1775077015

რა შეიძლება გამოიწვიოს წამლებთან ერთად გრეიპფრუტის მიღებამ - კვლევა

გრეიპფრუტი წარმოუდგენლად ჯანსაღი ხილია, რომელიც შეიცავს ბევრ სხვადასხვა ვიტამინს, ასევე ბოჭკოვან, კალიუმს, ანტიოქსიდანტებს და ა.შ. ძალიან სასარგებლოა გულ-სისხლძარღვთა სისტემისთვის, თირკმელებისთვის, ძვლებისთვის და სხეულის სხვა სისტემებისთვის. გაციების დროს რეკომენდებულია გრეიპფრუტის მიღებაც. თუმცა არის შემთხვევები, როცა მისი ჭამა აკრძალულია. მაგალითად, არ უნდა მიირთვათ ხილი ან დალიოთ მისი წვენი მედიკამენტების მიღებისას. ამან შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გვერდითი მოვლენები. მაგრამ რას უკავშირდება ეს და რომელი მედიკამენტების მიღებაა საშიში?როგორ ურთიერთქმედებს გრეიპფრუტი მედიკამენტებთან?გრეიპფრუტის წამლებთან ურთიერთქმედების მიზეზი არის მასში შემავალი ქიმიკატების ჯგუფი, კერძოდ ფურანოკუმარინები. მათ შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ გარკვეული მოლეკულების და ფერმენტების ფუნქციობაზე, ანუ პროტეინებზე, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ორგანიზმში გარკვეულ ქიმიურ რეაქციებზე.გადაყლაპვისას წამალი იშლება ან მეტაბოლიზდება წვრილ ნაწლავში ფერმენტებით. ყველაზე მნიშვნელოვანი ფერმენტი არის ციტოქრომ P450 3A4, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც CYP3A4. მაგრამ თუ ადამიანი წამლის მიღებასთან ერთად გრეიფრუტსაც მიირთმევს, ორგანიზმში ფურანოკუმარინების დაშლა იწყება. მათ წარმოებულებს შეუძლიათ დაბლოკონ CYP3A4 ფერმენტი.რა ხდება? მედიკამენტები ჩვეულებრივ წყვეტს ორგანიზმში დაშლას, რის შედეგადაც დიდი რაოდენობით აქტიური ნივთიერებები შედის სისხლში. მარტივად რომ ვთქვათ, გრეიპფრუტს შეუძლია გაზარდოს პრეპარატის დოზა და ასევე შეინარჩუნოს პრეპარატი ორგანიზმში. შედეგები დამოკიდებულია წამლების ტიპზე, რომელიც ადამიანმა მიიღო. ზოგიერთ შემთხვევაში, ამან შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები.რომელი წამლების მიღება არ შეიძლება გრეიპფრუტთან ერთად?განსაკუთრებით საშიშია გრეიპფრუტის ჭამა არტერიული წნევის წამლების მიღებისას, როგორიცაა ნიფედიპინი. არტერიული წნევის შესამცირებლად მედიკამენტები ამშვიდებს სისხლძარღვებს. თუ ადამიანი ბევრ გრეიპფრუტთან ერთად წამალს იღებს, არტერიული წნევა შეიძლება ძალიან დაეცეს. ამან თავის მხრივ შეიძლება გამოიწვიოს ბრადიკარდია, ანუ ძალიან ნელი გულისცემა.სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციის (FDA) თანახმად, გრეიპფრუტი ზრდის გარკვეული კორტიკოსტეროიდების დონეს. ეს უკანასკნელი გამოიყენება ანთებითი დაავადებების სამკურნალოდ, როგორიცაა კრონის დაავადება. ფურანოკუმარინები ასევე ზრდის იმუნოსუპრესანტების დონეს, როგორიცაა ციკლოსპორინი. ექსპერტების აზრით, ამან შეიძლება ზიანი მიაყენოს თირკმელებს.მსგავსი ეფექტი ხდება შფოთვის საწინააღმდეგო მედიკამენტების მიღებისას, რომლებიც შეიცავს ბენზოდიაზეპინებს. ასეთი პრეპარატები, მაგალითად, მოიცავს დიაზეპამს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ზედმეტი ძილიანობა. ზოგიერთ შემთხვევაში, შედეგები შეიძლება იყოს უფრო სერიოზული, როგორიცაა სუნთქვის გაძნელება.ზოგიერთ შემთხვევაში, გრეიპფრუტს შეუძლია, პირიქით, შეამციროს სისხლში შემავალი წამლის დოზა. მაგალითად, ეს ეხება ალერგიის წამლების მიღებისას, როგორიცაა ფექსოფენადინი. მიზეზი ის არის, რომ ფექსოფენადინი უჯრედებში ხვდება გადამტანი ცილების გამოყენებით.რამდენი გრეიპფრუტის ჭამა შეიძლება მედიკამენტების მიღებისას?იმავე FDA-ს თანახმად, გრეიპფრუტის ეფექტი მედიკამენტების მიღებისას შეიძლება განსხვავდებოდეს იმის მიხედვით, თუ რა რაოდენობას მიიღებთ. მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში, ეს შედეგები შეიძლება ძალიან სერიოზული იყოს.ერთმა გრეიპფრუტმაც კი შეიძლება შეცვალოს ორგანიზმის რეაქცია წამალზე. ამიტომ, მედიკამენტების მიღებისას უმჯობესია მთლიანად გამორიცხოთ რაციონიდან ეს ხილი და მისი წვენი.სხვათა შორის, გრეიპფრუტს ხშირად ურჩევენ გაციების დროს. მიზეზი ის არის, რომ ის შეიცავს არა მხოლოდ დიდი რაოდენობით C ვიტამინს, არამედ ბუნებრივ ანტივირუსულ ნივთიერებას. თუმცა, თუ ავადმყოფობის დროს იღებთ სხვა ანტივირუსულ მედიკამენტებს, დარწმუნდით, რომ მათი მიღება შეიძლება გრეიპფრუტთან ერთად.კიდევ რომელი ხილი არ უნდა მიირთვათ მედიკამენტების მიღებისას?გრეიპფრუტი არ არის ერთადერთი ხილი, რომელიც ურთიერთქმედებს მედიკამენტებთან. მაგალითად, Harvard Health იუწყება, რომ ფრთხილად უნდა იყოთ მედიკამენტების მიღებასთან დაკავშირებით, თუ წინა დღით შეჭამეთ სევილიის ფორთოხალი, ტანგელოსი ან პომელო. ისინი ასევე შეიცავს ფურანოკუმარინებს.გარდა ამისა, ხილში შემავალი ლიმონმჟავა შეიძლება ურთიერთქმედდეს ზოგიერთ მედიკამენტთან. მაგალითად, ოსტეოპოროზის წამალი ალენდრონატი ურთიერთქმედებს ყველა ციტრუსოვან ხილთან და მათ წვენებთან. ლიმონის მჟავა ამცირებს პრეპარატის შეწოვას, რაც იწვევს მის ნაკლებეფექტურობას. ამიტომ, თუ გსურთ შეავსოთ ორგანიზმში C ვიტამინის მარაგი და იღებთ ასეთ მედიკამენტებს, უმჯობესია უპირატესობა მიანიჭოთ ტკბილ წითელ წიწაკას.თუმცა, ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი ხილი გაცილებით ნაკლებად იწვევს გვერდით მოვლენებს.

1775071842

ალოე ვერაში შემავალი ნაერთი შეიძლება ალცჰაიმერის დაავადებასთან ბრძოლაში დაგვეხმაროს - ახალი კვლევა

შეუძლია თუ არა ბუნებას, ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალო საშუალებათა გაუმჯობესებისკენ მიგვანიშნოს? ალოე ვერაზე ჩატარებულ ახალ კვლევაში გამოავლინეს ერთი ნაერთი, რომელმაც მისი პროგნოზირებული შეკავშირების აქტივობის საფუძველზე, შეიძლება შეანელოს დემენციის ამ ყველაზე გავრცელებული ფორმის პროგრესი.ალოე ვერა მარადმწვანე სუკულენტი მცენარეა. აღიარებულია სამკურნალო თვისებებით. უკვე ასეულობით წელიწადია, მის ინგრედიენტებს იყენებენ კანის ანთების სამკურნალოდ, საჭმლის მონელების გასაუმჯობესებლად, იმუნური სისტემის გასაძლიერებლად და ა. შ. თუმცა, მისი სარგებლის შესახებ სამეცნიერო მტკიცებულებები არაერთგვაროვანია.ახალ კვლევაში, მაროკოს ქალაქ კასაბლანკის ჰასან II-ის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ნაერთი, სახელად ბეტა სიტესტეროლი, რომელიც ალოე ვერას ფოთლებში წარმოიქმნება, შეიძლება სასარგებლო იყოს ალცჰაიმერის დაავადების წინააღმდეგ ბრძოლაში.კვლევა მთლიანად in silico ჩატარდა, ანუ ჯგუფმა კომპიუტერული მოდელები გამოიყენა იმის სიმულირებისთვის, როგორ შეიძლება ურთიერთქმედებდეს ალოე ვერას ნაერთები იმ ფერმენტებთან, რომლებიც ალცჰაიმერის დაავადების განვითარებაში ასრულებენ როლს. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევაში არ გამოუყენებიათ არანაირი ლაბორატორიული ექსპერიმენტი ან ცდები ადამიანებზე, ნამდვილად კარგი დასაწყისია მკურნალობის პოტენციური გზების გამოვლენა.„ჩვენ მიერ მიღებული შედეგები მიუთითებს, რომ ალოე ვერას შემადგენელი ერთ-ერთი ნაერთი, ბეტა სიტესტეროლი ავლენს შეკავშირების მნიშვნელოვან აფინურობას და სტაბილურობას, რის გამოც, ის იმედისმომცემი კანდიდატია სამომავლო პრეპარატების შესაქმნელად“, — ამბობს ქიმიკოსი მერიემ ხედრაუი.ბეტა სიტესტეროლის შეკავშირების ხარისხი და სტაბილურობა მნიშვნელოვანია, მაგრამ ამბავი აცეტილქოლინით იწყება. ეს ქიმიური მესენჯერი გვეხმარება სწავლასა და დამახსოვრებაში და ხშირად ნორმალურზე დაბალი დონით გვხვდება ალცჰაიმერის დაავადების მქონეებში.ადრე, ამან მეცნიერები აიძულა, შეესწავლათ ფერმენტები აცეტილქოლინესტერაზა (AChE) და ბუტირილქოლინესტერაზა (BChE) — ორივე მათგანი ხელს უწყობენ აცეტილქოლინის დაშლას. აქედან გამომდინარე, AChE-სა და BChE-ის მიზანში ამოღებამ შესაძლოა ალცჰაიმერის სიმპტომები გააუმჯობესოს.სწორედ აქ დაიწყო ახალი კვლევა. ჯგუფმა ჯამში ალოე ვერას 11 ნაერთი შეისწავლა. მცენარის სავარაუდო სამკურნალო თვისებების გათვალისწინებით, მკვლევრებს სურდათ მისი უფრო დეტალურად შესწავლა.პირველ რიგში ჩაატარეს შეკავშირების აფინურობის სიმულაცია, რათა ენახათ, რამდენად კარგად უკავშირდებოდა ეს ნაერთები AChE-ს და BChE-ს, როგორც მაჩვენებელი იმისა, თუ რამდენად ეფექტიანი შეიძლება იყოს ისინი ფერმენტების მიერ აცეტილქოლინის დაშლის შეჩერებაში. ბეტა სიტოსტეროლმა ყველაზე მაღალი ქულა მიიღო როგორც AChE-სთან, ისე BChE-სთან შეკავშირებაში.ამის შემდეგ, მკვლევრებმა შეისწავლეს, როგორ შეიძლება ემუშავა ბეტა სიტოსტეროლს წამლის ფორმით. ეს მათ გააკეთეს ანალიზით, რომელსაც ADMET ეწოდება: შთანთქმა, განაწილება, მეტაბოლიზმი, გამოყოფა და ტოქსიკურობა. ეს მოდელები სწავლობს, როგორ შეიძლება ურთიერთქმედებდეს პრეპარატი სხეულთან და მოძრაობდეს მასში.ამ შემთხვევაშიც, ბეტა სიტოსტეროლმა კარგად იმუშავა, ისევე, როგორც კიდევ ერთმა ნაერთმა — ქარვის მჟავამ. კვლევა ასკვნის, რომ ღირს ორივე ამ ვარიანტის კვლევა ალცჰაიმერის სამკურნალო საშუალებების შექმნაში მათი პოტენციალის მიზნით.„ყოვლისმომცველი ანალიზი ადასტურებს ამ ნაერთების, როგორც უსაფრთხო და ეფექტიანი თერაპიული აგენტების პოტენციალს“, — ამბობს ქიმიკოსი სამირ ჩტიტა.ამ გზით რაიმე პრეპარატების შექმნა სწრაფად ვერ მოხდება, განსაკუთრებით თუ გავითვალისწინებთ, რომ შედეგები მხოლოდ კომპიუტერულ სიმულაციებს ეფუძნება. თუმცა, მეცნიერები პროგრესს განიცდიან ალცჰაიმერში მთავარი მოთამაშეების გამოვლენაში — როგორიცაა AChE და BChE — და იმ პრეპარატებზე მუშაობაში, რომლებმაც შეიძლება მათზე იმოქმედონ.როგორც კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, ალცჰაიმერის დაავადება დღეს მსოფლიოში 55 მილიონ ადამიანს აქვს და მოსალოდნელია, რომ ეს მაჩვენებელი 2050 წლისთვის 138 მილიონამდე გაიზრდება, რადგან გლობალური პოპულაცია ბერდება. ის ამჟამად დემენციის გამომწვევი მთავარი მიზეზია.მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერები სულ უფრო და უფრო მეტს სწავლობენ, თუ რა გავლენა აქვს ალცჰაიმერს თავის ტვინზე, ასევე მის განმაპირობებელ რისკ-ფაქტორებს, მისი მიზეზების სრულად ჯერ მაინც არაა შესწავლილი, შესაბამისად, არც განკურნების გზები.ალცჰაიმერი იმდენად მრავალმხრივი დაავადებაა, რომ სავარაუდოდ, მასში ჩართულია მრავალი მიზეზი და გამომწვევი, რისთვისაც საჭირო იქნება მრავალი თერაპიული პრეპარატი. ბოლოდროინდელი კვლევები მიუთითებს, რომ მაღალი არტერიული წნევის დანამატები და კიბოს პრეპარატები შეიძლება გარკვეულწილად ეფექტიანი იყოს, ალოე ვერა კი მეცნიერებს კიდევ ერთ გზას სთავაზობს.კვლევა Current Pharmaceutical Analysis-ში გამოქვეყნდა.

1775042000

დასახელდა ყავის დღიური ნორმა, რომელიც შეიძლება სტრესის დონეს ამცირებდეს - კვლევა

ჩინეთში, მკვლევრების მიერ ჩატარებული ფართომასშტაბიანი კვლევის მიხედვით, ყავის ზომიერი მოხმარება შესაძლოა მენტალური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებასთან იყოს დაკავშირებული და ამცირებდეს დეპრესიისა და მღელვარების განვითარების რისკს.კვლევა, რომლის შედეგებიც გამოქვეყნდა ჟურნალში Journal of Affective Disorders, 461 000-ზე მეტ ადამიანს მოიცავდა. მონაწილეები კვლევის დასაწყისში ფსიქიკურად ჯანმრთელები იყვნენ და მათ საშუალოდ 13,4 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ.მონაცემების ანალიზმა აჩვენა, რომ იმ ადამიანებს, რომლებიც დღეში 2-3 ჭიქა ყავას სვამდნენ, მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები ყველაზე იშვიათად განუვითარდათ. შედარებით მაღალი რისკი დაფიქსირდა როგორც იმ პირებში, რომლებიც ყავას საერთოდ არ სვამდნენ, ისე მათში, ვინც დღეში სამ ჭიქაზე ნაკლებს მოიხმარდა.ამასთან, კვლევის მიხედვით, დღეში ხუთი და მეტი ჭიქა ყავის მიღება უკვე დაკავშირებულია განწყობის აშლილობების გაზრდილ რისკთან. მკვლევრებმა ეს დამოკიდებულება ე.წ. „J-ს ფორმის კავშირად“ აღწერეს, რაც მიუთითებს, რომ საუკეთესო ეფექტი სწორედ ზომიერ მოხმარებას აქვს.აღსანიშნავია, რომ მსგავსი შედეგები დაფიქსირდა ყავის სხვადასხვა ტიპის შემთხვევაში — დაფქული, ხსნადი და უკოფეინო ყავაც კი ანალოგიურ ტენდენციას აჩვენებდა. კვლევის თანახმად, დადებითი ეფექტი მამაკაცებში შედარებით უფრო გამოხატული იყო.მკვლევრებმა ასევე გაითვალისწინეს ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა ასაკი, განათლება, ფიზიკური აქტივობა და თანმხლები დაავადებები, რათა შედეგებზე მათი გავლენა მაქსიმალურად შეემცირებინათ. მიუხედავად ამისა, ავტორები აღნიშნავენ, რომ კვლევა მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს პირდაპირ ვერ ამტკიცებს.მეცნიერების შეფასებით, ყავა შეიცავს სხვადასხვა ბიოაქტიურ ნივთიერებას, რომელთაგან ნაწილს შესაძლოა ჰქონდეს ანთების საწინააღმდეგო და დამამშვიდებელი ეფექტი თავის ტვინის იმ უბნებზე, რომლებიც განწყობასა და სტრესთან არის დაკავშირებული.კვლევის ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ მიუხედავად მიღებული შედეგებისა, საჭიროა დამატებითი კვლევები, თუმცა არსებული მონაცემები მიუთითებს, რომ ყავის ზომიერი მოხმარება შეიძლება იყოს ერთ-ერთი მარტივი ფაქტორი, რომელიც მენტალური ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში ხელს უწყობს.

1775027222

მისია „Artemis 2“ მთვარეზე თბილისის დროით 02:24 საათზე გაფრინდება

დედამიწის მოსახლეობა ისტორიული მოვლენის მომსწრე გახდება - ბოლო 54 წლის განმავლობაში პირველად, ადამიანები მთვარისკენ გაფრინდებიან. NASA-ს მისია Artemis 2 სტარტს 1 აპრილს, ფლორიდიდან, ადგილობრივი დროით 18:24 საათის შემდეგ აიღებს (თბილისის დროით 2 აპრილს, 02:24 საათი).რაკეტა SLS, რომელმაც კოსმოსში ხომალდი „ორიონი“ უნდა გაიყვანოს უკვე სასტარტო მოედანზეა. ხომალდის ბორტზე 4 ასტრონავტი იქნება: აშშ-ის სამი მოქალაქე - რიდ ვაისმენი, ვიქტორ გლოვერი და კრისტინა კოხი და კანადელი ჯერემინ ჰანსე. ისინი 10-დღიანი მისიის ფარგლებში მთვარეს წრეს დაარტყამენ. მათი მთავარი ამოცანაა „ორიონის“ სიცოცხლის უზრუნველყოფის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი სისტემების გამოცდა რეალურ ფრენაში. ფრენა გზას გაუკაფავს მისიებს Artemis 3 და Artemis 4 - ამ უკანასკნელის ფარგლებში ადამიანები მთვარის ზედაპირზე უნდა დაბრუნდნენ.

1774991788

მეცნიერებმა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკის ახალი მარკერი აღმოაჩინეს

მეცნიერების მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, რაც უფრო დიდხანს ცხოვრობს ადამიანი ტიპი 2 შაქრიანი დიაბეტით, მით უფრო მაღალია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების გართულებების რისკი. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა სამეცნიერო ჟურნალში Diabetes.მეცნიერების განმარტებით, ამ პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ერითროციტების – სისხლის წითელი უჯრედების – ცვლილებები. უკვე ცნობილი იყო, რომ ტიპი 2 დიაბეტი ზრდის გულის შეტევისა და ინსულტის რისკს, თუმცა ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს დაავადების ხანგრძლივობას.კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა შეისწავლეს როგორც ცხოველური მოდელები, ასევე ტიპი 2 დიაბეტით დაავადებული პაციენტები. აღმოჩნდა, რომ ხანგრძლივი დიაბეტის შემთხვევაში ერითროციტები იწყებენ სისხლძარღვების ფუნქციის პირდაპირ დაზიანებას. ეს ეფექტი ახლად დიაგნოზირებულ პაციენტებში არ დაფიქსირებულა, თუმცა რამდენიმე წლის შემდეგ მათი სისხლის წითელი უჯრედებიც იგივე მავნე თვისებებს იძენს.დამატებითმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ერითროციტებში მიკროRNA-210-ის დონის აღდგენამ სისხლძარღვთა ფუნქციის გაუმჯობესება გამოიწვია, რაც შესაძლო მექანიზმზე მიუთითებს, რომელიც ხანგრძლივ დიაბეტს გულ-სისხლძარღვთა გართულებებთან აკავშირებს.კვლევის ხელმძღვანელის, Ruihao Zhou-ის თქმით, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დაავადების არსებობა, არამედ მისი ხანგრძლივობაც: „რამდენიმე წლის შემდეგ იწყებენ ერითროციტები სისხლძარღვებზე დამაზიანებელი ეფექტის მოხდენას“.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ მიკროRNA-210 შესაძლოა გახდეს პერსპექტიული ბიომარკერი იმ პაციენტების ადრეული იდენტიფიცირებისთვის, რომლებსაც გულ-სისხლძარღვთა გართულებების მაღალი რისკი აქვთ. კვლევის თანაავტორის, Eftychia Kontidou-ის განცხადებით, მაღალი რისკის მქონე პაციენტების ადრეული გამოვლენა გართულებების პრევენციის ახალ შესაძლებლობებს შექმნის.მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ მიღებული შედეგები ხაზს უსვამს არა მხოლოდ სისხლში შაქრის დონის კონტროლის, არამედ დაავადების ხანგრძლივობის გათვალისწინების აუცილებლობას, როდესაც ხდება გულ-სისხლძარღვთა რისკების შეფასება და პაციენტის მონიტორინგის სტრატეგიის განსაზღვრა.

1774942747

იტალიელი მეცნიერების ვარაუდით, გიზის პლატოს ქვეშ მეორე სფინქსი იმალება

იტალიელმა მეცნიერებმა სენსაციური განცხადება გააკეთეს - თანამგზავრული რადარებისა და მოწინავე სკანირების ტექნოლოგიის (SAR) გამოყენებით, მკვლევრებმა ქვიშის ქვეშ გეომეტრიული ანომალიები აღმოაჩინეს, რომლებიც, მათი ვარაუდით, შესაძლოა ლეგენდარული დიდი სფინქსის „ტყუპი“ ძეგლი აღმოჩნდეს.ჯგუფის ხელმძღვანელის, ფილიპო ბიონდის განმარტებით, როდესაც მათ პირამიდებიდან არსებულ სფინქსამდე ხაზები გაავლეს და ეს გეომეტრია სარკისებურად აირეკლეს, ზუსტად იმ წერტილზე გავიდნენ, სადაც მიწისქვეშ მასშტაბური სტრუქტურა ფიქსირდება. ბიონდი 80%-ით დარწმუნებულია, რომ ეს სწორედ მეორე სფინქსია. მისივე თქმით, ეს თეორია სიმართლესთან ახლოსაა, რადგან ცნობილ „სიზმრის სტელაზე“ (რომელიც სფინქსის თათებს შორის მდებარეობს) გამოსახულია ორი სფინქსი, რაც დიდი ხანია აჩენდა ეჭვს, რომ მონუმენტს მეწყვილე ჰყავდა.გარდა სავარაუდო სფინქსისა, რადარებმა გიზას პლატოს ქვეშ ვერტიკალური შახტების, ჰორიზონტალური გვირაბებისა და დიდი დარბაზების მთელი ქსელი დააფიქსირეს. დოქტორ ბიონდის განცხადებით, მონაცემები მიუთითებს იმაზე, რომ მიწისქვეშ ნამდვილი მეგასტრუქტურა იმალება, რომელიც საინჟინრო თვალსაზრისით იმაზე ბევრად რთულია, ვიდრე აქამდე წარმოედგინათ.თუმცა, აღმოჩენამ სამეცნიერო წრეებში დიდი აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. ცნობილი ეგვიპტოლოგი ზაჰი ჰავასი და სხვა ექსპერტები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი და აცხადებენ, რომ გიზას ტერიტორია ათწლეულების განმავლობაში დეტალურად არის შესწავლილი და მსგავსი მასშტაბის ობიექტის არსებობა ნაკლებად სავარაუდოა. იტალიელი მკვლევრების ჯგუფი მიღებული მონაცემების სრულად გასაჯაროებას და პრეზენტაციას 2026 წლის ივნისში, ბოლონიის კონფერენციაზე გეგმავს.

1774897927

მეცნიერებმა სისხლში გამოავლინეს 10 ნიშანი, რომელიც სწრაფ დაბერებაზე მიუთითებს

მიუხედავად იმისა, რომ დაბადების დღეს ყოველ 12 თვეში ერთხელ აღვნიშნავთ (ჩვენი ქრონოლოგიური ასაკი), ის ყოველთვის არ ემთხვევა იმ მაჩვენებელს, რომლითაც ჩვენი სხეული ცვდება (ჩვენი ბიოლოგიური ასაკი).მეცნიერებმა ახლახან გამოავლინეს სისხლის 10 სხვადასხვა მარკერი, რომლებიც სხვაობის შემჩნევაში დაგვეხმარება.ბიოლოგიური ასაკის გაზომვის უკვე მრავალი გზა არსებობს, მაგრამ საჭიროა შეიქმნას ტესტები, რომლებიც უფრო საიმედო და მარტივი იქნება. ამ აღწერილობას მოერგება სისხლის ანალიზი, რომელიც სპეციფიკური ბიომარკერების აღმოჩენას ისახავს მიზნად.კვლევა გერმანიის კონსტანცის უნივერსიტეტის ჯგუფმა ჩაატარა; მკვლევრებს იმედი აქვთ, რომ სისხლის სკანირების ახალი მეთოდი გააუმჯობესებს ბიოლოგიური დაბერების ჩვენეულ გაგებას, ასევე შეასრულებს ასაკთან დაკავშირებულ დაავადებათა რისკის გამაფრთხილებელი სისტემის როლს.„ბიოლოგიური დაბერების პროცესი ძლიერ კომპლექსურია. გავლენას ახდენს სხეულის ყველა ქსოვილსა და ორგანოზე და მხოლოდ ერთი მიზეზის შედეგი არ არის. ამიტომ, ერთეული ბიომარკერები საკმარისი არ არის პირის ბიოლოგიური ასაკის საიმედოდ გასაზომად. ამას გარდა, არსებობს სხვაობა კაცის და ქალის დაბერებას შორის“, — ამბობს კონსტანცის უნივერსიტეტის ბიოლოგი მარია მორენო-ვილიანუევა.მკვლევრებმა დაიწყეს 35-დან 74 წლამდე ასაკის 3300 ადამიანის სისხლის ნიმუშებში 362 სხვადასხვა პარამეტრის გაზომვით. ამ ბიომარკერთაგან 10 ყველაზე მნიშვნელოვნამდე დასაყვანად, მათ სტატისტიკური მოდელირება და მანქანური დასწავლა გამოიყენეს; ასე შეადგინეს 10-მარკერიანი სია ცალკე მამაკაცებისა და ცალკე ქალებისთვის.ეს ფილტრაცია განხორციელდა თითოეული ბიომარკერის შედარებით ქრონოლოგიურ ასაკთან — რაც მოიცავდა ქიმიურ, გენეტიკურ, უჯრედულ და მოლეკულურ სიგნალირებას. აირჩიეს კომბინაციები, რომლებმაც ყველაზე მიახლოებით იწინასწარმეტყველა ასაკი.ამან მკვლევრებს მისცა პროგნოზირების ფაქტორების ნაზავი, რომელიც აჩვენებს, თუ როგორ გამოიყურება ადამიანის სისხლი გარკვეულ ქრონოლოგიურ ასაკში. როდესაც ვინმეს სისხლის „ასაკობრივ რეიტინგ“ აკლია მისი ნამდვილი ასაკის ნიშანი, ეს გახლავთ უფრო ნელი ან სწრაფი ბიოლოგიური დაბერების მანიშნებელი.ბიომარკერთა სიზუსტის შესაფასებლად, მკვლევრებმა სისხლის ანალიზები ჩაატარეს ხალხის იმ ჯგუფებზე, რომლებიც უკვე ცნობილი იყო, რომ ბიოლოგიური თვალსაზრისით სწრაფად ან ნელა ბერდებოდნენ: დაუნის სინდრომის მქონეებზე, მწეველებზე და ჰორმონოთერაპიაზე მყოფ ქალებზე.სისხლის ანალიზებმა ბიოლოგიურ დაბერებაში მოსალოდნელი ცვლილებები გამოავლინა — ან სწრაფი, ან ნელი — რაც აჩვენებს, რომ იდენტიფიცირებული ბიომარკერების ინტერპრეტაცია სწორად ხდებოდა.მოწევის, ჰორმონების ჩანაცვლების თერაპიის ან დაუნის სინდრომის დაბერებაზე ეფექტების შესახებ მიმდინარე კვლევების ფონზე, ყველა ეს შედეგი შესაძლებელია და ადასტურებს ჩვენი ბიოასაკის ქულის ვალიდურობას“, — ამბობს კონსტანცის უნივერსიტეტის მოლეკულური ტოქსიკოლოგი ალექსანდერ ბიურკლე.კვლევის კიდევ ერთი საინტერესო შედეგი იყო ის, რომ შერჩეულთაგან ზოგიერთ ბიომარკერს, როგორც ჩანს, წვლილი შეაქვს ბიოლოგიურ დაბერებაში (ე. წ. დრაივერი), ზოგიერთი კი მხოლოდ მისი ინდიკატორია (ე. წ. თვითმხილველი).ეს ექსპერტებს პოტენციურად უფრო მეტ ცნობას აწვდის სისხლის ანალიზის საფუძველზე ადამიანის ჯანმრთელობის შესახებ. ბიოლოგიური დაბერება ფიზიკური მდგომარეობისა და კეთილდღეობის სასარგებლო საზომია, რადგან „ახალგაზრდა“ სხეული როგორც წესი, ასოცირდება უკეთეს ჯანმრთელობასთან და დიდხანს სიცოცხლესთან.მკვლევართა აზრით, ახლად შემუშავებული ტესტი შეიძლება გამოსადეგი აღმოჩნდეს მრავალმხრივ — არა მხოლოდ ჯანმრთელობის შესაფასებლად, არამედ ასაკთან დაკავშირებული მრავალი სხვადასხვა დაავადების მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად.ვინაიდან გლობალური მოსახლეობა დაბერების ტენდენციას განაგრძობს, მკვლევრები აქტიურად მუშაობენ და ეძებენ გზებს, რომ დიდხანს სიცოცხლე ნიშნავდეს უფრო ჯანმრთელსაც. ბიოლოგიური დაბერების მუშაობის შესახებ სრულყოფილი ცოდნა ამ მხრივ უმნიშვნელოვანესია.კვლევა Aging Cell-ში გამოქვეყნდა.მომზადებულია alphagalileo.org-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით.

1774877280

მეცნიერებმა ბაქტერია ისე შეცვალეს, რომ სიმსივნის შიგნიდან განადგურება შეძლო - კვლევა

კანადაში, University of Waterloo-ში, მეცნიერებმა ბაქტერიის გენეტიკური მოდიფიკაციის გზით სიმსივნეების წინააღმდეგ ბრძოლის ახალი მეთოდი შეიმუშავეს, რომელიც შესაძლოა, მომავალში კიბოს მკურნალობის ალტერნატივად იქცეს.კვლევა ეხება ბაქტერიას Clostridium sporogenes, რომელიც ნიადაგში ფართოდ არის გავრცელებული და ზრდისთვის ჟანგბადს არ საჭიროებს. სწორედ ეს თვისება აქცევს მას განსაკუთრებით ეფექტურად მყარ სიმსივნეებთან ბრძოლაში, რადგან მსგავსი სიმსივნეები უჟანგბადო გარემოთი და მკვდარი უჯრედებით გამოირჩევა.მეცნიერების განმარტებით, ბაქტერიის სპორები სიმსივნურ ქსოვილში აღწევს, სადაც ნუტრიენტებით მდიდარ გარემოში სწრაფად მრავლდება. ამ პროცესში მიკროორგანიზმებს შეუძლიათ სიმსივნე შიგნიდან გაანადგურონ, ფაქტობრივად „შეჭამონ“ იგი.კვლევის ავტორები იმედოვნებენ, რომ აღნიშნული მეთოდი მომავალში ქიმიოთერაპიის, რადიაციული და იმუნოთერაპიის ნაკლებად ტოქსიკურ ალტერნატივად ჩამოყალიბდება. გარდა ამისა, ბაქტერია ორგანიზმის იმუნურ სისტემასაც ააქტიურებს, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან მყარი სიმსივნეები ხშირად მკურნალობის მიმართ რეზისტენტულია.მეცნიერები ასევე მიუთითებენ, რომ მსგავსი მიდგომა სხვა ბაქტერიებზეც იკვლევა. მაგალითად, მოდიფიცირებული Escherichia coli (E. coli) უკვე გამოყენებულია თაგვებში სიმსივნის ზომის შესამცირებლად, ხოლო ანალოგიური პოტენციალი გააჩნია გენეტიკურად შეცვლილ სალმონელასაც.თუმცა, Clostridium sporogenes-ის გამოყენებისას ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა ჟანგბადის მიმართ მგრძნობელობა აღმოჩნდა — სიმსივნის კიდეებთან მოხვედრისას, სადაც ჟანგბადის დონე მაღალია, ბაქტერიები იღუპებოდა.ამ სირთულის დასაძლევად მეცნიერებმა მიკროორგანიზმი გენეტიკურად ისე შეცვალეს, რომ მას ჟანგბადის გარკვეული დოზის ატანა შეეძლოს. სპეციალურად ჩაშენებული „ჟანგბადრეზისტენტული“ გენი მხოლოდ მაშინ აქტიურდება, როდესაც ბაქტერიები სიმსივნეში საკმარისად გამრავლდება, რაც მათ სრულ განადგურებას უფრო ეფექტურს ხდის.ექსპერიმენტის ფარგლებში მკვლევრებმა ბაქტერიას ასევე მიანიჭეს უნარი, წარმოქმნას მწვანედ მანათობელი ცილა, რაც პროცესის წარმატებით მიმდინარეობის მაჩვენებელია. მათი თქმით, შექმნილია ერთგვარი „ბიოლოგიური ელექტრული წრედი“, სადაც ფუნქციებს დნმ ასრულებს და სისტემის მუშაობა პროგნოზირებადია.მეცნიერები გეგმავენ, მიღებული შედეგები თავდაპირველად ერთ კონკრეტულ ბაქტერიაზე დაამტკიცონ, რის შემდეგაც კლინიკურ ცდებზე გადავიდნენ.კვლევის შედეგები გამოქვეყნებულია სამეცნიერო ჟურნალში ACS Synthetic Biology.

1774860286

მისია Artemis 2 სტარტს მიმდინარე კვირას აიღებს

NASA-ს მისია Artemis 2 მთვარისკენ გასაფრენად ემზადება. კომპანია Boeing-ის რაკეტა სტარტს ფლორიდაში მდებარე კენედის კოსმოსური ცენტრიდან, 1 აპრილს აიღებს.10-დღიანი მისიის ფარგლებში 4 ასტრონავტი (აშშ-ის სამი მოქალაქე - რიდ ვაისმენი, ვიქტორ გლოვერი და კრისტინა კოხი და კანადელი ჯერემინ ჰანსე) მთვარეს წრეს დაარტყამს. მისიის მთავარი ამოცანაა კოსმოსური ხომალდ „ორიონის“ სიცოცხლის უზრუნველყოფის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი სისტემების გამოცდა რეალურ ფრენაში. ფრენა გზას გაუკაფავს მისიებს Artemis 3 და Artemis 4 - ამ უკანასკნელის ფარგლებში ადამიანები მთვარის ზედაპირზე უნდა დაბრუნდნენ.ეს იქნება მთვარის გარშემო პირველი პილოტირებული ფრენა 1972 წლის დეკემბრის შემდეგ

1774778220

ადამიანები, რომლებიც სოციალურ ქსელებს აქტიურად ათვალიერებენ, მაგრამ არაფერს პოსტავენ და აკომენტარებენ, ერთი განსაკუთრებული თვისებით გამოირჩევიან - კვლევა

ახალი კვლევების მიხედვით, სოციალური ქსელების მომხმარებელთა უდიდესი ნაწილი – აქტიურად არ მონაწილეობს კონტენტის შექმნაში. ისინი არ წერენ კომენტარებს, არ აზიარებენ პოსტებს და არ აქვეყნებენ საკუთარ ფოტოებს და ისტორიებს. სპეციალისტები ასეთ მომხმარებლებს „ფარულ დამკვირვებლებს“ უწოდებენ.კვლევა აჩვენებს, რომ ასეთი პასიური აქტივობა არ ნიშნავს, რომ ადამიანები ზარმაცები ან  ჩაკეტილები არიან. პირიქით, ისინი ინარჩუნებენ სრულ წვდომას ინფორმაციაზე,  თუმცა არ ემორჩილებიან სოციალურ ზეწოლას და სარგებლობენ ქსელის ნავიგაციით საკუთარი კომფორტის საზღვრებში. ისინი ინფორმაციას იღებენ საკუთარი წესებით, ნაკლები ზეწოლით და სტრესის გარეშე. კვლევები აჩვენებს, რომ ისინი ახერხებენ ინფორმაციის ნაკადის მონიტორინგს ისე, რომ არ იგრძნონ სოციალური წნეხი. ისინი ფრთხილად არჩევენ, რას უყურებენ და როგორ აითვისებენ ინფორმაციას, ზოგჯერ უფრო ეფექტურად, ვიდრე აქტიური მომხმარებლები.ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ ეს მიდგომა ფსიქოლოგიურად უფრო უსაფრთხოა: პასიურობა აშორებს ადამიანს არასაჭირო სოციალურ სტრესს და, ამავდროულად, უზრუნველყოფს აქტუალურ ცნობიერებას. სწორედ ამიტომ, ეს ადამიანები ხშირად უკეთ ახერხებენ ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მიღებას ყოველდღიურ ცხოვრებაში.თუმცა კიდევ ერთი კვლევის თანახმად, რომელიც დალასის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ჩაატარეს, აჩვენებს, რომ პასიურმა მონიტორინგმა შესაძლოა გამოიწვიოს იმის შიშს, რომ ადამიანი მნიშვნელოვანი რამეს გამოტოვებს. ამ შიშის გამო კი შესაძლოა განვითარდეს დეპრესიის სიმპტომები.

1774683840

ორსულ ქალებს, რომლებიც ამ 5 საკვებს მიირთმევენ, მაღალი IQ-ს მქონე შვილები ჰყავთ - კვლევა

ორსულობის დროს დედის კვება და ცხოვრების წესი გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ბავშვის ფიზიკურ განვითარებაზე, არამედ მის ინტელექტზეც.პუბლიკაციაში აღნიშნულია, რომ ბავშვის ტვინზე გავლენას ახდენს არა მხოლოდ საკვები, არამედ ყველაფერი, რასაც დედა ორსულობის დროს აკეთებს, ჭამს და გრძნობს. ეს მოიცავს, კერძოდ, ვარჯიშს, ფოთლოვანი ბოსტნეულის მოხმარებას და ა.შ.საუბარია ამ 5 ძირითად საკვებზე:1. ომეგა-3 – ეხმარება ტვინის განვითარებას (თევზი, კვერცხი, სელის თესლი, ბოსტნეული).2. ხილი და ბოსტნეული – შეიცავს ვიტამინებს და ანტიოქსიდანტებს, რომლებიც იცავს ტვინს.3. ცილა – საჭიროა უჯრედებისა და ტვინის ფორმირებისთვის.4. რკინა – ეხმარება ჟანგბადის მიწოდებას ბავშვისთვის და მნიშვნელოვანია ტვინის განვითარებისთვის.5. ვიტამინი D – აუცილებელია ძვლებისა და იმუნიტეტისთვის (მზე მისი მთავარი წყაროა).

1774646269

შოტლანდიაში წყლით კრემაცია დაუშვეს - როგორ ხდება აკვამაცია

შოტლანდიაში კრემაციის ალტერნატიული მეთოდი – აკვამაცია (ე.წ. წყლით კრემაცია) ოფიციალურად დაუშვეს. აღნიშნული პრაქტიკა, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ბიოკრემაცია, რეზომაცია ან უალო კრემაცია, ნეშტის დამუშავებას ცეცხლის ნაცვლად წყლის გამოყენებით გულისხმობს.პროცესი ეფუძნება ტუტე ჰიდროლიზს: ადამიანის ან ცხოველის ნეშტი თავსდება ჰერმეტულ კონტეინერში, სადაც მოთავსებულია წყლისა და კალიუმის ჰიდროქსიდის ნარევი. კონტეინერი 90-150°C-მდე ცხელდება და მასში წნევა იზრდება, რის შედეგადაც ხსნარი დუღილს არ იწყებს, თუმცა რამდენიმე საათის განმავლობაში ორგანულ ნივთიერებებს შლის. საბოლოოდ რჩება მხოლოდ ჩონჩხი.აკვამაციის შედეგად მიღებული ნარჩენი ნაწილობრივ ჰგავს ტრადიციული კრემაციის ფერფლს, თუმცა განსხვავებით ნაცრისფერი ფერფლისგან, აქ დარჩენილი მასა თეთრი ფერისაა და მოცულობითაც მეტია. მიღებული ნარჩენი, ისევე როგორც კრემაციის შემთხვევაში, შესაძლებელია ახლობლებმა შეინახონ ან მიმოაბნიონ.მეთოდის ერთ-ერთი უპირატესობა ის არის, რომ აკვამაციის წინ კარდიოსტიმულატორის ამოღება აუცილებელი არ არის. გარდა ამისა, პროცესის დროს სტომატოლოგიური მასალებიდან დარჩენილი ვერცხლისწყალი გადამუშავდება, რაც გარემოსთვის ნაკლებად საზიანოა.სპეციალისტების შეფასებით, აკვამაცია ტრადიციულ კრემაციასთან შედარებით მნიშვნელოვნად ნაკლებ ენერგიას მოითხოვს – დაახლოებით შვიდჯერ ნაკლებს. ამასთან, პროცესის შედეგად მავნე ნივთიერებები და სათბურის აირები გაცილებით ნაკლები რაოდენობით გამოიყოფა, რაც ნახშირბადის კვალს დაახლოებით 75%-ით ამცირებს.პროცესის ბოლოს დარჩენილი სითხე წარმოადგენს სტერილურ ორგანულ ნაერთთა ნაზავს – მარილებსა და ამინომჟავებს, რომელთა გამოყენება შესაძლებელია, როგორც სასუქი ან გარემოსთვის უსაფრთხო გზით განთავსება წყლის სისტემებში.მიუხედავად ეკოლოგიური უპირატესობებისა, აკვამაცია ამ ეტაპზე ფართოდ ხელმისაწვდომი არ არის. თუმცა, ეკოლოგიური ცნობიერების ზრდასთან ერთად, სპეციალისტები ვარაუდობენ, რომ ამ მეთოდის გამოყენება მომავალში კიდევ უფრო გაფართოვდება. ამ დროისთვის გაერთიანებულ სამეფოში აღნიშნული პრაქტიკა პირველად სწორედ შოტლანდიაში დაკანონდა.