2026 წლის კლიმატური ანომალია - რას ნიშნავს „მოწყვეტილი ციკლონების“ ეფექტი და რატომ მოვიდა უხვი თოვლი ატაკამას უდაბნოში

2026 წლის ზაფხული დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში უჩვეულოდ ცხელი აღმოჩნდა. თუმცა სამხრეთ ნახევარსფეროში იმავე თვეებში განსაკუთრებით ცივი ზამთარი დადგა. ასე, მაგალითად, აგვისტოში ჩრდილოეთ ჩილეში მდებარე ატაკამას უდაბნოს მნიშვნელოვანი ტერიტორიები თოვლით დაიფარა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს რეგიონი უკიდურესად მშრალი კლიმატით არის ცნობილი. ამის შესახებ Indian Defence Review წერს.

გამოცემა აღნიშნავს, რომ ატაკამა დედამიწის ყველაზე მშრალ ადგილთა ნუსხაში შედის, ხოლო ცალკეულ რაიონებში წლების განმავლობაში შეიძლება შესამჩნევი ნალექიც კი არ მოვიდეს. ამავდროულად, აქ თოვლი ადრეც დაფიქსირებულა, კერძოდ, მსგავსი მოვლენების დროს 2011 და 2025 წლებში. თუმცა 2026 წლის აგვისტოს ეპიზოდი, უპირველეს ყოვლისა, თავისი მასშტაბით გამოირჩეოდა.

„დედამიწაზე ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი უდაბნოს ლანდშაფტი უეცრად გარდაიქმნა იშვიათი ატმოსფერული მოვლენის შემდეგ, რამაც მეცნიერებიც და ადგილობრივი მცხოვრებლებიც გააოცა“, - ნათქვამია პუბლიკაციაში.

NASA-ს თანამგზავრულმა გადაღებებმა ლანდშაფტის მკვეთრი ცვლილება 6-დან 14 აგვისტომდე პერიოდში დააფიქსირა. თოვლის საბურველი ანდებიდან უდაბნოს ნაწილზე გავრცელდა. ხოლო 19 აგვისტოს გადაღებულმა ფოტომ აჩვენა, თუ როგორ გადაადგილდებოდა თოვლის ახალი ტალღა დასავლეთისკენ - ატაკამას რაიონების გადაკვეთითა და ანტოფაგასტას სამხრეთით მდებარე სანაპიროსთან მიახლოებით.

უამინდობამ გავლენა მოახდინა ამ რაიონში განთავსებული ასტრონომიული ობსერვატორიების მუშაობაზეც. კერძოდ, ჩახნანტორის პლატოზე მდებარე ALMA-ს კომპლექსმა ძლიერი თოვლისა და ქარის გამო მუშაობა დროებით შეაჩერა. როგორც გამოცემა იუწყება, ადგილობრივი ობსერვატორიებისთვის ასეთი ამინდი სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს, რადგან ისინი სტაბილურ და მშრალ ატმოსფერულ პირობებზე არიან დამოკიდებულნი.

უჩვეულო ნალექის მიზეზი გახდა იშვიათი ატმოსფერული კონფიგურაცია ე.წ. „მოწყვეტილი ციკლონებით“ - დაბალი წნევის არეებით, რომლებიც ჭავლური ნაკადისგან (Jet Stream) ცალკევდებიან. ჩილეს უნივერსიტეტის ატმოსფეროს მკვლევარმა, რენე გარო-მ აღნიშნა, რომ მსგავსი სისტემა უკვე უკავშირდებოდა უხვ თოვლს 2025 წელსაც.

აგვისტოს ბოლოს ახალი სისტემა ჩამოყალიბდა დაბალი წნევის ფართო ღარისგან გამოყოფის შემდეგ, რომელიც სამხრეთ ნახევარსფეროს მნიშვნელოვან ნაწილზე ვრცელდებოდა. ამის წყალობით, სანაპირო რაიონებიდან ტენიანობამ მატერიკის სიღრმეში შეაღწია და ნალექი იქ მიიტანა, სადაც ჩვეულებრივ მშრალი კლიმატია.

გარო-მ ხაზი გაუსვა, რომ ნალექის რაოდენობამ მიაღწია იმ დონეს, „რომელიც იშვიათად გვხვდება ამ უკიდურესად მშრალ რეგიონში“.

სიტუაცია განსაკუთრებით უჩვეულო იყო სანაპიროსთვის. ქალაქ ტალტალში სამ დღეში თითქმის 40 მილიმეტრი წვიმა მოვიდა — დაახლოებით ათჯერ მეტი, ვიდრე ამ დასახლებული პუნქტის საშუალო წლიური ნალექია.

თუმცა, უჩვეულო ამინდი მხოლოდ შთამბეჭდავად კი არ გამოიყურებოდა, არამედ პრობლემებიც მოიტანა. ძლიერმა წვიმებმა უეცარი წყალდიდობები და ღვარცოფები გამოიწვია, რამაც დააზიანა სახლები და ათასობით ადამიანზე მოახდინა გავლენა. ჩილეს საგანგებო სიტუაციების სამსახურის მონაცემებით, ასობით სახლმა მნიშვნელოვანი დაზიანება მიიღო.