1770920794
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე მოცვის სასაგრებლო თვისებებზე სამეცნიერო კვლევებიდან ამონარიდებს გვიზიარებს:
„წარმოიდგინეთ: დილაა, სამსახურში გეჩქარებათ, ყავასთან ერთად სწრაფად მიირთმევთ იოგურტს და მასში ერთ მუჭა მოცვს ამატებთ. თითქოს უბრალო დეტალია. მაგრამ შეიძლება თუ არა ეს პატარა არჩევანი გრძელვადიანად აისახოს თქვენს ტვინზე, გულზე და შაქრის დონეზე?
ბოლო წლებში ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ანთოციანინებით მდიდარი საკვები — როგორიცაა მოცვი — შესაძლოა ასოცირებული იყოს გულის დაავადებების დაბალ რისკთან, კოგნიტიური ფუნქციის გაუმჯობესებასთან და ინსულინის მგრძნობელობის ზრდასთან. თუმცა მნიშვნელოვანია ზუსტად ვიცოდეთ, რას ნიშნავს ეს ყოველდღიურ ცხოვრებაში.
გლობალური და რეგიონული კონტექსტი
გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები მსოფლიოში სიკვდილიანობის მთავარი მიზეზია.
• მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით 20,5 მილიონი ადამიანი იღუპება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებით [1]
• ევროპაში მოზრდილთა დაახლოებით 60%-ს აქვს ჭარბი წონა ან სიმსუქნე [2]
• დიაბეტით მსოფლიოში 530 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს [3]
• დემენციის შემთხვევების რიცხვი 2050 წლისთვის შესაძლოა 139 მილიონს მიაღწიოს [4]
ეს ნიშნავს, რომ ნებისმიერი კვებითი ჩვევა, რომელიც თუნდაც მცირე რისკის შემცირებას უზრუნველყოფს, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია.
რა აჩვენა კვლევებმა
ყველაზე ხშირად ციტირებული მონაცემი არის 32%-იანი რისკის შემცირება. ეს რიცხვი მოდის აშშ-ში ჩატარებული დიდი კოჰორტული კვლევიდან, რომელიც მოიცავდა 93 600-ზე მეტ ქალს. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ქალებში, რომლებიც იღებდნენ ანთოციანინებით მდიდარ საკვებს (განსაკუთრებით მოცვსა და მარწყვს) კვირაში მინიმუმ 3-ჯერ, მიოკარდიუმის ინფარქტის რისკი 32%-ით დაბალი იყო მათთან შედარებით, ვინც იშვიათად იღებდა ასეთ პროდუქტებს [5].
მნიშვნელოვანია: ეს იყო ასოციაციური კვლევა. ანუ ვერ ვამბობთ, რომ მხოლოდ მოცვმა შეამცირა რისკი, მაგრამ კავშირი სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი იყო.
სხვა რანდომიზებულმა კლინიკურმა კვლევამ, რომელშიც მონაწილეებმა ყოველდღიურად 150 გრამი მოცვი მიიღეს 6 თვის განმავლობაში, აჩვენა ენდოთელური ფუნქციის გაუმჯობესება და არტერიული წნევის საშუალოდ 5 მმHg-ით შემცირება [6]. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ენაზე ეს ნიშნავს: თუ მთელ მოსახლეობაში წნევა საშუალოდ 5 ერთეულით დაიკლებს, ინფარქტისა და ინსულტის შემთხვევები საგრძნობლად შემცირდება.
ტვინთან დაკავშირებით, 16-კვირიანმა კვლევამ ხანდაზმულებში აჩვენა მეხსიერებისა და რეაქციის სიჩქარის გაუმჯობესება მოცვის რეგულარული მიღების ფონზე [7]. ფუნქციური გამოსახულების კვლევებმა ასევე აჩვენა ტვინში სისხლის ნაკადის ზრდა მოცვის მიღების შემდეგ.
რაც შეეხება შაქრის კონტროლს, მეტაბოლური სინდრომის მქონე პირებში 8-კვირიანმა ინტერვენციამ აჩვენა ინსულინის მგრძნობელობის დაახლოებით 10%-იანი გაუმჯობესება მოცვის რეგულარული მიღების ფონზე [8].
მეცნიერება ყოველდღიურ ენაზე
რას ნიშნავს ეს თქვენთვის?
თუ კვირაში 4–5 დღე მიირთმევთ დაახლოებით 100 გრამ მოცვს (რაც დაახლოებით სამი მეოთხედი ჭიქაა), თქვენ:
— ამდიდრებთ ორგანიზმს ანტიოქსიდანტებით
— აუმჯობესებთ სისხლძარღვების ფუნქციას
— ამცირებთ ანთებით პროცესებს
— ხელს უწყობთ გლუკოზის უკეთ გამოყენებას
მაგრამ მნიშვნელოვანია კითხვა: არის ეს „სასწაული“? არა.
ეს არის მცირე, მაგრამ სტაბილური დადებითი ეფექტი, რომელიც მუშაობს მაშინ, როდესაც მას თან ახლავს ჯანსაღი კვება, ფიზიკური აქტივობა და რეგულარული სამედიცინო კონტროლი.
ძირითადი მიგნებები
• ანთოციანინების მაღალი მიღება ასოცირდება 32%-ით დაბალ ინფარქტის რისკთან გარკვეულ პოპულაციაში [5]
• 150 გრამი მოცვი დღეში აუმჯობესებს სისხლძარღვების ფუნქციას 6 თვის განმავლობაში [6]
• დაფიქსირდა კოგნიტიური ფუნქციის გაუმჯობესება ხანდაზმულებში [7]
• ინსულინის მგრძნობელობის ზომიერი გაუმჯობესება აღწერილია კლინიკურ კვლევებში [8]
• ეფექტი არის ზომიერი და დამოკიდებულია ცხოვრების საერთო წესზე
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ხედვა
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით, მთავარი არ არის ერთი პროდუქტი, არამედ კვების საერთო სტრუქტურა. როდესაც მოსახლეობა სისტემურად ზრდის ხილისა და ბოსტნეულის მიღებას, გულის დაავადებებისა და დიაბეტის ტვირთი მცირდება.
მოცვი არ არის „სუპერ სასწაული“, მაგრამ არის მეცნიერულად მხარდაჭერილი, ანტიოქსიდანტებით მდიდარი საკვები, რომელსაც შეუძლია მცირე, თუმცა მნიშვნელოვანი დადებითი გავლენა მოახდინოს ტვინის, გულისა და მეტაბოლური ჯანმრთელობის მიმართულებით.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მთავარი გზავნილია: პატარა ყოველდღიური არჩევანები გრძელვადიან შედეგებს ქმნის — თუ ისინი სისტემური და თანმიმდევრულია.
