ნიკო ლეკიშვილი თბილისურ ამბებსა და თურქებზე გაყიდულ პლეხანოვზე

21:50 10-11-2019
789

ნიკო ლეკიშვილი საპატიო თბილისელის წოდებაზე, თბილისურ ამბებზე, პრობლემებსა და წინგადადგმულ ნაბიჯებზე, ქალაქის მერზე, თურქებზე გაყიდული პლეხანოვისა და წინა ხელისუფლების შეცდომებზე გვესაუბრება.

- თავის დროზე, ამ წოდების დაარსებაში, მეც მივიღე მონაწილეობა და მე თვითონ გადავცემდი სხვებს. „საპატიო თბილისელს“ სხვადასხვა კრიტერიუმიდან გამომდინარე ვანიჭებდით,  კულტურის ან სხვა სფეროს დამსახურებული ადამიანი უნდა ყოფილიყო, თბილისის წინაშე. აქედან გამომდინარე, მე რომ ახლა არც პოლიტიკაში ვარ და არც თანამდებობაზე, ვერ გეტყვით, რატომ მომანიჭეს, ეტყობა, მაინც ძველი საქმიანობის გამო მოხდა. თანაც, არც კი ვიცოდი და სიურპრიზი მომიწყვეს. მანამდე, რამდენიმეჯერ დამირეკეს, თქვენი სურათი მოგვეცითო, ხომ ნამდვილად მოხვალთო და ვერ მივხვდი, რა ხდებოდა. თვითონ კახი კალაძეს გაუკეთებია ჩემი პიროვნული წარდგინება და ასე მოხდა ეს ამბავი. რა თქმა უნდა, ძალიან სასიამოვნოა, თანაც ამ ასაკში.

- სანამ თბილისის ამბებზე ვისაუბრებთ, „აპოლოს“ რესტავრაციაზე მინდა გკითხოთ, რადგან აქტუალური თემა იყო ბოლო დროს. თქვენ რას ფიქრობთ მის აღდგენაზე?

- იცით, რა, თავის დროზე, „აპოლოს“ რესტავრაცია ჩვენ გავაკეთეთ, 1985 წელს და სხვათა შორის, ამ პროცესში რეზო ჩხეიძეც იყო ჩართული, ასევე, აკაკი დვალიშვილი, კინემატოგრაფი. ფული გამოყვეს, ლენინგრადიდან რესტავრატორები ჩამოვიყვანეთ და ბრწყინვალედ აღდგა, პირვანდელი სახით. მერე, გაიყიდა, რაც დიდი შეცდომა იყო. არსებობდა კანონი, რომელიც 1998 წელს მიიღეს და რომლის თანახმადაც, კულტურული და სპორტული ობიექტების პრივატიზაცია აკრძალული იყო. 2004 წელს, ეს მუხლი გააუქმეს და „აპოლოც“ მაშინ იყიდა ვიღაცამ. თავიდან, სავაჭრო ცენტრის გაკეთება უნდოდათ. დიდი ხანია, მაგ შენობაში არ შევსულვარ, მაგრამ, ვფიქრობ, ზუსტად ისე უნდა აღდგეს, როგორც იყო. ჯერ მარტო კიბეებია ისეთი, მისი გადაკეთება და გაუბრალოება არ შეიძლება, ისტორიული იერსახე უნდა შეინარჩუნოს. როგორც ვიცი, კინო-საკონცერტო დარბაზი უნდა იყოს.

 მდიდრებისა და ღარიბების თემაზე აგორებულ სკანდალზე, თავიდანვე მივხვდი, არქიტექტორი რასაც იგულისხმებდა. ევროპაში და უკვე აქაცაა ადგილები, რომლებსაც ვიპ-ს ეძახიან და ალბათ ეს მოიაზრებოდა. მანდ ადრეც ასე იყო, ყველა ერთი შესასვლელიდან შედიოდა, იყო პირველი და მეორე სართულები, ოღონდ იქ მესამე სართულიდან უნდა მოხვედრილიყავი. პარტერისა და მეორე სართულის მაყურებელი ერთმანეთს ვერ ხვდებოდა. ეს კინოთეატრი ზეპირად ვიცი, მთელი ბავშვობა და ახალგაზრდობა მანდ გავატარე, ყოველ ორშაბათსა და ხუთშაბათს ყველა ფილმის პრემიერას ვესწრებოდით.

 მთავარია, ინტერიერს დიდი ყურადღება მიაქციონ. „აპოლო“, ყველაზე პირველი ელექტრონული თეატრი 1900-იანი წლების დასაწყისში აშენდა. არქიტექტორი უცხოელი გახლდათ და იმ სტილში აშენდა, რაც მაშინ იყო. აღდგენის შემდეგ, მაგას არაფერი სჭირდებოდა, მერე რა უქნეს, არ ვიცი.

- არსებობს გამოთქმები, „ნინიას ბაღი“, „ევას პავაროტი“, „საბაჩი პერეულოკი“, მათ „წარმომავლობაზე“ სოციალურ ქსელებშიც წერენ ხოლმე. საიდან მოდის ეს ყველაფერი?

- ნინია ბაღის პატრონი იყო და მის სანახავად ყველას უშვებდა, ბილეთებს არ ყიდდა და ეს პირველი შემთხვევა იყო, ნინიას ბაღში ყველა უფასოდ შედიოდა. აქედან წამოვიდა ეგ ფრაზაც - „ნინიას ბაღია?“. ორთაჭალისკენ მდებარეობდა.

 მაგალითად, „საბაჩი პერეულოკი“ იმიტომ ერქვა, რომ იქ უპატრონო ძაღლების შეკრება იყო. თუმცა, ჩემი ბავშვობისას უკვე აღარ იყო, საკონცერტო დარბაზი აშენდა, მაგრამ სახელი ახლაც შემორჩა.

 ასეთი ადგილი თბილისში ბევრია, მაგალითად, „არტოს ბაღი“, „გოფილექტი“, „პლატონას დუქანი“ - პლატონას რესტორანი ჰქონდა, მაგრამ იმ ადგილს ყველა პლატონას სახელით იცნობდა და არა რესტორნის. მსგავსი რამ სხვა ქალაქებშიც იყო.

- როგორია დღევანდელი თბილისი?

- თბილისი კარგი ქალაქია. ბევრი რაღაც მომწონს. ძველ თბილისში ბევრი რამ კეთდება, ინფრასტრუქტურა ვითარდება. ვფიქრობ, ეს მერია აქტიურად მუშაობს და ტრანსპორტის სქემის - ავტობუსებისა და ტაქსების მოწესრიგებაც მივესალმები. ამას დრო უნდა, ასე უცებ არ ხდება. მახსოვს, 19 დეკემბერს დამნიშნეს მერად და 21 დეკემბერს ერთ-ერთმა გაზეთმა დიდი ასოებით დაწერა - რას აკეთებს ნიკო ლეკიშვილი, პურის საკითხი ვერ მოაგვარაო. ასე იციან ჩვენთან. ვთვლი, რომ კალაძე კარგად ართმევს თავს თავის საქმეს. ვიცი მე, რა რთულიცაა თბილისში მუშაობა და იმის მაგივრად, მხარში ამოუდგნენ, ათას რამეს იგონებენ. ნდობა უნდა გამოვუცხადოთ.  კაცი დღე და ღამე მუშაობს, ხან სადაა, ხან - სად. რამდენჯერ დამინახავს, პატარა მანქანით მოძრაობს და არც მძღოლი ჰყავს, არც - დაცვა. ასე ვიყავი მეც, სამსახურში ყოველთვის ფეხით დავდიოდი - პლეხანოვიდან მერიამდე. ქალაქში ფეხით სიარული ახლაც მიყვარს.

- ყველაზე დიდი პრობლემა რა არის?

- ჩემი აზრით, ყველაზე დიდი პრობლემა, რომელიც დარჩა და ვეღარც მოგვარდება, ის მაღალი შენობა, „ბილტმორია“... პლეხანოვიდან რომ გახედავ, ძალიან ამახინჯებს ხედს... საერთოდ, იქ, სადაც 22 სართულიანი შენობაა და გვერდით სამ სართულიანი სახლი უდგას, ალბათ, უნდა გაასაშუალონ.  დისბალანსი მოხდა, რადგან თავის დროზე, ვიღაცამ გააფუჭა ეს ამბავი.

ტაქსების რეფორმა სწორად მიმაჩნია, უფრო მკაცრადაც მივუდგებოდი, მრიცხველებსაც დავაყენებდი. აბა, რანაირად შეიძლება, ტაქსიში ჩაჯდე და მძღოლი გიწესებდეს ტარიფს? ასე არსადაა. ნელ-ნელა უნდა გადავეწყოთ.

კარგია, რომ ავტობუსების მძღოლები უკვე ვიზუალურადაც მოწესრიგებულები სხედან - ჰალსტუხით. თბილისის განვითარების პროექტები მომწონს, ბევრი რამ კეთდება. ზოგჯერ ისეც ხდება, რომ შემსრულებლები თავიანთ მოვალეობას ვერ ან უხარისხოდ ასრულებენ, ამაზეც რეაგირებაა საჭირო.

- დედაქალაქის მკვიდრნი ხშირად წუხან ტურისტების, უცხოელების გამო. თქვენ რას ფიქრობთ?

- აბა, რომმა და პარიზმა რა თქვას? სადაც ჩვენზე ასჯერ მეტი ხალხი ჩადის. ეს ჩვეულებრივი ამბავია. აქ, ჩემი აზრით, სხვა პრობლემა უფრო დგას. მაგალითად, პლეხანოვზე, შენობების პირველი სართულები ისეთი ხალხის ხელში გადავიდა, რომლებმაც აქ არასაჭირო ობიექტები გახსნეს... არ დავასახელებ. ზეპირად ვიცი, აქ რა ხდება და ამას უნდა მივხედოთ.

ვერ ავუკრძალავთ, რომ ვიღაც აქ არ ჩამოვიდეს და მაღაზია არ იყიდოს, მაგრამ ჩვენ გვაქვს უფლება, დავუწესოთ, იქ რა გახსნას და რა - არა. პარიზში, შანზელიზეზე, ბოლოში შოკოლადის მაღაზიაა, რომელიც, თურმე, მე-19 საუკუნეში გაიხსნა და მას შემდეგ, ბევრი მეპატრონე გამოიცვალა, მაგრამ პარიზის მერია უფლებას არავის აძლევს, ამ კაფეს სტატუსი შეუცვალოს. ჩვენ რა ვუქენით ლაღიძის წყლებს? მაღაზია გაიხსნა. ამის უფლებას იქ არ იძლევიან. ვინც თბილისში რომელიმე მნიშვნელოვან ობიექტს ყიდულობს, კეთილი უნდა ინებოს და მისი სტატუსი არ შეცვალოს. სპეციალური სამსახური უნდა შეიქმნას, რომელიც ამ ყველაფერს გააკონტროლებს. აქ, ცენტრში, საროსკიპოები არ უნდა გახსნან, არასასიამოვნოა! თორემ ტურისტმა იაროს, რა პრობლემაა?

- ხალხის უმეტესობას აღიზიანებს, რომ პლეხანოვზე ბევრი არაბი და თურქია.

- მეორე სართულებიც აიღეს, იქ ოფისები ან სახლები აქვთ... ეს, იცით, როგორ მოხდა? გიამბობთ. პოლიციის გვერდით საკონდიტრო იყო, რომელიც გაიყიდა და იქ თურქული ბანკი გაიხსნა. პლეხანოვზე განლაგებული მაღაზიების მეპატრონეები მივიდნენ, კრედიტები აიღეს და მათაც, რა თქმა უნდა, მისცეს. გავიდა დრო, ეს კრედიტები ვეღარ დაფარეს და ქონება ბანკის ხელში გადავიდა. იმ ბანკმა ტენდერი და კონკურსი კი არ გამოაცხადა, არამედ, პირდაპირ თავის მოქალაქეებს მიჰყიდა. მათ, ფაქტობრივად, მიზანდასახული გეგმა განახორციელეს. აქ ყველას ვიცნობ და ვიცოდი ეს ამბები, მაშინ ვუთხარი კიდეც წინა ხელისუფლების წარმომადგენლებს, მაგრამ...

_ ამ შემთხვევაში, რისი გაკეთება შეეძლო ხელისუფლებას და არ გააკეთა? როგორ ფიქრობთ, ვინმეს ინტერესებიც ხომ არ იყო ამაში?

- ხელისუფლებას, მაშინდელ საბანკო სისტემას შეეძლო ეს გაეკონტროლებინა. გაგრძელება, სესხის გადავადება შეიძლებოდა. ბანკმა ხომ აუქციონი უნდა ჩაატაროს? არ შეუძლია იმას მიჰყიდოს, ვისაც უნდა.  ამისი კონტროლი ეროვნულ ბანკს შეეძლო გაეწია.

 ვინმეს ინტერესი იყო თუ არა, ვერ გეტყვით, მგონია, რომ უფრო, უყურადღებობის ბრალი იყო, სხვა აქცენტები იყო. ბოლოს, ისე მოხდა, მთელი პლეხანოვი რომ გაიყიდა, ბანკმა ოფისიც გაყიდა და წავიდა. მისია შეასრულა.

- ახლა ამ სიტუაციის გამოსწორება რა გზით შეიძლება?

- ახლა უკვე ძალიან ძნელია ამისი გამოსწორება... ალბათ, ერთადერთი, სახელმწიფოს კონტროლის წყალობით, რომ აქ ეს დაწესებულებები აკრძალონ და როცა შეხედავენ, რომ შემოსავალი აღარ ექნებათ, იძულებულები გახდებიან, პროფილი შეუცვალონ ან თვითონვე წავლენ. სახელმწიფო ვერ გამოისყიდის ამას... შსს–ში სპეციალური სამსახური უნდა შეიქმნას, რომელიც გააკონტროლებს. ღამით ხმაურობენ, აჟიოტაჟია, გარჩევები მიდის, ალბათ, ნარკოტიკებიც აქვთ... მოკლედ, არასასიამოვნო სიტუაციაა და იმედია, მოგვარდება.

 

ავტორი: თამთა დადეშელი

 

ნიკო ლეკიშვილთან პოლიტიკურ თემებზე ვრცელ ინტერვიუს „პრაიმტაიმი“ უახლოეს დღეებში შემოგთავაზებთ.