სიმპტომები, რომლებიც შესაძლოა თავში სიმსივნეზე მიანიშნებდეს
1791576039
მეცნიერების შეფასებით, 2024 წელს მსოფლიოში კიბოს დაახლოებით 2.3 მილიონი ახალი შემთხვევა ინფექციურ აგენტებთან იყო დაკავშირებული. მკვლევრები აცხადებენ, რომ ინფექციების პრევენცია, ვაქცინაცია და დროული მკურნალობა კიბოს შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილის თავიდან აცილებას შეიძლება დაეხმაროს.
კიბო მხოლოდ გენეტიკურ ცვლილებებსა და გარემო ფაქტორებს არ უკავშირდება. ზოგიერთ შემთხვევაში, დაავადების განვითარებაში ვირუსები, ბაქტერიები და სხვა ინფექციური აგენტებიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ. ამის შესახებ ახალი გლობალური კვლევა მიუთითებს, რომლის შედეგებიც სამეცნიერო ჟურნალ The Lancet Oncology-ში გამოქვეყნდა.
კვლევა კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტოს (IARC) მეცნიერებმა ჩაატარეს. მათი შეფასებით, 2024 წელს მსოფლიოში გამოვლენილი კიბოს ახალი შემთხვევების დაახლოებით 12% ინფექციებთან იყო დაკავშირებული — ეს დაახლოებით ყოველი მერვე შემთხვევაა.
რომელი ინფექციებია ყველაზე მეტად დაკავშირებული კიბოსთან?
მკვლევრებმა კიბოს გამომწვევად კლასიფიცირებული 12 ინფექციური აგენტის მონაცემები გააანალიზეს. მათ შორის ყველაზე დიდი წილი ხუთ ინფექციაზე მოდიოდა:
Helicobacter pylori (H. pylori) - ბაქტერია, რომელიც კუჭის კიბოს განვითარებასთან არის დაკავშირებული. კვლევის შეფასებით, მას დაახლოებით 760 000 შემთხვევა მიეწერებოდა.
ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV) - ვირუსი, რომელიც საშვილოსნოს ყელის კიბოს თითქმის ყველა შემთხვევის მიზეზია და სხვა ტიპის კიბოებთანაც არის დაკავშირებული. მას დაახლოებით 750 000 შემთხვევა მიეწერებოდა.
B ჰეპატიტის ვირუსი (HBV) - ღვიძლის კიბოს მნიშვნელოვანი რისკფაქტორი. მას დაახლოებით 360 000 შემთხვევა უკავშირდებოდა.
ეპშტეინ-ბარის ვირუსი (EBV) - ვირუსი, რომელიც გარკვეული ტიპის ლიმფომებსა და სხვა სიმსივნეებთან არის დაკავშირებული. კვლევაში მას დაახლოებით 260 000 შემთხვევა მიეწერებოდა.
C ჰეპატიტის ვირუსი (HCV) - ღვიძლის კიბოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რისკფაქტორი, რომელსაც დაახლოებით 160 000 შემთხვევა უკავშირდებოდა.
მონაცემები მკვლევრებმა 2024 წლის კიბოს შემთხვევების გლობალური შეფასებების საფუძველზე გამოთვალეს. ეს რიცხვები სტატისტიკური შეფასებებია და არა თითოეული პაციენტის შემთხვევაში მიზეზობრივი კავშირის ინდივიდუალური დადასტურება.
რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?
კვლევის მთავარი გზავნილი ისაა, რომ კიბოს შემთხვევების გარკვეული ნაწილის პრევენცია შესაძლებელია. ინფექციებთან დაკავშირებული ყველა სიმსივნის თავიდან აცილება ვერ ხერხდება, თუმცა არსებობს მეთოდები, რომლებიც რისკის შემცირებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
მაგალითად, HPV-სა და B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია ინფექციებთან დაკავშირებული კიბოს პრევენციის მნიშვნელოვანი საშუალებაა. ასევე მნიშვნელოვანია C ჰეპატიტის დროული გამოვლენა და მკურნალობა, H. pylori-ის ინფექციის დიაგნოსტიკა და შესაბამისი მკურნალობა, აგრეთვე საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგი.
მეცნიერები განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ იმ ქვეყნებსა და რეგიონებს, სადაც ინფექციების გავრცელება მაღალია, ხოლო ვაქცინაციაზე, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაზე ხელმისაწვდომობა - შეზღუდული.
რა უნდა ვიცოდეთ პრევენციის შესახებ?
სპეციალისტების რეკომენდაციებით, მნიშვნელოვანია ასაკისა და ინდივიდუალური რისკის შესაბამისი ვაქცინაცია, საჭიროების შემთხვევაში ინფექციებზე გამოკვლევა, ექიმის მიერ დანიშნული მკურნალობის დროულად ჩატარება და რეკომენდებული სკრინინგის პროგრამებში მონაწილეობა.
ამასთან, ინფექციასთან დაკავშირებული კიბოს რისკი არ ნიშნავს, რომ ინფიცირებულ ადამიანს აუცილებლად განუვითარდება სიმსივნე. რისკზე გავლენას ახდენს მრავალი ფაქტორი, მათ შორის ინფექციის ტიპი, მისი ხანგრძლივობა, ადამიანის იმუნური მდგომარეობა და სხვა გარემოებები.
კვლევა კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ კიბოსთან ბრძოლა მხოლოდ დაავადების აღმოჩენისა და მკურნალობის შემდეგ არ იწყება - მნიშვნელოვანი როლი აქვს ინფექციების პრევენციას, დროულ დიაგნოსტიკასა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ღონისძიებებს.
