტები ან სხვა მოქმედებები, რომლებიც მიუთითებს, რომ მამაკაცი დანაშაულის დაგეგმვის ეტაპიდან მის განხორციელებაზე გადასვლას ცდილობდა.
