1789641528
დეპრესიის დროს ტვინის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან უბანში ახალი ნერვული უჯრედების წარმოქმნის პროცესი შესაძლოა შეფერხდეს. ამის შესახებ ახალ კვლევაშია ნათქვამი.
მკვლევრების განცხადებით, აღმოჩენამ შეიძლება მომავალში დეპრესიის მკურნალობის ახალი გზების ძიებას შეუწყოს ხელი. თუმცა, კვლევა ჯერ არ ამტკიცებს, რომ ნეირონების წარმოქმნის შეფერხება დეპრესიის პირდაპირი მიზეზია.
მკვლევრებმა ყურადღება ჰიპოკამპზე გაამახვილეს - ტვინის უბანზე, რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მეხსიერების ფორმირებაში, სწავლასა და ემოციების დამუშავებაში.
ჰიპოკამპში მთელი ცხოვრების განმავლობაში ახალი ნეირონების წარმოქმნის პროცესი მიმდინარეობს. ამ პროცესს ნეიროგენეზი ეწოდება. მეცნიერებს სურდათ გაერკვიათ, როგორ იცვლება ის დეპრესიის მქონე ადამიანებში.
მეცნიერებმა გარდაცვლილი ადამიანების ტვინის ქსოვილი შეისწავლეს
კვლევაში 30 გარდაცვლილი ადამიანის ტვინის ქსოვილი გააანალიზეს. მათგან 19-ს დეპრესიის დიაგნოზი არ ჰქონდა, ხოლო 11-ს ჰქონდა. კვლევაში მონაწილე არც ერთი ადამიანი სიკვდილამდე სამი თვის განმავლობაში ანტიდეპრესანტებს არ იღებდა.
მეცნიერებმა დაახლოებით ნახევარი მილიონი ტვინის უჯრედი შეისწავლეს და მათი გენეტიკური აქტივობის მიხედვით დააჯგუფეს. ამ გზით მათ შეძლეს დაედგინათ, რომელი უჯრედები მონაწილეობდნენ ახალი ნეირონების წარმოქმნაში და რა ეტაპზე ხდებოდა მათი განვითარება.
დეპრესიის მქონე ადამიანების ტვინის ქსოვილში უფრო მეტი ნერვული ღეროვანი უჯრედი და ნაკლები შუალედური განვითარების უჯრედი აღმოჩნდა. ეს მიანიშნებს, რომ შესაძლოა შეფერხება სწორედ იმ ეტაპზე ხდება, როდესაც ღეროვანი უჯრედები ახალ ნეირონებად ჩამოყალიბებას იწყებენ.
მკვლევრებმა ასევე დააფიქსირეს განსხვავებები გენების აქტივობაში, რომლებიც დაკავშირებულია სტრესთან, იმუნურ სისტემასთან და ნერვულ უჯრედებს შორის კავშირების წარმოქმნასთან. ასეთი ცვლილებები შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ტვინის უნარზე, შეცვალოს ნერვული ქსელები და მოერგოს ახალ გამოცდილებას.
რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?
დეპრესიის შესახებ არსებული წარმოდგენები მხოლოდ ნეიროტრანსმიტერების, მათ შორის სეროტონინის, დონის ცვლილებებით არ შემოიფარგლება. მეცნიერები სულ უფრო მეტ ყურადღებას უთმობენ ტვინის ნეიროპლასტიკურობას - ეს არის უნარი, შეიცვალოს ნერვული კავშირები და მოერგოს სტრესსა და გარემოს.
ახალი კვლევა ამ მიმართულებას კიდევ ერთ მტკიცებულებას მატებს. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ თუ მომავალში შესაძლებელი გახდება ნეიროგენეზის პროცესის აღდგენა, შესაძლოა ეს დეპრესიის მქონე ადამიანების ნაწილის მკურნალობის ახალი გზა გახდეს.
მეცნიერებისთვის მთავარი ამოცანა ახლა იმის გარკვევაა, შესაძლებელია თუ არა ჰიპოკამპში ახალი ნეირონების წარმოქმნის პროცესის გააქტიურება და ამ გზით დეპრესიის სიმპტომების შემცირება. თუ მომავალმა კვლევებმა ეს შესაძლებლობა დაადასტურა, აღმოჩენა შესაძლოა ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკურნალობის ახალ მიმართულებას დაედოს საფუძვლად.
