როგორ გადააქცევს თბილისს სიცოცხლით სავსე ქალაქად მერიის „ღამის ეკონომიკის“ პროექტი

13:03 03-12-2018
107

 ეკა პატარაია  

არჩევნებიდან სულ რაღაც ხუთ თვეში თბილისის მერია დედაქალაქის ცენტრალურ უბნებში არსებული ისტორიული შენობა-ნაგებობების რეაბილიტაციასთან ერთად, იწყებს სერიოზულ პროექტს „ღამის ეკონომიკა“, რომელმაც საზოგადოების დიდი ნაწილი, პროექტის სახელწოდებიდან გამომდინარე, ოდნავ დააბნია. სოციალურ ქსელში, კერძოდ, ფეისბუკგვერდებზე გაჩნდა ირონიანარევი პოსტებიც, აქტიურად წერენ თავიანთ კრიტიკულ აზრს მერიის ამ ახალ წამოწყებაზე. ყველას აინტერესებს, რა პროექტია და რა შეიძლება ამან ქალაქში საგრძნობლად შეცვალოს, მაგრამ გეტყვით, რომ თბილისის მერის კახა კალაძის წინასაარჩევნო დაპირება, თბილისს „სიცოცხლით სავსე“ ქალაქად აქცევს, მან სწორედ ამ პროექტში გააერთიანა და სულ მალე, თბილისის სპეციფიკის გათვალისწინებით, საერთაშორისო ექსპერტებისა და ბიზნესის წარმომადგენლების ჩართულობით განახორციელებს. აღნიშნული პროექტი, რომელიც დიდიხანია სხვადასხვა განვითარებულ ქვეყნებში დანერგილია, პირველ რიგში თბილისის გარეუბნების, ე.წ. პერიფერიების კეთილმოწყობას ითვალისწინებს. მერიაც და, ალბათ, ყველა ერთად ვფიქრობთ, რომ დროა, საბჭოთა პერიოდიდან შემორჩენილი უსახო საცხოვრებელი კორპუსებით გადაჭედილი და აუთვისებელი ადგილები გათანამედროვდეს და ცენტრალური ტურისტული ქუჩების ანალოგად იქცეს.

 „ღამის ეკონომიკის“  მთავარი მიზანია, ეკონომიკა 24/7 შეუჩერებლად მუშაობდეს, რაც სამუშაო ადგილებსა და შემოსავლებს გაზრდის. ზოგს „ღამის ეკონომიკის“ განვითარების პროექტი მოსწონს, თუმცა მიაჩნია, რომ თბილისის მუნიციპალიტეტის მიერ ახალი სივრცეების შექმნა, სტარტაპების, ინოვაციის, ფესტივალების ხელშეწყობა და დეინდუსტრიალიზებული ზონების განვითარება, არ მოხსნის მაღალი გადასახადებისა და ახალ კანონთან დაკავშირებულ,  გასართობ ობიექტებზე ღამის ხმაურის შეზღუდვის პრობლემას. განვითარების კონცეფციის პროექტზე რამდენიმეკაციანი ჯგუფი იმუშავებს და მას საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე კრეატიული ადამიანი, ცნობილი ტელეწამყვანი, პროდიუსერი და მუსიკოსი სერგი გვარჯალაძე უხელმძღვანელებს. ორიოდე სიტყვით მათთვის, ვინც ნაკლებად ან არ იცის, ვინ არის სერგი გვარჯალაძე. 

სერგი გვარჯალაძე დამოუკიდებელ მედია საპროდუქციო კომპანიას ხელმძღვანელობს. მისი ხელმძღვანელობით კომპანიამ რამდენიმე ქართული სატელევიზიო პროდუქტი: „კომუნიკატორი“, „ჯეო-პოპი“, „ვაკანსია“ დაამზადა ტელეკომპანიებისთვის  „საზოგადოებრივი მაუწყებელი“ და „რუსთავი 2“. სერგი ყველა ამ გადაცემის კონცეფციის ავტორი, წამყვანი და პროდიუსერი იყო. 2005 წელს, როგორც ავტორმა და რეჟისორმა, სრულმეტრაჟიან  დოკუმენტალისტიკაში სცადა ძალები. გადაღებული აქვს 52-წუთიანი დოკუმენტური ფილმი „ელექტრონავტები“, „პლანეტა გლდანი“ და ა. შ. სატელევიზიო მოღვაწეობის გარდა, სერგი ქართული რადიოსადგურებისთვისაც, „ფორტუნა“ და „ფორტუნა +“ ამზადებდა ორ საავტორო გადაცემას „მიუზიკჰოლი“ და „მუზორამა“, უფრო ადრე ლოკალური რადიოსადგურისთვის გერმანულ ქალაქ მიუნსტერში გადაცემა „Lametta“-ს. ყოველთვის აქტიურად იყო ჩართული სხვადასხვა პროექტებში, როგორიც იყო „ფონდ ღია საზოგადოება – საქართველოს“ დასაქმების პროექტი და საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის დაკვეთით გაკეთებული პროექტი „ჩვენ ერთი გუნდი ვართ“, რომელიც საქართველოს ნაკრებისა და მის გულშემატკივართა მხარდამჭერ საინფორმაციო კამპანიას ითვალისწინებდა. ამავე პროექტის ფარგლებში გადაღებული აქვს 56-წუთიანი დოკუმენტური ფილმი „ერთი გუნდი“, იყო მთავარი რედაქტორი ქართული ყოველთვიური მუსიკალური ჟურნალის „ოზონი“, ტელეარხ ПИК-ზე გადაცემა  „პოპ-მოპედის“ პროდიუსერი, 2013 წლის აპრილიდან „იმედის“ ეთერში გადის მისი საავტორო გადაცემა „იმედიატორი“, ათი წელი არის ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, რომელიც ყოველწლიურად მართავს ელექტრონული მუსიკის დაჯილდოების ცერემონიალს.   

– სერგი, საზოგადოება გიცნობთ, როგორც შემეცნებით-გასართობი გადაცემების წამყვანს და ბევრი წარმატებული ქართული სატელევიზიო პროექტის ავტორს. სამთავრობო პროექტის ხელმძღვანელი როგორ გახდით? 

– ეს პროექტი თბილისის მერიის ინიციატივაა, მაგრამ თემატიკა არის საზოგადოებრივი. მე არ ვარ შტატის თანამშრომელი ამ შემთხვევაში, დაქირავებული ძალა ვარ, მაგრამ გამოცდილება ამ მიმართულებით უკვე მქონდა. ათი წელი მაინც რაღაცას ნიშნავს. ამის გარდა, ბოლო საბავშვო „ევროვიზია“ ჩემი გაკეთებული იყო…  ფაქტობრივად, ჟანრობრივად მოვხვდი ამ პროექტში. მეორე მომენტია, რომ ეს თემატიკა არ არის ახალი, ორი წელია სხვადასხვა ფორმებში ჰაერში ტრიალებს. იქიდან გამომდინარე, რომ ჩვენი ღამის კლუბები ძალიან სერიოზულად შუქდება დასავლეთში, არის ძალიან ბევრი ჯგუფი, რომელიც ამ სფეროში მუშაობს, ასე თუ ისე, დაკავშირებული იყო ამ თემასთან, ძირითადად, ინგლისსა და გერმანიას ვგულისხმობ. მოკლედ, ამით გავითქვით დასავლეთში სახელი, მაგრამ, პრინციპში, „ღამის ეკონომიკა“ არ არის მარტო კლუბები. 

– კი, ბატონო, და სწორედ ეს აინტერესებს ბევრს, ვინც ვერ გაიგო, რას ნიშნავს „ღამის ეკონომიკა“?

– ეს პროექტი არის ყველაზე აქტიური და კოორდინაციაში მოყვანილი ბიზნესი, რომლებიც მოქმედებს საღამოს ექვსი საათიდან დილის ექვს საათამდე.  

– რომელ სფეროებს მოიცავს?

– სხვადასხვა სფეროებია. ეს არის საკონცერტო, საკლუბო მიმართულება, თეატრი, კინო, ტურისტული, სამუზეუმო ღონისძიებები… რაც ღამე ტარდება

– რომელი ქვეყნის მოდელია? 

– ძალიან წარმატებული  ეკონომიკური პროექტები აქვს ლონდონს, ბერლინს, ვილნიუსიც ჩაერთო ახლა ამ სისტემაში და მთელი რიგი კონფერენციები ტარდება ამასთან დაკავშირებით. მაგალითად, როდესაც ამ ქვეყნებზე ვსაუბრობ, რამდენიმე მილიონზეა ლაპარაკი, ბრუნვებს რაც ეხება. ანუ ის მეგაპოლისები, სადაც ინტენსიურია ტურიზმი, შესაბამისად, ეს სტრუქტურებიც უფრო აქტიურად მუშავდება. ქალაქის მმართველობის ფუნქცია ამ შემთხვევაში ძალიან მნიშვნელოვანია. ჩვენ ახლა საწყის სტადიაში ვართ, მაგრამ სხვათა გამოცდილებას აუცილებლად შევისწავლით. ეს კონტაქტებიც უკვე არსებობს. ვფიქრობთ, რომ ძალიან წარმატებული პროექტი იქნება. აქ ძალიან ბევრი ისეთი წვრილმანი ელემენტია, რომლებიც  მუშაობის პროცესში გამოჩნდება. 

– თქვენ ამბობთ ბევრი ისეთი წვრილმანი ელემენტია, რაც მუშაობის პროცესში თანდათან გამოჩნდებაო. აქ შეიძლება პრობლემებსაც წააწყდნენ ის ადამიანები, ვისთვისაც კეთდება პროექტი. მაგალითად, ის, რომ კანონი კრძალავს ღამის საათებში ცენტრალურ ადგილებში ხმაურს, მოწევას. ამაზე სერიოზული ჯარიმებია.    

–  გეთანხმებით. აქ არის პრობლემატური საკითხებიც, ბოლო წლებში ეს ხმაურის თემატიკა ქალაქის ცენტრში, მაგრამ ეს  მნიშვნელოვანი ასპექტია იმ უბნების, ტერიტორიების განვითარებისთვის, სადაც მივიწყებულია კულტურული ცხოვრება და უნდა მოხდეს ქალაქის ცენტრიდან და ძველი უბნებიდან ამის გატანა.   

– რამდენად განსხვავდება ეს უცხოური მოდელი ქართული მოდელისგან?

– მოდელის ასე პირდაპირ გადმოტანა შეუძლებელია. ჩემი ფუნქცია იქნება, შევისწავლოთ ადგილობრივი სიტუაციები ისევ ბიზნესთან კომუნიკაციით. მაგალითად, ერთ-ერთ საკონცერტო შენობასთან  ახალგაზრდების ძალიან დიდი მოძრაობაა შაბათ-კვირას და შეხვედრაზე მცირე ბიზნესის წარმომადგენელი იყო,  რომელმაც გვითხრა, რომ ჰოთ-დოგის გაყიდვა უნდოდა, მაგრამ პრობლემა აქვს, გამომდინარე იქიდან, რომ იქ ინფრასტრუქტურა არ არის. მერიას ასეთი პლატფორმისა და ინფრასტრუქტურის მოგვარება შეუძლია, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ მერიამ ინვესტიცია ბიზნესში გააკეთოს. ეს უკვე თვითონ ბიზნესის საქმეა. მერიას, ასევე, შეუძლია კოორდინირება გაუწიოს ღონისძიებებს. მაგალითად, წარმოიდგინეთ რამდენიმე ღონისძიება, რომელიც ერთ პერიოდში ტარდება ერთ კონკრეტულ ადგილზე, შეუძლიათ ერთი საერთო სარეკლამო პლატფორმა გამოიყენონ, მარკეტინგის ხერხები. ეს გარკვეულწილად უმარტივებს ბიზნესს საქმეს, სარეკლამო ხარჯებსაც უკლებს და კოორდინირებულია, აქ არის ტრანსპორტის საკითხიც, ანუ ბევრი სხვადასხვა დეტალია, რომლებიც უნდა შევისწავლოთ და მოვირგოთ. აქცენტები უცხოეთში ცოტა სხვანაირი აქვთ. თუ ლონდონზე ვსაუბრობთ, ერთ-ერთი კულტურულ-ისტორიული ცენტრი იყო, მაგალითად, „ფაბრიკა“, რომელიც გარკვეული პერიოდით გაჩერდა. მერე რაღაც მომენტში თვითონ ხელისუფლებაც მიხვდა, რომ საჭირო ელემენტი იყო. ყველანაირად ხელი შეუწყო იმ გარემოში, სადაც ეს კლუბი ფუნქციონირებდა, რეგენერაცია მომხდარიყო. ავსტრალიაში ცოტა სხვანაირი ასპექტები აქვთ. იქ ბავშვები ღამეს ათენებენ მუზეუმში, სპეციალური პროგრამა მზადდება, მერე ყველა ერთად, მისტიკური ისტორიებით სავსე, იქვე იძინებს. წარმოიდგინეთ, რომ ბანაკია შუა მუზეუმში. იქიდან გამომდინარე, რომ ბუმია ამ კლუბური ცხოვრების, პირველი ასოციაცია, რაც ღამესთან უჩნდებათ, მარტო კლუბებზეა, არადა ეს არ არის მარტო კლუბები. ჩვენი მოდელი უნდა მოვირგოთ და უცხოელებიც უნდა ჩავრთოთ, ვისაც სურვილი ექნება.

– საწყის ეტაპზე რა თანხები გამოიყოფა ბიუჯეტიდან?

– საწყის ეტაპზე, ეს იქნება ძალიან პატარა ინტერვენციები. ეს მერე უკვე თვითონ ბიზნესმა უნდა აამოქმედოს, თვითონ უნდა აფინანსებდეს თავის თავს. ბიზნესის განვითარებისთვის კეთდება სწორედ და არა ყველაფერი მერიის მეშვეობით ფინანსდებოდეს. მე დღეს დილიდან გავეცანი დაახლოებით ორმოცამდე სხვადასხვა პროექტს, რომელიც წლებია თავისი გამოცდილებით ტარდება, კლასიკური მუსიკის ფესტივალიდან დაწყებული, თეატრალური, საგამოფენო ფესტივალებით დამთავრებული. ყველას აქვს რაღაც საინტერესო ელემენტი, რომელიც შეიძლება ღამის ცხოვრებაში გადაიტანო, საბოლოდ ეს იქნება ექსპერიმენტული პროექტები, რომლებიც თვითდაფინანსებაზე უნდა გადავიდეს.  

– რა სეგმენტზეა გათვლილი? 

–  აპრიორი ვიცით, რომ შაბათ-კვირის სეგმენტია. ეს არის ახალგაზრდები, მაგრამ ჩვენი მიზანია ფართო სეგმენტი. 

– მაგრამ არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი თემა, ქვეყნის მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობა. ეს კაფე-ბარები, კულტურულ-გასართობი ადგილები, ბუტიკები, ქუჩებში გასაყიდად წარმოდგენილი სუვენირები, სანახაობები, ცოცხალი მუსიკა,  დამქანცველი სამუშაო დღის შემდეგ, ყველაფერი ეს ძალიან კარგია, თუმცა არა ფინანსურად ხელსაყრელი. ფასები თუ იქნება დარეგულირებული? პროექტი მხოლოდ  მცირე და მსხვილი ბიზნესისა და სახელმწიფოს შემოსავლებს ითვალისწინებს?             

– ახლა ციფრებზე ვერ დაგელაპარაკებით. იქ, რაც ხდება, მაგალითად, ინგლისში, რამდენიმე ათეულ მილიონიან ბრუნვაზეა  საუბარი, კი ბატონო. დაახლოებით თვე, თვე-ნახევარი შესასწავლი პერიოდი გვექნება, როცა მივხვდებით, რა ბრუნვებია და ამის საფუძველზე უკვე პროექციას გავაკეთებთ, რა შეგვიძლია, სადამდე შეგვიძლია ყოველწლიურად გავზარდოთ.   

– გარეუბნებში რომ კეთდება, ეს თავისთავად მისასალმებელია. მჭიდრო დასახლებაა, ადამიანები მუშაობენ და საღამოს სახლებში ბრუნდებიან. საერთოდ არაფერი არ აქვთ, სავაჭრო ობიექტების გარდა.  

– მე მაგალითად, დიდი გულშემატკივარი ვარ გლდანის. დაახლოებით სამი წლის წინათ დოკუმენტური ფილმი გადავიღე გლდანზე. ეს ეხებოდა აი, იმ პირველად პროექტს ქალაქის განვითარების, რაც იყო ჩაფიქრებული. დღეს, ფაქტობრივად, გარდა პატარ-პატარა საახალწლო პროექტებისა, ასეთი რეგულარული ხასიათის ღონისძიებები იქით არ გვაქვს. გლდანი – ეს ჩემი პირადი ფავორიტია, მნიშვნელოვანი ნაწილი. ამ პროექტის განვითარება უნდა მოხდეს მჭიდროდ დასახლებულ დიდ უბნებში, სადაც შემორჩენილია ძველი, ინდუსტრიული, მოუვლელი ნაგებობები. მაგალითად, იცით, რაც მოხდა პლეხანოვის მხარეს, ძველი ტრიკოტაჟის ფაბრიკა იყო, რომელიც აითვისეს. იყო ცარიელი ძველი საბჭოური შენობა, ბიზნესპროექტი შედგა და გახდა ძალიან მაგარი კულტურული ცენტრი ისევ იმ სახელწოდებით – „ფაბრიკა“. მსგავსი პროექტები უნდა გადანაწილდეს მთელ ქალაქში, რომ არ მოხდეს ცენტრალიზაცია, თუნდაც იმისთვის, რომ, როცა რაღაც ღონისძიება იმართება, მთელი დინებაა ადამიანებისა ცენტრში. მერე ჩნდება ტრანსპორტის საკითხი… 

– ტრანსპორტზეც მინდა გკითხოთ. ეს საკითხი თუ იქნება განხილული პროექტის ფარგლებში?  

– ფაქტობრივად, არ არსებობს მეგაპოლისები, რომელშიც სერიოზული მოძრაობაა ტურისტების და იქ არ არის საზოგადოებრივი ტრანსპორტი. როდესაც ბიზნესი ვითარდება, ამ მიმართულებითაც საჭიროა განვითარება. მე არ ვამბობ, რომ მთელი პარკი უნდა მუშაობდეს ავტობუსების, მაგრამ კონკრეტულ საათებში ეცოდინებათ, რომ გაჩერებებზე აუცილებლად მოვა ავტობუსი, რომ გადანაწილდეს ეს ნაკადი. ეს სერიოზული პრობლემაა. როგორც კი ჩამოვყალიბდებით, ვნახავთ, რომელი ავტობუსი რომელ დროს გადის. ამ კერებით გადანაწილდება.  

– ქალაქის საკვანძო ცენტრში არის კიდევ შემორჩენილი ისეთი ადგილები, რომელსაც უყურებ და პირდაპირ ხედავ, როგორ შეიძლება განვითარდეს. მაგალითად, სადგურის მიმდებარე ტერიტორია, ფიროსმანის ქუჩა, აქ სადღაც 50 მეტრში „თბილისის  ცენტრალი“ და „ქარვასლაა“. წინა მთავრობის დროს იყო მის  რეაბილიტაციაზე საუბარი, პროექტიც არსებობდა და იყო შარდენის ქუჩის ანალოგი. თუ ითვალისწინებს პროექტი ამ ტერიტორიის გადახედვას?   

– ჯერ არ გვაქვს ეს კონკრეტული პროექტი შესასწავლი, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ძალიან საინტერესო ადგილია და ამასაც მივხედავთ. ფაქტობრივად, ყველა არსებულ პროექტს, რომელიც ამ რეგენერაციის თემას ეხებოდა, აუცილებლად შევისწავლით და განვიხილავთ. ეს პროექტი თვით რეგულაციაში უნდა წავიდეს, როგორც ვთქვი, მერიამ, უბრალოდ, ხელი უნდა შეუწყოს.